Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2006 r., III SA/Gd 161/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2006 r., III SA/Gd 161/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka,, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant St. sek. sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) oddala skargę; 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata G. K. kwotę 308 (trzysta osiem ) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją z dnia 20 stycznia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], powołując przepisy art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art.9, art. 54 § 1 pkt 3, art.64 § 2 k.p.a., art. 7 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734 ze zm.) uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 lipca 2005 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego K. T. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

3 Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących ustaleń:

4 K. T. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

5 Pismem z dnia 19 maja 2005 r. organ wezwał M. T. do osobistego stawiennictwa "celem uzupełnienia danych" do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z pouczeniem, iż nie zgłoszenie się w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W odpowiedzi nadesłano pismo bez podpisu, kopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w G. z dnia 1.06.2005 r., potwierdzającego, iż M. T. nie jest zarejestrowana jako bezrobotna.

6 Następnie pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. skierowanym do K. T. organ I instancji zawiadomił, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego występują "braki danych wymagające uzupełnienia, które uniemożliwiają rozpatrzenie sprawy." W piśmie tym organ powołał się na wezwanie z dnia 19.05.2005 r. stwierdzając, że wezwanie dotyczyło "uwiarygodnienia podpisu na oświadczeniu." Jednocześnie organ poinformował, że w przypadku, gdy w terminie do dnia 29.06.2005 r. "brakujące dane" nie zostaną uzupełnione, wniosek pozostawiony będzie bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W odpowiedzi M. T. nadesłała oświadczenie z dnia 1.07.2005 r., w którym podała, iż nigdzie nie pracowała i nie osiąga dochodów. Na oświadczeniu znajduje się pieczęć MOPS w G., co miało uwiarygodnić jej podpis.

7 Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 18 lipca 2005 r. odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na brak możliwości jego ustalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał m.in., iż "kopia" oświadczenia M. T. z dnia 1.07.2005 r. nie może być dowodem w sprawie, gdyż dotyczy innego postępowania. Podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego było niewywiązywanie się z obowiązku uzupełnienia danych w wyznaczonym terminie oraz brak możliwości ustalenia dodatku mieszkaniowego.

8 Odwołanie od tej decyzji wniósł K. T., wskazując, iż wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z deklaracją wypełnił zgodnie z prawdą i udokumentował dochody wszystkich członków rodziny. W ocenie odwołującego, wezwana córka M. uwiarygodniła swój podpis przez MOPS w G., a ponadto dołączyła oświadczenie, iż pismo to dotyczyło postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

9 Uzasadniając uchylenie w całości decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wskazało, iż w wezwaniu z dnia 19 maja 2005 r. oraz z dnia 20 czerwca 2005 r. organ I instancji nie sprecyzował, jakie dane ma uzupełnić M. T. i K. T. Organ I instancji stwierdził jedynie, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego występują braki danych wymagające uzupełnienia. Nie wiadomo również na jakiej podstawie organ stwierdził w piśmie z dnia 20.06.2005 r., że wezwał M. T. do uwiarygodnienia podpisu na oświadczeniu. W wezwaniu z dnia 19.05.2005 r. organ nie podał jakie dane należy uzupełnić, zaś w aktach sprawy brak jest innego wezwania określającego braki wniosku strony.

10 Zatem w sytuacji, gdy organ uznał, że wniosek K. T. był niekompletny, organ I instancji zobowiązany był wezwać stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków wniosku, określając o jakie braki chodzi.

11 Organ odwoławczy podkreślił, że nieuzupełnienie braków wniosku przez stronę skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a nie wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

12 Wszystkie te okoliczności powodują, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem zasad: dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), oraz udzielania przez organ administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) oraz art. 54 § 1 pkt 3 i art. 64 § 2 k.p.a.

13 Od powyższej decyzji K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Zarzucił m.in., że w sytuacji gdy organ I instancji nie określił, jakie braki wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wymagają uzupełnienia, organ odwoławczy powinien wydać decyzję w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego lub zobowiązać Prezydenta Miasta [...] do jej wydania. Błędy organów spowodowały, że skarżący na długo został pozbawiony dodatku mieszkaniowego.

14 W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

15 Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. pełnomocnik skarżącego precyzując zarzuty skargi wskazał, iż intencją skarżącego było żądanie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] jako wydanej z naruszeniem art. 136 i 138 k.p.a. Organ odwoławczy winien bowiem wydać orzeczenie merytoryczne. W ocenie pełnomocnika skarżącego, zastosowanie przez organ II instancji przepisu art.138 § 2 k.p.a. nie znajdowało uzasadnienia z uwagi na fakt, iż zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia w całości lub w znacznej części, a nadto Kolegium winno było skorzystać z możliwości wynikającej z treści art.136 k.p.a.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

18 Skarga nie jest zasadna.

19 Sprawa o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy do kategorii spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, w której zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 k.p.a. zastosowanie mają przepisy tego kodeksu.

20 Zaskarżona decyzja ma charakter kasacyjny, podjęta bowiem została w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

21 Sądowa kontrola legalności tej decyzji polega zatem na zbadaniu, czy przesłanki wymienione w zacytowanym przepisie zaistniały, a więc czy organ odwoławczy miał podstawy do uznania, że bez wyjaśnienia okoliczności, które wskazał w uzasadnieniu swej decyzji, rozstrzygnięcie sprawy przez niego nie jest możliwe.

22 Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., otwiera ponownie etap postępowania przed organem pierwszej instancji, w którym to postępowaniu stronie przysługuje pełnia praw do czynnego udziału w tym postępowaniu, składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów oraz wnioskowania o ich przeprowadzenie.

23 W uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów z dnia 4 maja 1998 r. sygn. akt FPS 2/98 wskazano, iż decyzja kasacyjna organu odwoławczego może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, zatem organ przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy, nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Przeprowadzenie bowiem takiej oceny nie jest możliwe bez uprzedniego pełnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy.

24 Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd.

25 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł negatywną ocenę sposobu wyjaśnienia sprawy przez Prezydenta Miasta [...] przed wydaniem decyzji z dnia 18 lipca 2005 r.

26 Organ odwoławczy uznał, że nie wyjaśniono dostatecznie wszystkich okoliczności sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Skoro bowiem organ I instancji uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego był niekompletny, zobowiązany był wezwać stronę w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków wniosku precyzyjnie określając, o jakie braki chodzi. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że nieuzupełnienie braków wniosku przez stronę skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, a nie wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

27 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.136 i 138 k.p.a. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] oraz niewydania decyzji merytorycznej, Sąd zauważa, że organ odwoławczy ograniczony jest do rozpatrzenia sprawy w zakresie, w jakim uczynił to przed nim organ pierwszej instancji oraz do orzekania tylko o mocy prawnej zaskarżonej decyzji. Jeżeli organ pierwszoinstancyjny przeprowadził postępowanie z naruszeniem przepisów procesowych, organ odwoławczy (stwierdzając podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia) winien wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać sprawę do rozpoznania w pierwszej instancji.

28 Gdyby w tej sytuacji chciał ponownie rozstrzygnąć sprawę (co z zasady winien zrobić), musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości lub w znacznej części, czego mu właśnie czynić nie wolno, bo oznaczałoby to przeprowadzenie postępowania tylko w jednej instancji (w drugiej), a nie w dwóch, który to wymóg wynika z zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z tego też względu nie można zarzucić zaskarżonej decyzji sprzeczności z prawem.

29 Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

30 O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.