Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 listopada 2021 r., II SA/Ke 550/21

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 15 listopada 2021 r., II SA/Ke 550/21

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie pozostawienia bez zmian zapisu w ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 0UZASADNIENIE

3 Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej WINGiK), po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] orzekającej o pozostawieniu bez zmian zapisu w ewidencji gruntów i budynków obrębu 0006 miasta [...], w jednostce rejestrowej gruntów: 1803, w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, o powierzchni 0,1545 ha, położonej w [...] przy ulicy [...], stanowiącej własność W. P. w udziale 1/2, M. P. w udziale 1/6, D. P. w udziale 1/6, J. P. w udziale 1/6, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

4 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WINGiK wyjaśnił, że do Urzędu Miasta [...] wpłynęło pismo z dnia 8 stycznia 2021 r. skierowane do Prezydenta Miasta [...], w którym W. P. opisał nieprawidłowy, jego zdaniem, stan wykazany w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr A położonej w [...] przy ul. [...] stwierdzając: "Żądam korekty zapisów zgodnych z aktem własności w granicach mojej posiadłości bez sąsiedzkiego dziedziczenia, które zostało bezprawne". Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił strony postępowania, że na wniosek W. P. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w operacie w ewidencji gruntów i budynków obrębu 0006 miasta [...], w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, położonej w [...] przy ul. [...]. W efekcie, w dniu 30 marca 2021 r. organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję, stwierdzając w niej, że nie znalazł podstaw do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr A.

5 W odwołaniu od powyższej decyzji W. P. podniósł, że działka nr A stanowi wyłącznie jego własność na mocy aktu notarialnego Nr Rep. [..], którym F. P. darowała mu powierzchnię 1,2046 ha, co stanowi również powierzchnię części działki objętej wywłaszczeniem z 1975 roku. Zdaniem W. P., zaskarżona decyzja jest niekompletna, gdyż brak załącznika do tej decyzji, którym według niego powinna być mapa.

6 Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym WINGiK stwierdził, że w rejestrze gruntów sporządzonym przy założeniu ewidencji gruntów miasta [...] wykazano w jednostce rejestrowej nr 101 grunty oznaczone między innymi jako działki: nr 1 o powierzchni 0,3969 ha i nr 55 o powierzchni 0,4208 ha, a jako osobę władającą tymi gruntami wpisano J. P.,, a następnie po skreśleniu tego zapisu, na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r. jako właściciela tych gruntów wpisano H. P., s. W 1975 roku została wykonana "Mapa sytuacyjno-wysokościowa 1:1000", obejmująca grunty położone w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), która została wpisana do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 10 kwietnia 1975 r. pod numerem ewidencyjnym 7/75. Na mapie tej przedstawiono między innymi grunty oznaczone jako działki nr nr 1/1 o powierzchni 1545 m2 i 1/2 o powierzchni 6293 m2.

7 Decyzją z dnia 1 września 1975 r. Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczeń przy Województwie Kieleckim w [...] uchyliła akt własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r. wydany dla H. P. na nieruchomość, w skład której wchodziły między innymi działki nr nr 1 i 55 położone w [...]. Pomimo to decyzją z dnia 30 maja 1977 r., znak: ZGT-630B/15/77, Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, oznaczonej na planie o numerze ewidencyjnym 7/75, jako działka nr 1/1 o powierzchni 1545 m2, stanowiącej własność H. P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r.

8 W dniu 27 lutego 1978 r. Prezydent Miasta [...] wydał akt własności ziemi, na mocy którego J. P. oraz F. P., stali się właścicielami gospodarstwa rolnego, w tym między innymi działek nr nr 1 i 55, położonych w [...]. Akt ten został złożony do akt księgi wieczystej KW [...], założonej między innymi dla działek nr nr 1 i 55, o łącznej powierzchni 1 ha 2046 m2, położonych w [...], w której jako właściciele zostali wpisani J. P. w 1/2 części i F. P. w 1/2 części, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 31 sierpnia 1979 r., sygn. akt R III C 118/78, o zniesieniu wspólności majątkowej.

