Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2019 r., II SA/Gl 156/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lipca 2019 r., II SA/Gl 156/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do postępowania egzekucyjnego w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej PINB) postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zarzutów z dnia 3 października 2018 r. pełnomocnika J. B. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., w przedmiocie egzekucji obowiązku niepieniężnego nałożonego decyzją z dnia [...], znak: [...], Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję PINB w M. nr [...] z dnia [...], zapadłych w trybie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm – dalej p.b.), postanowił uznać zarzuty za nieuzasadnione.

3 W uzasadnieniu decyzji podano m. in., że decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 p.b., nałożono, na inwestora J. B. obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego o wymiarach 7,06 m x 5,04 m i 2,50 m x 1,09 m wraz z tarasem o wymiarach 3,17 m x 2,54 m i 2,50 m x 2,08 m, zlokalizowanych na działce nr ewid. 1, położonej w miejscowości O., gmina Z.. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. II SA/Gl 517/15, oddalono skargę J. B. na decyzję odwoławczą WINB z dnia [...]. W dniu 29 listopada 2017 r. wyrokiem NSA, sygn. II OSK 557/16, oddalono skargę kasacyjną złożoną przez J. B. Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, upomnieniem z dnia [...], nr [...], wezwano J. B. do jego wykonania w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, z pouczeniem, iż w przypadku niewykonania obowiązku w ww. terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 9 maja 2018 r. W dniu [...] wystawiono tytuł wykonawczy, którego odpis został doręczony zobowiązanemu w dniu 28 września 2018 r. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Wykonanie obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego nie jest obarczone wymogami ani co do sposobu wykonania, ani co do osobistego wykonania, czy nadzoru zobowiązanego.

4 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik zobowiązanego, zaskarżając je w całości. Zarzucono: błędną ocenę stanu faktycznego w postaci przyjęcia, iż stan zdrowia zobowiązanego pozwala na zorganizowanie rozbiórki obiektu budowlanego oraz pominięcie przedłożonych do zarzutów dowodów, w szczególności z dokumentacji medycznej zobowiązanego. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

5 W uzasadnieniu podano m. in., że zobowiązany cierpi na liczne schorzenia, a ich charakter pozwala na postawienie tezy, iż są one nieuleczalne. Przedłożone do sprawy dowody zostały przez wierzyciela pominięte, a wnioski wyciągnięte są błędne.

6 Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej WINB), postanowieniem z dnia [...], znak [...], wydanym m. in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, 141 i 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

7 W uzasadnieniu podano m. in., że stan zdrowia może stanowić przyczynę niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym tylko w sytuacji, gdy obowiązek ten ma charakter osobisty, a za taki obowiązek niewątpliwie nie może zostać uznany obowiązek dokonania rozbiórki obiektu budowlanego. Informacja o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny powinna być kierowana bezpośrednio do zobowiązanego, co uczyniono. Z brzmienia przepisu art 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wynika bowiem, że tytuły wykonawcze powinny być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie innej osobie, jak choćby pełnomocnikowi zobowiązanego.

8 Skargę na postanowienie WINB złożył pełnomocnik zobowiązanego, zaskarżając je w całości. Zarzucono:

9 1) naruszenie przepisów postępowania, poprzez niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy, a co za tym idzie naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną, ponowną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ I instancji;

10 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to błędną wykładnię art. 33 §1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż stan zdrowia skarżącego nie jest wystarczającą przesłanką zarzutu do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

11 Przez wzgląd na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

12 W uzasadnieniu podano m. in., że skarżący cierpi na liczne schorzenia, które są nieuleczalne. Skarżący w istocie jest terminalnie i obłożnie chory, zatem błędne jest twierdzenie organu, jakoby mógł wykonać obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego i go zorganizować.

13 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

16 W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

17 Na początku należy wyraźnie zaznaczyć, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W myśl art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego wg ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, z pouczeniem o możliwości wniesienia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 32 w zw. z art. 27 § 1 pkt 9 powołanej ustawy).

18 Według art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

19 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

20 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

21 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

22 4) błąd co do osoby zobowiązanego;

23 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

24 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

25 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

26 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

27 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

28 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

29 Elementy składowe tytułu wykonawczego określa przepis art. 27 § 1 pkt 1- 14 u.p.e.a. W świetle tej regulacji tytuł wykonawczy zawiera m. in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny.

30 Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że niewykonalność obowiązku, o jakiej mowa w art. 33 §1 pkt 5 wymienionej ustawy, musi mieć charakter obiektywny. Nie wystarczą w tej mierze jedynie subiektywne zapewnienia podmiotu, na którym spoczywa obowiązek, że nie może on go wykonać. Aby skutecznie powołać się na art. 33 §1 pkt 5 u.p.e.a. konieczne jest wykazanie, że realizacja obowiązku jest w zasadzie niemożliwa przez każdą osobę, która miałaby go wykonać.

31 Aby zły stan zdrowia zobowiązanego mógł stanowić przeszkodę powodującą niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym musiałby to być obowiązek osobisty, kiedy to wykonanie go w inny sposób i np. poprzez inne osoby, nie byłoby możliwe. W okolicznościach niniejszej sprawy na uwagę zasługuje fakt, że obowiązek rozbiórki obiektu nie jest obowiązkiem o charakterze osobistym.

32 Powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie formułuje nakazu osobistego wykonania nałożonego obowiązku. Podmiot, na którym spoczywa obowiązek, ma pełną swobodę wyboru sposobu, w jaki go zrealizuje. Musi on jedynie zapewnić osiągnięcie skutku, jakim jest powstanie stanu zgodnego z prawem. W kontekście rozpatrywanej sprawy oznacza to, że skarżący nie musi osobiście dokonać rozbiórki obiektu, lecz może w tym celu skorzystać z pomocy osób trzecich. Kwestie zdrowotne, czy też finansowe nie prowadzą w żadnym wypadku do automatycznego uznania takiego obowiązku za obiektywnie niewykonalny (np. wyrok WSA w Białymstoku z 6 grudnia 2012 r., sygn. II SA/Bk 522/12).

33 Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, obiektywna niemożliwość wykonania obowiązku występuje wówczas, gdy nawet przy zastosowaniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki, nie ma możliwości usunięcia trwałych przeszkód uniemożliwiających wykonanie rozbiórki. Niewykonalność ta mogłaby wynikać z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w samej naturze nałożonych obowiązków (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 509/05; wyrok NSA z 13 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1365/07).

34 Zatem, żaden z argumentów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego nie okazał się trafny. Objęty tytułem wykonawczym obowiązek jest wymagalny i wykonalny. Skoro nie został wykonany dobrowolnie wcześniej, czy to osobiście, czy przy pomocy innych osób, należało wdrożyć postępowanie egzekucyjne. Nie było żadnych przeszkód, by skarżący w realizacji obowiązku objętego tytułem wykonawczym posłużył się inną osobą umocowaną, jak np. w niniejszej sprawie sądowej.

35 Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 33 §1 pkt 5 u.p.e.a., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi.

36 Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

37 Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

38 Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.