Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2009 r., II SA/Gl 361/09
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2009 r., II SA/Gl 361/09
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi E. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 roku sygn. akt II SA/Ka 1109/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...].
3 Uchylona decyzja nakazywała rozbiórkę nadbudowanej części tarasu, przylegającego do budynku mieszkalnego na parceli nr [...] przy ul. [...] w Z.
4 Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że rozpoznanie sprawy powinno nastąpić z udziałem wszystkich stron postępowania: inwestorów i właścicieli nieruchomości, a także osób posiadających interes prawny w sprawie.
5 Nadto Sąd wskazał na konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego, co wynika z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 80, poz. 718) oraz art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 98, poz. 888).
6 W postępowaniu ponownym organ I instancji – w oparciu o zgromadzone dowody – ustalił jednoznacznie przedmiot postępowania. Przedmiotem tym były roboty budowlane wykonane na parceli [...] przy ul. [...] w Z., polegające na samowolnej nadbudowie tarasu przylegającego do budynku mieszkalnego. W ramach tej nadbudowy zrealizowano trzy ściany od poziomu posadzki tarasu do wysokości około [...] m i wykonano zadaszenie, a w powstałym pomieszczeniu ustawiono misę basenową.
7 Pomieszczenie to posiada gabaryty: [...] x [...] m + [...] x [...] m i wysokość [...] – [...] m.
8 Ustalono również w oparciu o odpis księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w T., że właścicielką działki nr [...], a także [...], [...] jest E.H. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] rep. A. Nr [...].
9 Oznacza to, że E.H. nabyła nieruchomość przy ul. [...] ze zrealizowaną na niej samowolną nadbudową, która miała miejsce w latach [...].
10 Mimo kierowanych przez organ pism do E.H. w związku z prowadzonym postępowaniem nie zajęła ona stanowiska w sprawie.
11 W opisywanym postępowaniu ponownym organ I instancji wydał szereg rozstrzygnięć, które następnie były uchylane przez organ odwoławczy.
12 W obiegu prawnym pozostało jedynie postanowienie z dnia [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., w którym nałożono na inwestorów: K. i H.H. obowiązek przedstawienia do dnia [...] dokumentów wskazanych w tym postanowieniu.
13 Nałożone obowiązki zostały wykonane.
14 Wreszcie organ stwierdził, że stosownie do art. 30 § 4 kpa E.H. w związku z umową sprzedaży z dnia [...], wstąpiła w miejsce dotychczasowej strony postępowania H.H. Natomiast K.H. (żona H.H.), która zmarła [...], nigdy nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości.
15 Wobec wykonania robót budowlanych bez pozwolenia na budowę, możliwości ich legalizacji ustalonej na podstawie dokumentów złożonych w wykonaniu postanowienia z dnia [...] oraz powołując się na art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 93, poz. 888) organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f ust. 1 ustawy – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 roku nr 207, poz. 2016 z zm., dalej powoływane jako "Prawo budowlane") oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2003 roku w sprawie stawki opłaty stanowiącej podstawę do obliczania kary wymierzonej w wyniku obowiązkowej kontroli (Dz. U. z 2003 roku nr 120, poz. 1132) ustalił dla E.H. opłatę legalizacyjną w kwocie [...] zł w związku z samowolną nadbudową tarasu.
16 W uzasadnieniu organ wyjaśnił sposób naliczenia opłaty oraz wskazał na skutki jej nieuiszczenia w wyznaczonym terminie, a także przebieg dalszego postępowania w wypadku jej uiszczenia.
17 Na postanowienie o wysokości opłaty legalizacyjnej zażalenie złożyła E.H. W jej ocenie art. 49 Prawa budowlanego nie znajduje w sprawie zastosowania, bowiem została ona zakończona decyzją z dnia [...] nr [...], co oznacza, iż w sprawie należało stosować przepisy obowiązujące w dacie wykonania nadbudowy czyli w [...] roku. W dalszej części zażalenia jego autorka zakwestionowała obliczenie opłaty legalizacyjnej w oparciu o rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2003 roku twierdząc, że wprowadzenie opłaty legalizacyjnej aktem podustawowym jest niekonstytucyjne.
18 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po rozpatrzeniu powyższego zażalenia – zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał postanowienie I instancji w mocy.
19 Organ zaakceptował ustalony stan faktyczny i jego kwalifikację prawną.
20 Wskazał, że decyzja z dnia [...] została uchylona wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 roku, sygn. akt II SA/Ka 1109/02, a w jego uzasadnieniu Sąd nakazał w ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnić zmianę stanu prawnego, wynikającą z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane.
21 Opłata legalizacyjna nie wynika z rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2003 roku, ale art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, a obliczana jest na podstawie wzoru określonego w art. 59f tego prawa. Rozporządzenie zawiera jedynie współczynnik "s" – tak zwanej stawki opłaty.
22 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.H. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
23 Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu i w jej konsekwencji stwierdziła, że do legalizacji przedmiotowej nadbudowy powinien być zastosowany przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 11 lipca 2003 roku z uwagi na wykonanie nadbudowy w latach [...].
24 Podniosła także, że samowola została popełniona przez K. i H.H.
25 K.H. czyniła nakłady na nieruchomość, a więc mimo, że nie była ujawniona w księdze wieczystej, to H.H. – jej spadkobierca powinien być stroną niniejszego postępowania.