9 Postanowieniem z dnia 23 grudnia 1988 r., Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że spadek po J. P. nabył syn H. P. w całości, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne.

10 Na podstawie umowy darowizny objętej aktem notarialnym z dnia 24 lutego 1989 r., F. P. darowała synowi W. Pi udział wynoszący 1/2 część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], składającej się z działek nr nr 1 i 55, o powierzchni 1,2046 ha. Z kolei na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 21 sierpnia 2015 r., Rep. A 3683/2015, spadek po H. P.u nabyli: żona J. P., syn D. P. i córka M. P. – każde z nich w 1/3 części.

11 W dniu 30 grudnia 1982 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został włączony operat techniczny pod numerem ewidencyjnym 279/82, dotyczący wykonania mapy zasadniczej obrębu 11 miasta [...]. W skład tego operatu między innymi wchodził "Protokół ustalenia i ogłoszenia stanu władania", zgodnie z którym na podstawie księgi wieczystej KW [...] J. P. oraz F. P. byli współwłaścicielami nieruchomości składającej się z działek nr nr 1/2 o powierzchni 0,6293 ha i 55 o powierzchni 0,4208 ha. W dniu 29 grudnia 1984 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został włączony kolejny operat techniczny pod numerem ewidencyjnym 328/84, dotyczący wykonania prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów miasta [...] – obręb 006. W skład tego operatu wchodził "Uzupełniający protokół ustalenia i ogłoszenia stanu władania", zgodnie z którym działka nr 1/1 weszła w skład nieruchomości oznaczonej jako działka nr 382, stanowiącej ulicę [...]. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów działkę nr 1/2 oznaczono numerem 33, a działkę nr 55 oznaczono numerem 34. W późniejszych latach działka nr 382 uległa podziałowi. Podziałowi uległy również działki nr nr 33 i 34. Na mocy postanowienia z dnia 12 kwietnia 1991 r., w sprawie zniesienia współwłasności, Sąd Rejonowy przyznał na własność W. P. działki nr 33/1 i 34/1 o powierzchni 5251 m2, a H. P. - działki oznaczone numerami 33/2 i 34/2 o powierzchni 5250 m2.

12 Decyzją z dnia 11 października 2019 r., znak: SPN.II.7532.62.2019, Wojewoda stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] na prawach powiatu, własności mienia Skarbu Państwa znajdującego się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg w [...], w skład którego wchodziła nieruchomość gruntowa ujawniona w księdze wieczystej nr KI 1L/00169804/5, oznaczona w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0006, gmina Miasto [...], jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, znajdująca się w ciągu drogi powiatowej pod nazwą ul. . . Jak wynika z pisma Wojewody [...] z dnia 23 stycznia 2020 r. decyzja ta w dniu 30 października 2019 r. stała się ostateczna i podlegała wykonaniu.

13 Następnie decyzją z dnia 22 października 2019 r., znak: SPN.1.7534.14.2019, Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r., znak: ZGT-630B/15/77, o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o powierzchni 1545 m2, położonej w [...] przy ul. [...] stanowiącej własność H. P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r., oznaczonej numerem 1/1 na planie sporządzonym w 1975 roku i przyjętym do składnicy geodezyjnej w dniu 10 kwietnia 1975 r. za numerem ewidencyjnym 7/75.

14 Po stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r., zgodnie z:

15 - aktem własności ziemi z dnia 27 lutego 1978 r., znak: RLS-7420/15/78,

16 - postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 grudnia 1988 r., sygn. akt Ns 1318/88,

17 - aktem notarialnym z dnia 24 lutego 1989 r., Rep. A Nr 2790/89,

18 - aktem notarialnym z dnia 21 sierpnia 2015 r., Rep. A 3683/2015,

19 współwłaścicielami dawnej działki nr 1/1, stanowiącej część działki [...] pozostali: W. P. sw 1/2 części, J. P. c w 1/6 części, D. P. w 1/6 części, M. P. w 1/6 części.

