Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2015 r., II SA/Gl 664/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2015 r., II SA/Gl 664/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 26 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 18 września 2015 r. starszy referendarz sądowy

3 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odmówił przyznania prawa pomocy.

4 W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca powoływała się na niskie dochody (około 1700 zł brutto miesięcznie), wskazując, że w całości przeznacza je na zakup żywności i lekarstw. Zaznaczono, że skarżący zamieszkuje w budynku, w którym mieści się siedziba podmiotu zatrudniającego go ("A" Sp. z o.o.), który to podmiot ponosi całość opłat związanych z utrzymaniem skarżącego, w tym również opłaty za usługi telekomunikacyjne. Skarżący podał, że jest posiadaczem trzech pojazdów mechanicznych (samochodów osobowych) używanych przez klientów "A" Sp. z o.o. oraz pojazdu marki [...], który stanowi własność banku, który udzielił kredytu na jego zakup. Oprócz tego podał, że posiada kilka nieruchomości o łącznej powierzchni 3 ha, które związane są z prowadzoną działalnością gospodarczą i podlegają zajęciom komorniczym. Skarżący zaznaczył, że ze względu na stan zdrowia przebywa pod stałą opieką lekarską, a względem jego majątku toczą się postępowania egzekucyjne oraz administracyjne. Na żądanie referendarza strona przedłożyła kopie dowodów rejestracyjnych dwóch pojazdów należących do skarżącego ([...] i [...]); dokumenty potwierdzające toczące się liczne postępowania egzekucyjne względem majątku wnioskodawcy, wezwanie do wydania pojazdu marki [...] oraz potwierdzenie przelewu opłaty za energię elektryczną dokonanego przez pracodawcę skarżącego. Równocześnie pełnomocnik oświadczyła, że ze względu na urlop księgowej nie jest aktualnie w stanie przedłożyć kopii zeznania podatkowego za rok ubiegły, a skarżący nie gromadzi rachunków za lekarstwa.

5 W ocenie referendarza sytuacja materialna wnioskodawcy nie uzasadnia przychylenia się do złożonego wniosku.

6 W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia

7 z dnia 18 września 2015 r. domagając się jego zmiany. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że w zakreślonym przez Sąd terminie został złożony wniosek o przedłużenie terminu do złożenia zeznania podatkowego, który to wniosek nie został rozpoznany

8 i stąd wydane rozstrzygnięcie, odmawiające przyznania prawa pomocy należy uznać za przedwczesne. Podniesiono również, że referendarz błędnie przyjął, że skoro wnioskodawca nie musi ponosić kosztów związanych z własnym utrzymaniem, gdyż zostały one przejęte przez jego pracodawcę to całe uzyskiwane dochody może przeznaczyć na uiszczenie wpis od skargi. W ocenie pełnomocnika pominięto istotną okoliczność jaką jest porównanie wysokości wpisu w stosunku do dochodów wnioskodawcy. Wynagrodzenie ze stosunku pracy wynosi bowiem minimalną krajową w wysokości ok. 1200 - 1300 zł netto, z czego przeznaczenie 500 zł na wpis zabrałoby prawie połowę miesięcznych kosztów utrzymania wnioskodawcy. Ponadto skarżący jest osobą znacznie zadłużoną i minimalne kwoty jaki udaje mu się odłożyć przeznacza na spłatę tego zadłużenia.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

10 Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej, p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu

11 od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

12 i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

13 Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy

14 w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające

15 za uwzględnieniem wniosku.

16 Mając zaś względzie ustaloną w toku postępowania sytuację materialną wnioskodawcy, nie można stwierdzić, że wniosek J.Z. zasługuje

17 na uwzględnienie.

18 Sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby uzasadnionym było zwolnienie go z kosztów sądowych. Wskazać należy, że dochód skarżącego

19 w wysokości ponad 1200 zł netto miesięcznie, przy jednoczesnym przyjęciu, że całość opłat związanych z utrzymaniem skarżącego, w tym również opłaty za usługi telekomunikacyjne został przejęty przez pracodawcę skarżącego nie może być uznany za na tyle niski, aby można było stwierdzić ciężką sytuację materialną i uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Okoliczności dotyczące toczących się postępowań egzekucyjnych, w ocenie Sądu, nie mogą przemawiać za uwzględnieniem wniosku J. Z.. Naczelny Sąd Administracyjny w innych sprawach, w podobnym stanie faktycznym, wielokrotnie wskazywał bowiem, że zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 83/06, dostępne w bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa, a tym samym na innych podatników (tak w orzeczeniach NSA m.in. z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 150/06, niepublikowane, z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt I FZ 9/06, z dnia 14 czerwca 2005 r. sygn. akt II OZ 475/05, dostępnych w w/w bazie orzeczeń). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości

20 o znacznej wartości, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (postanowienia NSA m.in. z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04, niepublikowane, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 390/12, z dnia 10 marca

21 2011 r. sygn. akt I OZ 144/11, dostępne w bazie orzeczeń). Podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Niewątpliwie miesięczny dochód (zadeklarowany przez skarżącego) osiągany przez skarżącego nie jest znaczny. Skarżący wskazał jednak, że jest posiadaczem trzech samochodów osobowych oraz kilku nieruchomości o łącznej powierzchni ok. 3 ha. Zgodnie z poglądami przyjętymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które obecny skład tego Sądu podziela, posiadanie majątku, w niniejszej sprawie nieruchomości i samochodów osobowych, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m.in. postanowienie z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04, niepublikowane). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Z tego też względu majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Wnioskodawca decydując się na wszczęcie każdej sprawy sądowej, powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie w stosownym czasie środki finansowe niezbędne na ten cel. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych.

22 Wreszcie to skarżący powinien podejmować takie czynności i przedstawić takie dowody, które wskazywałyby na zasadność przyznania mu prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do samodzielnego poszukiwania dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji majątkowej skarżącego, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają ocenę takiego stanu, bo są niepełne lub też są niewiarygodne. Ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na samym wnioskodawcy.

23 Konkludując poczynione spostrzeżenia należało stwierdzić, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zasadne.

24 Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy.