Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 maja 2012 r., I SA/Go 150/12
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 maja 2012 r., I SA/Go 150/12
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...].
Uzasadnienie
2 W dniu [...] lutego 2012r. Prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] odmawiające dokonania zabezpieczenia na majątku M.J. na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym Prokuratury Okręgowej sygn. akt [...] z uwagi na braki formalne wniosku.
3 Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
4 W trakcie postępowania prowadzonego wobec M.J. Prokurator Prokuratury Okręgowej, postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie [...], orzekł na podstawie art. 291 § 1 w zw. z art. 292 i art. 293 § 1 kpk o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego – poprzez zajęcie samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] - na poczet grożących mu: kary grzywny, nawiązki i przepadku korzyści z popełnienia przestępstwa.
5 Pismem z dnia [...] listopada 2010r. Prokurator Okręgowy skierował powyższe postanowienie o zabezpieczeniu do wykonania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, a ten w grudniu 2010 r. zlecił jego wykonanie, zgodnie z właściwością miejscową, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego.
6 W styczniu 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił Prokuratorowi postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym.
7 Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 123 § 1 kpa w zw. z art. 18 oraz art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił dokonania zabezpieczenia na majątku M.J. na podstawie w/w postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z uwagi na braki formalne wniosku. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zwrot zlecenia rekwizycyjnego nastąpił z powodu braku możliwości podjęcia czynności zabezpieczających, czego powodem był brak nadanej przez właściwy sąd klauzuli wykonalności.
8 Na powyższe postanowienie Prokurator Okręgowy wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie obowiązujących przepisów prawa wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie dokumentacji zabezpieczenia majątkowego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego celem wdrożenia postępowania zabezpieczającego.
9 Uzasadniając zażalenie Prokurator wskazał, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera żadnego uzasadnienia. W jego ocenie analiza treści przepisów art. 292 § 1 i § 2 kpk oraz art. 27 i art. 25 § 2 w zw. z art. 25 § 1 kkw wskazuje na inne sposoby wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, o którym mowa w art. 291 § 1 kpk co do zabezpieczenia wykonania grożącej grzywny, nawiązki nie na rzecz Skarbu Państwa, świadczenia pieniężnego, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz co do zabezpieczenia wykonania przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa – co do których stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
10 Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt II FPS 6/09 Prokurator podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 195a § 1 kkw w przypadku zabezpieczenia jednym postanowieniem grożącego przepadku oraz grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki możliwym jest zlecenie jego wykonania w całości urzędowi skarbowemu. Oczywistym jest przy tym, że urząd skarbowy będzie wykonywał takie zabezpieczenie, a następnie egzekucję według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to przepisy nie wymagają uprzedniego nadania postanowieniu klauzuli wykonalności
11 Prokurator podniósł również, że w analogicznych sprawach sądy okręgu konsekwentnie odmawiają nadania klauzuli wykonalności prokuratorskim decyzjom zabezpieczającym. Na poparcie swojej tezy powołał postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2007r., sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2007r. o sygn. akt [...].
12 Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa w zw. z art. 18 i art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
13 Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji, gdy przekazane do realizacji naczelnikowi urzędu skarbowego w trybie art. 195a § 1 kkw postanowienie o zabezpieczeniu nie zawiera treści określonych w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, stosownie do brzmienia art. 157 § 1 powołanej ustawy, nie przystępuje do zabezpieczenia.
14 Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 88/09 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2006r., sygn. akt I SA/Gl 1894/05) Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przekazane przez prokuratora w trybie art. 195a § 1 kkw, naczelnikowi urzędu skarbowego zlecenia wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym posiada walor kompletnego wniosku o dokonanie zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy postanowienie to zostało opatrzone przez sąd klauzulą wykonalności.
15 Zdaniem organu drugiej instancji w powołanej przez Prokuratora uchwale II FSP 6/09 NSA stwierdził, że przepis art. 195a § 1 ustawy kkw może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki. Stwierdził również, że zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 27 kkw według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
16 Organ odwoławczy zauważył, że w rozpatrywanej sprawie nie zostało podważone uprawnienie do skierowania postanowienia o zabezpieczeniu do wykonania administracyjnemu organowi egzekucyjnemu w trybie dla niego właściwym, lecz stwierdzono jedynie konieczność uprzedniego opatrzenia postanowienia klauzulą wykonalności, co nie było przedmiotem rozważań NSA w wyżej wskazanej uchwale.
