Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., II SA/Op 378/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 października 2015 r., II SA/Op 378/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi wniesionej przez S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 czerwca 2015 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Nyskiego z dnia 6 lutego 2015 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wyrejestrowania samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...].

3 Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:

4 Wnioskiem z dnia 9 lutego 2010 r. S. K. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Nysie o "zdjęcie z ewidencji" samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...]. Decyzją Burmistrza Nysy z dnia 31 maja 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 7 stycznia 2011 r., ustalono opłatę za wyrejestrowanie ww. pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II SA/Op 165/11, stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji.

5 Pismami z dnia 5 grudnia 2011 r. oraz 28 czerwca 2012 r. Starosta Nyski informował S. K., że warunkiem wydania decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu jest uiszczenie stosownej opłaty.

6 W dniu 13 grudnia 2012 r. S. K. złożył w Starostwie Powiatowym w Nysie kolejny wniosek o wyrejestrowanie samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...], powołując się na wyrok z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II SA/Op 165/11, i wskazując, że nie czuje się zobowiązany do uiszczenia opłaty z uwagi na upływ czasu i przedawnienie.

7 Decyzją z dnia 11 marca 2013 r., nr [...], Starosta Nyski odmówił wyrejestrowania wskazanego pojazdu, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 9 lipca 2013 r., nr [...], utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że samochód objęty wnioskiem o wyrejestrowanie nie istnieje fizycznie, gdyż według wyjaśnień wnioskodawcy został w roku 2001 sprzedany jako złom stalowy, natomiast tablice rejestracyjne i dowód rejestracyjny tego pojazdu przekazane zostały wówczas do Starostwa Powiatowego w Nysie. Okoliczność sprzedaży samochodu jako złomu potwierdził prowadzący skup złomu w [...], który oświadczył też, że nie posiada dowodu przyjęcia samochodu do skupu, gdyż dokumentacja z lat 2000-2001 została zniszczona. Rozstrzygając kwestię wyrejestrowania pojazdu Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie zostały spełnione żadne przesłanki do wyrejestrowania pojazdu, wymienione w art. 79 ust. 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.), a w szczególności nie została na rzecz gminy uiszczona opłata, warunkująca wyrejestrowanie na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy.

8 Na powyższą decyzję S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który postanowieniem z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 416/13, skargę tę odrzucił z powodu nieuiszczenia od niej wpisu.

9 Następnie, pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. S. K. po raz kolejny wystąpił do Starostwa Powiatowego w Nysie o wyrejestrowanie samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...], podnosząc, że faktycznie nie istnieje on od roku 2001 i tylko przez niedbalstwo pracowników Starostwa nadal figuruje w rejestrze pojazdów. Zarzucił, że urzędnicy nie chcą się przyznać, iż dokumenty zaginęły już w 2001 r. Stwierdził ponadto, że jeśli wówczas brakowało jakichś dokumentów, to organ powinien go wezwać do ich przedłożenia, a tego nie uczynił.

10 Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r., nr [...], Starosta Nyski odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wyrejestrowania samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., w związku z art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie wyrejestrowania pojazdu toczyło się postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 11 marca 2013 r. o odmowie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu, utrzymaną w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r., wobec czego zachodzi przeszkoda do wszczęcia postępowania w postaci tzw. powagi rzeczy osądzonej. Organ wywiódł, że skoro w sprawie dotyczącej wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu zapadło już rozstrzygnięcie, to należy uznać, że zaistniała "inna uzasadniona przyczyna" w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a., uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. Zaznaczył też organ, że S. K. we wniosku z dnia 29 stycznia 2015 r. nie podał żadnych nowych okoliczności, ani nie wskazał na nowe dokumenty, co w sposób jednoznaczny przesądzało o tożsamości przedmiotu żądania z wnioskiem złożonym w sprawie, która została już ostatecznie zakończona.

11 Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem S. K. wniósł zażalenie, w którym po raz kolejny podniósł, że sporny pojazd nie istnieje od 2001 roku, a nie został wyrejestrowany tylko przez niedbalstwo Starostwa Powiatowego, polegające na zagubieniu dokumentów złożonych wówczas w urzędzie. Odnosząc się do twierdzeń organu dotyczących "rzeczy osądzonej" podniósł, że w tej sprawie zapadł wyrok z dnia 6 września 2011 r. i należało go "dobrze przeczytać". Wskazując, że jest obciążony zaległym podatkiem za samochód, który od 14 lat nie istnieje, domagał się ostatecznego zakończenia sprawy.

