Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 września 2018 r., II SA/Op 338/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 września 2018 r., II SA/Op 338/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na Gminę Grodków w przedmiocie umowy dzierżawy nieruchomości gminnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 M. B. pismem z dnia 25 czerwca 2018 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na umowę dzierżawy gruntu (doręczoną skarżącemu w dniu 18 czerwca 2018 r.), domagając się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na funkcjonowanie motokrosu na gminnej działce gruntowej. Z treści przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, że w dniu 12 kwietnia 2016 r. Gmina Grodków zawarła z A z siedzibą w [...], umowę dzierżawy nieruchomości obejmującej działkę nr a. Zdaniem skarżącego, przeznaczenie działki na działanie motokrosu narusza prawo z uwagi na hałas w trakcie zawodów, który przekracza 200 decybeli, a zabudowania mieszkalne są położone 30 m od toru motocrossowego, gdy tymczasem normy prawne przewidują odległość 1000 m od zabudowań i niemożność przekroczenia 60 decybeli.

3 W skardze M. B. zawarł prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

4 W odpowiedzi na skargę Burmistrz Grodkowa wniósł o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, że skarga dotyczy spraw cywilnych, a zatem nie leżących w gestii sądu administracyjnego, lecz powszechnego. Z podanych względów, organ wniósł o jej odrzucenie.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

6 Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

7 W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.).

8 Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010, s. 573), w tym również wówczas, gdy rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem skargi, nie należy do właściwości sądów administracyjnych (por. B.Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473).

9 Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie.

10 Z treści skargi wynika, że dotyczy ona umowy dzierżawy nieruchomości gminnej obejmującej działkę nr a, zawartej w dniu 12 kwietnia 2018 r. pomiędzy Gminą Grodków a A z siedzibą w [...].

11 Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

12 1) decyzje administracyjne;

13 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

14 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

15 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

16 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

17 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

18 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

19 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

20 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

21 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

22 Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosuje środki określone w tych przepisach.

23 W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie.

24 Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a.

25 Sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, w tym objęcie sprawy kognicją sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.

26 Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej skargi należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994, z późn.) - zwanej dalej u.s.g., gospodarowanie mieniem komunalnym, którym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw (art. 43 u.s.g.) należy do zadań wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Jednakże w myśl art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy.

27 Zasady gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność jednostek samorządu terytorialnego zostały określone w dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 poz. 121, z późn. zm.). W myśl art. 11 ust. 1 tejże ustawy, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. W niniejszej sprawie organem tym jest Burmistrz Miasta Grodkowa, który gospodaruje gminnym zasobem nieruchomości (art. 26 ust. 4 u.s.g. i art. 25 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

28 Wskazać należy, że zawarcie umowy dzierżawy oraz jej rozwiązanie przez gminę odnoszące się do nieruchomości gminnych dokonywane jest w zakresie jej uprawnień właścicielskich (art. 140 Kodeksu cywilnego). Rozporządzenie nieruchomością przez jej właściciela następuje w formie czynności cywilnoprawnych. Naturą stosunków cywilnoprawnych jest równorzędność stron. Spór dotyczący umowy dzierżawy nieruchomości gminnych i skuteczności jej wypowiedzenia, pomimo tego, że ze względu na współregulujące ją przepisy u.s.g. oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, których publiczny charakter nie budzi wątpliwości, nadal pozostają czynnościami cywilnoprawnymi mającymi tylko za przedmiot nieruchomości gminne (publiczne). Dodać przy tym trzeba, że żaden przepis u.g.n. nie wprowadza w tym zakresie żadnych szczególnych unormowań, które stanowiłyby odstępstwo od regulacji dotyczącej umowy dzierżawy zawartej w K.c.

29 Przedmiot skargi jest w istocie związany z cywilnoprawnym aktem umowy dzierżawy nieruchomości i sposobu jej wykonywania, a taka materia nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając w postanowieniu z dnia 4 marca 2010r., sygn. akt I OSK 310/10, że zarzuty dotyczące nieprzestrzegania warunków umowy dzierżawy nie podlegają rozpoznaniu przez sądy administracyjne (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

30 Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, bowiem jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonego treścią art. 3 P.p.s.a.

31 Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej przez M. B., skargę taką należało uznać za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

32 Rodzi to z kolei konsekwencje w postaci konieczności odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, na zasadzie przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a., co też Sąd orzekł jak w sentencji.