Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 października 2009 r., II SA/Ol 784/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 października 2009 r., II SA/Ol 784/09

Sentencja

1 Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku sprawy ze skargi P. B. w przedmiocie wymierzenia Rektorowi Uniwersytetu grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2008 roku - sygn. akt II SA/Ol 195/08 1/ wymierza Rektorowi Uniwersytetu grzywnę w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych); 2/ zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P. B. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 6 maja 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt II SA/Ol 195/08) uwzględnił skargę P.B. i uchylił postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" Nr "[...]" wydane w przedmiocie skreślenia z listy studentów I roku studiów stacjonarnych na kierunku technika rolnicza i leśna - uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu z dnia 27 grudnia 2007r. Wyrok ten stał się prawomocny.

3 W dniu 27 sierpnia 2008r. Rektorowi Uniwersytetu zwrócono akta postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia P.B. z listy studentów na kierunku technika rolnicza i leśna wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 6 maja 2008r. oraz prawomocnym postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2008r.

4 Jak wynika z akt administracyjnych załączonych do sprawy o sygn. akt II SAB/Ol 35/09 w przedmiocie bezczynności Rektora Uniwersytetu w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji dotyczącej skreślenia z listy studentów, skarżący pismem z dnia 1 lipca 2008r. poinformował organ o cofnięciu swojego odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu z dnia 27 grudnia 2007r. w przedmiocie jego skreślenia z listy studentów na kierunku technika rolnicza i leśna.

5 W dniu 24 sierpnia 2009r. P.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę o wymierzenie grzywny Rektorowi Uniwersytetu w wysokości 2000 zł za niewykonanie wyroku WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08), wskazując jako podstawę prawną art. 154 § 1 i § 6 w zw. z art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podał, iż wcześniej wezwał Rektora Uniwersytetu do załatwienia tej sprawy. Podał, że kilkunastomiesięczna zwłoka i brak respektowania wyroku Sądu stanowi rażące naruszenie prawa oraz zobowiązuje do wniesienia skargi i domagania się grzywny.

6 W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o odrzucenie skargi jako bezprzedmiotowej, o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. II SA/Ol 195/08 oraz dowodu z dokumentów z akt administracyjnych załączonych do skargi P.B. złożonej w WSA w Olsztynie w dniu 30 lipca 2009r. Organ potwierdził, że postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia, na które skarżący złożył skargę. Wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08) uchylono to postanowienie. Jednocześnie skarżący w dniu 1 lipca 2008r. złożył do organu pismo o cofnięciu odwołania od decyzji z dnia 27 grudnia 2007r. Następnie skarżący w dniu 20 lipca 2009r. złożył do Sądu skargę na bezczynność Rektora w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na tę skargę podniesiono, iż zarzuty co do bezczynności w kwestii rozpoznania odwołania są niezrozumiałe i nie znajdują oparcia w stanie faktycznym, skoro skarżący skutecznie cofnął swoje odwołanie i organ na tej podstawie nie prowadził już postępowania odwoławczego. Nadto wskazano, iż skarżący do dnia wniesienia skargi nie wzywał organu do załatwienia przedmiotowej sprawy. Stosownie zaś do art. 52 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Ponadto niezbędnym jest załączenie przez stronę skarżącą kopii wezwania do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 53 § 3 i § 4 ppsa. Wobec tego, że skarżący cofnął odwołanie od decyzji organu I instancji, a jednocześnie nie zachował warunków formalnych uprawniających do wniesienia skargi do Sądu na bezczynność Rektora, przedmiotowa skarga w sprawie wymierzenia grzywny w tym zakresie jest niezrozumiała i nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego.

7 Zarządzeniem z 27 sierpnia 2009r. Przewodniczący Wydziału II Sądu wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania dokumentu potwierdzającego pisemnie wezwanie organu do załatwienia sprawy.