17 Na powyższe postanowienie Prokurator Okręgowy złożył skargę, zarzucając mu obrazę przepisów postępowania egzekucyjnego i karnego wykonawczego, to jest: art.157 § 1 i art. 156 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt. 5 i § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 195 a § 1 i art. 27 kkw - co polegało na niezasadnym utrzymaniu w mocy wydanego z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów procedury karnej wykonawczej i egzekucyjnej postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. o odmowie dokonania w sprawie o sygn. [...] zabezpieczenia majątkowego na mieniu M.J. - z powodu braku nadania stanowiącej samoistny tytuł wykonawczy decyzji zabezpieczającej Prokuratora Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r. sądowej klauzuli wykonalności.
18 Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.
19 W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że nie zgadza się z poglądami wyrażonymi w wyrokach o sygn. akt II FSK 88/09 i I SA/Gl 1894/05, na których oparto zaskarżone postanowienie. Zdaniem skarżącego przytoczone oceny i poglądy formułowane były na tle odmiennych stanów faktycznych i zagadnień prawnych.
20 W ocenie skarżącego w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przedstawiona kwestia nie była postrzegana jednolicie. Akcentowane w szeroko pojętej doktrynie poglądy wskazujące na "funkcjonowanie" instytucji sądowej klauzuli wykonalności w obrębie egzekucji administracyjnej z najwyższym prawdopodobieństwem wywoływane były samym faktem obiektywnego - co nie znaczy, że zgodnego z prawem - posługiwania się taką klauzulą przez różne jednostki prokuratur szczebla rejonowego w tejże procedurze.
21 Prokurator wskazał, że zgodnie z przepisem art. 195a § 1 kkw w przypadku zabezpieczenia jednym postanowieniem grożącego przepadku oraz grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki, możliwym jest zlecenie jego wykonania w całości urzędowi skarbowemu.
22 Powołując się na wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Go 382/08 skarżący stwierdził, że w przypadku, gdy takie zlecenie zostaje skierowane do naczelnika urzędu skarbowego to przesądzony zostaje tryb właściwy dla postępowania egzekucyjnego w administracji, zaś organ nie dokonuje zabezpieczenia lecz wyłącznie wykonuje już orzeczone zabezpieczenie, bowiem o tylko takiej funkcji organu egzekucyjnego stanowi art. 195a kkw.
23 Zdaniem Prokuratora w przypadku zbiegu podstaw i możliwych do wdrożenia procedur egzekucyjnych (sądowa czy też administracyjna) to prokurator (sąd) jako organ procesowy uprawniony jest do wyboru sposobu oraz organu, który prowadził będzie egzekucję grożących kar i środków karnych (art. 195a kkw w zw. z art. 187 kkw), a wskazanie w tym zakresie urzędu skarbowego przesądza jednocześnie o administracyjnym (a nie administracyjnym z elementami cywilnymi) trybie postępowania egzekucyjnego.
24 Powołując się na postanowienia: Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2007 r. sygn. akt [...] oraz z [...] listopada 2007r. sygn. akt [...], skarżący podkreślił, że w analogicznych sprawach sądy okręgu odmawiały nadania klauzuli wykonalności prokuratorskim decyzjom zabezpieczającym.
25 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
26 Sąd zważył, co następuje:
27 Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej twierdzenia były zasadne.
28 Przedmiotem sporu był tok postępowania wierzyciela – Prokuratora wydającego w postępowaniu przygotowawczym w trybie art. 291 kpk postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia na mieniu podejrzanego grożącej kary grzywny, nawiązki i przepadku korzyści uzyskanej z popełnienia przestępstwa i przekazującego powyższe postanowienie naczelnikowi urzędu skarbowego celem wykonania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a następnie tok postępowania organu egzekucyjnego otrzymującego do wykonania przedmiotowe postanowienie.
29 Zdaniem organu, postanowienie takie powinno zostać zaopatrzone w klauzulę wykonalności nadaną przez sąd powszechny. Natomiast w ocenie Prokuratora postanowienie takie, nie wymagało nadania takiej klauzuli, ani też nie wymagało zarządzenia zabezpieczenia.
30 W ocenie Sądu prawidłowa kolejność czynności związanych z wykonaniem postanowienia prokuratora wydanego w postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie zabezpieczenia grożącej kary grzywny oraz przepadku mienia przekazanego w trybie art. 195a kkw (ewentualnie kumulatywnie z przepadkiem mienia orzeczonego innego zabezpieczenia wymienionego w tym przepisie) powinna przedstawiać się w poniższy sposób:
31 1. postanowienie prokuratorskie o zabezpieczeniu grożącego przepadku oraz grzywny (o ile takie zabezpieczenie dokonano kumulatywnie w jednym postanowieniu), powinno zostać uzupełnione o zarządzenie zabezpieczenia (w całości, tj. części dotyczącej zarówno przepadku, jak i pozostałych środków) w trybie art. 155a i 156 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), tj. przez dołączenie do postanowienia sporządzonego przez Prokuratora zarządzenia zabezpieczenia na druku ZZ-1, zgodnie z załącznikiem nr 23 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.),
32 2. postanowienie prokuratorskie wraz z zarządzeniem zabezpieczenia (od którego przysługuje zobowiązanemu prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w terminie 7 dni na zasadzie art. 156 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), stanowiące tytuł wykonawczy, powinno zostać przesłane w trybie art. 195a kkw w zw. z art. 187 kkw naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla siedziby prokuratora orzekającego o zabezpieczeniu,
33 3. właściwy w sprawie naczelnik urzędu skarbowego po otrzymaniu postanowienia prokuratorskiego w przedmiocie zabezpieczenia wraz z zarządzeniem zabezpieczenia proceduje w trybie art. 157 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. na wstępie organ administracyjny sprawdza czy obowiązek, którego dotyczy zarządzenie zabezpieczenia, podlega zabezpieczeniu w trybie administracyjnym (w praktyce najczęściej dotyczyć to będzie weryfikacji czy orzeczono kumulatywnie zabezpieczenie przepadku mienia i pozostałych, wymienionych w art. 195a kkw środków) oraz czy zarządzenie zabezpieczenia zawiera treści określone w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające dokonania zabezpieczenia przysługuje prokuratorowi zażalenie).
34 Podkreślić również należy, że organ egzekucyjny może uzależnić nadanie klauzuli o przyjęciu zarządzenia zabezpieczenia do wykonania (klauzulę taką umieszcza się na druku ZZ-1) od złożenia przez wierzyciela kaucji na zabezpieczenie roszczeń zobowiązanego o naprawienie szkód spowodowanych wskutek wykonania zarządzenia zabezpieczenia.
35 Formułując wskazane tezy, Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r. II FPS 6/09, gdzie stwierdzono, iż przepis art. 195a § 1 kkw może stanowić podstawę zlecenia wykonania zabezpieczenia administracyjnemu organowi egzekucyjnemu tylko wówczas, gdy jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz inne wymienione w nim obowiązki, przy czym zabezpieczenie grożącego środka karnego przepadku, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, administracyjny organ egzekucyjny przeprowadza na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 27 kkw.
36 Sądu orzekający w niniejszej sprawie jest związany treścią przywołanej uchwały na zasadzie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W praktyce oznacza to, że ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, iż wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Sąd, który prezentowałby inny pogląd niż przedstawiony w uchwale NSA zobowiązany byłby do przedstawienia ponownie zagadnienia prawnego odpowiedniemu składowi NSA.
37 Rozpoznając sprawę Sąd kierował się również treścią uzasadnienia i motywami, które wpłynęły na końcowe rozstrzygnięcie uchwały.
