Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2024 r., I SA/Gd 336/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 października 2024 r., I SA/Gd 336/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.11.2024.2.AK w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) będący jednocześnie organem egzekucyjnym oraz wierzycielem, prowadzi wobec W.N. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych oraz na podstawie adnotacji do tytułów wykonawczych w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej do wynagrodzenia za pracę w B. sp. z o.o., przekazanej 28 lipca 2023 roku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku.

3 W toku prowadzonej egzekucji organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych w postaci: zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A., zajęcia wynagrodzenia za pracę w B. sp. z o.o. oraz zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z tytułu zwrotu kosztów sądowych. W wyniku dokonanego zajęcia wynagrodzenia za pracę, pracodawca systematycznie przekazuje na rachunek bankowy organu egzekucyjnego środki na realizację zajęcia.

4 Pismem z 4 listopada 2023 roku W.N. wystąpił z wnioskiem na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505) – dalej w skrócie zwana u.p.e.a., o wydanie postanowienia w sprawie naliczonych kosztów egzekucyjnych.

5 W odpowiedzi Naczelnik postanowieniem z 5 grudnia 2023 roku odmówił wszczęcia postępowania.

6 Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę zażalenia, postanowieniem z 8 lutego 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej w skrócie zwany Dyrektorem) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

7 Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podkreślił, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych był fakt, że w toku postępowań prowadzonych wobec W.N. nie zachodziły przesłanki do wydania zawiadomienia lub postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o kosztach na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] (do których mają zastosowanie przepisy art. 64c § 6a u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 roku), gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych nie zostało zakończone ani umorzone przed dniem złożenia wniosku przez W.N.

8 Dyrektor ocenił również, że prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia o kosztach na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...], do [...] (do których mają zastosowanie przepisy art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 roku), gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych nie zostało zakończone ani umorzone przed złożeniem wniosku tj. 6 listopada 2023 roku.

9 Organ odwoławczy wskazał dalej, że kwestia prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku, nie może być przedmiotem oceny organu w toku niniejszego postępowania zażaleniowego. W postępowaniu tym organ nie orzeka o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia.

10 Od powyższego postanowienia W.N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, umorzenia prowadzonych postępowań egzekucyjnych, zasądzenia zwrotu zajętego wynagrodzenia oraz kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami oraz o ukaranie organów obu instancji karą grzywny.

11 Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

12 1. naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuznanie i niezastosowanie się do normy ustawowej ustalonej w przepisie art.152 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20/04/2021 r. o sygnaturze akt I SA/Gd 909/20, poprzez nieuwzględnienie jego treści i wydanie tym samym przyzwolenia na prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do mojego wynagrodzenia za pracę przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej NUS), zawiadomieniem z dnia 14/06/2022 r. nr [...], wbrew zaleceniom Sądu w nim wskazanym, co pozostaje w bezpośrednim związku z treścią skarżonego postanowienia;

13 2. naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuznanie i niezastosowanie się do normy ustawowej ustalonej w przepisie art.152 § 1 p.p.s.a. w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20/04/2021 r. o sygnaturze akt I SA/Gd 909/20, poprzez brak jakiejkolwiek reakcji na bezprawne zajęcie mojego wynagrodzenia za pracę przez NUS, zawiadomieniem z dnia 02/02/2022 r.- nr [...], uchylonym poprzez wydanie postanowienia DIAS z dnia 19/05/2022 r.- nr 2201-IEE.711.91.105.2022.BT (w tym stosowanie tego zajęcia po jego wydaniu), wbrew zaleceniom Sądu w nim wskazanym, co pozostaje w bezpośrednim związku z treścią skarżonego postanowienia,

14 3. naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuznanie i niezastosowanie się do przepisu art. 153 p.p.s.a. w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20/04/2021 r. o sygnaturze akt I SA/Gd 909/20, poprzez nieuwzględnienie jego treści i wydanie tym samym przyzwolenia na prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do mojego wynagrodzenia za pracę przez NUS, zawiadomieniem z dnia 14/06/2022 r. - nr [...], wbrew zaleceniom Sądu w nim wskazanym, co pozostaje w bezpośrednim związku z treścią skarżonego postanowienia;

15 4. naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuznanie i niezastosowanie się do przepisu art. 97 §1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego (zw. dalej kodeksem lub k.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia właściwego działania, wskazanego w przytoczonym przepisie prawa na bezprawne działania NUS, w związku z nieprawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20/04/2021 r. o sygnaturze akt I SA/Gd 909/20;

16 5. naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuznanie i niezastosowanie się przez organ egzekucyjny do przepisu art. 29 61 u.p.e.a. w związku z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 20/04/2021 r. o sygnaturze akt I SA/Gd 909/20 i wskazaniami wyrażonymi w normie ustawowej (art. 152 § 1 p.p.s.a. oraz przepisie art. 153 p.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenia badania z urzędu dopuszczalność wznowionej na podstawie art. 61 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej:

