Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 maja 2011 r., III SA/Łd 179/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 maja 2011 r., III SA/Łd 179/11

Sentencja

1 Dnia 31 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 roku sprawy ze skargi M. M. i J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. na rzecz M. M. i J. P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 W dniu 23 sierpnia 2010 roku M. M. i J. P. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów polegającej na zmianie przebiegu granicy pomiędzy działkami o nr 149/1 i 149/2 zgodnie z linią zieloną na szkicu z dnia [...], o którym mowa w orzeczeniu Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...], znak; [...].

3 Decyzją z [...], znak [...] Starosta [...], działając w oparciu o treść § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) w związku z art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku- Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.), odmówił M. M. i J. P. wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu W. gmina W. dotyczącym działek oznaczonych nr 149/1 i 149/2. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z operatu zaewidencjonowanego pod nr [...] w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł. wynika, że uprawniony geodeta na zlecenie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w W. dokonał podziału działki oznaczonej nr 311 obrębu W. zgodnie z załączonym do operatu szkicem. W wyniku podziału, z działki oznaczonej nr 311 wydzielono działkę oznaczoną nr 311/2 o powierzchni 0,0686 ha. Działka ta odpowiada obecnej działce o nr 149/1. Dokonując natomiast porównania szkicu podziału działki nr 311 zaewidencjonowanego pod nr [...] ze szkicem przedstawionym przez wnioskodawców, wynika, że linia graniczna podziału na szkicu w operacie przebiega według linii koloru czerwonego na szkicu wnioskodawców. Dołączony natomiast do wniosku szkic podziału działki oznaczonej nr 311 nie spełnia przesłanek, o których mowa w § 36 rozporządzenia, a więc nie może stanowić podstawy do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

4 Od powyższej decyzji M. M. i J. P. wnieśli odwołanie, w którym podnieśli, iż z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że wielkość upaństwowionej działki o nr 149/1 została przez organy geodezyjne bezprawnie powiększona o 200 m2 , kosztem działki o nr 149/2.

5 Decyzją z dnia [...], nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż z analizy zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...], znak; [...] stwierdzono przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa młyn wodno-motorowy. Przechodząca na własność Państwa działka uwidoczniona została na szkicu sytuacyjnym sporządzonym w dniu [...], nr ks. zam. [...]. Do wniosku strony załączyły jednak inny szkic, z inną datą tj. [...]. W orzeczeniu działka została określona w ten sposób, że jej granica od strony południowo - zachodniej została wyznaczona linią zieloną na ww. szkicu sytuacyjnym. Z dalszej analizy wynika, iż tak określona granica nie była nigdy w taki sposób wykazana w ewidencji gruntów. Z innych natomiast dokumentów tj. operatu technicznego nr [...] z podziału ówczesnej działki 311 na działki 311/1 (obecnie nr 149/2) i 311/2 (obecnie nr 149/1) zaewidencjonowanego w dniu 22 stycznia 1971 roku wynika, iż granica południowo-zachodnia została określona według innej linii, zbliżonej do linii czerwonej ze szkicu sytuacyjnego z roku 1962 (1968). Taki stan jest wykazywany w ewidencji gruntów, aż do dnia dzisiejszego. W dniu 23 stycznia 1976 roku został wydany akt własności ziemi nr [...], który jest ostatnim dokumentem określającym stan prawny działki 149/2 (dawniej nr 311/1). Dokument ten wiąże organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, co do wykazania praw właścicielskich, jak i co do przebiegu granicy działki 149/2. Organ odwoławczy podkreślił również, że granice pomiędzy dzisiejszymi działkami 149/1 i 149/2 ustalone według orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...], znak; [...] według zielonej linii nie były uwidocznione w ewidencji gruntów. Przebieg tej granicy jest określony w ewidencji gruntów na podstawie operatu technicznego nr [...] z podziału ówczesnej działki 311 zaewidencjonowanego w dniu 22 stycznia 1971 roku. Na mocy natomiast aktu własności ziemi z 1976 roku dokonano uwłaszczenia działki nr 311/1 na rzecz M. M. Akt własności ziemi jest formą decyzji administracyjnej i na jego podstawie w ewidencji wykazane są obecnie prawa własności do działki 149/2. Natomiast przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji zgodnie z § 36 rozporządzenia na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym; w celu podziału nieruchomości; w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. W przedmiotowej sprawie, dokumenty stanowiące załącznik do wniosku strony o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów, nie spełniają warunku wskazanego w § 36 rozporządzenia. Nie ma na nich adnotacji o przyjęciu ich do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Orzeczenie natomiast Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości znak [...] jest datowane na [...], a wskazany w nim jako podstawa określenia granic działki szkic sytuacyjny z dnia [...] nie jest spójny z załączonym przez strony szkicem z dnia [...], co oznacza, że nie mogą być podstawą do uwidocznienia zmiany granic nieruchomości w ewidencji gruntów.

6 W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji akcentując, że dokonane bezprawne powiększenie działki o nr 149/2 o 200m2 , uniemożliwia sprzedaż siedliska.

