Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2022 r., III SA/Po 282/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2022 r., III SA/Po 282/22

Sentencja

1 Dnia 4 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2022 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w R. z dnia 30 września 2021 r. nr [...]

Uzasadnienie

2 IIISA/Po 282/22

3 Uzasadnienie

4 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 30 września 2021 r. działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423) odmówił A.K. umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. w łącznej kwocie 72 474,95 zł., w tym :

5 a) składek na ubezpieczenie społeczne za okres 5/2001 -7/2001; 9/.2002 -9/2002;

6 11/2002 - 12/2002; 2/ 2003 -1/2004 ;od 1/2006 do 5/2006 w łącznej kwocie 16.060,51

7 zł.

8 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku tj. 3.07.2019 r, w kwocie 29 409,00 zł.

9 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku przypadających od składek w części

10 finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 6/2001 do 7/2001, od 10/2003 do

11 1/2004 w kwocie 910,36 zł

12 - kosztów upomnienia - 102,80 zł

13 b) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 21 479,29 zł, w tym za okres

14 12./2000-3.2001; 5.2001-9.2002; 11.2002-12/2002;2/2003-9/2003; 11/2003 -

15 1/2004; 12/2005 - 12/2006;6/2007 - 4/2008,

16 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku od ww. skałdek - 12 425,00 zł

17 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku przypadających od składek w części

18 finansowanej przez ubezpieczonych za okres od 1/2001 do 3/2001, od 5/2001 -

19 7/2001 ;11/2003 - 1/2004 w kwocie 532,71 zł.

20 - kosztów upomnienia - 120,80 zł.

21 c) składek na Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w

22 łącznej kwocie 3716,35 zł, za okres 5.2001 - 9/2002; 11/2002 - 12/2002;2/2003 -

23 9/2003;11/2003 - 1/2004;12/2005 - 5/2006’

24 - odsetek 2351,00zł

25 -kosztów upomnienia - 93,66 zł

26 oraz

27 odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność

28 gospodarczą wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. w łącznej kwocie 66 746,22 zł., w tym :

29 a) składek na ubezpieczenie społeczne za okres 5/2001 -7/2001; 9/.2002 - 9/2002; 11/

30 2002 -12/2002 ;2/2003 - 1/2004; 1/2006 do 5/2006 w łącznej kwocie 43043,07 zł,

31 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku tj. 3.07.2019 r, w kwocie 27 760 zł.

32 - kosztów upomnienia -102,80 zł

33 b) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 20 350,29 zł, w tym za okres

34 12/2000 - 3/2001; 5/2001- 9/2002; 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 -

35 1/2004; 12/2005 - 12/2006; 6/2007 - 4/2008,

36 - odsetek liczonych na dzień otwarcia spadku- 12 439,00 zł

37 - kosztów upomnienia - 120,80 zł.

38 c) składek na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 3 352,86 zł, za okres 5/2001 - 9/2002;

39 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 - 5/2006’

40 - odsetek 2110,00zł

41 -kosztów upomnienia - 93,66 zł

42 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że, spadkodawca J’.D. prowadził działalność gospodarczą z przerwami do 30 kwietnia 2008 r. Płatnik zmarł 3 lipca 2019 r. Decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. została przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek po zmarłym J’.D. na A.K., J.D. i B.D.

43 Jak ustalił organ, A.K. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem 931,00 zł brutto, 642,68 zł netto. Jest rozwiedziona, w gospodarstwie domowym pozostaje z dwoma synami. Pobiera alimenty w wysokości 750,00 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 248,00 zł. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 208,33 zł oraz pobiera świadczenie 500 +, w chwili obecnej na jedno dziecko. Posiada zobowiązania pieniężna w bankach spłacane po 219,20 zł miesięcznie oraz inne ( polisa ubezpieczeniowa) płatne po 37,00 zł miesięcznie. Nie posiada innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności. Posiada mieszkanie o pow. 53, 50 m 2 - współwłasność w 5/8 części udziału oraz garażu o pow. 16 m 2 -współwłasność w 1/8 części udziału, położone w M.. Posiada samochód marki Skoda Felicia rok produkcji 1999 oraz lodówkę o wartości 900,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem (opłaty eksploatacyjne) wynoszą 365,00 zł. W ocenie organu, zobowiązana nie udowodniła, że jej sytuacja materialne - bytowa, rodzinna i zdrowotna całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległości wobec ZUS.

44 A.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że decyzja wydana została z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności.

45 Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

46 B. decyzją z dnia 14 lutego 2021 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778) utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję z 30 września 2021 r.

