Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2013 r., III SA/Gd 152/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2013 r., III SA/Gd 152/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie WSA Alina Dominiak, WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J.S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcie pasa drogowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 23 kwietnia 2012 r. nr [...] zezwolenie nr[...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. S. i S. S. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Uzasadnienie

2 Z akt sprawy wynika, że w dniu 16 października 2007 r. na wniosek J. L., właściciela posesji przy ul. [...] 12A w S., Prezydent Miasta S. wydał decyzję administracyjną zezwalającą na zajęcie pasa drogowego oraz nałożył opłatę z tytułu umieszczenia - w pasie drogowym gminnej drogi publicznej ulicy [...] na wysokości posesji 12 A w S. - urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. kanalizacji wodociągowej o łącznej powierzchni 1 m² od dnia 17 października 2007 r.

3 W związku z zmianami, jakie zaszły w zakresie własności posesji, a w konsekwencji położonej na jej wysokości kanalizacji, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 23 kwietnia 2012 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, nałożył na J. i S. S., L. J. i B. L. opłatę za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej od dnia 10 marca 2011 r. W części wstępnej decyzji i w uzasadnieniu wskazano, że opłata została nałożona w wyniku pozytywnego rozpatrzenia wniosków, złożonych w tej właśnie dacie (t.j.10 marca 2011 r.), przez wyżej wymienione osoby.

4 Jako prawną podstawę decyzji wskazano art. 40 ust. 1, ust.2 pkt.2, ust.5, ust.13a ustawy z dnia 21 marca1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. Nr 19 z 2007 r., poz.115 ze zm.), Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. Nr 140 z 2004 r. poz.1481), Uchwałę Rady Miasta S. Nr [...] z dnia 2.07.2004 r. w sprawie ustalenia opłaty rocznej za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 114 z dnia 20 września 2004 r. ze zm.), art. 104 i art. 107 kpa oraz upoważnienie Prezydenta Miasta S. z dnia 10.12.2010 r. Nr [...] i [...] do załatwiania spraw i wydawania w jego imieniu decyzji i postanowień administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu zadań powiatu, wynikających z ustawy o drogach publicznych.

5 Odwołanie od tej decyzji złożyli J. i S. S.. Odwołujący się potwierdzili, że położoną przy ul. [...] 12 A w S. nieruchomość nabyli w drodze umowy kupna-sprzedaży w dniu 13 grudnia 2007 r. (akt notarialny Rep. A. Nr [...] - brak w aktach), wobec czego objęte decyzją urządzenia infrastruktury technicznej stały się ich współwłasnością i, jak wyjaśniali w piśmie z dnia 2 marca 2012 r., są one obecnie objęte współwłasnością trzech podmiotów tj. L. J, B. L. i małżonków S. w udziałach po 1/3 każdy.

6 Decyzja została wydana ponownie pomimo wcześniejszego informowania organu, że obecni właściciele posesji nie znają treści decyzji wydanej dla J. L. (nie byli wówczas stronami postępowania), w związku z czym nie mogli też wnioskować o jej zmianę. Odwołujący się nie składali wniosku w dniu 10 marca 2011 r., dokument (formularz), znajdujący się w aktach sprawy, został wypełniony przez osobę nieupoważnioną i nie został podpisany przez odwołujących się. W odwołaniu wskazano także na naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i na inne błędy organu.

7 Przekazując odwołanie do organu wyższego stopnia, Prezydent Miasta S. zaznaczył, że wszczęcie postępowania faktycznie nastąpiło na wniosek J. L., a nie, jak podano w decyzji, na wniosek obecnych współwłaścicieli urządzeń infrastruktury technicznej.

8 Decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, powołując art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 40 ust. 2 pkt. 2, ust.5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 19, poz.115 z 2007 r. ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

9 Kolegium przyznało, że w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji wystąpiły pewne uchybienia i oczywiste omyłki, jednak wydana decyzja jest merytorycznie prawidłowa. Z uwagi na zmianę właściciela posesji, to nowy, a nie - dotychczasowy właściciel, powinien uiszczać opłatę z tytułu zajęcia pasa drogowego przez urządzenie infrastruktury technicznej zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2007 Nr 19, poz. 115 ze zm.). Kolegium wyjaśniło, że postępowanie było prowadzone w trybie zwykłym, a nie w trybie zmiany decyzji za zgodą stron, co przewiduje art. 155 kpa. Ponadto postępowanie nie zostało wszczęte ani na wniosek J. L., ani - odwołujących się, czy też pozostałych współwłaścicieli urządzenia, lecz zostało wszczęte z urzędu - po otrzymaniu przez organ informacji o zmianie właściciela tego urządzenia. Pismem z dnia 4 maja 2010 r. skierowanym do organu I instancji J. L. poinformował, że nie jest już właścicielem urządzenia, podał nazwiska i adresy aktualnych właścicieli i wniósł o zmianę decyzji i obciążenie opłatami obecnych współwłaścicieli.

