Uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 31 lipca 2026 r., I Ns 294/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 31 lipca 2026 r., I Ns 294/25

Tekst

1 Sygn. akt I Ns 294/25

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 30 maja 2025 J. K. wniósł o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr (...) położony w M. przy ul. (...), stanowiący przedmiot współwłasności jego i P. H. w udziałach do ½ każde, poprzez przyznanie udziału uczestniczki postępowania P. H. na jego rzecz, z obowiązkiem spłaty uczestniczki poprzez zasądzenie na jej rzecz kwoty w wysokości 350.000 zł.

3 W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że przysługujący mu udział w nieruchomości nabył od swojego ojca W. H., który to od początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku zamieszkiwał w tym samym budynku, a aktualnie jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr (...), znajdującego się na kolejnej kondygnacji, nad lokalem którego dotyczy wniosek. W tożsamy sposób swój udział w prawie własności nieruchomości nabyła uczestniczka postępowania P. H.. Wnioskodawca wyjaśnił, że od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku do dnia 5 stycznia 2024 roku sporny lokal zamieszkiwany był przez matkę W. H. i P. H., która była babcią wnioskodawcy i uczestniczki. Z. H. urodziła się w (...), a od około 2020 roku ciężko chorowała i znajdowała się w złym stanie psychofizycznym, wymagając stałej opieki, którą od początku 2023 roku w wymiarze całodobowym udzielał jej syn W. H. (ojciec wnioskodawcy). Spadkodawczyni nie korzystała przy tym z opieki osób trzecich czy podmiotów państwowych bądź samorządowych. To ojciec wnioskodawcy sprawował rzeczoną opiekę w pełnym wymiarze pomagając spadkodawczyni między innymi przy myciu, ubieraniu się, załatwianiu potrzeb fizjologicznych, praniu, robieniu zakupów (w tym żywności), przygotowywaniu posiłków, karmieniu, organizacji wizyt lekarskich czy dowożeniu do lekarzy. Nadto spędzał on z matką czas, pojawiając się na każde żądanie oraz sprzątał lokal i usuwał w nim usterki, jak również dbał o terminowe dokonywanie opłat i należyte ogrzewanie lokalu w okresie jesienno – zimowym. Te same czynności wykonywał również wnioskodawca, zamiast swego ojca bądź z nim, każdorazowo, gdy przebywał w M.. Tymczasem czynności takich nie wykonywał ani drugi syn spadkodawczyni, a jego córka (uczestniczka postępowania), a ich wizyty miały charakter sporadyczny. Kilka lat temu pogorszeniu uległ stan zdrowia ojca wnioskodawcy, który przez większość swojego życia pracował w (...) w Ś., a który choruje i cierpi na bóle związane z istotnymi zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa. Ojciec wnioskodawcy mający 66 lat, od lat mieszka sam, jednak z pewnością w kolejnych latach konieczność opieki nad nim oraz bycia w pobliżu będzie się zwiększać. Zamiarem wnioskodawcy, od wielu lat uzgodnionym z także ze zmarłą babcią było zamieszkanie po jej śmierci w spornym lokalu, założenie rodziny, znalezienie pracy oraz zamieszkiwanie jak najbliżej swojego ojca, który z biegiem lat będzie wymagał co raz większej troski. Ojciec wnioskodawcy oczywiście te plany w całości od wielu już lat popiera. Między innymi z tego powodu podarował wnioskodawcy przysługujący mu uprzednio udział w nieruchomości, a krótko po śmierci spadkodawczyni podjął rozmowy ze swoim bratemP. H. (1), oferując mu odpłatne nabycie odziedziczonego udziału w prawie własności. Propozycja ta jednak nie została przyjęta, a P. H. (1) dążył do przejęcia lokalu i przeznaczeniu go na komercyjny wynajem, nawet w części, a działalnością taką P. H. (1) zajmuje się na innej nieruchomości stanowiącej jego własność. Zamiar ten jednak niezgodny jest z decyzjami spadkobierczyni i nie uwzględnia sytuacji wnioskodawcy oraz stanu zdrowia jego ojca. Ostatecznie P. H. (1) przysługujący mu udział we własności nieruchomości podarował swojej córce P. H., które to działanie stanowi jednak przejaw czystej złośliwości mający na celu utrudnienie zniesienia współwłasności, a wobec czego stanowi również przejaw naruszenia zasad współżycia społecznego. Chcąc w pełni zrealizować wolę zmarłej babci oraz urzeczywistnić zamiar sprawowania w przyszłości opieki nad ojcem, wnioskodawca jest gotów spłacić rynkową wartość udziału przysługującego we własności nieruchomości uczestniczce postępowania, która to wartość przy uwzględnieniu stanu lokalu opiewa na kwotę 400.000 zł. Wnioskodawca zważył, że wielokrotnie podejmował próby kontaktu z uczestniczką postępowania celem polubownego rozwiązania sporu, jednak otrzymana zwrotnie wiadomość e-mail jednoznacznie wskazuje, iż spór musi zostać rozstrzygnięty przez sąd. Podkreślił, iż nie jest zainteresowany dalszym współposiadaniem nieruchomości, jak i utrzymywaniem obecnego stanu współwłasności oraz nie wyraża zgody na fizyczny podział nieruchomości, który nawet jeśli byłby teoretycznie możliwy, to zgody na jego przeprowadzenie nie wyrazi wspólnota mieszkaniowa, a nadto z pewnością uniemożliwiłby on sprawowanie wnioskodawcy opieki nad ojcem i jego funkcjonowanie w godnych warunkach. Na wypadek braku możliwości zniesienia współwłasności zgodnie z treścią wniosku, wnioskodawca wniósł o zarządzenie sprzedaży nieruchomości stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