47 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie zachodzą żadne przesłanki

48 pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności z tytułu składek, co

49 uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust 3 u.s.u.s.

50 Jednocześnie, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do

51 stwierdzenia, że aktualna trudna sytuacja zobowiązanej ma charakter trwały. ZUS

52 upatruje szansę na wyegzekwowanie całości należności w przyszłości. Jak wskazano,

53 zobowiązana jest osobą stosunkowo młodą, wobec czego organ stoi na stanowisku, że

54 obecna sytuacja finansowa zobowiązanej jest przejściowa i przy dołożeniu należytej

55 staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił

56 umysłowych i fizycznych zobowiązana jest w stanie znaleźć stałą pracę lub dodatkowe

57 zajęcie zarobkowe i osiągać zdecydowanie wyższe dochody.

58 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

59 A.K., domagając się uchylenia obu ww. decyzji zarzuciła naruszenie;

60 1 .art 24 ust 4 u.s.u.s polegające na jego niezastosowaniu i nie umorzeniu należności z

61 tytułu składek po zmarłym J’.D. w sytuacji, gdy wierzytelność organu obejmuje nieopłacone składki z okresu wymagalności obejmującego najpóźniej 2008 r. a organ nie był w stanie przedstawić jakichkolwiek potwierdzeń przerwania biegu okresu terminu przedawnienia.

62 2. art. 28 ust 2 u.s.u.s. polegające na ich niezastosowaniu i odmowie umorzenia

63 należności w sytuacji, gdy sytuacja majątkowa i życiowa wnioskodawcy pozwala na ich

64 umorzenie

65 3. art. 28 ust 3a u.s.u.s polegające na ich niezastosowaniu i odmowie umorzenia

66 należności w sytuacji, gdy wykazany stan faktyczny wnioskodawcy uzasadnia

67 przypuszczenie , ze konieczność zapłaty składek pociągnęłaby zbyt ciężki skutki dkla

68 zobowiązanego i jego rodziny

69 4. art. 7, 77 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności

70 faktycznych sprawy oraz utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji.

71 W odpowiedzi na skargę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej

72 oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

73 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

74 Skarga jest uzasadniona.

75 W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed

76 sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej: p.p.s.a.,

77 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują

78 środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w

79 granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz

80 powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Sąd obowiązany jest

81 zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany

82 zarzut nie został podniesiony w skardze.

83 Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności

84 składkowych stanowi art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie

85 ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 423.); dalej: u.s.u.s., zgodnie z

86 którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej

87 nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także

88 umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4

89 u.s.u.s.). Do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie, m.in. stosowania ulg i

90 umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia

91 społeczne (art. 32 u.s.u.s.).

92 Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w

93 ust. 2, zachodzi, gdy:

94 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości

95 niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił

96 przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza

97 kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest

98 następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby

99 trzecie;

100 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie

101 upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28

102 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

103 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z

104 którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości

105 przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z

106 dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

107 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

108 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w

109 postępowaniu egzekucyjnym;

110 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z

111 którego można prowadzić egzekucję;

112 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot

113 przekraczających wydatki egzekucyjne.

114 Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na

115 ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek

116 na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku

117 ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu

118 składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu

119 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie

120 szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia

121 społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

122 Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z

123 tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację

124 rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt

125 ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności przypadku:

126 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę

127 możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

128 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek

129 mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

130 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

131 przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości

132 uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

133 Podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczy

134 odmowy umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o przeniesieniu

135 odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym J’.D. za okresy:

136 - składek na ubezpieczenie społeczne - 5/2001 -7/2001; 9/.2002 -9/2002; 11/2002 -

137 12/2002; 2/ 2003 -1/2004 ;od 1/2006 do 5/2006

138 - składek na ubezpieczenie zdrowotne - 12./2000 - 3.2001; 5.2001- 9.2002; 11.2002 -

139 12/2002;2/2003 - 9/2003; 11/2003 -1/2004; 12/2005 - 12/2006; 6/2007 - 4/2008

140 - składek na Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych -

141 5/2001 - 9/2002; 11/2002 - 12/2002; 2/2003 - 9/2003; 11/2003 - 1/2004; 12/2005 -

142 5/2006’

143 Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w świetle

144 wskazanych wyżej przepisów, w pierwszej kolejności, należy odnieść się do

145 podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego istnienia należności z tytułu składek,

146 objętych wnioskiem skarżącego o umorzenie, z uwagi na ewentualne ich

147 przedawnienie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie dotyczącej umorzenia