10 Zaskarżając opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. i S. S. podnieśli zarzuty:

11 - naruszenia art. 107 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez doręczenie J. S. decyzji, która nie zawierała podpisu jednego z członków składu orzekającego Kolegium,

12 - naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był kompletny i nie został przez organy w sposób wyczerpujący rozpatrzony. Organy nie ustaliły przede wszystkim kwestii, kiedy faktycznie zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Nie wiadomo bowiem, dlaczego organ I instancji podał, że skarżący w dniu 10 marca 2011 r. złożyli wniosek o wydanie decyzji, skoro nie wynika to z materiału dowodowego sprawy. Wniosek taki co prawda znajduje się w aktach sprawy, jednak nie jest on podpisany, a skarżący nie byli jego autorami.

13 Natomiast w istocie skarżący złożyli wniosek o wydanie decyzji – zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej /.../ i naliczenie związanych z tym opłat już w dniu 31 sierpnia 2010 r.; do okoliczności tych nie odniesiono się w zaskarżanych decyzjach.

14 Organy obu instancji nie wyjaśniły również, na jakiej podstawie skarżący mają uiszczać opłatę za zajęcie pasa drogowego począwszy od dnia 10 marca 2011 r.

15 Wniesiono o:

16 - stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości bądź – uchylenie w całości decyzji organów obu instancji,

17 - zasądzenie kosztów wg norm przepisanych,

18 - przeprowadzenie dowodu z egzemplarza decyzji doręczonego skarżącym.

19 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. przyznało, że na egzemplarzu decyzji doręczonym J. S. brakowało jednego z podpisów, nastąpiło to jednak przez przeoczenie i nie doszło do rażącego naruszenia prawa, bowiem pozostałe egzemplarze zaskarżonej decyzji, w tym - decyzja znajdująca się w aktach Kolegium i - doręczona S. S. zostały prawidłowo podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

21 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

22 W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

23 Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, zasadniczo z przyczyn w niej podniesionych.

24 Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 grudnia 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 23 kwietnia 2012 r., mocą której nałożono na J. S. S. S. ,L. J i B. L. - opłatę ( o określonej wysokości) za umieszczenie w pasie drogowym gminnej drogi publicznej ul. [...] 12A w S. urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami dróg o łącznej przyjętej powierzchni 1 m kw. od dnia 10.03.2011 r.

25 Organ I instancji nazwał adresatów decyzji wnioskodawcami.

26 Utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji oznacza pełną aprobatę podjętego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia.

27 Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( w wersji na dzień orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - Dz. U. z 2007 r., Nr 19. poz.115 ze zm.) przewidujący, generalnie – że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej, przewidujący związane z tym opłaty oraz – przewidujący wymierzenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego na wymienione w przepisie cele bez zezwolenia zarządcy drogi.

28 Zatem oczywistym jest, że ustalenie opłaty, w drodze decyzji administracyjnej, następuje przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, a to odbywa się w wyniku postępowania wszczętego wnioskiem strony ( art. 40 ust. 1 – 11 ustawy).

29 Nie jest zatem tak, jak wyjaśniał to organ II instancji, że przedmiotowe postępowanie wszczęto z urzędu, bowiem na wymienianej podstawie prawnej mogło się ono toczyć jedynie na wniosek strony.

30 Tak więc podnoszone przez małż. J. i S. S. zarzuty odnośnie dyskwalifikujących nieprawidłowości rzekomego wniosku stron z dnia 10 marca 2011 r. ( k-15a akt org.I inst.) powinny być szczegółowo wyjaśnione przed podjęciem decyzji o ustaleniu opłaty.

31 W świetle powyższego i niekwestionowanej przez organy okoliczności, że małż. S. złożyli wniosek o ustalenie opłaty z tytułu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury niezwiązanych z potrzebami dróg już wcześniej – tj. w dniu 31 sierpnia 2010 r. ( k-15b akt org. I inst.), zachodzi również potrzeba wyjaśnienia, na jakiej podstawie organy ustaliły w zaskarżonych decyzjach początkową datę obowiązku na dzień 10 marca 2011 r., jak zakończyło się postępowanie z wniosku skarżących z dnia 31 sierpnia 2010 r. i – czy aby na pewno nie orzeczono już w kwestii ustalenia opłaty w tej samej sprawie ( zważywszy, że wniosek skarżących z 31 sierpnia 2010 r. poprzedzał o 6 miesięcy marzec 2011 r.).

32 Mając na uwadze powyższe uzasadnione są zarzuty skargi, podnoszące rażące braki w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a to oznacza, że postępowanie organu I instancji narusza przepisy ( i ustanowione nimi zasady) kodeksu postępowania administracyjnego, w tym – art. 7, 8, 77 § 1 i 80, a wydana decyzja organu I instancji jest błędna.

33 Niewyjaśnienie stronom skarżącym przesłanek, jakimi kierowano się przy załatwianiu sprawy narusza zarówno art. 8 i 12 jak i art. 107 § 1 i 3 kpa.

34 Utrzymując w mocy nieprawidłową decyzję pierwszoinstancyjną organ odwoławczy powielił jej błędy.

35 Odnosząc się do zarzutu braku podpisu członka składu orzekającego Kolegium na egzemplarzu decyzji doręczonym J. S., Sąd podziela trafność stanowiska prezentowanego w odpowiedzi na skargę, że w okolicznościach sprawy przeoczenie to nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w znaczeniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa.

36 Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ustawy.

37 Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Przede wszystkim organ dokona niezbędnych ustaleń w celu pełnego wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.