4 Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2025 roku P. H.wniosła natomiast o ustalenie, że w skład spadku po zmarłej w dniu 5 stycznia 2024 roku Z. H.ostatnio zamieszkałej wM., wchodzi lokal mieszkalny nr (...) położony w M. przy ul. (...), o powierzchni 93,41 m ( 2), dla którego Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...), o wartości 632.000 zł. Jednocześnie wniosła o dokonanie działu spadku oraz zniesienie współwłasności nieruchomości poprzez przysądzenie na jej wyłączną własność ww. lokalu mieszkalnego, za spłatą na rzecz uczestnika postępowania J. K. kwoty 316.000 zł tytułem spłaty jego udziału w nieruchomości w terminie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia oraz o zasądzenie od uczestnika na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

5 W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że zmarła w dniu 5 stycznia 2024 roku Z. H. nie pozostawiła po sobie testamentu, a wobec czego dwóch jej synów stało się spadkobiercami ustawowymi, zaś z posiadanych przez wnioskodawczynię informacji wynika, że ww. lokal mieszkalny stanowi jedyny składnik majątku spadkowego. Uczestnik P. H. (1) poprzez umowę darowizny przekazał swój udział w przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni, podczas gdy jego brat W. H. podarował przysługujący mu udział w prawie własności nieruchomości swojemu synowi J. K.. Na skutek dokonanych przez spadkobierców darowizn to wnuki Z. H. stały się współwłaścicielami lokalu mieszkalnego położonego wM. przy ul(...). Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż od urodzenia związana jest z M.i choć obecnie studiuje medycynę, to jednak po zakończeniu studiów planuje powrócić do rodzinnej miejscowości, założyć rodzinę i służyć swoją wiedzą miejscowej społeczności. Poza udziałem w przedmiotowej nieruchomości wnioskodawczyni nie posiada i nie posiadała prawa własności innego lokalu, a proponowany przez nią sposób zniesienia współwłasności jest zgodny z wolą spadkodawczyni, która była dumna, że wnuczka studiuje medycynę, a nadto koresponduje z sytuacją rodzinną i zawodową wnioskodawczyni oraz potrzebami miejscowej społeczności. Uczestnik postępowania J. K.zamieszkuje natomiast w Z. i w M. pojawiał się jedynie z okazji świąt lub podczas wakacji, mimo iż w treści umowy darowizny wskazał adres wM.. Jako że strony dokonały wyceny nieruchomości w związku z zawieranymi umowami darowizny, ponowne wyceniania spornego lokalu mieszkalnego nie jest potrzebne. Zgodnie z treścią art. 210 kc każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, a zniesienie to powinno nastąpić przede wszystkim w drodze podziału fizycznego, chyba że podziałby taki byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości (art. 211 kc). Jako, że charakter i układ lokalu uniemożliwiają fizyczny jego podział, zasadnym jest przyznanie prawa własności na jej wyłączną rzecz za spłatą uczestnika postępowania. Jednocześnie wnioskodawczyni wniosła o odroczenie spłaty na okres roku albowiem dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia, kiedy już będzie właścicielką lokalu może poczynić starania o uzyskanie kredytu na spłatę.

