Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 czerwca 2024 r., II SA/Ke 693/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 czerwca 2024 r., II SA/Ke 693/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 5 października 2023 r. znak: SKO.GN/70/5015/98/2023 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 5.10.2023 r. znak: SKO.GN/70/5015/98/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (zwane dalej "SKO"), po rozpatrzeniu zażalenia D. G. na postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza Miasta Jędrzejowa, znak: RGG.6830.5a.2020 i RGG.6830.5c.2020 z 4.05.2023 r., którym:

3 1. zgodnie z postanowieniem SKO z 27.10.2022 r. ustalono ponownie koszty postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek D. G., zakończonego decyzją RGG.6830.5a.2020 i decyzją RGG.6830.5c.2020 z 12.05.2022r. na kwotę 6.088,50 zł;

4 2. wskazano, że koszty postępowania określone w pkt. 1 ponoszą strony postępowania w następującej wysokości:

5 a) kwotę 2739,83 zł ponosi D. G.,

6 b) kwotę 405,90 zł ponosi Gmina [...],

7 c) kwotę 236,78 zł ponoszą T. i J. małż, B.,

8 d) kwotę 118,39 zł ponosi W. C.,

9 e) kwotę 118,39 zł ponosi S. C.,

10 f) kwotę 473,55 zł ponosi B. G.,

11 g) kwotę 1995,68 zł ponoszą I. i J. małż. W.

12 i ustalono, że koszty postępowania, uwzględniając wpłaconą zaliczkę, należy wpłacić w kasie Urzędu Miejskiego przy ul. 11 Listopada 33a w Jędrzejowie lub na wskazane konto w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia,

13 - uchyliło zaskarżone postanowienie organu I instancji w części co do pkt 2 i w zakresie orzeczenia co do terminu uiszczenia kosztów i w tym zakresie orzekło, że: koszty postępowania określone w pkt 1 ponoszą strony postępowania w następującej wysokości:

14 a) kwotę 2739,83 zł ponosi D. G.,

15 b) kwotę 405,90 zł ponosi Gmina [...],

16 c) kwotę 236,77 zł ponoszą solidarnie T. i J. małż, B.,

17 d) kwotę 118,39 zł ponosi W. C.,

18 e) kwotę 118,39 zł ponosi S. C.,

19 f) kwotę 473,53 zł ponosi B. G.,

20 g) kwotę 1995,68 zł ponoszą solidarnie I. i J. małż. W.,

21 - wskazując, że koszty postępowania należy wpłacić w kasie Urzędu Miejskiego lub na wskazane konto w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia SKO,

22 - w pozostałym zakresie utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie.

23 Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

24 Na wniosek D. G. wszczęto postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka [...] z działkami [...]. Czynności geodezyjne w tym postępowaniu przeprowadził geodeta uprawniony, co spowodowało powstanie kosztów jego wynagrodzenia. W dniu 12.05.2022 r. organ I instancji wydał decyzję znak: RGG.6830.5a.2020 o rozgraniczeniu nieruchomości zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (zwanej dalej "ustawą"), ponieważ zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody – jak również decyzję znak: RGG.6830.5c.2020 o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Jędrzejowie zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy. Następnie postanowieniem z 18.05.2022 r. ustalono wysokość kosztów postępowania oraz osoby zobowiązane do ich poniesienia, jednakże w wyniku złożonego zażalenia rozstrzygnięcie to zostało uchylone, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji – postanowieniem SKO z 27.10.2022 r.

25 W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji zebrał materiał dowodowy, na podstawie którego określił koszty postępowania, uprzednio uzyskując od geodety pismo z 13.03.2022 r., w którym przedstawiono podział kosztów w stosunku do każdej działki biorącej udział w rozgraniczeniu. W rezultacie wydano – na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i art. 264 k.p.a. – opisane na wstępie postanowienie z 4.05.2023 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że całkowity koszt poniesiony w postępowaniu w kwocie 6088,50 zł został podzielony według stron postępowania, koszty rozłożono według tabeli zamieszczonej w piśmie przekazanym przez geodetę, a w związku z tym, że postępowanie zostało zakończone należy pokryć jego koszty. Stronę obciążają bowiem koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie strony lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.