7 W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.

8 W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2011 roku skarżący podnieśli, iż dokonując porównania rejestru pomiarowego sporządzonego w dniu 22 stycznia 1971 roku z Aktem Własności Ziemi, który opiera się na sfałszowanej dokumentacji, o czym mowa w piśmie Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia 9 kwietnia 1993 roku należy wskazać, że organy geodezyjne dopuściły się przestępstwa, rozszerzając przedmiot upaństwowienia.

9 Na rozprawie, która odbyła się dniu 31 maja 2011 roku skarżący oświadczyli, że popierają wniesioną skargę wskazując jednocześnie, że współwłaściciel działki oznaczonej nr 149/1 – P. U. zmarł w 1999 roku. Obecnie współwłaścicielami przedmiotowej działki są spadkobiercy po P. U. – żona W. U. oraz jej syn. Współwłaścicielami działki oznaczonej nr 149/2 są natomiast: J. P., G. P. i W. M. M. M. nie jest zaś współwłaścicielem działki o nr 149/2.

10 Obecny na rozprawie pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

13 Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

14 Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

15 [zwanej dalej: p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

16 W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

17 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

18 a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

19 b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

20 c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

21 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

22 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

23 W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145 § 1 pkt.4 kpa.

24 Zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt.4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

25 W rozpoznawanej sprawie w postępowaniu administracyjnym nie brały udziału wszystkie osoby, które są stronami w rozumieniu art.28 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

26 O statusie strony decyduje zatem posiadanie interesu prawnego. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego przy czym chodzi tu o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy mówiąc interes prawny będzie posiadał taki podmiot dla którego istnieje przepis prawa materialnego, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek będące w związku z rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej.

27 W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego było wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków polegających na ustaleniu prawidłowej granicy pomiędzy działkami nr 149/1 i 149/2 w obrębie W. gmina W.

28 Jak wynika z zebranego materiału dowodowego właścicielami działki nr 149/2 są G. M., W. M. oraz J. P. Jeżeli chodzi o działkę nr 149/1 to, jak wynika z oświadczenia skarżących złożonego na rozprawie, właścicielami są W. U. oraz spadkobiercy po zmarłym w 1999r. P. U., najprawdopodobniej żona i syn.

29 W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest przebieg granicy pomiędzy działkami nr 149/1 i 149/2. Każdy właściciel, zgodnie z treścią art.140 Kodeksu cywilnego, może korzystać z rzeczy, pobierać z niej pożytki i inne dochody. Skoro zatem postępowanie administracyjne dotyczy ustalenia prawidłowej granicy działek 149/1 i 149/2 to właściciele obu działek posiadają interes prawny w takim postępowaniu. Są więc stronami w rozumieniu art.28 kpa i winni wziąć udział w postępowaniu administracyjnym.

30 W niniejszej sprawie spośród wszystkich współwłaścicieli obu działek udział w postępowaniu brał udział jedynie jeden współwłaściciel działki nr 149/2 – J. P. Nie brali natomiast udziału W. M. oraz G. M. a także wszyscy współwłaściciele działki nr 149/1. Nie zostali oni powiadomieni o toczącym się postępowaniu, nie skierowano do nich decyzji i postępowanie toczyło się bez ich udziału. Skoro bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, to istnieje podstawa do jego wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.4 kpa.

31 W ocenie sądu niebranie udziału wszystkich współwłaścicieli działek nr 149/1 i 149/2 w postępowaniu było wynikiem naruszenia prawa przez organy administracji. Należy zaznaczyć, iż na organie administracji spoczywa obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania co wynika z treści przepisu art.10 § 1 kpa. Organ administracji winien zatem powiadomić każdą stronę o wszczęciu postępowania a następnie umożliwić jej czynny udział w poszczególnych czynnościach procesowych. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji naruszyły obowiązek wynikający z art.10 § 1 kpa wskutek czego W. M., G. M. oraz wszyscy współwłaściciel działki nr 149/1 nie wzięli udziału w toczącym się postępowaniu.

32 Reasumując sąd uznał, iż istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego jaką było niebranie w nim udziału wszystkich współwłaścicieli działek nr 149/1 i 149/2 i doszło do tego wskutek naruszenia prawa przez organy administracji. Spełnione zatem zostały przesłanki określone w art.145 § 1 pkt.1b.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Podkreślić należy, iż naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie przez sąd zaskarżonej decyzji bez względu na to czy miało to wpływ na treść decyzji. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 1999r. w sprawie III S.A. 979/98/Lex nr 39458/ i z dnia 26 maja 1998r. w sprawie II S.A. 915/97/Glosa nr 1 z 1999r. str.28/. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w obu wyrokach. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1b./ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...].

33 Z uwagi na to, iż nie wszystkie strony brały udział w postępowaniu, sąd pominął ocenę merytoryczną zarzutów skargi gdyż na tym etapie byłaby ona przedwczesna.

34 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ustalić wszystkich współwłaścicieli działki nr 149/1 a następnie powiadomić ich oraz W. M. i G. M. o toczącym się postępowaniu. Są oni bowiem stronami w rozumieniu art.28 kpa i winno się im zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania. Następnie należy ponownie rozpoznać wniosek o zmianę w ewidencji gruntów i budynków, odnieść się do wszystkich podniesionych zarzutów i wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

35 Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

36 a.ł.