6 W odpowiedzi na wniosek (k. 68-70) uczestnicy postępowania J. K. i W. H. wnieśli o połączenie sprawy zainicjowanej wnioskiem złożonym przez P. H.o dział spadku i zniesienie współwłasności ze sprawą zainicjowaną przez uczestnika J. K. przed tutejszym Sądem o zniesienie współwłasności do łącznego rozstrzygnięcia. Podkreślił przy tym, że P. H. (1) i W. H. nie mają legitymacji procesowej do występowania w toczącym się postępowaniu, bowiem przysługujące im uprzednio udziały w prawie własności spornej nieruchomości darowali na rzecz swoich dzieci.

7 W piśmie procesowym z dnia 31 października 2025 roku (k. 104-105) wnioskodawczyni P. H.podtrzymała uprzednio zaprezentowane stanowisko, a odnosząc się do kwestii legitymacji procesowej P. H. (1)i W. H. zważyła, iż nie dokonali oni działu spadku po zmarłej matce, a każdy z nim rozporządził swoim udziałem w nieruchomości będącej składnikiem majątku spadkowego bez zgody drugiego. Tymczasem wnioskodawczyni nie ma wiedzy na temat innych składników spadku po zmarłej Z. H. i ewentualnych rozliczeń między jej synami. W związku z powyższym wnioskodawczyni powołała się na treść art. 1036 kc, który stanowi, że w przypadku braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców dokonane rozporządzenie składnikiem majątku spadkowego mogłoby okazać się bezskuteczne w zakresie, w jakim naruszałoby uprawnienia przysługujące któremukolwiek spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. W ocenie wnioskodawczyni uczestnik nie dostrzegam że w interesie każdego z nabywców udziału w przedmiotowej nieruchomości jest jednoczesne rozstrzygnięcie wszelkich kwestii dotyczących spadku po Z. H., a element działu spadku ma w tym przypadku charakter wykrywczy. Wnioskodawczyni przychyliła się do wniosku o połączenie toczących się przed tutejszym Sądem spraw, podtrzymując swoje stanowisko jedynie z tą zmianą, że wyraża gotowość dokonania należnej uczestnikowi spłaty niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia o przysądzeniu własności.

8 Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2026 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu – na podstawie art. 219 kpc – połączył zarejestrowaną pod sygn. akt I Ns 272/25 sprawę o zniesienie współwłasności ze sprawą toczącą się przed tym Sądem pod sygn. akt I Ns 294/25, celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

9 Na rozprawie w dniu 14 maja 2026 roku (k. 166-167) strony podtrzymały zaprezentowane w toku postępowania stanowiska procesowe, wskazując przy tym zgodnie, iż wartość prawa własności spornej nieruchomości opiewa na kwotę 632.000 zł. Uczestnik postępowania J. K. podkreślił, iż nie jest na stałe związany z Z., nie posiada tam lokalu mieszkalnego, a pracuje tam czasowo, bowiem jego aktualny kontrakt kończy się w bieżącym roku i kolejno – po zakończeniu obowiązywania tegoż kontraktu – będzie chciał zawodowo związać się ze S., który znajduje się w stosunkowo niedalekiej odległości od M., w których to uczestnik chce zamieszkać w sąsiedztwie będącego w podeszłym wieku ojca i sprawować nad nim opiekę. Z kolei wnioskodawczyni wyjaśniła, iż obecnie jest na stażu lekarskim i z pewnością jej sąsiedztwo jako młodej lekarki, która z pewnością mogłaby wesprzeć swojego wuja W. H. w jego problemach zdrowotnych byłoby korzystniejsze jeśli chodzi o kwestię udzielania mu pomocy i sprawowania opieki.

