Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2017 r., III SA/Kr 909/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2017 r., III SA/Kr 909/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji

Uzasadnienie

2 W dniu 29 października 2016 r. wpłynęła do Prezydenta Miasta prośba E. S. o udostępnienie czasowe – w trybie pilnym - jej i H. S. "jakiegokolwiek pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi" z wyjaśnieniem braku możliwości zamieszkania pod adresem zameldowania i w miejscu dotychczasowego stałego pobytu.

3 W wyniku tego pisma organ I instancji prowadził postępowanie "w sprawie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów noclegu do dnia 17 stycznia 2017 r. (jak wskazano w zawiadomieniach o przedłużeniu postępowania skierowanych do E. S. i do H. S. z dnia 14 grudnia 2016 r.), gromadząc w aktach pisma E. S. i H. S., notatki z rozmów i faktury za noclegi E. S. i H. S. w schronisku w K i w Hostelu [...].

4 Pismem z dnia 14 grudnia 2016 r. E. S. powiadomiła Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej , że jej pełnomocnikiem jest H. S. podtrzymując wniosek o pokrycie zaległych kosztów noclegu.

5 W dniu 19 grudnia 2016 r. H. S. podpisała druk aktualizacji wywiadu w którego końcowej części określono także inne (poza zasiłkiem na opłaty za schronisko i hostel) "oczekiwania i potrzeby", jak zasiłek celowy na żywność i zasiłek okresowy.

6 W dniu [...] 2016 r. Prezydent Miasta wydał 2 decyzje w stosunku do E. S. i dwie w stosunku do H. S. przyznające świadczenia w postaci gorącego posiłku.

7 W dniu 13 stycznia 2017 r. H. S. oświadczyła, że rezygnuje "z pomocy w formie posiłków oraz pomocy wniesionej podczas wywiadu w dniu 19.12.2016 r. w hostelu [...]."

8 W dniu 16 stycznia 2017 r. pracownik socjalny na fragmencie druku, w jego części IV zapisał: "brak możliwości podjęcia pracy socjalnej ze względu na obecna postawę oraz brak zainteresowania ze strony w/w".

9 Decyzjami z dnia [...] 2017 r. nr [...] i nr [...] oznaczonymi znakiem sprawy: [...] umorzył postępowania w sprawie przyznania rodzinie H. S. pomocy w formie zasiłku celowego na opłaty za pobyt w schronisku i w Hostelu [...]. Na uzasadnienie podano, że w dniu 13 stycznia 2017 r. H. S. zrezygnowała z powyższej pomocy. Decyzje te zostały doręczone H. S. w dniu 23 stycznia 2017 r.

10 W dniu 6 lutego 2017 r. zostało nadane przez H. S. pismo zatytułowane "odwołanie", w którym wymienione między innymi numery powyższych decyzji i z którego wynika niezadowolenie H. S. z treści nadesłanych decyzji oraz z przebiegu wywiadu środowiskowego mającego miejsce w dniu 13 stycznia 2017 r. zaznaczając, że nie tworzy rodziny z E. S., gdyż nie są ze sobą ani spokrewnione, ani spowinowacone.

11 Następnie decyzjami z dnia [...] 2017 r. nr [...] nr [...] Prezydent Miasta zmienił decyzje z dnia [...] 2017 r. nr [...] i nr [...] w ten sposób, że w decyzjach tych zmienił zapis na: "Umorzyć postępowanie w sprawie przyznania Pani H. S. i Pani E. S. pomocy w formie zasiłku celowego na opłaty za pobyt w Hostelu [...] – zwrot" oraz: "Umorzyć postępowanie w sprawie przyznania Pani H. S. i Pani E. S. pomocy w formie zasiłku celowego na opłaty za pobyt w schronisku". Organ I instancji wyjaśnił, że przychylił się do wniosku H. S., zawartego w odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2017 r. o zmianę treści decyzji poprzez usunięcie z jej treści słowa "rodzina".

12 W uzupełnieniu odwołania H. S. złożyła pisma zatytułowane "odwołanie" nie zgadzając się także z treścią decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] i nr [...]. W uzasadnieniach H. S. stwierdziła, że jest niezadowolona z wydanych decyzji i w stosunku do jednej z nich wnosi o uchylenie, w stosunku do drugiej domaga się opłacenia zaległości za jej noclegi w hostelu [...].

13 Decyzją z dnia 25 maja 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 132 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...]. Kolegium powołało się na treść art. 132 k.p.a. i stwierdziło, że skoro organ I instancji uznał zasadność odwołania H. S. to należało uchylić decyzję dnia [...] 2017 r. i wydać nową decyzję, w której nie istnieje słowo "rodzina".

14 Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się H. S. i pismem z dnia 19 lipca 2017 r. wniosła na nią skargę. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i wniosła o usunięcie jej z obrotu prawnego ze względu na nieprawidłowe zastosowanie art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej w określeniu jej połączeń z losem E. S., z którą nie pozostaje w faktycznym związku, ani wspólnie nie zamieszkuje czy gospodaruje. Skarżąca podniosła, że E. S. nie jest bezdomna, nie jest w konflikcie z matką i ma prawo przebywać w mieszkaniu nr [...] przy ul. F w K. Skarżąca zaprzeczyła by była "głową gospodarstwa domowego". Stwierdziła, że E. S. została bezprawnie usunięta z kamienicy przy ul. F i dlatego MOPS uważa ją za bezdomną.