148 zaległości z tytułu składek organ administracyjny może rozważać taką możliwość

149 jedynie odnośnie należności istniejących, wymagalnych a więc takich, które nie uległy

150 przedawnieniu z powodu upływu odpowiednich terminów ustawowych. Przedawnione

151 zobowiązanie przestaje istnieć, nie może być zatem przedmiotem postępowania o jego

152 umorzenie. Przy czym, co należy podkreślić, stosownie do przepisu art. 31 u.s.u.s. w

153 zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie z tytułu składek na

154 ubezpieczenie społeczne wygasa wskutek przedawnienia. Inną przyczyną powodującą

155 wygaśnięcie przedmiotowego zobowiązania jest jego umorzenie (art. 31 u.s.u.s. w zw. z

156 art. 59 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Zatem, nie budzi również wątpliwości, że

157 przedawnienie nie jest przesłanką, zaistnienie której uzasadnia wniosek o umorzenie

158 zaległości. Jednakże, w postępowaniu prowadzonym z wniosku o umorzenie,

159 przedawnienie jest okolicznością istotną z tego względu, że wniosek o umorzenie

160 przedawnionych zaległości uznać należy za bezprzedmiotowy. Jak wskazano wyżej,

161 rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może bowiem

162 zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie

163 uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. W tym sensie. Sąd

164 powinien mieć wiedzę, czy nastąpiło przedawnienie, gdyż wówczas skutkowałoby to

165 koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok

166 NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 15/09 z dnia 28 września 2017 r. lI

167 GSK 1491/17, z 12 stycznia 2017 r II GSK 4359/16).

168 Zatem, dokonując oceny rozstrzygnięcia organu, wydanego w przedmiocie

169 umorzenia należności. Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia, że obowiązek spłaty

170 należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża stronę. Z tych względów, w ocenie

171 Sądu, jakkolwiek przedawnienie należności z tytułu składek nie stanowi przesłanki

172 skutkującej ich umorzeniem na podstawie wskazanych wyżej przepisów, to kwestia

173 przedawnienia mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności składkowych.

174 Objęte zaskarżoną decyzją zaległości składkowe wynikają z przeniesienia ww.

175 decyzją z dnia 15 czerwca 2021 r. na A.K., J.D., i B.D., jako spadkobierców zmarłego (płatnika składek), zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.

176 Skarżąca, jak wynika z treści skargi wniesionej do Sądu, podniosła zarzut

177 przedawnienia należności z tytułu składek.

178 Należy zatem wyjaśnić, że jeśli chodzi o termin przedawnienia i jego bieg, w

179 sprawach dotyczących zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,

180 wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, zastosowanie ma art. 24 ust.

181 5 d u.s.u.s. Ustawodawca we wskazanym przepisie przewidział odrębną regulację

182 odnośnie terminu przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności

183 osoby trzeciej, stanowiącą wyjątek od generalnej reguły wynikającej z art. 24 ust. 4

184 u.s.u.s., że należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym

185 stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis art. 24 ust. 5d ustawy

186 przewiduje bowiem, że przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z

187 decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie

188 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

189 Przy czym, co należy również podkreślić, w postępowaniu w przedmiocie

190 umorzenia należności nie jest dopuszczalne badanie przez Sąd zgodności z prawem

191 decyzji o odpowiedzialności następcy prawnego. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sad

192 administracyjny uprawniony jest do kontroli decyzji dotyczącej umorzenia (w tym też

193 odmowy umorzenia należności z tytułu składek). Nie jest natomiast uprawniony do

194 kontroli decyzji w przedmiocie wymiaru składek i ich poboru. W tym zakresie bowiem

195 zgodnie z art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego (nie zaś administracyjnego), w terminie i według zasad

196 określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd w niniejszej sprawie,

197 nie jest zatem uprawniony do badania, czy organ w sposób zgodny z prawem przeniósł

198 na skarżącego zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek.

199 Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek wydana została 15 czerwca 2021 r., to

200 w dniu orzekania w sprawie umorzenia przedmiotowych należności nie upłynął jeszcze

201 5-letni termin przedawnienia. Podniesiony w tym zakresie zarzut należy zatem uznać za

202 nieuzasadniony.

203 Za zasadny natomiast Sąd uznał zarzut braku właściwej i rzetelnej oceny

204 okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w

205 zakresie przesłanek sformułowanych w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra

206 Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia

207 społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Przy czym, co należy podkreślić, art. 28 ust. 3a

208 u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie

209 płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne, nie zaś należności za pracowników w

210 części finansowanej przez płatnika, do których zapłaty skarżąca została zobowiązana.

