Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2022 r., III SAB/Gd 102/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2022 r., III SAB/Gd 102/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Pismem datowanym na dzień 31 maja 2022 r. A. B. (dalej zwany - "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku. Skarżący wskazał, że wystąpił o udzielenie informacji publicznej pismem z 4 maja 2022 r., który to dzień uznaje za datę wpływu pisma. Natomiast odpowiedzi udzielono 25 maja 2022 r. z przekroczeniem terminu 14 dni. Przesyłka zwierająca skargę została wysłana przez Zakład Karny w W. w dniu 2 czerwca 2022 r. na adres podany na kopercie przez skarżącego, to jest do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

3 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku (dalej w skrócie jako - "organ") wniósł o jej odrzucenie wskazując, że skarga nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia.

4 Ponadto, organ alternatywnie wniósł o oddalenie skargi, stając na stanowisku, że sprawa udzielenia informacji publicznej z wniosku skarżącego została przez organ załatwiona w terminie nie przekraczającym 14 dni. W tym zakresie podkreślono, że wszystkich spraw zainicjowanych przez skarżącego o podobnym charakterze jest obecnie blisko 100, przy czym pośród nich nie ma sprawy dotyczącej pisma z dnia 4 maja 2022 r., która byłaby załatwiona odpowiedzią organu z dnia 25 maja 2022 r. W odpowiedzi na sprecyzowanie przedmiotu skargi, skarżący 25 czerwca 2022 r. podniósł, że skarga dotyczy sprawy oznaczonej znakiem [...]. Na podstawie tej informacji organ ustalił, że pod ww. znakiem zarejestrowano sprawę, zainicjowaną pismem skarżącego z dnia 10 maja 2022 r., które wpłynęło do Aresztu Śledczego w Gdańsku w dniu 17 maja 2022 r., co potwierdza między innymi przystawiona na piśmie pieczęć organu.

5 W odpowiedzi na skargę dołączono kserokopię pisma skarżącego z dnia 10 maja 2022 r., w sprawie znak [...], w którym zwrócił się na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej "o pisemną odpowiedź: jak długo mogą być użytkowane materace trzyczęściowe i po jakim czasie są utylizowane w myśl norm Unii Europejskiej?" Organ zaznaczył, że pismo sporządzone przez skarżącego w dniu 10 maja 2022 r. nie mogło wpłynąć do Aresztu Śledczego w Gdańsku w dniu 4 maja 2022 r. Data ta pojawiła się w zawiadomieniu o sposobie załatwieniu sprawy, jedynie na skutek omyłki pisarskiej. W ocenie organu, ustaloną na dzień 17 maja 2022 r. datę wpływu pisma należy uznać za oczywistą i bezsprzeczną, podczas gdy skarżący manipulując oczywistą omyłką pisarską zawartą w odpowiedzi, podaje w skardze nieprawdę, zarzucając bezpodstawnie dyrekcji organu nieterminowe załatwienie sprawy. Uwzględniając, że pismo wpłynęło w dniu 17 maja 2022 r., to termin udzielenia odpowiedzi zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), upływał w dniu 31 maja 2022 r. Termin ten został zachowany ponieważ skarżącemu udzielono odpowiedzi w dniu 25 maja 2022 r.

6 Do odpowiedzi na skargę dołączono także kserokopię udzielonej skarżącemu odpowiedzi z dnia 25 maja 2022 r., w której wskazano, że "w związku z wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. skierowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku (data wpływu 4 maja 2022 r.) (...) wskazuje, iż w odniesieniu do materacy trzyczęściowych wydawanych osobom osadzonym zastosowanie mają uregulowania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2224). Zgodnie z przywołanymi przepisami okres używalności materaca wynosi 48 miesięcy i jest to okres minimalny, który może być wydłużony jeżeli materac nadal posiada właściwości użytkowe. Natomiast zużyte materace podlegają likwidacji na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 października 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego Skarbu Państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 998 )".

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

8 W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

9 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako - "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

10 Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

11 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

12 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

13 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).

14 Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

15 Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

16 W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Gdańsku bezczynność polegającą na nie udzieleniu w terminie informacji publicznej na pismo z dnia 10 maja 2022 r. Zarówno treść pytania oraz treść udzielonej odpowiedzi zostały wskazane powyżej.

