Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2008 r., I SA/Gd 53/08

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2008 r., I SA/Gd 53/08

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zabezpieczającego. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], którym umorzono postępowanie zabezpieczające prowadzone do majątku skarżącego M.M. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia [...].

3 W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podał, że skarżący na podstawie art. 33 pkt 3, 6 i 10 w zw. z art. 166b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) - zwanej w dalszej części "p.e.a.", zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego, podnosząc określenie zabezpieczanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], niedopuszczalność zabezpieczenia w trybie administracyjnym oraz niespełnienie przez treść zarządzenia zabezpieczenia wymogów określonych w art. 156 p.e.a.

4 Organ egzekucyjny wobec uznania za zasadne zarzuty określenia zabezpieczanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] i niespełnienia przez zarządzenie zabezpieczenia wymogów określonych w art. 156 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 166 b oraz art. 17 i art. 18 p.e.a., umorzył postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia [...]. Jednocześnie w uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazał na bezzasadność zarzutu niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym.

5 W dalszych wywodach Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że umorzenie przez organ egzekucyjny postępowania zabezpieczającego w trybie art. 34 § 4 w zw. z art. 166b p.e.a. oznacza jego zakończenie, bez względu na to czy organ egzekucyjny uwzględnił wszystkie zgłoszone zarzuty czy też nie.

6 Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu egzekucyjnego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...], że zarzut pełnomocnika dotyczący niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym jest nieuzasadniony, wskazując, że z żadnego przepisu prawa nie wynika obowiązek sporządzenia wniosku o zabezpieczenie, odrębnie dla każdego zabezpieczanego zobowiązania podatkowego.

7 Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że zaskarżone postanowienie, wbrew twierdzeniu pełnomocnika zobowiązanego, zawiera wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego wymienione w art. 124 § I i § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.

8 W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej M.M. zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

9 - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na utrzymaniu w całości zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji mimo że zostało ono zaskarżone jedynie w części;

10 - art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 33 pkt 3 w zw. z art. 166b p.e.a. poprzez błędne zastosowanie;

11 - art. 124 § 1 i 2 k.pa. w zw. z art. 17 i art. 18 p.e.a.

12 W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że postanowienie organu egzekucyjnego w części, w jakiej nie zostało zaskarżone stało się ostateczne, co za tym idzie rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej było sprzeczne z zakresem zaskarżenia. Nadto w ocenie skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej błędnie przyjął, że zgłoszony zarzut niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym jest nieuzasadniony.

13 Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

14 Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu Dyrektor zwrócił uwagę na specyfikę postępowania odwoławczego i podniósł, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją (postanowieniem) organu pierwszej instancji. A zatem nie może się on ograniczyć tylko do kontroli zaskarżonego aktu, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Dyrektor podkreślił, że wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencję do ponownego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

16 Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

17 Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części "P.p.s.a" - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

18 W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

19 Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

20 Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

21 Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że zostało ono wydane bez naruszenia prawa.

22 Przede wszystkim zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

23 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

24 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

25 3) umarza postępowanie odwoławcze.

26 Organ odwoławczy może także uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2).

27 Z mocy art. 144 k.p.a. powyższe regulacje stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowienia organu pierwszej instancji.

28 Dodatkowo wskazać należy, że ze sformułowanej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją (postanowieniem) pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania (zażalenia) przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. W efekcie zatem sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, co wiąże się dla organu z obowiązkiem dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

29 Z przytoczonych wyżej przepisów wynika także wyraźnie specyfika postępowania odwoławczego, którego istotą nie jest wyłącznie kasacyjna kontrola zaskarżonej decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych wyłącznie rozstrzygnięciem decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SAM/a 3119/05, LEX nr 212187; por. również B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.BECK 2004, s. 96).

30 Przenosząc poczynione powyżej uwagi teoretyczne na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej było zgodne z prawem.

31 Dyrektor Izby Skarbowej, po wniesieniu zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania zabezpieczającego miał obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zainicjowanej przez skarżącego zgłoszeniem zarzutów w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym, co też uczynił stwierdzając, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w tej kwestii było zgodne z prawem. Organ egzekucyjny uznając zasadność części zgłoszonych zarzutów zakończył prowadzone postępowanie zabezpieczające poprzez jego umorzenie na podstawie 34 § 4 w zw. z art. 166b p.e.a. Podkreślić przy tym wypada, że rozstrzygnięcie to nie dość, że odpowiadało prawu, to jeszcze było zgodne z intencją skarżącego składającego zarzuty w toczącym się postępowaniu zabezpieczającym.

32 Wskazać w tym miejscu wypada, że umorzenie postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 166b p.e.a. oznacza jego zakończenie, co było niewątpliwym celem skarżącego składającego zarzuty.

33 Wskazanie w uzasadnieniu postanowienia kończącego postępowanie zabezpieczające (postanowienia o umorzeniu tego postępowania), że jeden z zarzutów był nieuzasadniony, w ocenie Sądu pozostaje bez wpływu na wynik prowadzonego postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów.

34 Uwzględnienie tego zarzutu prowadziłoby w konsekwencji do umorzenia postępowania zabezpieczającego, co też zostało uczynione w sprawie wobec uznania za uzasadnione pozostałych zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w toczącym się postępowaniu zabezpieczającym.

35 Na marginesie tylko można dodać, że stanowisko organu egzekucyjnego, jak i Dyrektora Izby Skarbowej w kwestii zarzutu niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym zasługuje na pełną aprobatę.

36 Nie sposób bowiem zgodzić się ze skarżącym, że dla dopuszczalności zabezpieczenia wniosek o zabezpieczenie należności pieniężnych winien być sporządzony odrębnie dla każdego zabezpieczanego zobowiązania podatkowego, a nie obejmować łącznie zobowiązania za kilka lat. Jak trafnie podniósł organ egzekucyjny, a za nim Dyrektor Izby Skarbowej żaden przepis prawa nie nakłada obowiązku sporządzania wniosku o zabezpieczenie odrębnie dla każdego zabezpieczanego zobowiązania podatkowego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa formy wniosku o zabezpieczenie. W związku z art. 18 p.e.a., odpowiednie zastosowanie w takim przypadku mają przepisy art. 63 k.p.a., przy czym podmiot składający przedmiotowy wniosek, powinien wyszczególnić w nim te składniki majątkowe zobowiązanego, które mogą być przedmiotem zabezpieczenia, co wynika wprost z art. 155 a § 3 p.e.a. Z treści wniosku Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] wynika, że odpowiada on wymogom stawianym w art. 63 k.p.a. oraz art. 155a § 3 p.e.a. Zaskarżone postanowienie, wbrew stawianym zarzutom, zawiera także wszystkie elementy wymienione w treści art. 124 § 1 i 2 k.p.a., w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.

37 Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.