Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2012 r., II SA/Ol 133/12

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2012 r., II SA/Ol 133/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Ż. o wyłączenie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O.: K. N. od wykonywania czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. Ż. na Burmistrza . w przedmiocie kosztów udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Uzasadnienie

2 I. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. na Burmistrza G. w przedmiocie nałożenia kosztów udostępnienia wnioskowanych przez niego informacji publicznych.

3 W dniu 17 lutego 2012 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w O. pismem z dnia 12 marca 2012 r. wezwał skarżącego do przedłożenia: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, jego żonę oraz syna z okresu ostatnich dwóch miesięcy (w przypadku nieposiadania w tym czasie rachunku bankowego należy potwierdzić ten fakt oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy, zaś odnośnie do wskazanych przez referendarza rachunków bankowych ich likwidacja wymaga poświadczenia bankowym dokumentem), kopii dowodów odbioru renty socjalnej i świadczenia z pomocy społecznej za luty 2012 r. (w razie, gdy nie zostały przelane na rachunek bankowy), kopii dowodów poniesienia wydatków na leczenie i rehabilitację syna z okresu ostatnich sześciu miesięcy oraz pisemnego oświadczenia wskazującego, czy w bieżącym roku przyznano skarżącemu zapomogę z Wojskowego Biura Emerytalnego, a jeśli tak, to w jakiej wysokości - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 13 marca 2012 r.

4 W dniu 15 marca do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "sprzeciw na postanowienie w sprawie wezwania", w którym skarżący zarzucił referendarzowi brak wskazania podstawy prawnej wezwania go do dokonania określonych czynności prawnych, wiążących się z jego osobistymi sprawami, jak np. wysokość kosztów leków, możliwość ustalenia chorób, na które cierpi rodzina skarżącego, czy wysokość wydatków na prywatne sprawy. Skarżący podniósł, iż tylko on skierował skargę do Sądu, a mimo to żąda się dokonania określonych czynności przez jego żonę i syna. Zdaniem skarżącego Sąd winien dokonać oceny, czy istnieje możliwość poniesienia przez niego kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny na podstawie przedstawionego mu oświadczenia i w przypadku stwierdzenia takiej możliwości wydać i uzasadnić postanowienie odmowne. Stawiane przez Sąd żądania są niezgodne z art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem, w ocenie skarżącego, takimi dokumentami nie mogą być dokumenty mogące świadczyć o wydatkach czy też wyciągi bankowe innych osób niż osoby składające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie można też żądać przedstawienia dowodów o likwidacji rachunków, czy historii operacji na koncie bankowym, tym bardziej, iż nie jest znany powód ani podstawa prawna takiego żądania. Przetwarzanie takich informacji może zdaniem skarżącego być sprzeczne z zasadami prawa określonymi w ustawie o ochronie danych osobowych. Jednocześnie skarżący oświadczył, iż na rachunkach wskazanych przez referendarza nie posiada żadnych środków pieniężnych. Ponadto zażądał ustalenia, czy przetwarzając te informacje nie naruszono prawa do jego dóbr osobistych, gdyż nie wyraził on zgody na przetwarzanie tych danych. Oświadczył również, iż w miesiącu styczniu otrzymał z Wojskowego Biura Emerytalnego zapomogę w wysokości 500 zł, lecz została ona wydatkowana zgodnie z celem jej udzielenia, a referendarz nie ma prawa żądać informacji o majątku, który nie istnieje ani nie ma prawa oceniać celowości tych wydatków. W świetle powyższych okoliczności, skarżący wniósł o wyłączenie wskazanego referendarza od rozpatrywania jego sprawy w związku z przekroczeniem uprawnień i działaniem na jego szkodę.

5 Wskazany we wniosku o wyłączenie referendarz WSA w O. K. N. złożył do akt sprawy oświadczenie, w którym wskazał, że nie istnieje między nim a stroną tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w rozpoznawanej sprawie.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

7 Wniosek należy uznać za nieuzasadniony.

8 Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy przez sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270, w skrócie: p.p.s.a.), ale również wówczas, gdy istniejące okoliczności mogą wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Należy wskazać, iż strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. Powyższe przepisy odnośnie wyłączenia sędziego w myśl art. 24 § 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio m.in. do wyłączenia referendarza sądowego.

9 W pierwszej kolejności należy podnieść, iż wskazany we wniosku referendarz orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w O. złożył oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia go od orzekania w przedmiotowej sprawie wobec braku pomiędzy nim a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że skoro sędzia (w tym przypadku referendarz sądowy), którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010r., sygn. akt I OZ 864/10). Jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości tego oświadczenia, obowiązana jest zatem wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność tego oświadczenia.

10 Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła zgłoszonych we wniosku zarzutów i nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, dyskredytujących prawdziwość złożonego przez referendarza oświadczenia. Samo bowiem przeświadczenie strony skarżącej o działaniu wskazanego we wniosku referendarza na jego niekorzyść nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 p.p.s.a., jego wyłączenia od orzekania w sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącego o działaniu na niekorzyść strony, wynikające z wezwania skarżącego do przedłożenia na podstawie art. 255 p.p.s.a. wskazanych w przedmiotowym wezwaniu dokumentów źródłowych i oświadczeń.

11 Należy bowiem wskazać, iż w przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości możliwe jest wezwanie wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z przepisów art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Z kolei osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży więc w interesie strony. Uwzględniając treść cytowanych wyżej przepisów, należy zatem stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy zawsze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę.

12 Ponadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 listopada 2011r. (sygn. akt II FZ 554/11, LEX nr 1070046) w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.

13 Tym samym, należy stwierdzić, iż wydane w niniejszej sprawie przez referendarza sądowego wezwanie z dnia 12 marca 2012 r. znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa, a jego zakres mieści się w granicach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

14 Należy przy tym wyjaśnić, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata zaufania do bezstronności referendarza wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony skarżącej o niekorzystnych działaniach podejmowanych przez referendarza, lecz konieczne jest wskazanie istotnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do jego bezstronności. Wyłączenie referendarza, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania osób, które strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, publ. w Internecie-http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

15 Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 19, art. 22 § 2 oraz art. 24 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.