26 W uzasadnieniu opisanego na wstępie postanowienia SKO wskazało, że organ I instancji, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, poniósł koszty, które nie wynikały z jego ustawowego obowiązku – jako że sprawa została wszczęta na wniosek jednej ze stron. Przy rozdziale kosztów na strony postępowania uwzględniono wynagrodzenie geodety, wynoszące 6.088,50 zł i jego wyjaśnienia co do rozdzielenia kosztów w zakresie każdej z działek – wobec czego obciążono nimi wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu odpowiednimi kwotami wyliczonymi w oparciu o ww. wskazania geodety. Zasadne jest obciążenie wszystkich stron postępowania, choć nie w równym stopniu, kosztami postępowania rozgraniczeniowego, ponieważ w ich interesie leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, a ponadto były stronami przedmiotowego postępowania. Obciążenie kosztami uwzględnia solidarne zobowiązanie do uiszczenia kosztów przez T. B. i J. B. oraz I. i J. małż. W. Jak wynika z pozytywnej opinii organu I instancji z 9.02.2022 r. ocena prawidłowości wykonania dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości – umożliwiającej podjęcie decyzji w przedmiotowym postępowaniu – była pozytywna. Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Jak wynika z kolei z uchwały NSA o sygn. akt I OPS 5/06 niedopuszczalna jest uznaniowość w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. SKO, powołując się na ww. decyzje Burmistrza Miasta Chęciny z 12.05.2022 r. znak: RGG.6830.5a.2020 oraz znak: RGG.6830.5c.2022, wskazało że prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było konieczne i zakończyło się w zakresie, którego dotyczyła pierwsza z ww. decyzji na etapie postępowania administracyjnego, a w zakresie drugiej została przekazana sądowi powszechnemu do rozpatrzenia, zaś w sprawie tej nie zapadła wcześniej stosowna decyzja administracyjna (art. 33 ust. 1 ustawy) ani orzeczenie sądu powszechnego (art. 36 ustawy), które regulowałyby wspomnianą materię.

27 SKO, uzasadniając wydanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., opisanego na wstępie rozstrzygnięcia, wskazało że dokonane przez organ I instancji – co do zasady prawidłowe – rozdzielenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego na poszczególne strony postępowania wymaga drobnej zmiany, wynikającej z zaokrąglenia kwot wskazanych w wyjaśnieniach geodety, które prawidłowo przyjęto jako podstawę do obciążenia stron postępowania wskazanymi kosztami. Zmiana postanowienia w zakresie rozdzielenia kosztów została spowodowana błędem w zaokrągleniu poszczególnych kwot w postanowieniu z 4.05.2023 r., gdyż suma poszczególnych kwot, jakimi organ obciążył strony jest o 3 grosze wyższa niż ogólna wysokość kosztów ustalonych w niniejszym postępowaniu tj. kwota 6088,50 zł – podczas gdy suma poszczególnych rozdzielonych na strony kosztów daje kwotę 6088,53 zł. W wyjaśnieniach z 13.03.2023 r. geodeta wskazał, że przy przedmiotowym rozgraniczeniu łącznie przedmiotem pracy było 30 punktów, a koszt jednego ustalanego punktu wynosi 202,95 zł, przedstawił również tabelaryczne rozliczenie kosztów dla każdej działki biorącej udział w rozgraniczeniu. I tak, dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 135,30 zł, dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 236,78 zł, dla działki o wyliczona kwota to 236,775 zł (w zaokrągleniu powinno być 236,77 zł), dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 67,65 zł, dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 236,775 zł (w zaokrągleniu powinno być 236,77 zł), dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 236,775 zł (w zaokrągleniu powinno być 236,77 zł), dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 270,60 zł, dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 1.725,08 zł, dla działki o nr [... wyliczona kwota to 270,60 zł, dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 2.604,53 zł, dla działki o nr [...] wyliczona kwota to 67,65 zł. W wydanym postanowieniu organ co do działki o nr [...], [...] i [...] przyjął w zaokrągleniu kwoty po 236,78 zł od każdej działki – gdy tymczasem powinna być przyjęta kwota 236,77 zł od każdej z działek o nr [...], [...] i [...], tak aby suma poszczególnych kosztów składających się na całkowitą kwotę wynagrodzenia była równa temu wynagrodzeniu, a nie wyższa od niego o 3 grosze. Organ I instancji prawidłowo przyjął, że koszty te należy rozliczyć w oparciu o dodatkowe oświadczenie geodety co do rozliczenia kosztów w zakresie poszczególnych działek, błąd polegał na nieprawidłowym zaokrągleniu kwot wyliczonych co do działek nr [...], [...] i [...], jako że kwoty wyliczone dla każdej z tych działek powinny być niższe o 1 grosz każda. Postanowienie organu I instancji zostało również zmienione w zakresie zobowiązania współwłaścicieli nieruchomości będących małżeństwem, gdyż w przypadku gdy współwłaścicielami nieruchomości są małżonkowie na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, to wówczas ich odpowiedzialność w zakresie konieczności uiszczenia kosztów będzie solidarna, gdyż przysługująca im współwłasność nieruchomości ma charakter współwłasności łącznej, wynikającej z ustawowej wspólności majątkowej. Dlatego też I. i J. W. zostali solidarnie zobowiązani do zapłaty kwoty 1995,68 zł, natomiast T. i J. małż. B. zostali solidarnie zobowiązani do zapłaty kwoty 236,77 zł.