8 Pismem procesowym z 2 września 2009r. skarżący wystąpił z prośbą o przedłużenie wyznaczonego terminu celem podjęcia kroków do odnalezienia żądanych dokumentów. Podniósł, iż na pewno występował z takim wezwaniem do Rektora i musi skutecznie zażądać tych dokumentów od organu, który musi podjąć działania celem ich odnalezienia. Ponieważ cała procedura poszukiwania "zaginionych akt" może nie zakończyć się przed upływem wyznaczonych mu 7 dni prosi o umożliwienie późniejszego ich przedstawienia.

9 Pismem z 9 września 2009r. skarżący przedłożył dokument potwierdzający pisemnie wezwanie Rektora do załatwienia tej sprawy, które to pismo nosi datę 14 lipca 2009r., zaś jak wynika z adnotacji organu zostało złożone w sekretariacie Rektora w dniu 21 lipca 2009r.

10 Pełnomocnik Rektora Uniwersytetu pismem procesowym z 18 września 2009r. poinformował, że skarżący dopiero po złożeniu skargi (20 lipca 2009r.) w dniu 21 lipca 2009r. złożył wezwanie do załatwienia sprawy. Wobec powyższego sugerowanie, że organ zataja dokumenty jest niedopuszczalnym działaniem strony skarżącej. Także wniosek o przedłużenie terminu jest niedopuszczalny, gdyż strona złożone pisma powinna posiadać z potwierdzeniem ich nadania.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ustalił co następuje:

12 Na wstępie zważyć należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka polega m.in. na rozpoznawaniu skarg na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

13 Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w sprawie zaszły wszelkie formalne i materialne przesłanki wymierzenia Rektorowi Uniwersytetu grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 6 maja 2008r. w terminie.

14 W tym miejscu należy wyjaśnić, iż istota skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku sądu sprowadza się jedynie do żądania zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu dyscyplinowanie organu za niewykonanie wyroku sądowego. Wymierzenie grzywny następuje w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez stronę, która uprzednio zwróciła się do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.

15 Z wskazanego warunku, wbrew twierdzeniu organu, wywiązał się skarżący, bowiem pismem z dnia 14 lipca 2009r. złożonym w sekretariacie Rektora w dniu 21 lipca 2009r. wezwał organ do niezwłocznego załatwienia sprawy po wyroku WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2008r. uchylającym postanowienie Rektora w przedmiocie skreślenia z listy studentów - niedopuszczalności odwołania. W tym miejscu należy także wskazać, iż pełnomocnik Rektora w piśmie procesowym z 18 września 2009r. podniósł, iż wezwanie to zostało wniesione po złożeniu skargi w dniu 20 lipca 2009r., jak również dołączył poświadczoną za zgodność kserokopię tego wezwania. Jednakże jak wynika z treści tego wezwania dotyczyło ono innej sprawy tj. żądania rozpoznania sprawy odwołania skarżącego od decyzji Dziekana z dnia 25 lutego 2008r. o skreśleniu go z listy studentów techniki rolniczej i leśnej. Zatem przedłożony przez organ dokument dotyczy innej sprawy administracyjnej niż rozpoznawana obecnie przez Sąd.

16 Nadto z zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę stanowiska pełnomocnika organu wynika, że organ utożsamia skargę na bezczynność organu z instytucją skargi wnoszonej w trybie art. 154 ustawy ppsa. o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku sądu. Wskazać w tym miejscu pozostaje, iż skargi te dotyczą różnych materii, bowiem skarga na bezczynność ma doprowadzić do określenia, czy organ jest zobowiązany w danej sytuacji do wydania aktu administracyjnego i taką skargę P.B. złożył do Sądu, która została rozpoznana przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 35/09) zobowiązującym Rektora do rozpoznania wniosku. Natomiast skarga o ukaranie zmierza do wymierzenia sankcji za niewykonanie wyroku. Poza tym brak jest przepisów prawa, które wykluczałyby możliwość wystąpienia ze skargą o ukaranie organu za niewykonanie wyroku w sytuacji, gdy wcześniej strona skarżąca wykorzystuje środek w postaci skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu jej sprawy. W przypadku skargi na niewykonanie wyroku bezwzględną przesłanką warunkującą dopuszczalność złożenia takiej skargi jest pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku.