17 6. naruszenie zasady legalizmu wyrażonej art. 6 kodeksu w związku z art. 18 ustawy, oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i poprzez swoje działanie wydanie przyzwolenia na łamanie przepisów prawa przez organ egzekucyjny i wadliwe tym samym określenie statusu prawnego prowadzonych postępowań egzekucyjnych i naruszenie tym samym moich praw jako osoby zobowiązanej oraz zasad państwa praworządnego;

18 7. naruszenie art. 7, 7a i 8 kodeksu postępowania administracyjnego (zw. dalej kodeksem lub k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy, poprzez uznanie, że zasadnym jest stanowisko NUS, dotyczące niewydawania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych dotyczących wskazanych w wydanym postanowieniu tytułów wykonawczych;

19 8. nieuznawanie poprzez wydane postanowienie prawomocnych wyroków sądów administracyjnych (I SA/Gd 676/21 oraz wyroków sądów administracyjnych dotyczących normy ustawowej wskazanej w art. 152 § 1 p.p.s.a. a także przepisu art. 170 p.p.s.a., i niespełnienie ciążącego na organie obowiązku udzielania pełnych i wyczerpujących odpowiedzi w stosunku do postawionych pytań i norm prawnych dotyczących rozpoznawanej sprawy (art. 9 k.p.a.);

20 9. celowe przedkładanie uprawnień organu egzekucyjnego, ponad moje prawo do ochrony, co stanowi przejaw dyskryminacji prawnej, oraz zaprzecza uprawnieniom i obowiązkom nadanym DIAS przez ustawodawcę;

21 W odpowiedzi Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

23 Zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa, a zatem brak było podstaw do jego uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

24 W rozpoznawanej sprawie sporną kwestią była zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku strony zmierzającego do wydania postanowienia w przedmiocie naliczonych kosztów egzekucyjnych.

25 Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jak stanowi natomiast art. 61a § 1, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazane regulacje znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co wynika z art. 18 u.p.e.a.

26 Przepis art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego lub że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2202/20, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2023 r.). Organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy stwierdzi, że w sprawie występują inne uzasadnione przyczyny np. brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

27 Przepis art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a (w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 roku) stanowił, że organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne (pkt 1), w których postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 roku), organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania w całości obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne (pkt 1), zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych (pkt 2), w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (pkt 3).

28 Z powyższych regulacji w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że warunkiem rozstrzygania przez organ w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, jest uprzednie zakończenie postępowania egzekucyjnego w skutek wyegzekwowania obowiązku, dokonania zapłaty należności pieniężnej lub w następstwie umorzenia postępowania na podstawie ostatecznego postanowienia. Organ nie ma zatem podstaw prawnych do tego, aby orzekać w przedmiocie kosztów postepowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy postępowanie to jest w toku i nie została spełniona którakolwiek ze wskazanych przesłanek.

29 Jak wynika z ustaleń organu, postępowania egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych enumeratywnie wymienionych w treści zaskarżonego postanowienia, nie zostały zakończone przed dniem złożenia wniosku o wydanie postanowienia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Ze wskazanej przyczyny, którą należy uznać za uzasadnioną, wszczęcie postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie było dopuszczalne. W konsekwencji Sąd stwierdza, że prawidłowo organ egzekucyjny, a następnie Dyrektor zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., jako podstawę prawną wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

30 Wskazać jednak wypada, że w przyszłości po wystąpieniu którejkolwiek z okoliczności wskazanych w art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. nie jest wykluczone wszczęcie na wniosek strony postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. Nie jest wykluczone również wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania z urzędu, co jednak pozostaje irrelewantne dla oceny działania organu polegającego na wydaniu zaskarżonego postanowienia według stanu prawnego i faktycznego z dnia jego wydania.

31 W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie brak jest podstaw do ich uchylenia.

32 Jeśli chodzi o argumentację podniesioną w skardze, to z uwagi na to, że w nikły sposób miała ona związek z zaskarżonym postanowieniem, odnoszenie się do niej pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli legalności poddano wyłącznie postanowienie wskazane w sentencji wyroku. Sąd w niniejszej sprawie nie miał zatem kognicji do badania zarzutów skarżącego odnoszących się do prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Zarzuty tego rodzaju pozostają poza granicami zaskarżenia w niniejszej sprawie, co wyklucza ich badanie dla ustalenia tego, czy zaskarżone postanowienie Dyrektora odpowiada prawu. Stronie niezadowolonej z działalności organów egzekucyjnych służą środki ochrony określone w u.p.e.a. oraz k.p.a., a ponadto droga sądowa w sprawach, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 p.p.s.a.).

33 Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.