Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2014 r., II SA/Gl 224/14
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2014 r., II SA/Gl 224/14
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wygaśnięcia z mocy prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Prezydent Miasta R. decyzją nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 49 ust. 1 oraz art. 210 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 roku, Dz.U. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej "ugn") stwierdził wygaśniecie z mocy prawa z dniem [...] roku prawa użytkowania nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], stanowiącej zabudowane działki gruntowe nr ewidencyjne 1 i 2 (k. m. 8) obręb O. o łącznej powierzchni 0,3669 ha (przed podziałem geodezyjnym nr 3) zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R., ustanowionego decyzją nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku na rzecz Spółdzielni "A" w C., będącej następcą prawnym Wojewódzkiej [...] w C.
3 Określono w decyzji, że częścią składową nieruchomości są niżej wymienione budynki:
4 1) administracyjno – biurowy o powierzchni użytkowej 652,99 m2,
5 2) garażowo - usługowy o powierzchni użytkowej 576,28 m2,
6 3) usługowo – handlowy o powierzchni użytkowej 102,68 m2.
7 W pkt 2 decyzji orzeczono, że z chwilą wygaśnięcia użytkowania wygasły wszelkie prawa i obowiązki wynikające z prawa użytkowania Spółdzielni "A" nieruchomości wyżej opisanej, a wygaśniecie użytkowania (pkt 3 decyzji) było równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia dotyczących tej nieruchomości z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenie, biegnącego od dnia uzyskania przez niniejszą decyzję waloru ostateczności.
8 W pkt 4 decyzji wskazano, że wydanie opisanej na wstępie nieruchomości nastąpi na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego spisanego pomiędzy aktualnie władającym – A Spółka z o.o. a Gminą Miasta R., nie później niż do dnia [...] roku.
9 Orzeczono w pkt 5, że decyzja niniejsza stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i księgach wieczystych.
10 W uzasadnieniu podano, że prawo użytkowania nieruchomości zabudowanej oznaczonej działkami nr ewid. 4 i 5 (k. m. 8) obręb O. (aktualnie oznaczona nr 1 i 2) powstało na mocy decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] roku. Obecnie prawo użytkowania tej nieruchomości przysługiwało Spółdzielni "A" w C. Wskutek likwidacji, Oddział Spółdzielni "A" od dnia [...] roku zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a w jej miejsce rozpoczęła działalność Spółka kapitałowa "A Sp. z o.o. w C. (kopia uchwały Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni "A" – nr 1, 2, 3 oraz zarządzenia nr [...] Likwidatora Spółdzielni "A", kopia uchwały Nr [...] Zarządu "A" Spółka z o.o. z [...] roku w sprawie powołania i rozpoczęcia działalności usługowej). W dniu [...] roku Likwidator Spółdzielni "A" sprzedał Spółce "A" nakłady poniesione na wzniesienie bądź modernizację budynków usytuowanych na działkach będących przedmiotem użytkowania, a Spółka "A" z o.o. mocą uchwały z dnia [...] roku Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni "A" w likwidacji została ustanowiona umownym następcą prawnym, sukcesorem i kontynuatorem ponad stuletniego dorobku Spółdzielni "A".
11 Postanowieniem z dnia [...] roku Spółdzielnia "A" w likwidacji została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, co zdaniem organu uzasadniało podjęte rozstrzygnięcie. Artykuł 49 ust. 1 ugn przewiduje bowiem
12 w przypadku likwidacji jednostki organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomością wygaśnięcie tego zarządu.
13 Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
14 W ocenie skarżącej do likwidacji Spółdzielni "A" doszło w związku
15 z przekształceniami organizacyjnymi, co wywołują skutki prawne wynikające z art. 49 ust. 2 ugn. Artykuł 49 ust. 2 ugn stosuje się bowiem do przekształceń pomiędzy Spółdzielnią a Spółką z mocy art. 210 ust. 1 ugn.
