Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2025 r., III SA/Kr 1635/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2025 r., III SA/Kr 1635/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 26 marca 2024 r., nr 2023/2024/165510/IS/77 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na rzecz skarżącego B. R. 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 26 marca 2024 r. znak: Nr 2023/2024/165510/IS/77, Rektor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (dalej: Rektor UKEN), działając na podstawie art. 104 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 86 ust. 1 pkt. 4. art. 86 ust. 2 oraz art. 91-95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, dalej: p.s.w.n.) oraz § 17 pkt 4 w związku z § 19 ust. 2 Statutu Uczelni, a nadto Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, tj. Zarządzenia Nr R/Z.0201-58/2019 Rektora Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie z dnia 15 lipca 2019 r. (dalej: regulamin stypendialny) oraz Decyzji Nr RO.D.0211.10.2023 Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 27 listopada 2023 r. w sprawie wysokości stypendium rektora, stypendiów dla osób niepełnosprawnych oraz stypendium socjalnego i podstawy naliczania stypendium socjalnego dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych w roku akademickim 2023/2024, utrzymał w mocy decyzję Rektora Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 28 listopada 2023 r. Nr 2023/2024/165510/1S/76 w sprawie odmowy przyznania B. R. (dalej: skarżący) stypendium rektora.

3 Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Wnioskiem z dnia 1 października 2023 r. skarżący wystąpił do Rektora UKEN w Krakowie o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024.

5 Rektor UKEN w dniu 28 listopada r. wydał decyzję, na mocy której odmówiono przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia na rok akademicki 2023/2024.

6 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że łączny okres, przez który przysługuje świadczenie wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu, świadczenie przysługuje na studiach pierwszego stopnia nie dłużej niż 9 semestrów i drugiego stopnia nie dłużej niż 7 semestrów. Z dostępnych informacji zamieszczonych w systemie POLON (Zintegrowana Sieć Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym) wynika, że rok akademicki 2023/2024 jest dla skarżącego 14 i 15 semestrem, dlatego stypendium rektora nie mogło zostać przyznane w roku akademickim 2023/2024.

7 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wskazał na błędną interpretację przez organ art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, gdzie jest mowa o okresie przysługiwania świadczeń przez 12 semestrów. Skarżący wskazał, że 12 semestrów to okres, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy i jest jej beneficjentem, a pojęcie przysługiwania świadczenia nie jest pojęciem tożsamym z posiadaniem statusu studenta. Podkreślił, że w trakcie studiowania pobierał świadczenia na innej uczelni jedynie przez 1 semestr, w trakcie innych semestrów świadczenia mu nie przysługiwały. Ponadto, otrzymał wynik 19,52 pkt, który jest najwyższym wynikiem punktowym na kierunku [...], na który studiuje.

8 Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Rektor Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy poprzedzającej decyzji.

9 W uzasadnieniu organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

10 Rektor wyjaśnił, że zgodnie z § 22 ust. 2 regulaminu stypendialnego, liczba studentów otrzymujących stypendium rektora na danym stopniu, kierunku, formie i roku studiów nie może być większa niż 9% ogólnej liczby studentów danego stopnia, kierunku, formy i roku studiów. Zgodnie z § 23 ust. 1, stypendium rektora przyznawane jest przez Rektora na podstawie list rankingowych - studentów danego stopnia, kierunku, form i roku studiów - według uzyskanej liczby punktów, o której mowa w § 23 ust. 2 regulaminu, w kolejności malejącej, od najwyższej poczynając. Na liście rankingowej wyodrębnia się odpowiednio 3 grupy (stopnie stypendium), tj. I stopnia dla grupy do 3% najlepszych, II stopnia dla grupy do 6% najlepszych i III stopnia dla grupy do 9% najlepszych. Szczegółowy opis procedury wyłaniania najlepszych studentów opisany jest w przytoczonym regulaminie stypendialnym.

