Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 sierpnia 2011 r., II SA/Ke 373/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 sierpnia 2011 r., II SA/Ke 373/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu 9 grudnia 2010 r. przez Dyrektora ds. Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z upoważnienia Prezydenta Miasta O., orzekającą o:

3 1. przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na E.J. w kwocie 350 zł. miesięcznie na okres od 1 października 2010 do 30 września 2011,

4 2. odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na rzecz A. J..

5 W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji ustalił, że opisane rozstrzygnięcie organ I instancji wydał po rozpatrzeniu wniosku K. J. z dnia 27 września 2010 r., przy czym odmowę przyznania świadczenia na rzecz A. J. organ uzasadnił tym, że przebywa ona w Niepublicznym Gimnazjum w P., które zapewnia wyżywienie i zakwaterowanie. Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 1/09 poz. 7 ze zm.), świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Według natomiast art. 2 pkt 6 tej ustawy, instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie to dom pomocy społecznej, placówka opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkoła wojskowa lub inna szkoła, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie.

6 W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. J. wyjaśniła, że nauka w Gimnazjum trwa od poniedziałku do piątku z wyłączeniem dni wolnych od pracy, a także świąt, wakacji itp. W związku z tym spędzając ten czas w domu ponosi związane z tym koszty, w tym koszty dojazdu, a także ponosi koszty zakupu ubrań, środków czystości, leków itp.

7 Akceptując rozstrzygnięcie organu I instancji oraz jego uzasadnienie, organ II instancji przytoczył wskazane wyżej przepisy art. 10 ust. 2 i art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wyjaśnił dodatkowo, że szkoła oznacza szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której jest realizowany obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Ponieważ natomiast z zaświadczenia Dyrektora Niepublicznego Gimnazjum w P. wynika, że K. J. nie ponosi kosztów związanych z pobytem dziecka, A. J. w szkole, albowiem placówka ta ponosi całodzienne wyżywienie i zakwaterowanie dziecka, a ponadto otrzymuje wynagrodzenie za praktyczną naukę zawodu w wysokości 110 zł. miesięcznie, to nie jest możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia, gdyż wprost tak stanowią przytoczone przepisy.

8 Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. J., wyjaśniając, że wniosła ją w imieniu jej córki A. J., na podstawie pełnomocnictwa, które dołączyła w dniu 11 lipca 2011 r. (k. 16).

9 W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. J., podnosząc, że wbrew treści powołanych przez organy administracji przepisów art. 10 ust. 2 i art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Niepubliczne Gimnazjum w P. nie zapewnia pełnego utrzymania A. J., skoro wszystkie inne koszty poza zakwaterowaniem i pełnym wyżywieniem od poniedziałku do piątku z wyłączeniem świąt, ferii, wakacji i innych dni wolnych od nauki - musi zapewniać sama.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach decyzji.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga jest zasadna.

13 Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

14 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

15 Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).

16 Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). p.p.s.a.).