28 Zmiana zakwestionowanego postanowienia była także konieczna w zakresie terminu uiszczenia kosztów, gdyż strona może zostać zobowiązana do ich poniesienia dopiero od momentu uzyskania atrybutu ostateczności przez postanowienie nakładające na tę stronę koszty, natomiast postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia przez organ II instancji jest ostateczne z momentem wydania.

29 Organ II instancji, odnosząc się do treści złożonego zażalenia, wskazał że rozgraniczenie nieruchomości, czyli ustalenie przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości wszczęte na wniosek jednej ze stron postępowania, leży również w interesie tej strony postępowania, która nie kwestionuje ich przebiegu – czy nie jest inicjatorem postępowania. Ponadto, z akt sprawy wynika, że strony postępowania uznają za prawidłowy inny przebieg granicy, zatem bez wątpienia istnieje między stronami spór co do jej przebiegu.

30 W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. postanowienie SKO, D. G. zaskarżył je w części, tj. co do pkt 2 ppkt 1, a zatem w zakresie obciążenia go kosztami postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 2739,83 zł, podnosząc zarzuty naruszenia:

31 I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie:

32 1. art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organów administracyjnych w sposób sprzeczny z prawem;

33 2. art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej;

34 3. art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP poprzez nieudzielenie ochrony prawu własności skarżącego do nieruchomości i nieuwzględnienie, że organ dopuścił do powstania nieprawidłowości w ewidencji w zakresie powierzchni i granic działek, które obejmowało postępowanie rozgraniczeniowe;

35 4. art. 168 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie faktu, że Burmistrz Miasta Jędrzejowa nieprawidłowo ustalał podatki od nieruchomości, czyniąc to w oparciu o niewłaściwe dane ewidencyjne w zakresie powierzchni działek, których dotyczyło postępowanie rozgraniczeniowe;

36 II. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie:

37 1. art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w efekcie nieuwzględnienie, że organ - wobec powzięcia informacji o nieprawidłowych danych w ewidencji gruntów - powinien z urzędu podjąć postępowanie w sprawie, w tym czynności zmierzające do dokładnego zbadania stanu faktycznego i sprostowania przebiegu granic działek objętych postępowaniem rozgraniczeniowym, w związku z czym koszty tego postępowania powinny zostać poniesione przez organ, który dopuścił się nieprawidłowości;

38 2. art. 262 § 1 pkt 2 w zw. z art. 263 § 1 k.p.a. w zw. z art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 152 k.c. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy koszty poniesione w postępowaniu rozgraniczeniowym powinny zostać poniesione w całości przez organ, który powinien wszcząć postępowanie z urzędu;

39 3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania i proporcjonalności i w efekcie ustalenie za organem I instancji, że większość kosztów postępowania rozgraniczeniowego ma ponieść skarżący wnioskodawca – podczas gdy ustalenie tych granic leży w interesie społecznym, w tym także w interesie Gminy [...], wobec czego koszty te powinny zostać poniesione przez organ administracyjny;

40 4. art. 267 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i efekcie nierozpoznanie przez organ I instancji wniosku skarżącego o zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego – w sytuacji gdy sprawa została zainicjowana z powodu zaniedbań i nieprawidłowości, jakich dopuścił się organ, a sytuacja majątkowa skarżącego przemawia za uwzględnieniem tego wniosku.