26 Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
27 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
28 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu i nie narusza prawa materialnego.
29 Na wstępie należy stwierdzić, że organy orzekające właściwie ustaliły przedmiot postępowania. Przedmiotem tym są roboty budowlane polegające na nadbudowie tarasu budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. W wyniku tych robót, przeprowadzonych w latach [...] powstało pomieszczenie rekreacyjne z basenem. W dacie wykonywania przedmiotowych robót właścicielem nieruchomości był H.H., pozostający w związku małżeńskim z K.H. Aktem notarialnym z dnia [...] H.H. przeniósł własność przedmiotowej nieruchomości ze zrealizowaną samowolą na skarżącą to jest E.H. W dniu [...] zmarła K.H., a więc po przeniesieniu własności przedmiotowej nieruchomości na E.H.
30 Podzielił skład orzekający stanowisko organów co do tego, że w przypadku zbycia nieruchomości w toku postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 30 § 4 kpa w miejsce dotychczasowej strony (tu H.H.) wstępują jego następcy prawni, a więc skarżąca.
31 W sprawie nie jest kwestionowany fakt popełnienia samowoli w postaci nadbudowy tarasu, w następstwie których to robót powstało pomieszczenie rekreacyjne.
32 Bezsporna, bo przyznana przez skarżącą, jest również data przeprowadzenia powyższych robót budowlanych. Są to lata [...].
33 Postępowanie w sprawie likwidacji przedmiotowej samowoli zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003 roku. Nie zostało jednak ukończone przed tą datą. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] nakazującą rozbiórkę części obiektu zrealizowanego samowolnie (bez pozwolenia na budowę) została uchylona, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...], wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Ka 1109/02 z dnia 30 czerwca 2004 roku.
34 Dla organów orzekających w sprawie oznaczało to obowiązek kontynuacji postępowania dotyczącego samowolnej nadbudowy, co ewidentnie wynika z powołanego wyroku wydanego w sprawie II SA/Ka 1109/02 przy uwzględnieniu zmiany stanu prawnego wynikającego z art. 7 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 98, poz. 888).
35 Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 27 marca 2003 r. (weszła w życie 11 lipca 2003 roku) oraz art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r. (weszła w życie 31 maja 2004 r.) do postępowań dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną – w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy zmienionej, a odnośnie opłat legalizacyjnych przepisy dotychczasowe (obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 roku, to jest dniem 31 maja
36 2005 r. ).
37 Ustawa Prawo budowlane w brzmieniu znowelizowanym, obowiązującym od dnia 11 lipca 2003 roku dopuszcza w art. 48 ust. 2 legalizację robót budowlanych dokonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie, dokonaniu przez organ czynności określonych w art. 49 ust. 1 oraz uiszczenia opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 pkt 3).
38 W rozpoznawanej sprawie zostały spełnione warunki z art. 48 ust. 2, 49 ust. 1, natomiast skarżąca kwestionuje ustaloną opłatę legalizacyjną, twierdząc, że legalizacja winna się odbyć na podstawie art. 49 Prawa budowlanego obowiązującego w okresie przedmiotowych robót budowlanych to jest [...], z którym to przepisem nie łączył się obowiązek ponoszenia opłat legalizacyjnych.
39 Stanowisko skarżącej jest niesłuszne. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm., dalej powoływana jak "ppsa") ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie zostało zaskarżone. Związanie to trwa tak długo, jak długo w sprawie nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny.
40 Poza sporem pozostaje brak zmiany stanu faktycznego, a zdaniem – składu orzekającego – nie uległ także zmianie stan prawny.
41 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku sygn. akt P 27/05 stwierdził niekonstytucyjność art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku ale jedynie w zakresie w jakim wyłączały one stosowanie art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku.
42 Uznanie niekonstytucyjności intertemporalnego przepisu art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej Prawo budowlane nie zmienia jednak stanu prawnego w niniejszej sprawie. Powołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy bowiem jedynie podmiotów, które przed dniem 11 lipca 2003 roku spełniały określone w art. 49 ustawy Prawo budowlane przesłanki do uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu (jego części) to jest od dnia zakończenia budowy (nadbudowa jest budową w świetle art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) upłynęło 5 lat, a istnienie obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym.
43 Obie ostatnie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie i jedynie w sytuacji ich łącznego zaistnienia odpowiada konieczność orzeczenia nakazu rozbiórki wobec niewykonania nałożonych obowiązków.
44 Skoro w sprawie jest bezsporne, że roboty budowlane zostały wykonane w latach [...] to jest oczywistym, że zmiana stanu prawnego wynikająca z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku ich nie dotyczy.
45 Skoro więc jest bezspornym, że nadbudowa została zrealizowana bez pozwolenia na budowę oraz spełnione zostały wymagania przewidziane art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego to ustalenie opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego było zasadne.
46 Samo ustalenie opłaty legalizacyjnej znajduje podstawę w przepisach ustawy Prawo budowlane – artykule 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 Prawa budowlanego.
47 Sam wzór obliczania należnej opłaty został określony w art. 59f, a kategoria obiektów i współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy Prawo budowlane, będący jej integralną częścią. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 czerwca 2003 roku, wydane w oparciu o ustawową delegację, określa wyłącznie stawkę opłaty (s), a więc ani nie przesądza o jej zasadności, ani wysokości.
48 Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
49 SJ/