17 Zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, było ustalenie oparte na treści zaświadczenia Dyrektora Niepublicznego Gimnazjum w P., że K. J. nie ponosi kosztów związanych z pobytem swego dziecka, tj. A. J. w szkole, albowiem placówka ta ponosi koszty całodziennego wyżywienia i zakwaterowania dziecka. W oparciu o takie ustalenie organy administracji uznały, że w wypadku skarżącej A. J. spełnione zostały negatywne przesłanki prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego określone w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dalej ustawa o pomocy (Dz. U. Nr 1/09 poz. 7 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem bowiem, świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, za którą - zgodnie z legalną definicją takiej instytucji zawartą w art. 2 pkt 6 tej ustawy - uważa się między innymi szkołę, jeżeli instytucja ta zapewnia nieodpłatne pełne utrzymanie. Opierając swoje ustalenia wyłącznie na przywołanym zaświadczeniu, organy administracji nie odniosły się w żaden sposób do twierdzeń strony przedstawionych w odwołaniu, z których wynikało, że Niepubliczne Gimnazjum z uprawnieniami szkoły publicznej w P. nie zapewnia jednak nieodpłatnego pełnego utrzymania, ponieważ umieszczone w tej szkole osoby nie mają możliwości zostawania tam na weekendy, a ponadto szkoła ta nie pokrywa innych kosztów jak odpowiednie ubranie, kilka par zmiennego obuwia, środki czystości, pranie, czy przejazdy do domu. Ponadto według twierdzeń strony, A. J. przebywa w domu przez wszystkie ferie, wakacje i dni wolne od nauki, a koszty tego pobytu są pokrywane przez jej matkę. Ustalenie tych okoliczności było konieczne ze względu na to, że prawidłowa wykładnia art. 10 ust. 2 i art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, iż pod pojęciem pełnego nieodpłatnego utrzymania, mieści się nieodpłatne zaspokojenie wszystkich uzasadnionych podstawowych potrzeb życiowych osoby uprawnionej, w szczególności w zakresie wyżywienia, mieszkania i opieki przez wszystkie dni w tygodniu, a także innych potrzeb jak: stosownego do pór roku ubrania, obuwia czy środków czystości (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2010 r., II SA/Rz 140/10, oraz wyroki innych sądów administracyjnych dotyczące wykładni przepisów art. 7 pkt 3, art. 16 pkt 5 i art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139/06 poz. 992 ze zm.), analogicznych do treści zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów – wyroki WSA w Poznaniu z dnia 13 września 2006 r. IV SA/Po 792/05, z dnia 12 października 2006 r., IV SA/Po 772/05, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 stycznia 2009 r., II SA/Sz 839/08). Za taką interpretacją oprócz reguł wykładni językowej przemawia również to, że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji (wstęp do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Ponadto nie bez znaczenia dla wykładni przepisów dotyczących warunków nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest to, że środki na te świadczenia są wydatkowane z budżetu państwa - co do zasady - tylko tymczasowo. Założeniem bowiem ustawy o pomocy wskazanym w jej art. 27 ust. 1, jest obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności wypłaconych w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.

18 Niewyjaśniając naprowadzonej okoliczności organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 kpa przez to, że nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. To naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ przy przyjęciu zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów art. 10 ust. 2 pkt 1 i art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy, w razie potwierdzenia okoliczności wskazanych przez stronę w odwołaniu, a także powtórzonych w skardze co do rzeczywistego zakresu finansowania przez placówkę, w której przebywa skarżąca kosztów jej utrzymania, wniosek o przyznanie jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego okazałby się zasadny.

19 Należy również zauważyć, że zaskarżona decyzja SKO, dotyczyła tylko drugiego punktu decyzji organu I instancji, tj. objętej nim sprawy administracyjnej dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. J., i tej też tylko sprawy dotyczy wyrok sądu. Decyzja wydana w sprawie przez organ I instancji w dniu 9 grudnia 2010 r. składała się bowiem z dwóch różnych punktów i rozstrzygała o dwóch różnych sprawach administracyjnych. Jedna z nich dotyczyła świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz E. J., które zostało przyznane (a decyzja organu I instancji w tej części na skutek niezaskarżenia stała się ostateczna), a druga takiego samego świadczenia na rzecz A. J., którego to świadczenia jej odmówiono. Odwołanie od tej decyzji dotyczyło tylko odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wnioskowanego na rzecz A. J., co jednoznacznie wynikało z jego treści. Również organ II instancji w swej decyzji rozstrzygnął w istocie po raz drugi jedynie objętą odwołaniem sprawę świadczenia alimentacyjnego na rzecz A. J., co wynika z treści uzasadnienie tej decyzji, gdzie merytoryczna argumentacja dotyczy tylko sprawy świadczenia alimentacyjnego dla A. J., a nie odnosi się w żaden sposób do sprawy świadczenia przyznanego E. J.. W tej sytuacji brak w sentencji tej decyzji jednoznacznego odzwierciedlenia zakresu rozpoznanej sprawy (np. poprzez użycie sformułowania "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję w części..."), nie miał wpływu na jej legalność.

20 Rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, organ I instancji ustali przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów, a w szczególności szczegółowej informacji z Niepublicznego Gimnazjum w P., w którego placówce – Ochotniczym Hufcu Pracy skarżąca przebywała, czy instytucja ta zapewniała całodobowe utrzymanie w znaczeniu, jakie temu określeniu nadał art. 2 pkt 6 ustawy o pomocy rozumiany w zaprezentowany wyżej sposób. Następnie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie odnośnie wniosku o świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. J., uwzględniając przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.

21 Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.