17 Odnośnie przedłożonego przez skarżącego pisemnego wezwania do wykonania wyroku Sądu wynika z niego, iż zostało ono złożone w sekretariacie organu przed dniem wystąpienia ze skargą o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku, bowiem wezwanie to wniesiono w dniu 21 lipca 2009r., natomiast skarga do Sądu została złożona, za pośrednictwem organu, w dniu 24 sierpnia 2009r. Chybiony jest zatem zarzut pełnomocnika organu, iż wezwanie to zostało złożone dopiero po wniesieniu skargi, jak również zarzut dotyczący oczerniania organu przez skarżącego, który wnosił o przedłożenie terminu do przedłożenia Sądowi wezwania, skoro jak wynika z przedłożonych dokumentów organ przekazując akta sprawy do Sądu nie załączył tego wezwania mimo jego posiadania.

18 Odnotować należy, iż odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy Rektor Uniwersytetu otrzymał w dniu 27 sierpnia 2008r. i od tego momentu zgodnie z art. 286 § 2 ustawy ppsa. należy liczyć termin do załatwienia sprawy dotyczącej rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Stosownie do art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Okoliczności powyższej nie zmienia fakt, iż w dniu 1 lipca 2008r. skarżący cofnął swoje odwołanie. W takim przypadku stosownie do art. 137 Kpa organ winien podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Nie do przyjęcia pozostaje stanowisko pełnomocnika organu, iż na skutek cofnięcia odwołania postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, skoro w żaden sposób organ nie zakończył tego postępowania.

19 Powyższe prowadzi do wniosku, że organ - Rektor Uniwersytetu dopuścił się długotrwałej bezczynności w wykonaniu wyroku z dnia 6 maja 2008r. Stąd zasadna jest skarga o wymierzenie organowi z tego tytułu grzywny. Z akt sprawy wynika nadto, że do chwili wniesienia skargi nie została wydana decyzja w przedmiocie rozpoznania wniesionego odwołania od decyzji skreślającej z listy studentów decyzją organu I instancji z dnia 27 stycznia 2007r.

20 Jednocześnie należy wskazać, iż ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 ustawy ppsa., zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Sąd określając wysokość grzywny bierze pod uwagę takie elementy, jak charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności oraz podjęte działania w celu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 100 zł uznając, iż kwota ta będzie stanowić dla organu - Rektora wystarczającą dolegliwość (w tym zakresie spełni swoją funkcję represyjną), stanowić też będzie wystarczający środek zapobiegający bezczynności organu w przyszłości (w tym zakresie spełni grzywna swoją funkcję prewencyjną indywidualną).

21 Orzeczona wysokość grzywny powinna stanowić mobilizację dla organu aby ten niezwłocznie wykonał wyrok Sądu z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08). Choć należy zauważyć, że z treści art. 154 § 3 ustawy ppsa. wynika, że obecnie grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych, a nie środek przymusu do określonego zachowania się ( [w.] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, str. 405-410).

22 Sąd wymierzając grzywnę miał na uwadze przede wszystkim charakter instytucji jaką jest Uniwersytet, który będąc uczelnią publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze m.) realizuje cele statutowe w zakresie kształcenia i edukacji. Wobec powyższego w ocenie Sądu niewskazane byłoby znaczne obciążanie finansowe takiego organu, co zresztą dostrzega sam skarżący. Z uwagi na rolę jaką Uczelnia spełnia w zakresie kształcenia i edukacji środki finansowe jakimi dysponuje powinny w jak największym stopniu służyć realizacji zadań statutowych. Tak więc w ocenie Sądu nie byłoby wskazane wymierzanie temu organowi bardziej dotkliwej kary pieniężnej, która w jakimkolwiek stopniu mogłaby odbić się niekorzystnie na realizacji zadań jakie prawo stawia przed uczelnią publiczną.

23 Reasumując, Sąd uwzględnił skargę w trybie art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymierzając w pkt I grzywnę w granicach określonych przez art. 154 § 6 tej ustawy. O kosztach postępowania sądowego obejmujących wpis w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł, orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 ustawy ppsa. oraz § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).