Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2015 r., II SA/Łd 231/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2015 r., II SA/Łd 231/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę. LS

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...], nr [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...], o umorzeniu postępowania administracyjnego z wniosku J. K. o zmianę w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Szefa Urzędu.

3 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. K. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1206). Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. odmówiono stronie przyznania uprawnień kombatanckich.

4 Następnie organ wyjaśnił, że w dniach 13 i 16 czerwca 2014r. wpłynęły nowe wnioski strony o przyznanie żądanych uprawnień. Po wymianie korespondencji ustalono, iż intencją strony było rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 k.p.a. Wobec tego decyzją z dnia [...] Szef Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej zapadłej w sprawie. W wyniku dalszej korespondencji J. K. ponownie złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 k.p.a., który skutkował wydaniem decyzji z dnia [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego. Zainteresowany złożył kolejny wniosek, expressis verbis wskazując tryb art. 154, który skutkował kolejną decyzją o umorzeniu postępowania z dnia [...]. Od tej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

5 Dalej organ wskazał, że kolejna decyzja podjęta przez Szefa Urzędu w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 k.p.a. orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. Należy, bowiem wskazać, iż organ rozpatrywał już wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 k.p.a. i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W ocenie organu nie budzi wątpliwości tożsamość sprawy, tak podmiotowa, jak i przedmiotowa. Taki sam jest również stan faktyczny sprawy.

6 Szef Urzędu powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 K.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie. W przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie.

7 Na ostateczną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do sądu administracyjnego złożył J. K. podnosząc, że organ błędnie interpretuje jego pisma, bowiem jego intencją było ubieganie się o przyznanie uprawnień z tytułu represji, a nie z tytułu kombatanctwa. Następnie skarżący opisał losy swojej rodziny w czasie okupacji, zwłaszcza represje jakich doznał po wyrugowaniu w dniu 23 października 1940r. przez Niemców z rodzinnego domu Ł., warunki w jakich rodzina musiała mieszkać, a także swoją dwunastogodzinną pracę przy maszynach dziewiarskich, którą wykonywał jako trzynastolatek. Skarżący dodał, że w tym czasie przebywał poza domem ok. 16 godzin na dobę.

8 Dalej skarżący wyjaśnił, że w dniu 20 września 1944r. został wywieziony na poligon wojskowy, oddalony od B. o 4 kilometry, gdzie wraz z innymi osobami zakwaterowano ich w chałupach bez drzwi, okien i pieców, zamiast podłogi była ubita glina. Dano na jedną osobę jeden snopek słomy i nic więcej. Mycie było w korycie betonowym. Jedzenie było dowożone do miejsca pracy letnie lub zimne. Za oddalenie się od grupy do 100 metrów groziło zastrzelenie bez żadnego ostrzeżenia. Całymi dniami, a nieraz i w nocy, było słychać strzały. Fortyfikacje te były budowane pod nadzorem gestapo. Na miejsce pracy robotnicy byli doprowadzani i odprowadzani przez Niemców z bronią. Podczas deszczu też musieli pracować bez dodatkowego okrycia. Także w mokrym okryciu człowiek musiał się kłaść spać. Skarżący dodał, że na skutek zimna i pracy bez rękawic odnowiły mu się odmrożenia i zachorował na ostre zapalenie płuc. Po udaniu się do lekarza otrzymał zwolnienie. Było to w dniu 21 października 1944 roku. Po powrocie do chałupy skarżący spakował się i udał się do B., czego jednak nie pamiętał. Nie wie, jak przeszedł przez wartownię i jak przeszedł 20 km do S., gdzie na dworcu po okazaniu zwolnienia kupił bilet do Łodzi. Po wyzdrowieniu wrócił na stare miejsce pracy, gdzie przepracował aż do dnia 19 stycznia 1945 roku. Obecnie lekarze zaliczyli go do l grupy inwalidów.

9 W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

10 Pismem z dnia 4 maja 2015r. (data wpływu do sądu) skarżący powołał się na przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1206 ze zm.), ponownie przytoczył okoliczności pobytu na poligonie wojskowym w okolicach B. oraz sprecyzował, że jego czas pracy na tym poligonie wojskowym wynosił pełny miesiąc od dnia 20 września 1944r. do dnia 21 października 1944r.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga nie jest zasadna.