11 Rektor działając zgodnie z wnioskiem skarżącego, ponownie zbadał materiał dowodowy w sprawie. Zgodnie z danymi pozyskanymi z systemu POL-on (Zintegrowana Sieć Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym) rok akademicki 2023/2024 jest dla skarżącego 14 i 15 semestrem studiowania.

12 Dalej, Rektor podkreślił, że nie podzielił stanowiska skarżącego odnośnie błędnej interpretacji przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zarówno § 11 ust. 4 regulaminu stypendialnego jak i art. 93 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jednoznacznie stanowią: Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

13 W ocenie Rektora, cała procedura tworzenia rankingu na roczniku skarżącego przebiegła prawidłowo - zgodnie z regulaminem stypendialnym.

14 Zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, szczegółowa konstrukcja regulaminu stypendialnego jest zastrzeżona dla Uczelni. Regulamin ten, zgodnie z przepisami art. 95 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, został zaakceptowany przez Samorząd Studentów Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Dodatkowo regulamin stypendialny jest zgodny z przepisami aktu wyższego rzędu, jakim jest ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która to w art. 91 ust. 1 mówi, że stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Tak więc Rektor tworząc ranking do stypendium, nie może uwzględniać tylko i wyłącznie samej średniej ocen, lecz zobowiązany jest brać pod uwagę również osiągnięcia naukowe, sportowe i artystyczne studentów. Na poszczególnych kierunkach i rocznikach może zdarzać się tak, że będą osoby, które mimo tego, że posiadały minimalnie niższą średnią ocen niż inni, to miały dodatkowe punkty za działalność naukową, sportową lub artystyczną i po zsumowaniu wszystkich punktów, uplasowały się wyżej w- rankingu. Jest to jednak całkowicie zgodne z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami prawnymi.

15 W ocenie Rektora pozostała argumentacja skarżącego, nie uzasadnia okoliczności do przyznania dodatkowych punktów, a tym samym podwyższenia pozycji w rankingu i przyznania stypendium rektora.

16 W związku z powyższym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być rozpatrzony pozytywnie.

17 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucił:

18 I. Naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

19 - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej i wadliwej decyzji Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 28 listopada 2023 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie przez organ co do istoty sprawy;

20 - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym zweryfikowania przez organ, czy dane dotyczące studiów skarżącego w systemie POLON są prawidłowe i zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym, co skutkowało odmową przyznania skarżącemu stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 oraz doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych;

21 - art. 107 § 1 pkt 9 k.p.a. poprzez brak zawarcia w skarżonej decyzji pouczenia o wysokości wpisu od skargi oraz możliwości ubiegania się przez skarżącego o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy;

22 - art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 2 i 3 k.p.a. i art. 110 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, w sytuacji, gdy załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić w sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania oraz poprzez związanie organu decyzją w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze w ogóle doręczona skarżącemu.

23 II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

24 - art. 93 ust. 4 i art. 93 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 11 ust. 4 i ust. 6 Zarządzenia Nr R/Z.0201- 58/2019 Rektora Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie z dnia 15 lipca 2019 r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do łącznego okresu przysługiwania stypendium rektora należy wliczać semestry, w których świadczenie to jeszcze nie przysługiwało skarżącemu, jak również semestry, które odbyte zostały przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, co skutkowało odmową przyznania skarżącemu stypendium rektora w roku akademickim 2023/2024.

25 III. Błędy w ustaleniach faktycznych, a to przyjęcie przez organ, że wszystkie semestry studiów skarżącego, które zostały ujawnione z systemu POL-on, powinny być brane pod uwagę przy wyliczeniu liczby semestrów w oparciu o art. 93 ust. 4 ww. ustawy i regulamin stypendialny.

26 W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wraz z opłatą skarbową uiszczoną od udzielonego pełnomocnictwa wg norm przepisanych.

