Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 maja 2005 r., II SA/Gd 896/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 maja 2005 r., II SA/Gd 896/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 1 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii nr 5 w G. z dnia 24 lipca 2001 r., nr [...]. 2. orzeka, iż zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 24 lipca 2001 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia nr 5 G. orzekł o zwrocie przez E. F. na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. kwoty 60 zł stanowiącej nienależnie pobrany w miesiącu kwietniu 2000r. zasiłek celowy w formie niepieniężnej (talony żywnościowo – przemysłowe). Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 i 163 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1. art. 32 ust. l. art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. DZ. U. z 1998r. nr 64. poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracji ustalił. iż decyzją Nr 438/436/C/V/OO z dnia 19 kwietnia 2000 r. stronie przyznano zasiłek celowy w formie talonu żywnościowo-przemysłowego na kwotę 60 zł.

3 Strona oświadczyła wówczas. iż nie posiada żadnych dochodów, a jej sytuacja majątkowa, rodzinna, zawodowa, zdrowotna oraz. mieszkaniowa potwierdzona wywiadem środowiskowym przeprowadzonym w dniu 4 kwietnia 2000 r. uzasadniała przyznanie zasiłku.

4 W dniu 4 maja 2000r. organ administracji otrzymał informację, że E. F. uzyskuje dochody ze stosunku pracy. Organ administracji ustalił, że w marciu i kwietniu 2000r. strona uzyskała dochód. o czym świadczy wywiad środowiskowy z dnia 19 czerwca 2000r. oraz dokumenty potwierdzające jego uzyskanie - polecenia przelewów oraz zaświadczenie o dochodach wystawione przez Agencję Ochrony Mienia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. i zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., Inspektorat G. W dniu 17 stycznia 2000r. E. F. zawarł umowę o pracę na czas określony od dnia l lutego 2000r. do dnia 9 listopada 2001r. (wypowiedzianą przez pracodawcę w dniu 25 lutego 2000r. ze skutkiem od dnia 11 marca 2000r.). Z tego tytułu strona otrzymała: w miesiącu marcu 2000r. - 473,64 zł oraz w miesiącu kwietniu 2000r. 417.78 zł. Uzyskane dochody w miesiącu marcu i kwietniu przekraczały kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku celowego, określone w art.4 ust. l ustawy o pomocy społecznej które dla strony jako osoby samotnie gospodarującej wynosiło 384zł. W związku z tym udzielone świadczenie zostało uznane za nienależne i uchylone decyzją Nr [...] z dnia 24 lipca 2001 r. Organ administracji wskazał, iż zgodnie z art. 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny.

5 E. F. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż w kwietniu 2000 r. otrzymał świadczenie w formie talonu a obecnie żąda się od niego zwrotu pieniędzy. Nadto odwołujący podniósł, że do chwili obecnej nie został mu wypłacony zasiłek stały wyrównawczy za miesiące lipiec, sierpień i wrzesień 1999 r. i domaga się jego wypłaty.

6 Decyzją z dnia l maca 2002r. Nr 2637/2001 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 43 ust. 2a z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998r. Nr 64. poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż jedną z istotnych okoliczności warunkujących istnienie prawa do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej jest wysokość osiąganego przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy dochodu z miesiąca poprzedzającego dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż sytuacja dochodowa E. F. nie uprawniała go do otrzymania w miesiącu kwietniu 2000 r. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w postaci talonów żywnościowo-przemysłowych na kwotę 60 zł. Organ I instancji prawidłowo wydał zatem decyzję w sprawie uchylenia uprzednio wydanej decyzji przyznającej prawo do zasiłku, a następnie orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej właściwy organ zmienia lub uchyla' decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku określonym wart. 34 ust. 4a - w przypadku świadczeń nienależnie pobranych. Ponieważ przyznane E. F. świadczenie było - w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów - nienależne, zatem podlega ono zwrotowi na podstawie art. 34 ust.4a ustawy, niezależnie od dochodu rodziny (osoby).

7 E. F. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, iż organ pomocy społecznej nie wywiązywał się z wypłacenia zasiłku stałego dlatego przyznał zasiłek celowy w formie niepieniężnej na 60 zł.

8 Zasiłek ten został przyznany gdyż skarżący nie posiadał środków na żywność i głodował. Z uwagi na przyznanie talonu do jednego sklepu skarżący miał ograniczoną możliwość kupienia żywności. Skarżący wskazał. iż w kwietniu 2000r. nie osiągnął żadnego innego dochodu i dlatego miał prawo zgodnie z Konstytucją jako osoba niepełnosprawna, do uzyskania pomocy państwa.

9 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowa argumentację i wniósł o oddalenia skargi.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

11 Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy w których skargi zastały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

12 Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Sąd stwierdził na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, z uwagi na ich wydanie bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 43 ust. 2a ustaw) z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm.) właściwy organ może uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony w przypadku zaistnienia przesłanki z art. 34 ust. 4a - t.j. świadczenia nienależnie pobranego. Uchylenie wydanej decyzji następuje w formie decyzji i decyzja taka została przez organ administracji w niniejszym przypadku wydana. Brak jest natomiast podstaw do orzekania w formie decyzji o obowiązku zwrotu świadczenia. Zgodnie z art. 40 ust. 1 cytowanej ustawy należności z tytułu \wydatków na świadczenia pomocy społecznej oraz nienależnie pobranych świadczeń podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W wyroku z dnia 6 stycznia 2000 r. sygn. akt II SA/Lu 1605/98 nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej oraz określenia terminu jego zwrotu

14 Nie dokonuje się w formie decyzji administracyjnej. W sytuacji gdy prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw i obowiązków w drodze decyzji brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji.

15 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przez sadami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 135 prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

16 Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż decyzje te nie mogą być wykonane. Wobec stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji, ich wykonanie w okresie do uprawomocnienia się wyroku prowadziłoby bowiem do aksjologicznie nieuzasadnionego zrealizowania decyzji wadliwych.