41 W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości powinno zostać wszczęte z urzędu przez organ administracyjny wobec wielokrotnego na przestrzeni lat zgłaszania przez wstępnych (dziadków) jak i samego skarżącego nieprawidłowości w zakresie granic i powierzchni nieruchomości należących obecnie do D. G. Organy administracyjne nie podjęły żadnych działań by wyjaśnić niezgodność granic i powierzchni gruntów na przestrzeni lat, co pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym oraz prawnym tych nieruchomości wynikającym z dokumentów. Skarżący powołał się na opinię biegłego przy Sądzie Okręgowym w Warszawie z zakresu archeologii i geofizyki z 20.10.2021 r. – jako dowód nieprawidłowości, których dopuścił się organ I instancji w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów. Mianowicie, biegły dokonał analizy starych map z lat 1920-1939, map niemieckich z lat 1942-1944, a także do roku 1962 r. i map współczesnych. Biegły analizując tą dokumentację stwierdził, że punkty graniczne były zgodne i nie ulegały przesunięciu przez cały okres 42 lat - tj. od 1920 r. do 1962 r. Żadnych nieprawidłowości biegły nie znalazł nawet w mapach z czasów II Wojny Światowej. Natomiast późniejsze - po 1962 r. - mapy są niedokładne i nie wskazują prawidłowych regulacji granic działek. Współczesne mapy, zdaniem biegłego, są nieprawidłowe z powodu nieuwzględniania danych geodezyjnych zawartych w starych mapach, według których powinno się nanosić współczesne granice. Organ, nie badając prawidłowych granic działki, powielił błędy poprzez przepisywanie danych ewidencyjnych bez ich weryfikacji w oparciu o stare mapy z lat 1920 - 1962 r. Powyższych okoliczności nie wzięły pod uwagę organy obu instancji – co wskazuje na ich przyzwolenie na naganną praktykę w zakresie błędów co do granic i powierzchni nieruchomości, braku dokonywania ich weryfikacji i utrwalania tych błędów – co prowadzi do naruszenia prawa własności. Organy władzy publicznej, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa – co nie zostało spełnione w niniejszej sprawie, w której pomimo wielokrotnego zgłaszania przez skarżącego błędów w zakresie powierzchni i granic jego działki, żaden z organów nie podjął się wyjaśnienia sprawy – w sytuacji gdy miał obowiązek wszczęcia tego postępowania z urzędu. Nie uwzględniono również tego, że w oparciu o nieprawidłowe dane w zakresie powierzchni działek ujawnione w ewidencji gruntów ustalano wymiar podatku, co stanowi naruszenie art. 168 Konstytucji RP. Jak wynika z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. strona nie może być obciążona kosztami postępowania, jeśli wynikają one z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Obowiązek prowadzenia rzetelnych danych ewidencyjnych spoczywa na organie administracyjnym, wobec czego nie można żądać by strony, a w szczególności skarżący, który zareagował na nieprawidłowości, jakich opuścił się organ, miały ponosić koszty postępowania spowodowane zaniedbaniami organów. W prowadzonym postępowaniu doszło do naruszenia zasad zaufania do władzy publicznej oraz zasady proporcjonalności (art. 8 § 1 k.p.a.), gdyż wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego w przedmiotowej sprawie było obowiązkiem organu, biorąc pod uwagę, że to sam organ dopuścił do powstania ww. nieprawidłowości, a ponadto wszczęcie postępowania leżało w interesie społecznym, a nie tylko w interesie strony postępowania. Zdaniem skarżącego rażąco niesprawiedliwym jest obciążanie go kosztami postępowania, które organ miał obowiązek przeprowadzić sam z urzędu. Błędy dotyczą przy tym całego obszaru, a nie tylko nieruchomości skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że do ugody w postępowaniu rozgraniczeniowym przed Sądem Rejonowym w Jędrzejowie doszło z uwagi na przeciągające się postępowanie i straty finansowe jakie ponosił (kredyty na zaplanowane prace budowlane na nieruchomości). Ustalono przy tym, że przebieg granicy jego działki był nieprawidłowy, w wyniku czego konieczne było wprowadzenie zmian. Skarżący, w wyniku zaniedbań administracyjnych, których konsekwencją na przestrzeni lat było zbliżanie granicy do istniejących budynków przez okres trwania postępowania spadkowego, nie mógł korzystać z przysługującego mu prawa własności i poniósł szkody finansowe, w tym także na skutek pogarszania się stanu budynków znajdujących się na jego działce, gdyż w konsekwencji braku wykonania ocieplenia dochodziło do erozji ścian wskutek czynników atmosferycznych.