13 Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

14 Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

15 Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

16 W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, że analiza złożonej skargi wskazuje, iż skarżący zakwestionował w niej negatywne rozpoznanie jego wniosku o przyznanie mu uprawnień kombatanckich (z tytułu "represji"). Skarga nie odnosiła się natomiast w istocie do zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie. Dokonując przeto, w oparciu o przywołaną wyżej normę art. 134 § 1 p.p.s.a. oceny legalności poddanej kontroli sądowej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazać należy w pierwszej kolejności, że jest to decyzja w której nie doszło do rozstrzygnięcia w sprawie uprawnień skarżącego a organ uznał za zasadne umorzyć postępowanie wszczęte z inicjatywy strony. W ramach przeprowadzonej kontroli Sąd nie mógł zatem badać, czy organ w swoich kolejnych rozstrzygnięciach zasadnie odmawiał J. K. przyznania uprawnień kombatanckich czy też zmiany negatywnej decyzji w tym zakresie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Kognicja Sądu rozpoznawanej sprawie dotyczyła wyłącznie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wszczętej kolejnym wnioskiem skarżącego o zmianę decyzji odmawiającej mu przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Granice rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyznaczone są bowiem przez granice sprawy administracyjnej, o czym stanowi art. 135 p.p.s.a.

17 Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 105 § 1 k.p.a. Z treści wskazanego przepisu wynika, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o jego umorzeniu. Konstatacja o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania legła u podstaw zaskarżonego orzeczenia Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w związku z faktem, iż skarżący po raz kolejny wystąpił w wnioskiem o zmianę, w trybie art. 154 k.p.a., decyzji ostatecznej odmawiającej mu przyznania uprawnień kombatanckich. Sąd podziela stanowisko organu, że nie jest dopuszczalne merytoryczne rozpatrzenie kolejnego podania o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., jeżeli podanie to, jako przyczynę uchylenia lub zmiany decyzji, wskazuje okoliczności niewątpliwie powołane już i badane przez ten organ w zainicjowanym przez tę samą stronę postępowaniu, dotyczącym zmiany lub uchyleni decyzji ostatecznej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2011r., sygn.akt II OSK 1570/10 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gdańsku z dnia 20 maja 2014r., sygn.akt II SA/Gd 112/14, w Warszawie z dnia 11 marca 2014r., sygn.akt IV SA/Wa 2571/13 i w Gliwicach z dnia 4 listopada 2009r., sygn..akt IV SA/Gl 181/09, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

18 Tym samym prawidłowo Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął rozstrzygnięcie, polegające na umorzeniu postępowania w sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jest bowiem niewątpliwe, że skarżący pragnie pozyskać uprawnienie określonego rodzaju (w rozumieniu ustawy "kombatanckie" a wywodzone przezeń z tytułu "doznanych represji"), jednakże składanie kolejnego wniosku nie wywoła pożądanego przez stronę skutku, skoro za każdym razem wniosek będzie dotyczył tego samego zakresu przedmiotowego sprawy, w tym samym stanie faktycznym i prawnym i opierał się będzie o przepis art. 154 §1 k.p.a.

19 Jak wynika z akt sprawy skarżący dąży do zmiany decyzji o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Ostateczna decyzja w tym przedmiocie została już wszakże wydana w dniu [...], a od tego czasu nie zmienił ani stan faktyczny, ani stan prawny, który dawałby podstawę do ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Skarżący dla uzasadnienia żądania podnosi zaś te same okoliczności – utratę ojca w kampanii wrześniowej, brak możliwości kontynuowania nauki i odbywania praktyk religijnych, przymusowe opuszczenie domu, codzienną, 12-godzinną pracę przymusową w fabryce w Łodzi oraz przy budowie fortyfikacji na poligonie w okolicach B., której towarzyszyły ciężkie warunki zakwaterowania i wyżywienia - które były już przedmiotem rozpoznania przez organ zarówno rozstrzygający sprawę co do istoty, jak i co do wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 154 §1 k.p.a. Stąd słuszna jest decyzja organu o umorzeniu postępowania. Wskazywane przez skarżącego nowelizacje ustawy o kombatantach, po pierwsze obowiązywały już w dacie rozstrzygania przez organ decyzją z dnia [...] (późniejszy Dziennik Ustaw z 2014r., poz. 1206 zawierał jedynie publikację tekstu jednolitego ustawy), po wtóre w istocie wiązały się ze zmianami organizacyjnymi w strukturze Urzędu do Spraw Kombatantów, dotyczyły zmiany właściwości organów, na rzecz których delegowane zostały określone uprawnienia legislacyjne lub też określały rodzaje świadczeń należnych kombatantom. Nie odnosiły się natomiast do przesłanek, uprawniających do ubiegania się o uprawnienia kombatanckie (ustawa z dnia 14 marca 2014r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2014r., poz. 496, która weszła w życie z dniem 18 maja 2014r.).

20 W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego przyjąć należy, że Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mógł wydać tylko takie rozstrzygniecie, jakie jest przedmiotem zaskarżenia. Argumentacja skargi nie zasługuje zatem na uwzględnienie, wobec czego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.

21 LS