12 Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Powołując się na podglądy doktryny i orzecznictwa sądowoadministracyjnego Kolegium wywiodło, że uregulowana w art. 61a § 1 K.p.a. instytucja odmowy wszczęcia postępowania ma zastosowanie np. wówczas, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Skoro natomiast na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to konsekwentnie, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Stosownie do przedstawionego poglądu organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaistniała podstawa do wydania takiego postanowienia, gdyż wniosek S. K. z dnia 29 stycznia 2015 r. jest kolejnym wnioskiem o wyrejestrowanie samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...], a poprzedni wniosek z dnia 13 grudnia 2012 r. został rozpatrzony i w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r. wydana w tym przedmiocie. Kolegium stwierdziło, że skoro sprawa wyrejestrowania wskazanego samochodu została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją, to ma miejsce tożsamość podmiotu, przedmiotu żądania strony i stanu prawnego. Odnosząc się do zarzutów i żądań strony wyjaśniło, że w niniejszym postępowaniu nie mają zastosowania przepisy prawa materialnego, lecz wyłącznie regulacje procesowe zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, to nie można odnieść się do zarzutów dotyczących przyczyn, z powodu których nie jest możliwe wyrejestrowanie pojazdu. Według organu odwoławczego, wskazywany w zażaleniu wyrok nie dotyczy natomiast kwestii wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu, lecz rozstrzyga kwestię formy naliczenia opłaty za jego wyrejestrowanie.

13 We wniesionej skardze S. K. powtórzył argumenty podniesione w zażaleniu, dotyczące nieistnienia pojazdu oraz faktu, że z winy organu nadal figuruje on w rejestrze. Wskazał na wyroki WSA w Opolu o sygn. akt II SA/Op 165/11 i II SA/Op 416/13. Skarżący wywiódł ponadto, że sprawa powinna być załatwiona merytorycznie i wskazał, iż skutkami niewyrejestrowania pojazdu jest powstanie zaległości podatkowej oraz ustanowienie hipoteki na jego nieruchomości. Wyjaśnił, że nawet gdyby obecnie uiścił opłatę warunkującą wyrejestrowanie pojazdu, to i tak zaległe podatki pozostałyby ściągalne, a poza tym oznaczałoby to przyznanie się do winy.

14 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

16 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

17 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wskazanej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

18 Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

19 Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego o wyrejestrowanie samochodu ciężarowego marki [...], nr rej. [...].

20 Z uwagi na treść skargi oraz fakt, że skarżący domaga się merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez wyrejestrowanie samochodu, od razu wskazać trzeba, że zgodnie art. 134 § 1 P.p.s.a., oceniając legalność zaskarżonego aktu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga natomiast merytorycznie sprawy o wyrejestrowanie samochodu. Stanowi on jedynie akt formalny kończący postępowanie w przedmiocie złożonego przez skarżącego wniosku. W przypadku takich aktów, które nie załatwiają sprawy co do jej istoty, lecz stwierdzają brak podstaw do dokonania merytorycznej oceny, Sąd nie rozważa zatem kwestii materialnych związanych z przedmiotem postępowania, a jedynie ustala, czy istniały podstawy do odstąpienia przez organy od wydania aktu rozstrzygającego sprawę co do jej istoty. Sąd nie jest też uprawniony, ani władny, do zastępowania organów administracji w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a przy orzekaniu nie uwzględnia zasad współżycia społecznego, ani nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Z tego też względu, przedmiotem rozważań Sądu w rozpoznawanej sprawie nie mogły być kwestie dotyczące istnienia podstaw prawnych do wyrejestrowania wskazanego przez skarżącego samochodu, bądź ich braku. Rozważania Sądu ograniczały się wyłącznie do problematyki dotyczącej wydania zaskarżonego postanowienia, a badanie jego zgodności z prawem sprowadzało się do ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki do wydania aktu formalnie kończącego postępowanie administracyjne na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.

21 Przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie kontrola legalności wykazała, że kontrolowane postanowienie odpowiada przepisom prawa i nie narusza ich w stopniu uzasadniającym podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium prawidłowo zastosowało w sprawie przepis art. 61a § 1 K.p.a., stwierdzając brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania samochodu wskazanego przez skarżącego. Ustalenia faktyczne organu nie pozostawiają wątpliwości, a dokonana na ich podstawie ocena zasługuje na całkowitą akceptację. Sąd podziela w pełni poglądy przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, odnośnie stosowania art. 61a § 1 K.p.a., które - jak słusznie dostrzegło Kolegium - znajdują potwierdzenie w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie. Stosownie do tego wskazać trzeba, że na mocy art. 61a § 1 K.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, organ administracji publicznej zobowiązany jest do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostanie wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Dostrzec należy, że komentowany przepis nie pozostawia organowi swobody w jego stosowaniu i organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w każdym przypadku, gdy w trakcie wstępnej analizy żądania wniosku ustali okoliczności wyczerpujące znamiona przesłanek wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Ustawodawca wskazał dwie takie przesłanki, które są samodzielne i wzajemnie niezależne. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą - która została stwierdzona w rozpoznawanej sprawie - jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te w przywołanym przepisie nie zostały przez ustawodawcę skonkretyzowane. Oczywistym jest jednak, że sformułowanie "inna uzasadniona przyczyna" dotyczy sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taka sytuacja niewątpliwie natomiast zachodzi wówczas, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której wydano już merytoryczne rozstrzygnięcie, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