16 W związku z tym decyzją organu I instancji naruszono art. 49 ust. 2 ugn bowiem wygaszenie użytkowania mogło nastąpić, ale tylko z równoczesnym ustanowieniem użytkowania na rzecz utworzonej w wyniku przekształceń Spółki, nie mogło ono natomiast (wygaśnięcie) nastąpić na podstawie art. 49 ust. 1 ugn.
17 Zarzucono także wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 i 10 § 1 Kpa. Przed jej wydaniem nie podjęto wszystkich czynności – niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy – w tym czynności wnioskowanych przez A Sp. z o.o. a zmierzających do ustanowienia użytkowania. Nie umożliwiono również Spółce przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazano, że Gmina R. przed wydaniem decyzji z dnia [...] roku informowała Spółkę, że wydanie decyzji o wygaśnięciu użytkowania nastąpi na podstawie art. 49 ust. 2 ugn (pismo Urzędu Miasta R. z [...] roku i [...] roku).
18 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO) decyzją
19 z dnia [...] roku m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kpa i art. 49 ust. 1 ugn uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postanowienie I instancji w całości.
20 SKO uznało, że złożone odwołanie jest dopuszczalne. Decyzja organu
21 I instancji została doręczona odwołującej się Spółce w dniu [...] roku. Przedmiotem decyzji jest stwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością, w stosunku do której wcześniej powstało prawo użytkowania.
22 W związku z tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono ustalenia co do tego, jak powstało użytkowanie, które przysługiwało ostatecznie Spółdzielni "A"
23 w C. (wpis z [...] roku). Z decyzji wynika także, że postanowieniem z dnia [...] roku sygn. akt [...] Sądu Rejonowego K. Spółdzielnia A
24 w likwidacji nr [...] w C. została wykreślona z rejestru przedsiębiorców [...] roku, zaś likwidacja powyższej Spółdzielni została zakończona [...] roku.
25 W tej sytuacji zdaniem SKO odwołująca się Spółka nie jest następcą prawnym Spółdzielni "A" w C. Następstwo prawne nie wynika bowiem
26 z dokumentów zgromadzonych w aktach spawy, a także nie przewidywały go przepisy obowiązujące do dnia wykreślenia Spółdzielni "A" i Rejestru Przedsiębiorców. Spółdzielnia "A" w C. nie była władna na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów postanowić o przekształceniu tejże Spółdzielni "A" w Spółkę prawa handlowego. Dopuszczalność bowiem przekształcenia – ale jedynie spółdzielni pracy w spółkę handlową wprowadzono na mocy zawartych
27 w dziale VI dodanym do ustawy Prawo spółdzielcze – przez art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 marca 2011 roku o ograniczeniu barier administracyjnych... (Dz.U. 2011.106.622) z dniem 1 lipca 2011 roku.
28 Oznacza to, że prawo nie zawierało i nie zawiera przepisów dopuszczających przekształcenie innych spółdzielni poza spółdzielniami pracy od [...] roku,
29 w spółkę i nadanie członkom spółdzielni statusu wspólników. Przekształcenie spółdzielni mogłoby polegać więc na połączeniu się dwóch lub więcej spółdzielni
30 w jedną lub na ich podzieleniu, dopuszczalna też była (i jest) likwidacja i upadłość. Natomiast niedopuszczalne było przekształcenie spółdzielni w spółkę.
31 Umowa z dnia [...] roku była de facto czynnością likwidacyjną Likwidatora Spółdzielni, a sama Spółdzielnia "A" w likwidacji nie mogła dokonać wyboru nowej formy prawnej prowadzenia działalności z pominięciem prawa spółdzielczego.
32 W związku z tym w sprawie nie naruszono art. 49 ust. 2 ugn, bowiem z jej przekształceniem organizacyjnym w inną formę organizacyjną. Stwierdzono, że
33 w sprawie mamy do czynienia z użytkowaniem powstałym do dnia [...] roku (na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] roku – nr decyzji [...]), co oznacza (po uwzględnieniu zmian w przepisach) zastosowanie w sprawie art. 210 ust. 1 ugn, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu państwa lub własność gminy, będące w dniu [...] roku w użytkowaniu osób prawnych (...) oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia
34 i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek, a do tego użytkowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu.
