Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 2

Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 79 [PDF]. Stan prawny na

Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) (uchylony) #

2) bezskuteczności egzekucji – oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: #

a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, #

b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą; #

3) dłużniku alimentacyjnym – oznacza to osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna; #

4) dochodzie – oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych; #

5) dochodzie rodziny – oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych; #

5a) dochodzie członka rodziny – oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3–4b; #

6) instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie – oznacza to dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, a także szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie; #

7) nienależnie pobranym świadczeniu – oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: #

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, #

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, #

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, #

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów, #

e) (uchylona) #

f) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję, #

g) wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu – po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 4b; #

8) okresie świadczeniowym – oznacza to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego; #

8a) organie prowadzącym postępowanie egzekucyjne – oznacza to organ, który prowadzi egzekucję, albo syndyka wyznaczonego w postępowaniu upadłościowym dłużnika; #

9) organie właściwym dłużnika – oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego; #

10) organie właściwym wierzyciela – oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej; #

11) osobie uprawnionej – oznacza to osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna; #

12) rodzinie – oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2024 r. poz. 246), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: #

a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, #

b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, #

c) (uchylona) #

d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz; #

13) szkole – oznacza to szkołę podstawową, szkołę ponadpodstawową oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także młodzieżowy ośrodek socjoterapii, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy; #

14) szkole wyższej – oznacza to uczelnię w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym i nauce oraz kolegium pracowników służb społecznych; #

15) (uchylony) #

15a) zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, kontraktu menedżerskiego albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej; #

16) znacznym stopniu niepełnosprawności – oznacza to: #

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, #

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, #

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, #

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, #

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników; #

17) utracie dochodu – oznacza to utratę dochodu spowodowaną: #

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, #

b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, #

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, #

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1577), lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz. U. poz. 658), #

e) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.), #

ea) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń, #

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, #

g) utratą świadczenia rodzicielskiego, #

h) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, #

i) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.); #

18) uzyskaniu dochodu – oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: #

a) zakończeniem urlopu wychowawczego, #

b) uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, #

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, #

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, dodatku dopełniającego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, #

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, #

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, #

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, #

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, #

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. #

Pokaż w całym akcie

Otwórz w aplikacji

Orzecznictwo

  1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 201/19

    …nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 3000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W motywach decyzji organ wyjaśnił, że w świetle art. 2 pkt 7 lit. d) w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554) – dalej…

  2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 597/10

    …sprawie pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. art. 2 pkt 2 , art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zarzut ten, w ocenie…

  3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 699/17

    …IV. skarżąca kasacyjnie zarzuciła nieuwzględnienie okoliczności, iż podpisane przez nią pouczenie o obowiązku zwrotu było tożsame z brzmieniem art. 2 ust 7 lit. d) u.p.u.a. przed nowelizacją, która weszła w życie od dnia 1 stycznia 2012 r., co przemawia za niemożliwością przypisania winy…

  4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1662/11

    …zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 23 ust. 1 ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał również prawidłowej wykładni art. 2 pkt 7 lit. d omawianej ustawy zawierającego definicję ustawową pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia", który to przepis do 31 grudnia 2011 r.…

  5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 309/18

    …Sądu Administracyjnego w Łodzi , który w ocenie autora skargi kasacyjnej dokonał błędnej wykładni art. 2 pkt 7 lit. c ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nieprawidłowo przyjął, że do uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie…

  6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1065/18

    …23 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast w myśl art. 2 pkt 7 a) w/w ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu – oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone…

  7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 2094/13

    …i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu (art. 2 pkt 18) lub utratą dotychczasowego źródła dochodu (part. 2 pkt 17). Trafnie zaznaczono też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że wbrew uwagom Sądu…

  8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 759/12
  9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1073/10

    …na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 2 pkt 7d, art. 9 ust. 1 i art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 z późn.…

  10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1368/16

    …wynikało obniżenie wynagrodzenia stanowiła "utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w rozumieniu art. 2 pkt 17c ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, i tym samym powodowała utratę dochodu mającą wpływ na ustalenie dochodu członka rodziny w rozumieniu…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 2 (1132)

Historia zmian

Bez zmian od 12 stycznia 2026 r.