42 Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o:

43 - uchylenie postanowienia SKO w zaskarżonej części oraz postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a.";

44 - zasądzenie od SKO na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego;

45 - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do skarg i dokumentów, na okoliczności z nich wynikające.

46 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

47 Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

48 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

49 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

50 Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 p.p.s.a wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

51 Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

52 Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane w trybie art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 263 § 1 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Z kolei stosownie do treści art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji.

53 W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie w sprawie kosztów postępowania zostało wydane w wyniku przeprowadzenia administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, które zostało wszczęte i przebiegało zgodnie z przepisami rozdziału 6 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.), zwanej dalej "P.g.k.". Postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem D. G., który zwrócił się o rozgraniczenie nieruchomości położonych w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka [...] z działkami [...]. Postępowanie wszczęto postanowieniem Burmistrza Miasta Jędrzejowa z dnia 31.03.2021 r.

54 W świetle przepisów rozdziału 6 ustawy P.g.k. w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie trzech rodzajów decyzji:

55 - decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 P.g.k., poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 P.g.k., bądź – w przypadku braku dowodów – na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 P.g.k.); z art. 33 ust. 3 ustawy wynika, że strona niezadowolona z przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji o rozgraniczeniu, przekazania sprawy sądowi;

56 - decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 P.g.k.), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 k.p.a.);

57 - decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 P.g.k.), wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 P.g.k., tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu.

58 W rozpatrywanym przypadku decyzją znak: RGG.6830.5a.2020 z dnia 12.05.2022r. Burmistrz Miasta Jędrzejowa rozgraniczył nieruchomości położone w [...] w rejestrach ewidencji gruntów jako działki nr:

59 a) [...]- będąca własnością D. G.,

60 b) [...] [...] - będące własnością B. G.,

61 c) [...], będąca własnością W. C. i S. C.,

62 d) [...], będąca własnością I. i J. B.,

63 e) [...] , będące własnością Gminy [...]

64 wzdłuż linii łączącej punkty oznaczone na szkicu granicznym nr 1 cyframi od 1 do 2 oraz wzdłuż linii łączącej punkty oznaczone na szkicu granicznym nr 2 cyframi od 8 do 17, stanowiących załącznik do protokołu granicznego będącego częścią operatu rozgraniczeniowego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16.03.2022r. pod identyfikatorem P.2602.2022.541.

65 Z kolei decyzją z 12.05.2022r. znak RGG.6830.5c.2022 Burmistrz Miasta Jędrzejowa umorzył postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] położoną w [....], stanowiącą własność skarżącego z nieruchomościami do niej przyległymi oznaczonymi jako działki ewidencyjne nr [...] i nr[...] położonymi w obrębie [...], stanowiącymi własność I. i J. W. i przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w Jędrzejowie.

66 Jak wynika z ww. decyzji i protokołu granicznego, granice ustalono na podstawie zebranych dowodów dla odcinków oznaczonych punktami nr 8-9, 9-10, 10-11, 11-12, 12-13, 13-14, 14-15, 1-2 (operaty: 2717-24/1993, 2717-122/1998, 2717-93/2004, 6440.2629.2016). Natomiast przebieg granicy na odcinkach oznaczonych punktami nr 15-16 i 16-17 z powodu sprzeczności dowodów ustalony został na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Z kolei co do spornego odcinka granicy między nieruchomością skarżącego a działkami o nr [...] i[...] strony nie zawarły ugody ani nie złożyły zgodnych oświadczeń w protokole granicznym, w związku z czym w tym zakresie koniecznym stało się umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Jędrzejowie. Jak zauważyło SKO, w sprawie nie zapadła wcześniej stosowna decyzja administracyjna (art. 33 ust. 1 P.g.k.) ani orzeczenie sądu powszechnego (art. 36 P.g.k.), które regulowałyby powyższą materię.