15 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

16 Na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. E. S. oświadczyła, że cały czas wnioskowała i wnioskuje o zwrot kosztów hostelu, które nie zostały przez nią pokryte do tej pory. Z kolei H. S. stwierdziła, że chodzi jej o pokrycie kosztów hostelu, gdyż jest osobą bezdomną i jej sytuacja jest niezwykle trudna. Skarżąca podała, że pobiera emeryturę w wysokości 950 zł, a na hostele wydaje miesięcznie ok. 750-900 zł. Nie ma również środków na pomoc E. S., którą opiekuje się od 20 lat, a która jest studentka studiów dziennych Akademii [...]. Zdaniem skarżącej, gmina powinna pomagać osobom w tak trudnej sytuacji, a nie uczyniono nic aby im pomóc.

17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

19 Zdaniem Sądu, skarga H. S. jest w pełni uzasadniona.

20 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organy administracyjne nie były zorientowane w jakich sprawach i z czyich wniosków prowadzą postępowanie. To takiej konkluzji Sądu prowadzi wyjątkowy bałagan, w jakim znajdują się dokumenty postępowania administracyjnego, z tego względu z trudem poddającego się kontroli.

21 Akta administracyjne stanowią chaotyczny zbiór nie wiadomo jakich spraw – jakiego przedmiotu i kogo dotyczących. Są nieponumerowane i nie ułożone datami wpływu utrudniając, a w przypadku fragmentów druków opatrzonych różnymi datami, uniemożliwiając kontrolę kolejności ich pozyskiwania przez organy.

22 W opisanym wyżej bałaganie organy administracyjne nie dostrzegły istoty sprawy – rzeczywistych oczekiwań E. S. i H. S., wymagających wnikliwego i indywidualnego ich rozpatrzenia. W szczególności organy nie dostrzegły, że zarówno E. S. jak i H. S. znalazły się w bardzo trudnej życiowo sytuacji – bez możliwości zamieszkania w lokalu – jak same określiły – przeznaczonego na pobyt ludzi. Tak niekomfortowa sytuacja osób powoduje konieczność większej wrażliwości społecznej pracowników organów administracyjnych i w sposób cierpliwy i taktowny ustalenia zakresu, przedmiotu postępowania mającego na celu udzielenie pomocy.

23 Po drugie: kierując pismo w dniu 13 stycznia 2017 r. H. S. oświadczyła, że rezygnuje "z pomocy w formie posiłków oraz pomocy wniesionej podczas wywiadu w dniu 19.12.2016 r. w hostelu [...]." Takie oświadczenie nie upoważniało organu do uznania, że H. S. rezygnuje z pomocy w opłaceniu kosztów noclegu, albowiem organ już przed wywiadem w dniu 19 grudnia 2016 r. prowadził takie postępowanie. Nie wiadomo też jak H. S. zrozumiała treść druku zawiadamiającego ją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań "w terminie 0 dni" od daty doręczenia zawiadomienia, które podpisała i opatrzyła datą 13.01.2017 r. Druk ten został wypełniony przez pracownika socjalnego w sposób całkowicie niezrozumiały dla kogokolwiek i z tego względu nie może wywoływać skutków prawnych niezgodnych z treścią, dla której został wydany. W tej sytuacji Sąd uznał, że umorzenie postępowania przez organy nastąpiło z wyraźnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

24 Po trzecie: nie wiadomo jakie pisma skarżącej H. S. organy uznały za odwołania, od których decyzji, dlaczego w aktach brak jest rozstrzygnięcia organu odwoławczego co do odwołania od decyzji faktycznie zaskarżonych. Nie wiadomo też czy w ogóle został rozpoznany wniosek E. S. i czy organ dostrzegł informację E. S. o udzielonym pełnomocnictwie H. S.

25 Wszystkie powyższe uwagi wskazują na brak kompetencji organów administracyjnych w rozpoznaniu sprawy, chaos, brak koncepcji pomocy i koncepcji załatwienia sprawy, a w szczególności - z jednej strony brak dostrzeżenia rzeczywiście niezwykle trudnej i niekomfortowej sytuacji, w jakiej znalazły się wnioskodawczynie, a z drugiej brak rozeznania co do roli organów administracyjnych wynikających z ustawy o pomocy społecznej.

26 Z powyższych względów, jako nie poddające się kontroli merytorycznej, Sąd uchylił zaskarżone decyzje.

27 W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy rozpatrzą odrębnie wnioski stron – E. S. i H. S. o przyznanie świadczeń finansowych w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów noclegów. Organy ustalą dokładnie o jakie koszty chodzi – zaległe czy także bieżące, czy ma to być pomoc finansowa w formie świadczenia pieniężnego przekazanego "do rąk" beneficjentek czy też na konta hosteli czy schronisk, ustalą sytuację rodzinną i dochodową każdej z wnioskujących odrębnie, dołączą do akt według kolejności pozyskiwania pisma stron, notatki oraz wypełnione prawidłowo i w sposób zrozumiały druki wywiadów czy ich aktualizacji, opatrzone właściwymi datami; ponumerują strony akt w sposób chronologiczny tak, aby możliwe było powołanie konkretnej strony akt administracyjnych, na których odpowiednie dokumenty się znajdują.

28 Dopiero na podstawie tak przygotowanych akt organy administracyjne, przy zachowaniu pełnych reguł zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, wydadzą decyzje administracyjne z jasnym uzasadnieniem wyjaśniającym sposób rozumowania organu i zasadność lub brak zasadności złożonych wniosków. Organy zastosują reguły i zasady przewidziane przez ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) mając na względzie w szczególności treść art. 39 ust. 1-3 oraz art. 41 pkt 1 tej ustawy, które stanowią:

29 "Art. 39. 1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

30 2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

31 3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne."

32 "Art. 41. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

33 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;"

34 Sąd zwraca uwagę na treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi:

35 "Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie."

36 W oparciu o powyższe oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzające orzekając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. – jak w wyroku.