Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lutego 2024 r., II SA/Gl 738/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lutego 2024 r., II SA/Gl 738/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/549/2023/4491 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/549/2023/4491 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą M. W. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z 5 kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

3 Z akt sprawy wynika, że 5 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta R. przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad G. W. od 1 kwietnia 2022r. do 30 listopada 2022r. Decyzja ta została stronie doręczona 8 kwietnia 2022r., co oznacza że termin do wniesienia odwołania upływał 22 kwietnia 2022r., podczas gdy strona ona wniosła odwołanie 29 kwietnia 2022r.

4 SKO decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R.

5 Na to rozstrzygnięcie skarżąca wywiozła skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z 15 listopada 2022r. sygn. akt II SA/Gl 1178/22 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

6 W uzasadnieniu wskazał, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a.), stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności.

7 Ponownie rozpoznając sprawę, zaskarżonym postanowieniem z 22 lutego 2023r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co sprawia, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do merytorycznego orzekania sprawie.

8 Od tego rozstrzygnięcia strona również wywiozła skargę do sądu administracyjnego.

9 W skardze zarzuciła:

10 1. naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie, tj. pominięcie, że skarżąca w swym osobistym odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu,

11 2. nieuwzględnienie instytucji przywrócenia terminu prawa materialnego przewidzianej w art. 15 zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).

12 3. naruszenie art. 8 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zastąpienie swobodnej oceny dowodów oceną dowolną oraz dokonanie pobieżnej oceny tylko części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie faktów niepouczenia skarżącej o terminach do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz jej sytuacji życiowej, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli, a także zasad bezstronności i równego traktowania.

13 4. art. 8, 104 i 107 § 3 k.p.a. przez brak w decyzji I instancji rozstrzygnięcia w zakresie okresu poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w treści uzasadnienia zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności przez niewyjaśnianie, że podstawą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był prawomocny wyrok sądu powszechnego, a nie orzeczenie o niepełnosprawności, a następnie niewyjaśnienie, jak w takiej sytuacji należy stosować art. 24 u.ś.r.

14 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga jest zasadna.

17 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

18 W poprzednim wyroku o sygn. akt II SA/Gl 1178/22 WSA w Gliwicach stwierdził, że nie jest możliwe merytoryczne orzekanie w sprawie, w której strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Jakkolwiek nie sformułował w nim wyraźnych zaleceń dla organu, to z wyroku wynika, że przed załatwieniem sprawy co do istoty konieczne jest w pierwszej kolejności rozstrzygnięcie w zakresie terminowości wniesienia odwołania.

19 W tej kwestii należy zwrócić uwagę na nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255). Na mocy ustawy nowelizującej do ustawy COVID-19 dodany został przepis art. 15zzzzzn2, którego ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej oraz do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

20 Przepis ten ma zastosowanie zarówno do terminów procesowych, jak też terminów prawa materialnego. Wszedł on w życie z dniem 16 grudnia 2020r. Natomiast stan epidemii został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020r. poz. 491) z dniem 20 marca 2020r. i został zniesiony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022r., poz. 1027) dopiero z dniem 16 maja 2022r.

21 Oznacza to, że strona składając odwołanie 29 kwietnia 2022r. z uchybieniem terminu złożyła je w okresie obowiązywania stanu epidemii i funkcjonowania tego przepisu w obrocie prawnym.

22 Wobec powyższego, w sytuacji, gdy organ badając spełnienie formalnych warunków odwołania stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu winien był wdrożyć tryb wskazany w art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czego nie uczynił.

23 Rozpatrując ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania co do dalszego procedowania w sprawie.

24 Z tych względów decyzja SKO podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.