22 Zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Na gruncie rozpoznawanej sprawy taką decyzją, rozstrzygającą ostatecznie sprawę wyrejestrowania na wniosek skarżącego samochodu marki [...], nr rej. [...], jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Nyskiego o odmowie wyrejestrowania tegoż pojazdu. Decyzja ta uzyskała walor ostateczności, albowiem skarga wniesiona na nią do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 416/13. Omawiana decyzja z dnia 9 lipca 2013 r. nie została też wzruszona w żadnym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych prawem. Dopóki zatem akt ten pozostaje w porządku prawnym, niedopuszczalne jest prowadzenie następnego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie, a w szczególności merytoryczne rozpatrzenie kolejnego wniosku skarżącego o wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu. Stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., ewentualna ponowna merytoryczna decyzja wydana w tej sprawie byłaby dotknięta wadą nieważności.

23 Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o wyrejestrowanie tego samego samochodu marki [...], nr rej. [...], to organy słusznie uznały, że mają do czynienia z tzw. powagą rzeczy osądzonej i z tego powodu brak jest podstaw do wszczęcia postępowania, co prawidłowo skutkowało wydaniem postanowienia opartego o przepis art. 61a § 1 K.p.a.

24 Zaakcentowania wymaga w tym miejscu, że dla uznania, iż kolejny wniosek strony dotyczy tej samej sprawy, niezbędnym jest ustalenie tożsamości tych spraw. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że w obydwu sprawach, tj. zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r., jak i zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 29 stycznia 2015 r., zachodzi tożsamość zarówno pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Inicjatorem postępowań jest bowiem w obu przypadkach skarżący i obydwie sprawy dotyczą tego samego przedmiotu, tj. wyrejestrowania samochodu marki [...], nr rej. [...]. Co prawda, w sytuacji, gdyby zmieniły się okoliczności faktyczne i prawne, możliwe stałoby się rozpatrzenie ponownie złożonego wniosku o wyrejestrowanie spornego pojazdu, jednak w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Już wstępna analiza wniosku z dnia 29 stycznia 2015 r. wskazuje, że dotyczy on stanu faktycznego tożsamego z tym, jaki podlegał merytorycznej ocenie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 9 lipca 2013 r. Zarówno w poprzednio prowadzonym postępowaniu, jak i w przedmiotowej sprawie, skarżący domagał się wyrejestrowania przedmiotowego samochodu z uwagi na to, że nie istnieje on od roku 2001, a dokumenty pojazdu, złożone wówczas w organie, zaginęły. W odniesieniu do tej okoliczności dokonano już jednak oceny w poprzednim postępowaniu, w świetle przesłanek warunkujących wyrejestrowanie pojazdu ustalonych art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.). Przepisy prawa materialnego nie uległy natomiast zmianie w takim zakresie, który w zaistniałych okolicznościach faktycznych dawałby podstawę do ponownego rozpoznania sprawy. Ponadto, składając wniosek w niniejszej sprawie, skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, czy dokumentów, które wskazywałyby na zmianę stanu faktycznego.

25 Reasumując, zgodzić należy się ze stanowiskiem, że ponowne postępowanie w sprawie wyrejestrowania pojazdu wskazanego przez skarżącego nie mogło być prowadzone i należało odmówić jego wszczęcia postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Słusznie przy tym podkreśliło Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, że podejmując takie rozstrzygnięcie organy nie mogły formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Z tego też powodu brak było podstaw do rozważania w zaskarżonym postanowieniu zarzutów dotyczących przyczyn, z powodu których nie jest możliwe wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu. Natomiast wskazywany przez skarżącego wyrok tut. Sądu z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II SA/Op 165/11, nie ma w niniejszej sprawie istotnego znaczenia, gdyż został wydany w sprawie, której przedmiotem nie było wyrejestrowanie pojazdu, ale ustalenie opłaty za wyrejestrowanie.

26 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.