20 Organ odwoławczy podkreślił, że działka nr 1/1 stanowiła część nieruchomości oznaczonej pierwotnie jako działka nr 1. Zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. F. P. darowała W. P. jedynie swój udział w nieruchomości stanowiącej działkę nr 1, wynoszący 1/2. Podział działki nr 1 na działki nr nr 1/1 i 1/2 nie zmienił wielkości udziału przysługującego W. P. Na mocy aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. zarówno w odniesieniu do działki nr 1/1, jak i do działki nr 1/2 udział ten wynosił 1/2 części. Część nieruchomości stanowiącej niegdyś działkę nr 1, oznaczona jako działka nr 1/1, nie została natomiast objęta postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 kwietnia 1991 r., sygn. akt Ns 1447/89, w sprawie o zniesienie współwłasności.

21 Mając na uwadze konieczność aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 22 października 2019 r., znak: SPN.1.7534.14.2019, na zlecenie Urzędu Miasta [...] została wykonana dokumentacja geodezyjna, która została włączona w dniu 11 marca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem ewidencyjnym P.2661.2020.598. W skład tej dokumentacji geodezyjnej wchodziła między innymi "Mapa sytuacyjna do celów prawnych do doprowadzenia do zgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym nieruchomości". Zgodnie z tą mapą oraz zamieszonym na niej "Wykazem zmian danych ewidencyjnych", z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, stanowiącej na podstawie księgi wieczystej KI 1L/00169804/5 oraz decyzji znak: SPN.II.7532.62.2019 własność Miasta [...] na prawach powiatu, wydzielono działki nr nr 382/66, A i 382/68, o ogólnej powierzchni 0,6443 ha. Przy czym działka nr A o powierzchni 0,1545 ha odpowiada działce nr 1/1, która na podstawie: aktu własności ziemi znak: RLS-7420/15/78, postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt Ns 1318/88, aktu notarialnego Rep. A Nr 2790/89, aktu notarialnego Rep. A 3683/2015, stanowi własność: W. P. s. J. i F. w udziale 1/2 części, J. P. c w udziale 1/6 części, D. P. s w udziale 1/6 części, M. P. c w udziale 1/6 części.

22 Pismem z dnia 28 kwietnia 2020 r. Prezydent Miasta [...] poinformował W. P. oraz pozostałych współwłaścicieli, że na podstawie dokumentacji geodezyjnej włączonej w dniu 11 marca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem ewidencyjnym P.2661.2020.598, zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 22 października 2019 r., znak: SPN.1.7534.14.2019, zmianą materialno-techniczną dokonano aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0006. gmina Miasto [...].

23 W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odwołał się do przepisów art. 24 ust. 2a, ust. 2b i ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2052), dalej jako "P.g.k.", oraz § 44 i 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 393), zwanego dalej "rozporządzeniem", i stwierdził, że postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, a organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ma obowiązek wprowadzania do ewidencji gruntów i budynków jedynie udokumentowanych zmian wynikających z dokumentów będących podstawą do aktualizacji tej ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga o prawach do gruntów i budynków objętych tą ewidencją. W świetle zaś dokumentów zgromadzonych w tej sprawie, w tym dokumentów, na które powołuje się W. P., brak podstawy do wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków zmiany polegającej na ujawnieniu go w tej ewidencji jako jedynego właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, odpowiadającej części dawnej działki nr 1, oznaczonej na planie z 1975 roku jako działka nr 1/1. Tym samym decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 marca 2021 r., którą organ ten orzekł o pozostawieniu bez zmian zapisu w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do tej nieruchomości, co jest "równoczesne" z odmową wprowadzenia zmiany żądanej przez W. P., jest zdaniem WINGiK prawidłowa.

