Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2009 r., III SA/Po 412/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2009 r., III SA/Po 412/08

Sentencja

1 Dnia 02 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia nr w przedmiocie obciążenia kosztami likwidacji pojazdu oddala skargę /-/ M. Ławniczak /-/ T. M. Geremek /-/ M. Górecka

Uzasadnienie

2 Decyzją Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 19.03.2004 r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm. ) w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego orzekającym przepadek na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego - obciążył A. kosztami przechowywania i likwidacji( sprzedaży ) tego pojazdu, obejmującymi koszty oceny technicznej i wyceny ( ... zł ), koszty obwieszczenia w prasie o licytacji ( ... zł ), koszty przechowywania pojazdu w dniach od 12.01.2008 do 20.02.2008 r. ( ... zł ).

3 W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż wykonanie powyższego postanowienia Sądu Rejonowego nastąpiło poprzez sprzedaż spornego pojazdu na zasadach określonych przepisami regulującymi postępowanie egzekucyjne w administracji. Samochód został wprowadzony na polski obszar celny bez dokonania odprawy celnej, a w dniu ujawnienia znajdował się on na posesji A. Z tego powodu został on obciążany kosztami likwidacji pojazdu - jako podmiot, w którego posiadaniu znajdował się towar.

4 W odwołaniu od powyższej decyzji A. wniósł o jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez niego w zakresie przechowania pojazdu. Decyzji zarzucił m. in. naruszenie art. 28 kpa poprzez bezzasadne uznanie go za stronę postępowania, art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie istotnych faktów przy wydawaniu decyzji, art. 80 kpa poprzez przyjęcie ustaleń faktycznych odmiennych od ustaleń organów sądowych i prokuratorskich oraz błędy w ustaleniach faktycznych (polegające na powiązaniu osoby odwołującego z nielegalnym wprowadzeniem pojazdu na krajowy obszar celny). Odwołujący nadto żądał przeprowadzenia dodatkowego dochodzenia na okoliczność poniesionych przez niego kosztów przechowywania pojazdu i rozliczenia tych kosztów z należnościami objętymi niniejszym postępowaniem.

5 Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, iż sporny pojazd ujawniono na posesji A. w dniu 26.06.2001 r.. Był on tam przechowywany nadal na mocy protokołu Komendy Policji z 8.10.2001 r. Postanowieniem z dnia 21.01.2002r. Naczelnik Urzędu odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na wprowadzeniu na polski obszar celny w grudniu 2000 roku przez nieustalone przejście graniczne przedmiotowego samochodu ze względu na stwierdzenie, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Postanowieniem z dnia 26 .02.2003r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie wprowadzenia na polski obszar celny przedmiotowego samochodu a następnie decyzją z dnia 26.02.2003r. dokonał zabezpieczenia należności celnych i podatkowych poprzez zajęcie pojazdu znajdującego się u A. i przekazanie go pod dozór firmie "P." celem umieszczenia go na ich parkingu. Ostatecznie jednak postanowiono pojazd pozostawić w miejscu zajęcia pod dozorem A. (wskutek złożenia zażalenia przez A. ). Decyzją z dnia 3.02. 2005r. umorzono natomiast postępowanie celne w sprawie wymierzenia kwoty długu celnego z tytułu nielegalnego wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny z uwagi na upływ terminu powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego. Po orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa organ celny dokonał jego likwidacji poprzez sprzedaż na licytacji. Po wydaniu pojazdu w dniu 12.01.2008 r. został on sprzedany w dniu 20.02.2008r. Z uwagi na powstałe w związku z likwidacją pojazdu wydatki i koszty, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 4.04.2008r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie kosztów przechowywania i likwidacji pojazdu. Decyzją organ ten obciążył A. rzeczonymi kosztami jako osobę posiadającą pojazd i dotyczące go dokumenty w dniu jego ujawnienia i w okresie wcześniejszym.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości, powtarzając m. in. zarzuty dotyczące błędnego uznania go za stronę postępowania oraz dokonania niewystarczających ustaleń faktycznych.

7 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie swojej decyzji.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

9 Skarga okazała się nieuzasadniona.

10 Podstawą obciążenia strony skarżącej obowiązkiem uiszczenia kosztów przechowywania i likwidacji ( sprzedaży ) przedmiotowego pojazdu ( obejmujących koszty oceny technicznej i wyceny pojazdu - ... zł, koszty obwieszczenia w prasie, koszty licytacji - ... zł oraz koszty przechowywania pojazdu w dniach od 12.01.2008 do 20.02.2008 r. - ... zł ) był przepis art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm. ).

11 Zgodnie z nim koszty cofnięcia towaru, sprzedaży, zniszczenia lub likwidacji w inny sposób oraz koszty związane z jego przechowywaniem ponoszą solidarnie osoba, na której ciążą obowiązki wynikające z przepisów prawa celnego oraz każda inna osoba, w której posiadaniu znajduje się dany towar.