38 Podkreślić należy, że w uchwale 7 grudnia 2009r. II FPS 6/09 NSA wskazał, że: "Kumulacja podstaw czy też powodów zabezpieczenia, przewidziana w hipotezie art. 195a § 1 kkw, nie jest przesłanką zastosowania administracyjnego albo cywilnego trybu zabezpieczenia w poszczególnych przypadkach objętych jej zakresem, ale wyłącznie regulacją na wypadek zbiegu kary i środków karnych, które uzasadniają różne tryby postępowania zabezpieczającego, w tym - odmienne organy wykonujące zabezpieczenie". Jeżeli więc, wywodził dalej NSA, jednym "...postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek (...) do których adekwatne jest administracyjne postępowanie zabezpieczające, a następnie administracyjne postępowanie egzekucyjne (oba prowadzone przez administracyjny organ egzekucyjny) oraz zabezpieczono grożącą grzywnę (...) które zabezpieczane i wykonywane są według przepisów kpc, wydający to postanowienie, zamiast rozdzielać jego wykonanie na różne organy odmiennych postępowań prawnych, może na podstawie szczególnego uregulowania z art. 195a § 1 kkw zlecić w całości jego wykonanie jednemu organowi, to jest urzędowi skarbowemu określonemu w art. 187 kkw. Jest on organem egzekucyjnym (...) świadczenia (...) których egzekucja w innych wypadkach byłaby prowadzona przez organ wskazany w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego".
39 Przywołana argumentacja świadczy, w ocenie Sądu, o tym, że skoro administracyjnemu organowi egzekucyjnemu przekazano do wykonania w trybie art. 195a kkw postanowienie o zabezpieczeniu, to całość tego zabezpieczenia powinna odbywać się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli właściwym organem egzekucyjnym jest organ administracyjny, to bezzasadnym jest dzielenie postępowania w części dotyczącej nadania klauzuli wykonalności na procedurę cywilną i administracyjną.
40 Podkreślić należy, na co zwrócił również uwagę WSA w Krakowie w wyroku z dnia 21 czerwca 2011r., sygn. akt I SA/Kr 689/11, że wprowadzenie możliwości wykonywania przez administracyjne organy egzekucyjne orzeczeń dotyczących przepadku w trybie art. 187 i 195a kkw związane było z regulacją art. 3 pkt 7 i 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111 poz.1061), które weszły w życie z dniem 1 lipca 2003 r. Jak wskazuje doktryna (Z. Hołda: Komentarz do art. 187 kodeksu karnego wykonawczego [w:] Z. Hołda, K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, LEX / Arche, 2008): "U podstaw tej słusznej zmiany właściwości organów wykonujących środek karny przepadku (...) leży nie tylko uproszczenie zasad wykonywania wymienionych środków. Istotniejsze są z pewnością zasadnicze cele, którym służyć ma uchwalenie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Nie ulega wątpliwości, że administracyjne postępowanie egzekucyjne jest bardziej sprawne niż sądowe. Przekazanie zatem urzędom skarbowym całości wykonawstwa orzeczeń o przepadku (poza wspomnianymi na początku wyjątkami, które nie przeczą zasadzie) jest słuszne, jeżeli się zważy, że jednym ze wspomnianych celów jest szybkie i efektywne pozbawianie sprawców przede wszystkim nienależnych im korzyści uzyskanych z przestępstwa.".
41 Tym samym rozdzielanie procedowania na etapie nadawania klauzuli wykonalności pomiędzy sąd powszechny (stosujący procedurę cywilna), jak i prokuratora (wydającego zarządzenie zabezpieczenia), nie ma ani prawnego uzasadnienia (skoro organem egzekucyjnym jest organ administracyjny stosujący wyłącznie procedurę administracyjną na zasadzie szczególnego przepisu ww. art.195a kkw w zw. z art.187 kkw), ani też uzasadnienia celowościowego w świetle motywów jakimi kierował się ustawodawca nowelizując kodeks karny wykonawczy w zakresie ujednolicania organów administracyjnych.
42 Z wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2010 r. II FSK 1881/07 zapadłego w sprawie, w której została wydana uchwała NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. II FPS 6/09, wynika, że prokurator wydał zarządzenie zabezpieczenia. W dalszej części powołanego wyroku Sąd stwierdził, że: "Dodać można, że mnożenie oraz konkurencja postępowań (cywilnego i administracyjnego) w relacji do zabezpieczenia i wykonania tego samego środka karnego - przekazanego do egzekucji administracyjnej, nie stanowiłaby najbardziej efektywnego sposobu zwalczania i karania przestępczości, dla których to zasadniczych powodów, powoływaną nowelizacja z dnia 13 czerwca 2003 r., wprowadzone zostały do obowiązującego porządku prawnego (między innymi) rozważone powyżej unormowania art. 291 § 1 kpk i art. 27 kkw, stanowiące o zabezpieczaniu i wykonaniu określonych środków karnych i kary grzywny.
