Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2012 r., I SA/Lu 276/12

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2012 r., I SA/Lu 276/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: - przyznać A. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 W dniu 16 lutego 2012 r. A. K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniuwskazała, że jest osobą niepełnosprawną samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 1.100,00 złotych brutto, zamieszkuje w domu o powierzchni 300 m2, który w ½ części jest jej własnością. Koszty utrzymania domu wynoszą miesięcznie 2.000 złotych, z czego skarżąca opłaca kwotę 500 złotych zaś pozostałą kwotę ponosi jej syn, który wspomaga ją finansowo. Oświadczyła, że koszty jej utrzymania wynoszą: 350 złotych zakup leków, 150 złotych rehabilitacja, a pozostałą kwotę pochłania zakup żywności, odzieży obuwia i środków czystości. Podkreśliła, że nie posiada żadnych oszczędności i nie spodziewała się, że będzie musiała ponosić koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego.

3 Skarżąca wezwana do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń złożyła pismo z dnia 27 kwietnia 2012 r. z którego wynika, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Dom, w którym zamieszkuje oraz działka o powierzchni 1466 m2 stanowi własność w częściach ułamkowych po ½ jej i jej wnuczki. W ww. domu zamieszkuje wraz z synem, synową i ich córką. Z nadesłanej poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii potwierdzenia wypłaty/odbioru renty wynika, że świadczenie to wynosi brutto 1.499,54 złotych – 882,70 złotych netto. Z zestawienia wydatków wynika, że rachunki za energię elektryczną za okres dwu miesięcy wynoszą po 834,33 złotych (poświadczone fakturami), rachunki za wodę i odprowadzenie ścieków wynoszą od 411,93 złotych (rachunek płatny w maju 2012 r.) do 532,27 złotych (rachunek opłacony w marcu 2012 r.), rachunek za gaz za okres od 10 stycznia 2012 r. do 8 marca 2012 r. wyniósł 3.380,66 złotych, rachunek za wywóz śmieci za 3 miesiące wyniósł 145,23 złotych zaś rachunki za zakup leków wynoszą od 23,59 złotych do 203,55 złotych. Skarżąca oświadczyła w zestawieniu wydatków, że średnie miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą około 2.500,00 złotych oraz że na pokrycie kosztów utrzymania domu przeznacza kwotę od 400 do 500 złotych zaś resztę pokrywa syn.

4 Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

5 Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw wskazując, że nie podziela stanowiska referendarza wyrażonego ww. postanowieniu. Argumentowała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości 882,70 złotych, a jako osoba niepełnosprawna zmuszona jest do ponoszenia stałych kosztów związanych z zakupem leków oraz finansowaniem rehabilitacji. Nie posiada żadnych oszczędności, a jej sytuacja finansowa pogorszyła się po nagłej śmierci męża. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu odnośnie wysokiego zużycia wody, gazu, energii elektrycznej, skarżąca wyjaśniła, że jest to związane z zamieszkiwaniem w domu małego dziecka (wnuczka ma 9 miesięcy), Dodała, że wysokie koszty eksploatacji są finansowane przez nią jedynie w niewielkiej części, a w pozostałym zakresie przez syna.

6 Postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Uzasadniając, że złożone przez skarżącą oświadczenia budzą wątpliwość co do ich kompletności i rzetelności skoro z prostego rachunku arytmetycznego wynika, że wydatki ponoszone przez stronę przekraczają uzyskiwane przez nią dochody. W świetle powyższego Sąd uznał, że strona nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

7 W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

8 - naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) przez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych;

9 - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że w niniejszej sprawie skarżącej nie przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

10 W uzasadnieniu zażalenia podano, że A. K. jest osobą niepełnosprawną (kserokopia legitymacji w aktach sprawy), co wiąże się z koniecznością przyjmowania leków i uczęszczania na rehabilitację. Podtrzymała również swoje wcześniejsze wyjaśnienia co do wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, w tym związanych z leczeniem, rehabilitacją i kosztami eksploatacji domu.

11 Postanowieniem z dnia 14 września 2012 r. I GZ 200/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

12 W uzasadnieniu wskazał, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd pierwszej instancji nie może poprzestać na wątpliwościach co do kompletu i rzetelności przedstawionych informacji o sytuacji majątkowej strony. NSA nie podzielił stanowiska sądu, że nie można jednoznacznie ustalić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej. Zadaniem sądu pierwszej instancji jest jednoznaczne ustalenie, czy wnioskodawczyni jest w stanie uiścić wpis od skargi w kwocie 400 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jak stanowi przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

13 Sąd pierwszej instancji poza dokumentami winien ocenić wiarygodność wyjaśnień A. K. w zakresie jej sytuacji rodzinno-majątkowej, nie tracąc z pola widzenia wydatków, jakie poczyniła na zakup samochodu (zgodnie ze zgłoszeniem celnym), z którym wiąże się podatek akcyzowy, będący przedmiotem niniejszej sprawy, a które z racji charakteru zakupu i jego wartości, zdają się przeczyć trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

15 Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.)

16 Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje bądź w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; bądź też w częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny.

17 Z woli ustawodawcy jedynymi przesłankami warunkującymi możliwość przyznania prawa pomocy, jest sytuacja materialna skarżącego. Prawo pomocy wiąże się bowiem ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych naruszonych praw przed sądem.

18 Dokonując oceny sytuacji skarżącej w kontekście istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, związanej z brakiem możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny sąd stwierdził, że przesłanka ta w sprawie niniejszej została spełniona. Ocena taka jest uzasadniona sytuacją majątkową skarżącej oraz wysokością obciążających ją zarówno na obecnym etapie jak i możliwych w przyszłości kosztów postępowania wywołanych wniesieniem przez skarżącą skarg w sprawie niniejszej oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 289/12.

19 Odnośnie sytuacji majątkowej sąd przyjął, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty w wysokości 882,70 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki skarżącej to: udział w kosztach utrzymania domu w kwocie ok. 500 zł, koszt zakupu leków - 350 zł oraz rehabilitacji – 150 zł. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca stale jest finansowo wspomagana przez syna.

20 Uwzględniając powyższe sąd uznał, że poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania, które na obecnym etapie w sprawie niniejszej oraz sprawie o sygn. akt I SA/Lu 289/12 stanowią łącznie kwotę 500 zł, nie jest możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej.

21 Uwzględniając powyższe sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.