27 Dodatkowo skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie w celu wykazania faktu: zasad przyznawania stypendium rektora przez organ stanowiących naruszenie prawa oraz podsumowanie przebiegu studiów skarżącego z systemu POL-on w celu wykazania faktu: przebiegu studiów skarżącego według POLON.

28 W uzasadnieniu obszernej skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty.

29 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

30 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

31 Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

32 Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

33 W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania skarżącemu stypendium rektora na rok 2023/2024.

34 Materialnoprawną podstawę działania organu administrującego stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2019 r.

35 W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym od dnia 18 grudnia 2021 r. nadanym ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232). Zgodnie z treścią art. 16 ustawy zmieniającej, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, jedynie w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

36 Przepisy p.s.w.n., wprowadziły w art. 86 ust. 1 następujące rodzaje świadczeń dla studentów:

37 1) stypendium socjalne,

38 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych,

39 3) zapomogę,

40 4) stypendium rektora,

41 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego,

42 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

43 Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2).

44 Stosownie do art. 91 ust. 1 i ust. 3 p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, przy czym stypendium to przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi.

45 Zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:

46 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;

47 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.

48 Stosownie do art. 93 ust. 5 p.s.w.n., łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów.

49 Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.), również przewidywała w pewnym zakresie ograniczenie możliwości uzyskania świadczenia, w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów, gdyż art. 184 ust. 5 tej ustawy, przewidywał że studentowi, który, po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.

50 Zdaniem organu, skoro w roku akademickim 2023/2024 przypada łącznie 14. i 15. rozpoczęty przez skarżącego semestr studiów, to w świetle art. 93 ust. 4 ustawy stypendium mu nie przysługuje, bowiem studiował większą liczbę semestrów niż okresy wymienione w art. 93 ust. 4 i 5. Na tej podstawie organ uznał, że skarżący nie ma prawa do przyznania stypendium, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.

51 Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że brak jest podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., okresów, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane, możliwe jest ich wliczanie jedynie wówczas, jeżeli student świadczenie pobierał.

52 Zauważyć należy, że zaliczanie okresów przysługiwania jedynie możliwości ubiegania się o świadczenie na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, w sytuacji nieistnienia takiego samego ograniczenia czasowego ich przysługiwania, jak w obecnie obowiązującej ustawie; do okresu, od którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na podstawie p.s.w.n., prowadziłoby przede wszystkim do naruszenia zasady równości, bowiem stawiałaby w gorszej sytuacji osoby, które nie pobierały świadczeń, a nawet się o te świadczenia nie ubiegały, nie mogąc przypuszczać, że w przyszłości zostanie wprowadzone ograniczenie czasowe, od sytuacji osób, które podjęły studia po 2021 r. i mając wiedzę o wprowadzonych ograniczeniach czasowych przysługiwania świadczeń, mają możliwość podjęcia świadomej decyzji czy o te świadczenia się ubiegać lub też osób, które świadczenia takie wcześniej pobierały.

53 Ponadto naruszona zostałaby zasada niedziałania prawa wstecz, albowiem zaliczanie okresów przysługiwania jedynie możliwości ubiegania się o świadczenie na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, która tego rodzaju ograniczeń czasowych nie wprowadzała, przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. II SA/Ol 216/21, w Łodzi z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. III SA/Łd 476/22, w Krakowie z dnia 5 października 2023 r., sygn. III SA/Kr 407/23 w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. II SA/Po 136/23 i z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Po 476/23, w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. II SA/Sz 117/24, w Warszawie z dnia 10 maja 2024 r., sygn. VII SA/Wa 2157/23; opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

54 Przywołując reguły intertemporalne wypracowane przez orzecznictwo i doktrynę, należy wskazać, że zasadą jest działanie ustawy nowej na przyszłość, gdyż przy braku odmiennej regulacji (a z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku) przepisy nowe nie mogą mieć wstecznego oddziaływania (lex retro non agit). Odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz, stanowiącej jeden z istotnych elementów państwa prawnego, jakkolwiek dopuszczalne (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. K 27/00, opubl. OTK 2001/2/29), nie może być domniemywane, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej wypowiedzi ustawodawcy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. II SA/Po 136/23, opubl. w CBOSA). W konsekwencji, organy administrujące, do okresu przysługiwania skarżącemu świadczeń, nie mogą wliczać okresów, w których przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane, a jedynie okresy pobierania świadczeń.