67 Wystąpienie sporu granicznego implikuje sposób rozliczenia kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i uzasadnia obciążenie tymi kosztami wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Jak wynika z przytoczonego wyżej art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W uchwale z dnia 11.12.2006r. o sygn. akt l OPS 5/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.) – a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że jakkolwiek instytucja prawna rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych (ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne i Kodeksie cywilnym), to stanowi jedną całość. Konsekwentnie należy więc przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie również norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie – co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne, w związku z czym rozgraniczenie jest prowadzone również w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Stanowisko zawarte cytowanej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie stosowało. Przyjmowano m.in., że interes prawny jest kategorią obiektywną, a trudno uznać, że postępowanie zmierzające do wydania decyzji o rozgraniczeniu nie dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli nieruchomości, skoro efektem takiego postępowania jest ustalenie granicy, czyli ustalenie zasięgu wykonywania prawa własności do wydzielonych tymi granicami terenów (wyrok NSA z 11.02.2022r., sygn. I OSK 931/21). Ustalenie interesu poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych towarzyszących rozgraniczeniu (wyrok WSA w Krakowie z 20.05.2021r., sygn. III SA/Kr 1392/20). Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. należy - w przypadku postępowania rozgraniczeniowego - rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej i należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy (wyrok WSA w Warszawie z 26.05.2020 r., sygn. I SA/Wa 696/20).

68 Zdaniem Sądu, udział skarżącego w charakterze strony (wnioskodawcy) w postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzjami Burmistrza Miasta Jędrzejowa z dnia 12.05.2022 r. o rozgraniczeniu powyższych działek, a częściowo o umorzeniu postępowania, jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczyło się również w jego interesie. Jednocześnie w ocenie Sądu organy prawidłowo dokonały proporcjonalnego rozdziału tych kosztów, przy uwzględnieniu zarówno ilości stron biorących udziału w postępowaniu, jak też ilości punktów granicznych i ich położenia. Ten model rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego jest aprobowany w orzecznictwie (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12.01.2021 r., sygn. akt III SA/Kr 761/20; wyrok NSA z dnia 16.07.2020 r., sygn. akt I OSK 2911/19; wyrok WSA w Lublinie z 13.01.2022 r., sygn. III SA/Lu 559/21). Ustalając wysokość kosztów zasadnie oparto się przy tym na pisemnym wyjaśnieniu geodety, z której wynika że łącznie przedmiotem pracy było 30 punktów, koszt jednego ustalanego punktu wynosi 202,95 zł, zaś w konsekwencji cena za ustalenie ½ wspólnego punktu granicznego to 101,475 zł, a 1/3 wspólnego punktu granicznego (w przypadku tzw. trójmiedzy) to 67,65 zł. Ww. przedstawił również tabelaryczne rozliczenie kosztów dla każdej działki biorącej udział w rozgraniczeniu, prezentując ilość punktów przypadających na poszczególną działkę, udział działki w ustaleniu punktu wspólnego (1/2 lub 1/3), kwotę za punkty wspólne przypadającą na poszczególną działkę oraz łączną kwotę za punkty wspólne przypadającą na poszczególną działkę. Kolegium słusznie przy tym dostrzegło, korygując rozstrzygnięcie organu I instancji, że suma poszczególnych kosztów składających się na całkowitą kwotę wynagrodzenia nie powinna przewyższać łącznej kwoty tego wynagrodzenia (usterka wynikała z nieprawidłowego zaokrąglenia kwot wskazanych przez SKO). Zasadnie również organ odwoławczy obciążył kosztami małżonków w sposób solidarny, a także zmienił termin uiszczenia kosztów – uzależniając go od momentu doręczenia postanowienia Kolegium.

69 W ocenie Sądu za niezasadne należy uznać zarzuty podniesione w skardze w odniesieniu do kwestionowanego postanowienia.

70 Jak wynika z art. 30 ust. 1 i 2 P.g.k. wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony (ust. 1). Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia (ust. 2).

71 W piśmiennictwie podnosi się (por. M. Durzyńska i in., "Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz", opubl. LexisNexis 2013, t. 5 do art. 30 P.g.k.), że pozostałe, poza postępowaniem scaleniowym, sytuacje w których dopuszczalne jest wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego z urzędu, zostały w P.g.k. ujęte przez zastosowanie klauzul generalnych. Stwarza to duży margines swobody interpretacyjnej przy ocenie ich występowania. Pojęcia "potrzeby gospodarki narodowej" i "interes społeczny" są bardzo szerokie. Skoro przy tym przyjmuje się, że potrzeba rozgraniczenia nieruchomości powstaje wtedy, gdy granice gruntów nie zostały ustalone albo stały się sporne, to - przy uwzględnieniu, że w takiej sprawie chodzi o ustalenie, dokąd sięga prawo własności nieruchomości - zastosowany przez ustawodawcę termin "potrzeby gospodarki narodowej" należy uznać za anachronizm. Organ gminy nie może ingerować w prawo własności i nie jest w interesie gminy (jako interesie społecznym czy publicznym) dbanie o granice nieruchomości stanowiących własność podmiotów prywatnych. Jeżeli gmina jest właścicielem danej nieruchomości, to okoliczność ta nie uzasadnia działania organu gminy z urzędu. Spór co do przebiegu granic określonych nieruchomości może mieć miejsce tylko między właścicielami (współwłaścicielami, wieczystymi użytkownikami). Działania organu gminy z urzędu nie uzasadnia też stwierdzony błąd w zapisach ewidencji gruntów i budynków, gdyż organem odpowiedzialnym za ten rejestr nieruchomości i aktualność zawartych w nim danych jest starosta. Wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego z urzędu w sytuacji innej niż scalanie gruntów podlega swobodzie uznania przez organy, które mogą wszcząć takie postępowanie. Żaden przepis prawa nie przydaje osobom trzecim uprawnienia do wymuszenia na organie wszczęcia z urzędu przez ten organ postępowania o rozgraniczenie. Uznanie zatem przez wójta gminy, iż nie znajduje podstaw do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu w żądanym przez wnioskodawców zakresie nie podlega ocenie na płaszczyźnie sądowoadministracyjnej kontroli (por. też m.in. wyrok WSA w Krakowie z 31 marca 2008 r., sygn. III SA/Kr 1014/07).

72 Powyższe w ocenie Sądu determinuje konieczność przyjęcia, co w konsekwencji dezaktualizuje zawarte w skardze i związane z tym zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, że jeśli postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało wszczęte z urzędu ale na wniosek strony, to nie ma możliwości oceny – także na etapie orzekania o kosztach tego postępowania – czy organ winien był, jak wywodzi to skarżący, wszcząć postępowanie z urzędu w celu skorygowania nieprawidłowości, do jakich dopuścił w zakresie powierzchni i granic działek, których dotyczyło postępowanie rozgraniczeniowe, a w konsekwencji czy związku z tym należało obciążyć go kosztami tego postępowania. Z tych powodów dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały istotnego znaczenia także dokumenty dołączone do skargi. Podobnie, dla kwestii ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i obciążenia nimi nie ma w ocenie Sądu znaczenia również przywoływany przez skarżącego fakt, że Burmistrz Miasta Jędrzejowa nieprawidłowo ustalał podatki od nieruchomości czyniąc to w oparciu o niewłaściwe dane ewidencyjne w zakresie powierzchni działek, których dotyczyło postępowanie rozgraniczeniowe.

73 Wreszcie nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia przepisu art. 267 k.p.a. Sąd w składzie orzekającym, podobnie jak organ, stoi na stanowisku że od kosztów można zwolnić wówczas, gdy zostanie na stronę nałożony obowiązek ich poniesienia. W pierwszej kolejności organ powinien ustalić wysokość kosztów i osoby zobowiązane do ich poniesienia, stosownie do art. 264 k.p.a., a dopiero później, gdy postanowienie to stanie się ostateczne, rozstrzygać na podstawie art. 267 k.p.a. o zwolnieniu od obowiązku ich ponoszenia (por. też m.in. wyrok tut. Sądu z 18.01.2017r., sygn. II SA/Ke 905/16).

74 Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.