24 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniósł W. P. podnosząc, że w zaskarżonej decyzji organ rozpatrujący odwołanie pominął i nie odniósł się do stanu prawnego nieruchomości ponieważ założona KW nr [...] dla nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki 382/66, 382/68, A przeczy zapisom prowadzonej ewidencji gruntów i budynków. Dotyczy to działki nr A o pow. 0,1545 ha. Pominięto rozstrzygnięcie pism z dnia 12 marca 2020 r. skierowanych do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie i Prezydenta Miasta [...] przez Wojewodę [...]. Nie udostępniono opracowania mapowego o podziale działki nr A, co budzi wątpliwości co do stronniczości. Nie udostępniono dokumentów (wyrysów), w oparciu o które Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał zapisów w ww. księdze wieczystej. Mapa o nr ewid. [...] z 2020 r. winna zostać wycofana z obiegu prawnego ponieważ zawierała szereg błędów, niezgodnych ze stanem rzeczywistym nieruchomości. Wprowadzane zmiany w zapisach ewidencji gruntów prowadzone są bez wiedzy skarżącego, nie może co do nich zająć stanowiska, a organ tłumaczy to jako zmianę materialno-techniczną. Organ prowadzący ewidencję gruntów nie może powoływać się na mapę nr 7/75 ponieważ dalsze czynności prawne (akty notarialne i postanowienia sądowe) zmieniły stan prawny tej nieruchomości, nie wywłaszczonej. Stan nieruchomości obecnie przestawia mapa o nr ew. 1461/2019 gdzie granice posiadania wskazuje istniejące ogrodzenie trwałe i nie stanowi podstawy do łączenia jego nieruchomości z działką sąsiednią spadkobierców H. P. – jak dokonuje tego organ prowadzący ewidencję gruntów. Zaskarżona decyzja tym samym nie odzwierciedla istniejącego stanu prawnego, jest dla skarżącego krzywdząca i dlatego wniósł o jej uchylenie.

25 W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

26 Na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego wskazał dodatkowo, że zdaniem skarżącego zniesienie współwłasności, które nastąpiło w 1991 r. w sprawie o sygn. I Ns 1447/89 Sądu Rejonowego w [...] obejmowało również przedmiotową działkę nr A. Skarżący domaga się ujawnienia w ewidencji gruntów informacji, że on wyłącznie jest właścicielem tej działki.

27 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

28 Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

29 Zgodnie z art. 24 ust. 2a, 2b i 2c P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

30 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

31 a) przepisów prawa,

32 b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

33 c) materiałów zasobu,

34 d) wykrycia błędnych informacji;

35 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2a).

36 Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

37 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

38 a) przepisów prawa,

39 b) wpisów w księgach wieczystych,

40 c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

41 d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

42 e) aktów notarialnych,

43 ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

44 f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

45 g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

46 h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

47 2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (ust. 2b).

48 Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2c).

49 Z kolei z § 44 i 45 ust. 1 rozporządzenia (obowiązującego w dacie orzekania przez organ) wynika, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy:

50 1) utrzymywanie systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy;

51 2) utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi;

52 3) archiwizacja wycofanych danych ewidencyjnych;

53 4) udostępnianie danych ewidencyjnych;

54 5) ochrona danych ewidencyjnych przed ich utratą, zniszczeniem, niepożądaną modyfikacją, nieuprawnionym do nich dostępem i ujawnieniem;

55 6) okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych;

56 7) sporządzanie powiatowych zestawień zbiorczych danych objętych ewidencją;

57 8) modernizacja ewidencji (§ 44).

58 Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

59 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

60 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

61 3) wyeliminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1).

62 Postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, co oznacza, że nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali ani nie nadaje tych praw, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wprowadzane w trakcie procedury aktualizacji zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. II SA/Łd 542/17).

63 W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wypowiadano się w kwestii niedopuszczalności łączenia trybów aktualizacji na wniosek i z urzędu (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. I OSK 2789/16, z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1683/13, z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2452/12, z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1879/16, wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. II SA/Rz 136/21, z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. 1235/17). Przepis art. 61 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Treść wniosku wyznaczyła w niniejszej sprawie zakres postępowania, w którym mogły orzekać organy. Nie jest bowiem w tym wypadku dopuszczalne wykraczanie z urzędu poza ramy sprawy wszczętej na wniosek uprawnionej osoby.