211 Zdaniem Sądu, co należy podkreślić, niezależnie od treści wniosku złożonego

212 przez osobę zobowiązaną, postępowanie wyjaśniające, w celu dokonania ustaleń

213 istotnych z punktu widzenia powyższych przesłanek, winno być przeprowadzone przez

214 organ administracyjny zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa,

215 która wymaga, by organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z

216 rzeczywistym stanem rzeczy. Organ administracji, jako gospodarz postępowania

217 administracyjnego, określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków

218 dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy. Stąd też obowiązany

219 jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co wynika z

220 art. 77 § 1 kpa. Dokonane ustalenia istotnych okoliczności sprawy i ich ocena z punktu

221 widzenia przesłanek umorzenia należności winna przy tym znajdować pełne

222 odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa).

223 Należy również wskazać, że decyzja organu administracji publicznej w

224 przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek posiada charakter

225 uznaniowy, co jednak nie przekreśla zasady, że uznanie jest ograniczone dyrektywami

226 ustawowymi, nakazującymi organom rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia

227 występowania bądź braku w konkretnym przypadku względów gospodarczych lub

228 społecznych, które uzasadniałyby umorzenie zaległości składkowych lub odsetek.

229 Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej

230 sprawie może być dokonana tylko, jak wskazano wyżej, po wszechstronnym i

231 wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym

232 wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem

233 wszystkich okoliczności faktycznych.

234 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

235 wskazanym wyżej wymogom nie czyni zadość zaskarżona decyzja, jak również

236 poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2021r..

237 W kontrolowanej sprawie organ ostatecznie ustalił na podstawie zebranych

238 dokumentów, że A.K. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem 931,00 zł brutto, 642,68 zł netto. Jest rozwiedziona, w gospodarstwie domowym pozostaje z dwoma synami, pełnoletnim J.K. i małoletnim S.K.. Pobiera alimenty w wysokości 750,00 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 248,00 zł. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 208,33 zł oraz pobiera świadczenie 500 +, w chwili obecnej na jedno dziecko. Posiada zobowiązania pieniężna w bankach spłacane po 219,20 zł miesięcznie oraz inne ( polisa ubezpieczeniowa) płatne po 37,00 zł miesięcznie. Nie posiada innych praw majątkowych ani żadnych wierzytelności. Posiada mieszkanie o pow. 53, 50 m 2 - współwłasność w 5/8 części udziału oraz garażu o pow. 16 m 2 - współwłasność w 1/8 części udziału, położone w M. Posiada samochód marki Skoda Felicia rok produkcji 1999 oraz lodówkę o wartości 900,00 zł. Stałe wydatki związane z utrzymaniem (opłaty eksploatacyjne) wynoszą 365,00 zł.

239 Jak wskazał organ, wysokość uzyskiwanego przez zobowiązaną dochodu (w tym

240 zasiłki rodzinne na dzieci, dodatek mieszkaniowy, świadczenie z funduszu

241 alimentacyjnego, świadczenie 500+) łącznie daje kwotę 1729,32 zł. co, jak stwierdził

242 organ w decyzji umożliwia zaspakajanie wszystkich podstawowych potrzeb życiowych

243 oraz spłatę ratalna posiadanych zobowiązań. Zdaniem organu, analiza ustalonych w

244 postępowaniu faktów nie prowadzi do wniosku, ze sytuacja zobowiązanej nosi

245 znamiona ubóstwa, a przedstawione argumenty nie znalazły odzwierciedlenia w

246 zebranym materiale dowodowym. Z akt sprawy nie wynika, aby rodzina zobowiązanej

247 zalegała z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu wody itp.

248 Jednocześnie, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do

249 stwierdzenia, że aktualna trudna sytuacja zobowiązanej ma charakter trwały. ZUS

250 upatruje szansę na wyegzekwowanie całości należności w przyszłości. Jak wskazano,

251 zobowiązana jest osobą stosunkowo młodą, wobec czego organ stoi na stanowisku, że

252 obecna sytuacja finansowa zobowiązanej jest przejściowa i przy dołożeniu należytej

253 staranności i przestrzeganiu zasad prawidłowej gospodarki oraz stosownie do swoich sił

254 umysłowych i fizycznych zobowiązana jest w stanie znaleźć stałą pracę lub dodatkowe

255 zajęcie zarobkowe i osiągać zdecydowanie wyższe dochody.