55 Należy również zauważyć, że nie sposób zrównać znaczenia wyrażenia "świadczenie przysługuje", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, z wyrażeniem "przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie". Analogiczny pogląd został wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. III OSK 4082/21; z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3596/21; z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3913/21; z dnia 1 października 2021 r., sygn. III OSK 3967/21; z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. III OSK 4304/21 (opubl. w CBOSA). Powyższa wykładnia znajduje ponadto potwierdzenie w treści uzasadnień rządowych projektów ustaw. I tak, w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr VIII.2446 z dnia 5 kwietnia 2018 r.) wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej (druk nr IX.1569 z dnia 2 września 2021 r.) wskazano, że "celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów – w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie »rozpoczęty semestr« występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej, co wyraża jednoznacznie użyte w projektowanym przepisie sformułowanie »każdy rozpoczęty semestr«. Wskazany semestralny sposób liczenia okresu przysługiwania świadczeń jest przy tym spójny z terminologią określoną w art. 93 ust. 4 i 5 ustawy. Nieuwzględnianie przy ustalaniu okresu przysługiwania świadczeń okresu kolejnych studiów pierwszego stopnia odbywanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera lub równorzędnego jest uzasadnione ze względu na art. 93 ust. 3 pkt 2 ustawy w projektowanym brzmieniu, który stanowi, że świadczenia nie przysługują studentowi posiadającemu wymieniony tytuł zawodowy". Zatem również z tych uzasadnień nie wynika, aby celem ustawodawcy miało być wliczanie do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., okresów, w których studentowi przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli te świadczenia nie były przez studenta pobierane, a jedynie te okresy, w których student świadczenia pobierał.

56 O tym natomiast, że wyrażenia "świadczenie przysługuje" nie należy również utożsamiać z wyrażeniem "posiada status studenta", świadczy konstrukcja przepisów p.s.w.n. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy, osoba posiadająca status studenta może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia, ponieważ sam status studenta nie powoduje automatycznie powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 ustawy wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 ustawy warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 ustawy warunki przyznania zapomogi, art. 91 ustawy warunki stypendium rektora, a art. 359 ustawy warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi posiadać status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. III SA/Gl 667/22, opubl. w CBOSA).

57 W rozpoznawanej sprawie organ administrujący, badając zaistnienie przesłanek przyznania stypendium rektora, wliczył cały okres studiowania przez skarżącego. Nie ustalił jednak, przez ile semestrów pod rządami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, skarżącemu przysługiwała jedynie możliwość ubiegania się o świadczenie, świadczenia nie były jednak przez studenta pobierane. Konsekwencją błędnej wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. była odmowa przyznania skarżącemu stypendium rektora tylko z tego powodu, że posiada status studenta przez czas dłuższy niż wynoszą okresy wskazane w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Organy dopuściły się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niezebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez skarżącego stypendium rektora i wadliwe, niepełne ustalenia faktyczne, co do spełnienia warunków otrzymania tego świadczenia. Te bowiem pozostają w ścisłym związku ze sposobem rozumienia normy materialnoprawnej. Oczywistym jest bowiem, że sposób rozumienia prawa materialnego determinuje zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego w sprawie. W niniejszej sprawie w konsekwencji błędu interpretacyjnego organy administrujące zaniechały realizacji ciążących na nich obowiązków.

58 Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 Sąd w pkt I sentencji wyroku, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. O kosztach postępowania w pkt II sentencji, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.