64 W rozpatrywanym przypadku postępowanie zostało wszczęte na wniosek W. P., który, jak ostatecznie ustalono, a co potwierdził na rozprawie sądowej jego pełnomocnik, domagał się ujawnienia w ewidencji gruntów informacji, że to on (wyłącznie) jest właścicielem przedmiotowej działki, tj. działki o nr ewid. A, o powierzchni 0,1545 ha, położonej w [...] przy ulicy [...]. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, że uwzględnienie wniosku o takiej treści nie jest możliwe. Ze szczegółowych ustaleń organów wynika bowiem, że działka nr 1/1 o pow. 1545 m2, stanowiąca część nieruchomości oznaczonej pierwotnie jako działka nr 1, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r. – jako stanowiąca własność H. P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r. Ponieważ w dacie orzekania o wywłaszczeniu tenże akt własności ziemi był już uchylony, a prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało J.P. i F. P., co zostało potwierdzone aktem własności ziemi wydanym przez Prezydenta Miasta [...] w dniu 27 lutego 1978 r., decyzją z dnia 22 października 2019 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r. Jak słusznie ustaliły organy, umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. F. P. darowała W. P. jedynie swój udział w nieruchomości stanowiącej działkę nr 1, wynoszący 1/2. Podział działki nr 1 na działki o numerach 1/1 i 1/2 nie zmienił wielkości udziału przysługującego W. P. Na mocy aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. zarówno w odniesieniu do działki nr 1/1, jak i do działki nr 1/2 udział ten wynosił 1/2. Z kolei wbrew twierdzeniu skarżącego, część nieruchomości stanowiącej niegdyś działkę nr 1, oznaczona jako działka nr 1/1 o pow. 1545 m2, nie została objęta postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 kwietnia 1991 r., sygn. akt Ns 1447/89, w którym orzeczono o zniesieniu współwłasności – poprzez przyznanie na własność W. P. działek nr 33/1 i 34/1 o powierzchni 5251 m2, a H. P. - działek oznaczonych numerami 33/2 i 34/2 o powierzchni 5250 m2. Suma powierzchni tych działek daje wartość 10.501 m2, co zresztą wynika wprost z treści postanowienia. Tymczasem łączna powierzchnia działek nr 1 i 55, co potwierdza choćby treść aktu notarialnego z 24 lutego 1989 r., wynosiła 12.046 m2. Jak łatwo obliczyć, różnica pomiędzy tą łączną powierzchnią działek, a powierzchnią jaka ulegała podziałowi w ramach postępowania Sądu Rejonowego w [...], wynosi dokładnie 1545 m2.

65 Jednocześnie, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie mógł dokonać aktualizacji ewidencji gruntów na podstawie powoływanej przez niego dokumentacji geodezyjnej włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 1 sierpnia 2019 r. pod numerem [...], albowiem dokumentacja ta – co organ I instancji wyjaśnił skarżącemu w piśmie z dnia 30 stycznia 2020 r. – została wykonana na potrzeby postępowania sądowego i nie może być wykorzystana w postępowaniu ewidencyjnym bez prawomocnego postanowienia sądu.

66 W efekcie organ I instancji zlecił wykonanie dokumentacji geodezyjnej, która została włączona w dniu 11 marca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...], a pismem z dnia 28 kwietnia 2020 r. poinformował W. P. oraz pozostałych współwłaścicieli, że na podstawie tej dokumentacji, zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 22 października 2019 r., zmianą materialno-techniczną dokonano aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków. W skład powyższej dokumentacji geodezyjnej wchodziła między innymi "Mapa sytuacyjna do celów prawnych do doprowadzenia do zgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym nieruchomości". Zgodnie z tą mapą oraz zamieszczonym na niej "Wykazem zmian danych ewidencyjnych", z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, stanowiącej na podstawie księgi wieczystej [...] oraz decyzji znak: SPN.II.7532.62.2019 własność Miasta [...] na prawach powiatu, wydzielono działki o numerach 382/66, A i 382/68, o ogólnej powierzchni 0,6443 ha, przy czym działka nr A o powierzchni 0,1545 ha odpowiada działce nr 1/1, która na podstawie: aktu własności ziemi znak: [...], postanowienia Sądu Rejonowego w [...], aktu notarialnego [...], stanowi własność: W. P. w udziale 1/2 części, [...] w udziale 1/6 części, D. P. w udziale 1/6 części oraz M. P. w udziale 1/6 części.