43 Biorąc pod uwagę powyższe Sąd przyjął, że zasadnym jest dołączanie do tytułu egzekucyjnego (jakim jest postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu) zarządzenia zabezpieczenia co do całości środków karnych, co do których o zabezpieczeniu orzekł Prokurator w trybie art. 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym Sąd nie podzielił poglądu, na który powołały się organy w zaskarżonym postanowieniu, wskazującego na konieczność nadania sądowej klauzuli wykonalności, wyrażonego w wyrokach z 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1894/05 i 27 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 88/09, ponieważ wyroki te zapadły przed kluczową dla sprawy uchwałą NSA z dnia 7 grudnia 2009r. II FPS 6/09.
44 Natomiast, w przypadku drugiego z powołanych przez organy orzeczeń - z 27 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 88/09, zauważyć należy, że w sprawie, która była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej istotę sporu stanowiła odpowiedź, czy Prokurator, występując do urzędu skarbowego o dokonanie zabezpieczenia majątkowego na podstawie wydanego przez siebie a opatrzonego już przez sąd klauzulą wykonalności postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, zobowiązany był ponadto do sporządzenia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a u.p.e.a.
45 Nie ulega zatem wątpliwości, że sądy obu instancji orzekały w sprawie o odmiennym stanie faktycznym niż niniejsza, poddana obecnie kontroli sądowoadministracyjnej. Tymczasem, z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że poglądy wyrażone
46 w obu w/w wyrokach (z 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1894/05 i z 27 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 88/09) stanowiły zasadniczą i praktycznie jedyną podstawę dla podjętego przez organy rozstrzygnięcia.
47 Podsumowując tę cześć rozważań, za niezasadne uznać należy stanowisko prokuratora o braku obowiązku zarządzenia zabezpieczenia. Należy bowiem zauważyć, że takie zarządzenie przewiduje środki zaskarżania (zarzuty), analogicznie jak postanowienie w przedmiocie klauzuli wykonalności (art. 795 § 1 kpc) nadawanej przez sąd powszechny.
48 Zwolnienie Prokuratora z obowiązku uzyskiwania sądowej klauzuli wykonalności przy jednoczesnym zwolnieniu z obowiązku wydawania zarządzenia zabezpieczenia byłoby sprzeczne z art. 155a i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, znajdującymi zastosowanie na zasadzie art. 195a kkw, a nadto naruszałoby art. 78 Konstytucji stanowiący, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
49 Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Wprawdzie postanowienie prokuratorskie w przedmiocie zabezpieczenia podlega zażaleniu, niemniej jednak, z uwagi na fakt, że przedmiotem tegoż postanowienia nie jest "zlecenie wykonania" organowi egzekucyjnemu w trybie art. 195a kkw, Sąd uznał za zasadne i z tych względów, aby zarządzenie zabezpieczenia dotyczyło całości postanowienia prokuratorskiego. W ocenie Sądu, nie doszłoby do dublowania środków zaskarżenia w tej samej sprawie.
50 Rolą organów w ponownie przeprowadzonym postępowaniu będzie uwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.
51 Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy
52 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
53 (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie wobec stwierdzenia naruszenia art. 195a kkw, a także art. 155a i art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez brak ich zastosowania.
54 Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również postanowienie organu
55 I instancji stwierdzając, że uzasadnienie postanowienia było bardzo lakoniczne
56 i ograniczało się jedynie do przedstawienia toku postępowania, a nie zawierało praktycznie merytorycznego stanowiska uzasadniającego podjęte przez organ rozstrzygnięcie, tym samym naruszając art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 124 § 2 kpa.
57 ( - ) Barbara Rennert ( - ) Alina Rzepecka ( - ) Jacek Niedzielski
Powołane przepisy
- Kodeks karny wykonawczy, art. 25 (§ 1, § 2)
- Kodeks karny wykonawczy, art. 27
- Kodeks karny wykonawczy, art. 187
- Kodeks karny wykonawczy, art. 195a (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 123 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 124 (§ 2)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 138 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 144
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 795 (§ 1)
- Kodeks postępowania karnego, art. 291 (§ 1)
- Kodeks postępowania karnego, art. 292 (§ 1)
- Kodeks postępowania karnego, art. 293 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 135
- Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 155a
- Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 156
- Dz. U. z 1969 r. poz. 98, art. 195