Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2014 r., III SA/Gl 1883/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 maja 2014 r., III SA/Gl 1883/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji) oddala skargę.

Uzasadnienie

U Z A S A D N I E N I E.

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., w skrócie O.p.) stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nr [...] określającej "A" Spółka z o.o. w T. zobowiązanie w podatku akcyzowym za kwiecień 2003 r. w kwocie [...] zł.

3 Postanowienie doręczono prokurentowi spółki na wskazany adres dla doręczeń.

4 Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia decyzja z dnia [...] r. została wysłana na adres Spółki widniejący w aktach rejestrowych i uznana za doręczoną w trybie art. 151a O.p. W tym samym trybie zostało doręczone stronie postanowienie o wszczęciu postepowania podatkowego za kwiecień 2003 r.

5 W dniu [...] r. do Izby Celnej w K. wpłynęło odwołanie od wskazanej wyżej decyzji wymiarowej, które zgodnie z art. 223 § 1 O.p. zostało przesłane do organu I instancji.

6 Kierując się art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził, że odwołania wniesione od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. jest niedopuszczalne. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji dokonał wadliwego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego spółki "A" za kwiecień 2003 r. Zostało ono bowiem wysłane na adres Spółki widniejący w KRS i wobec niemożności doręczenia uznane za doręczone w trybie zastępczym. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt I GSK 1046/11, rozpatrując skargę kasacyjną spółki "A" uznał wadliwość doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w trybie zastępczym. Postanowienie to, zdaniem NSA, winno zostać doręczone stronie w trybie zwykłym, stosownie do regulacji wprowadzonej art. 165 § 4 O.p., a wobec braku możliwości skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego organ winien wystąpić o ustanowienie kuratora (art. 138 O.p.). Wobec wadliwego wszczęcia postępowania podatkowego, bez powiadomienia podatnika, gdyż organ powziął informację o nieaktualności adresu widniejącego w KRS, niedopuszczalnym było uznanie doręczenia postanowienia w trybie zastępczym. W konsekwencji decyzja wydana dniu [...] r. nie weszła do obrotu prawnego, gdyż organ nie wszczął skutecznie postępowania podatkowego. Nie mógł zatem wydać i doręczyć skutecznie wskazanej wyżej decyzji.

7 Powyższa konstatacja prowadzi do stwierdzenia, że jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, to nie może zostać zaskarżona. Tym samym wniesione odwołanie należało uznać za niedopuszczalne, gdyż brak przedmiotu odwołania.

8 Nie zgadzając się postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z [...] r., strona - reprezentowana przez prokurenta S. K. - złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 220, art. 228 i art. 21 § 1 pkt 2 O.p. i wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

9 W uzasadnieniu strona podniosła, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego decyzja z dnia [...] r. weszła do obrotu prawnego, bowiem na jej podstawie wszczęto postępowanie egzekucyjne, a po stwierdzeniu jego bezskuteczności wydano w dniu [...] r. decyzje o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki "A" na osoby trzecie i przeprowadzono postępowanie egzekucyjne. Zdaniem skarżącego błędne przyjęcie przez organy domniemania doręczenia decyzji określających, w tym za kwiecień 2003 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne i z tej przyczyny, mimo że nie weszła ona do obrotu prawnego winna zostać uchylona a postępowanie umorzone jako bezprzedmiotowe.

10 W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła niedopuszczalność przedmiotowa, gdyż decyzja nie weszła do obrotu prawnego. O skutecznym wszczęciu postępowania z urzędu można mówić tylko w razie zachowania obligatoryjnej formy postanowienia i doręczenia go stronie. Dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego, właściwy w sprawie organ może prowadzić postępowanie podatkowe i zakończyć je wydaniem decyzji merytorycznej. Nie może zaś zakończyć się wydaniem decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte. W takiej bowiem sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Zakończenie takiego postępowania decyzją administracyjną stanowi bowiem zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, której nie ma (por. wyrok WSA w Gdańsku z 12.01.2011 r. sygn. akt I SA/Gd 696/10, WSA w Gliwicach z dnia sygn. akt III SA/GL 1713/13).

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

12 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływana jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na postanowienia i decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

14 Na wstępie sąd stwierdza z urzędu, że tut. Sad wyrokiem z dnia 1 marca 2013 r. sygn. akt III SA/GL 27/13 uchylił decyzje organów obu instancji o odmowie uchylenia w trybie wznowienia decyzji określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym za kwiecień 2003 r., a wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. uchylił decyzję o przeniesieniu zobowiązań w podatku akcyzowym za kwiecień 2003 r. spółki "A" na osoby trzecie. Wyroki są prawomocne.

15 Należy podkreślić, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia dopuszczalności rozpatrzenia odwołania od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego. Powyższe zostało przesądzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt I GSK 1295/11 i ustalenie to jest wiążące dla Sądu rozpoznającego sprawę, jak i organów podatkowych, na mocy art. 190 i art. 153 p.p.s.a.

16 Przypomnieć zatem należy, że stosownie do art. 228 § 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:

17 1) niedopuszczalność odwołania;

18 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania;

19 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222.

20 Z treści cytowanego przepisu wynika, że organ odwoławczy zobligowany jest do przeprowadzenia w pierwszej kolejności - przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania - postępowania wstępnego zmierzającego do weryfikacji istnienia podstaw do takiego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym). W tych zaś ramach winien on zbadać dopuszczalność odwołania w sensie przedmiotowym (istnienie przedmiotu zaskarżenia - czy decyzja weszła do obrotu prawnego oraz czy czynność organu istotnie jest decyzją, a nie np. czynnością materialno - techniczną), a także w sensie podmiotowym (czy odwołanie wniosła osoba będąca stroną w sprawie lub jej następcą prawnym, czy ma ona zdolność do czynności prawnych); wniesienie odwołania z zachowaniem terminu; spełnienie wymogów, co do treści odwołania (art. 222 O.p.), co warunkuje prawną skuteczność odwołania. Brak którejś z powyższych przesłanek skutkuje koniecznością wydania przez organ jednego z postanowień, o których mowa w powołanym przepisie.

21 Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, organ stwierdziwszy w toku wstępnego badania sprawy brak przesłanki przedmiotowej z uwagi na nieistnienie przedmiotu odwołania czyli rozstrzygnięcia, od którego mogłoby ono być wniesione, zasadnie stwierdził niedopuszczalność odwołania od nieistniejącego w sensie prawnym orzeczenia. Tym samym podniesiony zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 1 O.p. należało uznać za chybiony. Tym samym nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 220 O.p., który stanowi o zaskarżalności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji do organu wyższej instancji. Nie został również naruszony art. 21 § 1 pkt 2 O.p., który stanowi, że w przypadku samoobliczania podatku przez podatnika w deklaracji podatek w niej wskazany jest podatkiem do zapłaty, gdyż nie miał on w rozpatrywanej sprawie zastosowania.

22 Podsumowując, w przedmiotowej sprawie Sąd podzielił dokonane przez Dyrektora Izby Celnej ustalenia w zakresie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz ich ocenę prawną. Zatem, skoro Sąd nie doszukał się wad zaskarżonego orzeczenia, skargę po myśli art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.