Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lutego 2024 r., II SAB/Gl 192/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lutego 2024 r., II SAB/Gl 192/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lutego 2024 r. sprawy ze skargi G. J. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o pobyt czasowy oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Skargą z 29 listopada 2023 r. G. J. (dalej jako: strona, skarżąca) zarzucił Wojewodzie Śląskiemu (dalej jako: Wojewoda, organ) bezczynność w zakresie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.

3 W związku z zarzucaną bezczynnością skarżący domaga się zobowiązania organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt administracyjnych, przyznania sumy pieniężnej od organu, wymierzenia grzywny oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.

4 W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że w dniu 14 września 2023 r. skarżący złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zaś w dniu 16 października 2023 r. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji. Do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał jego wniosku. W uzasadnieniu skargi został także przedstawiony wywód prawny zmierzający do wykazania jej zasadności. Ponadto przedstawiono wywód zmierzający do wykazania, że zarzucana bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedstawiono również wywód mający przemawiać za zasadnością przyznania sumy pieniężnej.

5 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że w dniu 14 września 2023 r. skarżący złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Podał jednocześnie, że pismem z 15 stycznia 2023 r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

6 Organ podał także, że ponaglenie skarżącego wpłynęło w dniu 16 października 2023 r. Zaś w dniu 29 listopada 2023 r. wpłynęła do organu skarga na bezczynność.

7 Odnosząc się do meritum sprawy organ podniósł najpierw, że skarżący nie uzupełnił dotychczas braków formalnych swojego wniosku. Zatem termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczął biegu. Termin ten wynika z art. 112a ustawy o cudzoziemcach.

8 Przede wszystkim jednak organ wskazał na art. 100d ustawy z 12 marca 2022 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, dodany na mocy ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830). Przepis ten, zdaniem organu, znajduje zastosowanie także w odniesieniu do sprawy skarżącego i to pomimo tego, że skarżący nie jest obywatelem Ukrainy. Na poparcie tego stanowiska organ przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 marca 2023 r. sygn. III SAB/Gl 485/22.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

10 Na wstępie należy zaznaczyć, że ze względu na przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów - art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej p.p.s.a.).

11 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

12 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Po myśli zaś art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny przy rozpoznaniu skargi nie jest związany zawartymi w niej wioskami i zarzutami. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

13 Dokonując tak rozumianej kontroli procedowania Wojewody Śląskiego w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, Sąd doszedł do wniosku, że skarga na przewlekłość organu nie zasługuje na uwzględnienie.

14 W takiej ocenie Sąd uwzględnił stan prawny obowiązujący w momencie zakwestionowanego skargą stanu przewlekłości organu.

15 Najpierw jednak należy jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest jej poprzedzenie ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

16 W realiach rozpoznawanej sprawy wymóg złożenia ponaglenia do właściwego organu został spełniony. Skarżący wniósł bowiem ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarga jest zatem dopuszczalna.

17 Przechodząc zaś do merytorycznej oceny skargi należy wskazać, że w obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, albo w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie nie ma znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie (zob.m.in. wyroki NSA: z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2567/15; z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2936/16). Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 37 § 6 pkt 1 k.p.a. (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2021).

18 Zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (obecnie t.j. Dz.U. z 2023, poz. 519 ze zm., dalej w skrócie u.o.c.) organ dysponuje terminem 60 dni na załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (art. 112a ust. 1 u.o.c.). Termin ten - w myśl art. 112a ust. 2 u.o.c. - biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

19 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

20 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

21 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

22 W odpowiedzi na skargę organ podnosi, że złożony przez skarżącego wniosek jest obarczony brakami formalnymi. Dlatego też, został wezwany do ich uzupełniania, a skarżący wezwaniu temu nie zadośćuczynił. Jednak zagadnienie to pozostaje bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, gdyż zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, koniecznym jest uwzględnienie obowiązującej od 15 kwietnia 2022 r. regulacji prawnej zawartej w ustawie z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta dodała przepis art. 100c do ustawy z 12 marca 2022 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 167, dalej w skrócie "ustawa o pomocy"). Zgodnie z tym przepisem w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie przez Wojewodów spraw dotyczących cudzoziemców nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Na mocy ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 styczna 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny termin nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminów postępowania, tj. 24 sierpnia 2023 r. Aktualnie termin ten został przedłużony do dnia 4 marca 2024 r. - art. 12 pkt 5 ustawy z 14.04.2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz.1088) zmieniającej ustawę z dniem 27 czerwca 2023 r.

23 Skoro zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu przewlekłości zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022 r., to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie powołane wyżej przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy. Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącym, że przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy. Taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu tych przepisów.

24 Po pierwsze w analizowanych przepisach mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepisy te dotyczą każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach).

25 Po drugie trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy. Znaczna część tych spraw nie ma jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Ponadto należy wskazać, że powołane przepisy (art. 100d ust. 3 i 4), zawierają szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przedstawione dotychczas stanowisko Sądu znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. z 21 marca 2023 r., II OSK 2342/22, II OSK 2364/22, II OSK 2382/22, II OSK 2385/22; z 13 kwietnia 2023 r., II OSK1878/22; z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., II OSK 2313/22, z 5 grudnia 2023 r., II OSK 242/23), a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni go podziela.

26 Sądowi w składzie orzekającym znane są prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko przeciwne, wedle którego art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy ze względu na zakres przedmiotowy i podmiotowy tej ustawy znajduje zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy i stanów faktycznych zaistniałych po wejściu w życie tej ustawy (zob. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Wr 1140/22). Jednak takiego stanowiska Sąd nie podziela.

27 W świetle tak ukształtowanego stanu prawnego, biorąc pod uwagę okoliczność złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w czasie, w którym nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia biegu termin dla załatwienia takiej sprawy, a przy tym bez względu na narodowość cudzoziemca występującego z takim wnioskiem, w ocenie Sądu, wykluczona została możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu przewlekłości organu administracji, co uzasadnia oddalenie niniejszej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.