35 Oznacza to konieczność zastosowania w sprawie w sposób odpowiedni przepisów o trwałym zarządzie, a w szczególności dotyczących jego zakończenia. Artykuł 49 ust. 1 ugn stanowi, że likwidacja jednostki organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomością powoduje jego wygaśnięcie. Jak wskazano Spółdzielnia "A" w likwidacji została wykreślona z rejestru przedsiębiorców w dniu [...] roku, zaś likwidacja Spółdzielni "A" w likwidacji została zakończona [...] roku. Do tego czasu nie doszło do przekształcenia Spółdzielni w Spółkę, co wyklucza zastosowanie art. 49 ust. 2 ugn. Natomiast art. 49 ust. 1 ugn nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu. Przepis ten bowiem stanowi o wygaśnięciu trwałego zarządu z mocy prawa (tylko art. 46 ust. 2 stanowi podstawę do wydania decyzji o wygaśnięciu).
36 Wygaśniecie trwałego zarządu w trybie art. 49 ust. 1 ugn następuje z mocy prawa i nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji sankcjonującej zaistniały stan rzeczy. Inaczej mówiąc w sytuacji likwidacji podmiotu trwały zarząd wygasa z mocy prawa, chyba że zachodzi przypadek określony w art. 49 ust. 2 ugn, ale w sprawie
37 z takim przypadkiem nie mamy do czynienia. Skoro zatem brak było podstawy prawnej i faktycznej do wydania decyzji przez organ I instancji o wskazanej treści, należało tą decyzję uchylić i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe.
38 Skargę na decyzję ostateczną SKO w K. złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach A Sp. z o.o. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła, że decyzja SKO został wydana z naruszeniem:
39 1) art. 49 ust. 1 ugn poprzez nieuzasadnione jego zastosowanie,
40 2) art. 49 ust. 2 ugn poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie,
41 3) art. 210 ugn poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie,
42 4) art. 7 i 10 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie.
43 Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca uznała, że w sprawie doszło do przekształcenia organizacyjnego Spółdzielni "A" w Spółkę "A" Sp. z o.o. i że to przekształcenie odpowiada przekształceniu organizacyjnemu, o którym mowa w art. 49 ust. 2 ugn. Nadto skarżąca podniosła, że posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu i w tym zakresie wskazała na art. 28 kpa.
44 Zgodnie z art. 90 ust. 2 ugn w przypadku wydania decyzji o wygaśnięciu (zarządu) właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwotę równą wartości nakładów, o których mowa w ust. 1 art. 90. Na podstawie art. 210 ust. 1 ugn przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do użytkowania ustanowionego na rzecz Spółdzielni "A". Ponieważ A Sp. z o.o. nabyła od Spółdzielni "A" w likwidacji wierzytelność o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość przy ul. [...] w R. należy przyjąć, że obowiązek zwrotu równowartości nakładów poczynionych przez Spółdzielnię nastąpiłoby na rzez A Sp. z o.o., a zatem Spółka ma interes prawny decydujący o jej statusie strony w postępowaniu. Do skargi (oprócz innych dokumentów) dołączono kserokopię opinii prawnej z dnia [...] roku, sporządzonej przez Kancelarię Adwokatów i Radców prawnych, Spółka Komandytowa w K.
45 W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie w istocie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji.
46 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
47 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem – zdaniem składu orzekającego – zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
48 W istocie kwestią sporną w sprawie jest, czy skarżąca to jest A Sp. z o.o.
49 w C. powstała na skutek przekształceń organizacyjnych Spółdzielni "A"
50 w C., której przysługiwało prawo użytkowania spornej nieruchomości,
51 a w związku z tym czy wygaśnięcie trwałego zarządu przysługującego Spółdzielni "A" w C. (jednostka likwidowana) nie powinno łączyć się z równoczesnym ustanowieniem trwałego zarządu na rzecz jednostki organizacyjnej utworzonej
52 w wyniku przekształceń (taką jednostką jest w ocenie skarżącej skarżąca Spółka).
