Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2015 r., III SA/Gd 679/12
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2015 r., III SA/Gd 679/12
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2015 r. wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 7 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
2 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz wskazał, że wnioskodawca składając niewiarygodne oświadczenia co do swojego stanu majątkowego nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa.
3 W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od ww. postanowienia.
4 We wniesionym sprzeciwie J. J. zakwestionował odmowę przyznania prawa pomocy wskazując, że z treści jego oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia Aresztu Śledczego w W. wynika brak możliwości opłacenia przez niego kosztów sądowych w całości. Zawiłość sprawy oraz profesjonalizm strony przeciwnej uzasadnia przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają również warunki zdrowotne wnioskodawcy.
5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6 Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
7 Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania Sądu jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie. Co istotne, wszystkie poprzednio złożone wnioski zostały prawomocnie oddalone.
8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważa, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
9 W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
10 Z uwagi na powyższą regulację normatywną obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
11 Biorąc pod uwagę uregulowania zawarte w p.p.s.a. Sąd winien zatem w pierwszej kolejności zbadać, czy w okresie po wydaniu ostatniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie, a jeśli tak, to czy zmiana ta uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy.
12 Celem ustalenia, czy zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności w sprawie, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy w kontekście jego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2014 r. wezwał go do przedstawienia:
13 a) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnioskodawca inicjował jakiekolwiek postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak – wnioskodawca winien był podać przed jakimi sądami przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone;
14 b) oświadczenia czy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia wydania zarządzenia wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania zostały zainicjowane oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien był podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń;
15 c) oświadczenia czy wnioskodawca występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę zainicjowanych przed dniem 31 grudnia 2013 r. przeciwko Skarbowi Państwa - sądom powszechnym, sądom administracyjnym i Aresztowi Śledczemu w W., organom samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów, komornikom sądowym, innym osobom fizycznym (w tym przeciwko reprezentującym go pełnomocnikom procesowym) lub osobom prawnym); w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury prowadzonych spraw; ponadto wnioskodawca winien podać precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz w następstwie uprawomocnienia się i wykonania wydanych orzeczeń.
16 W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo (datowane na dzień 23 grudnia 2014 r.), w którym wskazał jedynie, że w przeciągu ostatniego roku nie składał jakichkolwiek pozwów i nie przyznano mu z tego tytułu pieniędzy. Wnioskodawca podał ponadto, że nie otrzymał jakichkolwiek środków pieniężnych w następstwie skarg na przewlekłość postępowania. Do złożonego pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 16 grudnia 2014 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W.), zgodnie z którym wnioskodawca posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł. Z zaświadczenia wynikało, że zajęcia komornicze względem wnioskodawcy wynoszą 204.492,90 zł.
17 Mając na uwadze ww. oświadczenie oraz względy ekonomiki procesowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że nie ma potrzeby wzywania wnioskodawcy do składania jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń.
18 Odnosząc się zaś do złożonego wniosku Sąd uznał, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (w tym oświadczenia, że nie składał w podanym okresie żadnych pozwów i skarg na przewłokę) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie.
19 W pewnym zakresie wnioskodawca podał jednakże dane, które należało obecnie zweryfikować. Dane te dotyczą stanu zadłużenia i wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym.
20 W ocenie Sądu zmiana stanu zadłużenia (zajęć komorniczych) czy też wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym (tzw. akumulacji przekazywanej osadzonemu w momencie zwolnienia z jednostki penitencjarnej), które to okoliczności obrazuje zaświadczenie administracji aresztu śledczego nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W realiach rozpatrywanego wniosku ocenie podlega bowiem całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy, a ta – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy – nie może być dokonana w sposób kompleksowy.
21 Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających szereg oświadczeń wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej wnioskodawcy są niepełne, a sam wnioskodawca nie podejmuje współpracy ukierunkowanej na usunięcie wszelkich zaistniałych w tej materii niejasności.
22 I tak: złożony przez niego formularz PPF nie zawiera żadnych informacji o sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym.
23 Kolejnym zagadnieniem jest wiarygodność oświadczeń składanych przez wnioskodawcę.
24 Sądowi z urzędu znany jest fakt inicjowania kolejnych postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. W postępowaniach tych w charakterze pozwanych występują najczęściej pełnomocnicy procesowi udzielający mu pomocy prawnej z urzędu jak i poszczególne sądy prowadzące sprawy z udziałem wnioskodawcy (w tym sądy administracyjne). Przykładem postępowania przeciwko określonej osobie fizycznej jest m.in. postępowanie sądowe prowadzone przed Sądem Okręgowym w K., a stanowiące tło wydania decyzji Wojewody, której prawidłowość będzie oceniał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 819/14. W postępowaniu przed Sądem Okręgowym w K. wnioskodawca został bowiem zobowiązany do podania adresu strony pozwanej. To zobowiązanie stanowiło zaś podstawę do wystąpienia do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych.
25 Ww. okoliczności faktyczne w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w dalszym ciągu w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Wnioskodawca w mnogości prowadzonych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się oświadczenia, które w jego ocenie przemawiać mają za przyznaniem prawa pomocy.
26 Natomiast wnioskodawca winien mieć świadomość, że oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy musi być jak najbardziej rzetelne i kompletne a sam fakt pozbawienia wolności nie przemawia automatycznie za zasadnością złożonego w tej materii wniosku (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 164/13; oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
27 Ponadto uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych procesu na Skarb Państwa nie ma charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Wydzielona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości (w tym przypadku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu.
28 Reasumując należy wskazać, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Takie same okoliczności podawane w kolejnych postępowaniach incydentalnych prowadzonych w tym samym przedmiocie i w tej samej sprawie nie mogą bowiem zakończyć się podjęciem odmiennego rozstrzygnięcia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II OZ 740/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
29 Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.