67 W świetle powyższych ustaleń, brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego zawartego we wniosku wszczynającym postępowanie, doprecyzowanym na jego późniejszym etapie. Uznając jednak co do zasady ustalenia organu w tym zakresie – tj. braku możliwości uwzględnienia wniosku W. P. – za prawidłowe, Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z treścią przywołanego już wyżej art. 24 ust. 2c P.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ I instancji wprawdzie wydał decyzję na podstawie tej regulacji, jednak treść rozstrzygnięcia decyzji nie odpowiada dyspozycji tegoż przepisu. Orzeczono w niej bowiem o "pozostawieniu bez zmian" zapisu w ewidencji gruntów. Organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia swojej decyzji stwierdził, że takie rozstrzygnięcie "jest równoczesne" z odmową wprowadzenia zmiany żądanej przez W. P., jednak z takim wnioskiem nie można się zgodzić, zwłaszcza uwzględniając realia rozpatrywanej sprawy. Sposób rozstrzygnięcia wynikający z art. 24 ust. 2c P.g.k., tj. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, nie pozostawia wątpliwości, że orzeczenie odnosi się do konkretnego żądania, którego organ nie uznaje w danym przypadku za uzasadnione (tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie). Tymczasem przyjęta przez organ treść rozstrzygnięcia, tj. "pozostawienie zapisu bez zmian", może sugerować, że zapis ten jest prawidłowy niezależnie od określonej treści żądania.

68 Zwrócenia uwagi wymaga w tym kontekście powoływany przez WINGiK fakt wydania przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji z dnia 11 października 2019 r., [...], którą organ ten na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] na prawach powiatu, własności mienia Skarbu Państwa znajdującego się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg w [...], w skład którego wchodziła nieruchomość gruntowa ujawniona w księdze wieczystej nr [...] , oznaczona w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0006, gmina Miasto [...], jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, znajdująca się w ciągu drogi powiatowej pod nazwą ul. [...]. ZKI1l dokumentacji geodezyjnej oznaczonej numerem P.2661.2020.598, na podstawie której organ I instancji dokonał wspomnianej aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków, wynikało, że właśnie z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, stanowiącej (w całości) na podstawie księgi wieczystej [...] oraz decyzji znak: SPN.II.7532.62.2019 własność Miasta [...] na prawach powiatu, wydzielono działki o numerach 382/66, A i 382/68, przy czym działka nr A o powierzchni 0,1545 ha odpowiada działce nr 1/1, która – jak stwierdzono – na podstawie przywołanych dokumentów stanowi własność: W. P. w udziale 1/2 części, J. P. w udziale 1/6 części, D. P. w udziale 1/6 części oraz M. P. w udziale 1/6 części. Otwarte pozostaje zagadnienie rozważenia wzajemnej relacji pomiędzy decyzjami Wojewody [...] z [...] oraz ewentualnego uwzględnienia skutków wynikających z pierwszej z tych decyzji, o ile pozostaje ona w obrocie prawnym – zwłaszcza, że chodzi tu o nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Kwestia ta jednak nie wpływa na prawidłowość ustaleń organu w zakresie wniosku W. P., a może stanowić ewentualną podstawę do podjęcia działań z urzędu przez organ. W niniejszym przypadku stanowi zaś jedynie dodatkowy argument przemawiający za tym, że nieodpowiadające dyspozycji – we wskazanym wyżej rozumieniu – przepisu art. 24 ust. 2c P.g.k. rozstrzygnięcie organu stanowi istotne naruszenie tej regulacji, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji uwzględni powyższe rozważania i wyda rozstrzygnięcie korzystając z uprawnień przewidzianych w ramach art. 138 k.p.a.

69 Biorąc pod uwagę fakt, że argumentacja skargi okazała się nieuzasadniona,

70 a do uchylenia zaskarżonej decyzji doszło z innych powodów, Sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości (wpis od skargi w kwocie 200 zł).

71 Jednocześnie w punkcie II wyroku Sąd przyznał radcy prawnemu [...] kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu – obliczoną na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radców prawnych z urzędu (Dz.U. z 2016. poz. 1715).