12 Przepis powyższy wyróżnia zatem dwie kategorie podmiotów zobowiązanych - osoby obciążone określonymi powinnościami na podstawie regulacji prawa celnego oraz posiadaczy danego towaru.

13 W niniejszej sprawie bezsporny był fakt posiadania pojazdu wraz z dotyczącymi go dokumentami przez stronę skarżącą w dniu dokonania jego zatrzymania przez organy Policji, czyli 26 czerwca 2001 r. Nieistotny jest przy tym prawdziwy powód, dla którego samochód znalazł się na posesji skarżącego, ważna jest bowiem sama okoliczność faktycznego władania pojazdem w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, decydująca o konieczności uznania A. za posiadacza rzeczy, wprowadzonej nielegalnie ( bez dopełnienia odpowiednich obowiązków celnych ) na teren Polski.

14 Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na nielegalnym wprowadzeniu towaru do Polski. Z kolei decyzją z dnia 3 lutego 2005 r. organ ten umorzył odrębne postępowanie celne prowadzone w zakresie ustalenia kwoty długu celnego - z uwagi na upływ ustawowego terminu do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego.

15 Skarżący nie podlegał wobec tego odpowiedzialności karnoskarbowej czy typowej odpowiedzialności celnej z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu do kraju. Wbrew zarzutom skargi organ celny respektował orzeczenia wydane w tym przedmiocie przez odpowiednie organy ścigania oraz Naczelnika Urzędu Celnego.

16 Obciążenie skarżącego koniecznością poniesienia kosztów likwidacji pojazdu wynikało z odrębnej przesłanki ustawowej, nie związanej bezpośrednio ze zobowiązaniami danego podmiotu wynikającymi z regulacji prawa celnego. Za przesłankę konieczną i zarazem wystarczającą do zobowiązania skarżącego do uiszczenia kosztów likwidacji samochodu uznano bowiem sam fakt posiadania pojazdu przed jego ujawnieniem w dniu 26 czerwca 2001 r., jak i w okresie późniejszym. Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana w toku postępowania.

17 Przepis art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne mówi o obciążeniu kosztami podmiotu, w którego posiadaniu znajduje się dany towar. Ustawodawca użył formy czasu teraźniejszego. W dacie obu zaskarżonych decyzji sporny pojazd nie znajdował się już w posiadaniu skarżącego - został on przez niego wydany w dniu 12 stycznia 2008 r., a następnie ( po przechowaniu go na płatnym parkingu ) sprzedany na licytacji w dniu 20 lutego 2008 r.

18 W ocenie Sądu nie ulega jednak wątpliwości konieczność zastosowania przepisu art. 31 ust. 4 powyższej ustawy do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w którym skarżący utracił posiadanie pojazdu dopiero przed dokonaniem czynności związanych bezpośrednio z jego likwidacją poprzez sprzedaż. Inna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do nielogicznej konkluzji, zgodnie z którą posiadacz danej rzeczy musiałby nią faktycznie władać nawet w momencie bezpośredniego dokonywania sprzedaży, zniszczenia lub likwidacji tego przedmiotu. Sytuacja tego rodzaju byłaby często niemożliwa ze względów organizacyjnych lub czysto technicznych. Takie rozumienie przepisu art. 31 ust. 4 ustawy niweczyłoby zatem sens regulacji prawnej polegającej na możliwości obciążenia kosztami podmiotu, w którego faktycznym władaniu znajdował się dany towar - w momencie jego zajęcia i ewentualnie w okresie późniejszym.

19 Takie rozumienie art. 31 ust. 4 ustawy znalazło zresztą swój wyraz w nowelizacji tego przepisu. W aktualnym brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r. wskazano bowiem - jako jeden z podmiotów zobowiązanych solidarnie do uiszczenia kosztów - osobę "w której posiadaniu znajdował się towar bezpośrednio przed jego zajęciem".

20 Z tego względu Sąd uznał, iż organ celny prawidłowo wskazał stronę skarżącą jako zobowiązaną do poniesienia kosztów likwidacji przedmiotowego samochodu.

21 Co do wielokrotnie powtarzanego przez skarżącego zarzutu rozliczenia przedmiotowych kosztów z poniesionymi przez skarżącego kosztami przechowywania pojazdu oddanego jemu pod dozór , należy w tym miejscu wskazać, iż ewentualne roszczenia skarżącego wynikające z przechowywania przez niego pojazdu po jego zajęciu - o ile zostaną wykazane- skarżący może dochodzić wyłącznie w drodze postępowania cywilnego, przed właściwym sądem powszechnym.

22 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).

23 /-/M. Ławniczak /-/ T. Geremek /-/ M. Górecka