53 Odnosząc się do tej kwestii należy stwierdzić, że z akt administracyjnych wynika, iż Spółdzielnia "A" w likwidacji nr [...] została wykreślona
54 z rejestru przedsiębiorców w dniu [...] roku (prawomocne [...] roku). Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie jest ona następcą prawnym Spółdzielni "A" w C. Ten fakt nie wynika ani ze zgromadzonych w aktach dokumentów, a także z przepisów obowiązujących do dnia wykreślenia Spółdzielni "A" z rejestru przedsiębiorców. Spółdzielnia "A" w C. nie była władna na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów postanowić o przekształceniu tejże Spółdzielni w spółkę prawa handlowego (dopuszczalność bowiem przekształcenia wyłącznie spółdzielni pracy w spółkę prawa handlowego wprowadzono bowiem dopiero ustawą z [...] roku z dnia [...] roku). Prawo nie zawierało i w dalszym ciągu nie zawiera przepisów dopuszczających przekształcenia spółdzielni (poza spółdzielniami pracy od [...] roku) w spółkę i nadanie członkom spółdzielni statusu wspólników.
55 Należy tez przypomnieć, że Spółdzielnia "A" została wykreślona z rejestru przedsiębiorców dnia [...] roku, zaś likwidacja powyższej Spółdzielni została zakończona [...] roku. Oznacza to, ze nie mogła ona być
56 w akcie poprzedzającym jej wykreślenie z rejestru przedsiębiorców, podmiotem który mógł być przekształcony na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów
57 w spółkę prawa handlowego. Spółdzielnia "A" nie mogła bowiem dokonać wyboru nowej formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej z pominięciem prawa spółdzielczego.
58 W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 49 ust. 2 ugn, ponieważ nie doszło do likwidacji jednostki organizacyjnej w związku z jej przekształceniem organizacyjnym w inną formę, o czym świadczy przede wszystkim postanowienie
59 z dnia [...] roku Sądu Rejonowego K. Zasadnie zatem
60 w ocenie Sądu zastosowano w niniejszej sprawie art. 49 ust. 1 ugn. Przepis ten jednak nie stanowi podstawy do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, ale stanowi o wygaśnięciu trwałego zarządu z mocy prawa, a więc wygaśnięcie zarządu w takim przypadku nie następuje z mocy decyzji lecz z mocy samego art. 49 ust. 1 ugn. Skoro więc trwały zarząd wygasa z mocy prawa, to nie może on być wygaszany decyzją, a sam art. 49 ust. 1 ugn nie jest podstawą do wydania decyzji. Inaczej mówiąc wygaśnięcie trwałego zarządu w trybie art. 49 ust. 1 ugn następuje z mocy prawa (inaczej w art. 46 ugn) i nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji sankcjonującej zaistniały stan rzeczy. Skoro zatem wygaśnięcie użytkowania, do którego w niniejszej sprawie stosuje się przepisy dotyczące trwałego zarządu, nastąpiło z mocy prawa, to brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do wydawania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, a postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu.
61 Zdaniem Sądu nie doszło także do naruszenia w sprawie art. 7 i 10 Kpa. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art. 7 Kpa, to skarżąca nie określiła na czym miałoby polegać nie wyjaśnienie istoty sprawy, a także jaki materiał dowodowy został pominięty (przedmiotem sprawy nie są kwestie związane z ustanowieniem prawa użytkowania). Natomiast zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa mogłoby odnieść skutek tylko tedy, gdyby skarżąca wykazała, że to uchybienie (bezsporne) uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.
62 Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 151 ustawy
63 z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu.
64 bu