17 Na wstępie rozważań trzeba podnieść, że wbrew stanowisku Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku wniesiona skarga nie podlega odrzuceniu. Trzeba wyjaśnić, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skuteczne wniesienie skargi, nie jest warunkowane uprzednim ponagleniem. Innymi słowy, przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., gdyż nie zachodzi konieczność wniesienia ponaglenia (art. 37 k.p.a.). Stanowisko to, jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2020r., I OSK 1917/18 i z 21 listopada 2019 r., I OSK 4287/18).

18 Niewątpliwie, celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień/obowiązków wynikających z przepisów prawa. W doktrynie prawa przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.).

19 W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.

20 Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

21 Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.

22 Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

23 Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. Sąd rozpoznający sprawę, co do zasady podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03, zgodnie z którym udostępnienie informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "prawo do informacji jako prawo dostępu do określonych wiadomości o sprawach publicznych jest skorelowane z ciążącym na władzach publicznych, posiadaczach tych informacji, obowiązkiem ich udostępnienia. Obowiązek ten może być wykonywany w różny, przewidziany ustawą sposób, także na wniosek zainteresowanych (art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy). Trzeba jednak przyjąć, że wniosek zainteresowanych rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej, niż składając wniosek o udzielenie informacji publicznej do organu władzy publicznej.

24 Okoliczności faktyczne sprawy zostały przywołane na początku niniejszego uzasadnienia. Nie było kwestionowane w sprawie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej, a organ był zobowiązany do jej udzielenia.

25 Skarżący, wnosząc skargę na bezczynność organu nie podważał faktu, że organ udzielił mu żądanej informacji oraz że udzielona w dniu 25 maja 2022 r. odpowiedź była odpowiedzią pełną i kompletną. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, pismo skarżącego z dnia 10 maja 2022 r. (znak sprawy [...]) wpłynęło do Aresztu Śledczego w Gdańsku w dniu 17 maja 2022 r. (vide: - k. 9 akt sądowych, data pieczęci kancelarii Aresztu Śledczego w Gdańsku figurująca na piśmie). Odpowiedź została udzielona skarżącemu pismem z dnia 25 maja 2022 r., a zatem wbrew stanowisku reprezentowanemu w skardze z zachowaniem 14 dniowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przy czym, nie może ujść uwadze, że skarżący w sposób nieuprawniony liczył termin na udzielenie odpowiedzi od 4 maja 2022 r., skoro samo pytanie datowane jest w piśmie skarżącego na 10 maja 2022 r.

26 Już w świetle li tylko tych okoliczności skarga nie mogła zostać uwzględniona.

27 Niezależne jednak od powyższych uwag należy zauważyć, że skarga na bezczynność organu datowana jest na dzień 31 maja 2022 r., a zatem została sporządzona, a następnie złożona już po dacie udzielenia skarżącemu odpowiedzi. Nie można zaś skutecznie kwestionować bezczynności organu po dokonaniu już przez niego czynności - w realiach niniejszej sprawy po udostępnieniu żądanej informacji (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19).

28 Jest też oczywiste, że z chwilą udzielenia skarżącemu wyczerpującej informacji, bezczynność organu ustała. Tym samym skarga na bezczynność nie jest zasadna.

29 Na zakończenie rozważań w związku ze stanowiskiem skarżącego i treścią pisma z dnia 9 listopada 2022 r. skierowanego do Sądu o przedstawienie przez organ w celach dowodowych kserokopii strony dziennika korespondencyjnego z wpisem kiedy pismo [...] zostało dostarczone do urzędu pocztowego, trzeba wyjaśnić skarżącemu, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego.

30 Zgodnie z przepisem art.106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ponadto, sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej, a nie poprzez rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw administracyjnych w zastępstwie organów administracji publicznej, czy odnoszenie się zamiast organu do zarzutów strony zgłaszanych w odwołaniu. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji w tym zakresie. Rolą sądu nie jest zatem czynienie w sprawie ustaleń faktycznych za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie. Rolą sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności tych ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa.

31 Powyższe rozważania jednoznaczne wskazują, że w niniejszej sprawie w momencie wnoszenia skargi oraz w dacie wyrokowania przez Sąd, organ nie pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.

32 Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

33 Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).