256 Zdaniem Sądu, organ nie przeprowadził rzetelnej analizy sytuacji materialnej

257 skarżącej, uwzględniającej również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty

258 zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej

259 rodziny.

260 Co jest istotne i co należy szczególnie podkreślić, przy ocenie wniosku o

261 umorzenie organ ma obowiązek ocenić sytuację rodzinną i sytuację materialną osoby

262 zobowiązanej, przede wszystkim na podstawie okoliczności istniejących w dacie

263 orzekania i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie zaś w

264 oparciu o założenia wskazujące na potencjalną możliwości dokonania spłaty zadłużenia

265 w przyszłości. W sytuacji zaś, kiedy przedstawiony we wniosku materiał dowodowy nie

266 jest dostateczny lub budzi wątpliwości organu, jak wskazano wyżej, należy w toku

267 prowadzonego postępowania materiał ten uzupełnić, pouczając w tym zakresie osobę

268 zobowiązaną.

269 Organ w przedmiotowej sprawie, dokonując oceny sytuacji majątkowej i

270 możliwości finansowych skarżącej w żaden sposób nie wyjaśnił, na czym opiera swoje

271 twierdzenie, że skarżąca jest w stanie znaleźć stałą pracę lub dodatkowe zajęcie

272 zarobkowe i osiągać zdecydowanie wyższe dochody. Organ nie ustalił, w jakim

273 charakterze skarżąca jest zatrudniona, jakie ma wykształcenie, kwalifikacje, czy w

274 miejscu, gdzie zamieszkuje istnieje możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia.

275 Organ wskazał również na posiadany przez skarżącą majątek, w tym

276 nieruchomości wchodzące w skład spadku, których wartość, zdaniem organu, znacznie

277 przewyższa kwotę zaległości składkowych po zmarłym J’.D..

278 Tymczasem skarżąca już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała,

279 że lokal w którym zamieszkuje (ww. mieszkanie w M. o pow. 53, 50 m 2stanowiący współwłasność w 5/8 części udziału ) służy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jej rodziny, a koszty jego utrzymania są znaczącym wydatkiem w domowym budżecie. W mieszkaniu tym zamieszkuje z synami, których samotnie wychowuje. Do okoliczności tej organ w żaden sposób się nie odniósł, nie wyjaśnił jej, a ma ona istotne znaczenie przy ocenie faktycznej sytuacji majątkowej skarżącej i możliwości dokonania spłaty zadłużenia. Tym bardziej, że z samego faktu posiadania przez skarżącą 5/8 części udziału we współwłasności ww. lokalu mieszkalnego i jej sytuacji rodzinnej, nie wynika realna możliwość regulowania zadłużenia, jak zdaje się wywodzić organ. Ponadto , nie została dotychczas wszczęta egzekucja z zabezpieczonej hipotecznie nieruchomości, co może jedynie potwierdzać przedstawione wyżej wątpliwości. Zdaniem Sądu, organ nie dokonał zatem dostatecznych ustaleń dotyczących ww. okoliczności.

280 Reasumując, poczynienie wskazanych wyżej ustaleń, uwzględniających

281 faktycznie uzyskiwane przez skarżącą dochody i niezbędne wydatki, sytuację rodzinną ,

282 jak również wysokość zadłużenia, jest niezbędne dla oceny realnej nie zaś potencjalnej

283 możliwości dokonania przez skarżącą spłaty zadłużenia. Należy przy tym również

284 podkreślić, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania

285 przez skarżącą pozbawioną możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb

286 materialnych do środków pomocy państwa, nie byłaby zgodna ani z jej interesem, jako

287 następcy prawnego płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie

288 odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek, a jednocześnie nie byłaby

289 zgodna z interesem publicznym, (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01,

290 POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08;

291 z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

292 Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie wykazał, w sposób rzetelny i

293 wnikliwy, by dokonane ustalenia uzasadniały ocenę o braku przesłanek umorzenia

294 zaległych składek, w zakresie, na jaki pozwala ww. art. 28 ust. 3 a u.s.u.s, zaś

295 wskazane wyżej braki w uzasadnieniu decyzji, uniemożliwiają Sądowi dokonanie

296 kontroli i oceny przedmiotowej sprawy, w świetle wskazanych wyżej przepisów.

297 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej uwagi,

298 które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania.

299 W świetle powyższego Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył

300 przepisy procesowe - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1k.p.a., gdyż nie ustalił i nie

301 ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, czym

302 przekroczył granice uznania administracyjnego, które to naruszenie niewątpliwie mogło

303 mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

304 W tym stanie rzeczy. Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c i art. 135 orzekł jak w

305 sentencji