10 Zaprezentowane w toku postępowania stanowiska procesowe strony podtrzymały również na rozprawie w dniu 18 czerwca 2026 roku (k. 169-171). Wnioskodawczyni wskazała, iż przyznanie spornego lokalu na jej wyłączną własność jest zgodne nie tylko z zasadami słuszności, ale również z interesem społecznym. Powszechnie wiadomym jest bowiem jaka jest obecnie sytuacja w służbie zdrowia, a wobec czego dodatkowy lekarz w miejscowości, jak również możliwość udzielenia pomocy i opieki wujkowi który mieszka piętro wyżej z pewnością jest w interesie nie tylko uczestnika postępowania W. H., ale miejscowej społeczności. Uczestnicy postępowania J. K. i W. H. podtrzymując stanowisko przedstawione w pismach procesowych podkreślili, że plany zawodowe wnioskodawczyni mogą ukształtować się inaczej, aniżeli zakłada ona w tej chwili, w szczególności jeśli uwzględni się fakt planowanej przez wnioskodawczynię specjalizacji z zakresu medycyny, a której miejsce odbywania może przesądzić o tym, że wnioskodawczyni przez najbliższe 5 lub nawet 6 lat nie będzie zamieszkiwała w M.. Wyeksponowano, że za proponowanym przez uczestnikiem sposobem wyjścia z współwłasności poprzez przyznanie wyłącznego prawa własności spornego lokalu na rzecz uczestnika J. K. przemawia zarówno dotychczasowy sposób sprawowania opieki nad spadkodawczynią - która była pierwotnie właścicielką mieszkania, a którą to opiekę w wymiarze dwudziestu czterech godzin na dobę sprawował W. H., z pomocą syna – jak i to, że wiek uczestnika postępowania W. H. oraz stan jego zdrowia wskazują na to, iż będzie on wymagał co raz większej opieki ze strony osób najbliższych. Taką osobą, która zresztą deklaruje chęć zajęcia się ojcem oraz świadczenia mu pomocy jest uczestnik postępowania J. K. Posiadanie zaś w bliskim sąsiedztwie lokalu niezależnego od osoby wymagającej ciągłej opieki, w którym możliwy jest odpoczynek psychiczny, jest wartością nieocenioną.

11 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

12 Spadkodawczyni Z. H. będąca pierwotnie właścicielką lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w M. przy ul. (...) zmarła w dniu 5 stycznia 2024 roku, a spadek po niej nabyli na podstawie ustawy, z dobrodziejstwem inwentarza jej synowie W. H. i P. H. (1)w udziale do ½ każdy.

13 W skład spadku po Z. H. wchodzi prawo własności do ww. lokalu mieszkalnego, o powierzchni 93,41 m ( 2), dla którego Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...), o wartości 632.000 zł.

14 Każdy ze spadkobierców zmarłejZ. H. darował nabyty w drodze spadkobrania udział w prawie własności nieruchomości na rzecz swojego dziecka, a w konsekwencji czego aktualnie współwłaścicielami w udziale do ½ części każde są syn W. H. J. K. oraz córka P. H. (1) P. H..

15 (dowód: akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 06.06.2024 r. – k. 13-15,

16 umowa darowizny z dnia 07.04.2025 r. – k. 16-24,

17 umowa darowizny z dnia 14.02.2025 r. – k. 25-34,

18 wydruk z systemu Elektronicznych Ksiąg Wieczystych – k. 35-43 i k. 83-99,

19 odpis zwykły księgi wieczystej nr (...)- k. 124,

20 odpis zwykły księgi wieczystej nr (...) k. 125-126,

21 zeznania świadka W. H. (1) – protokół rozprawy z dnia 14.05.2026 r.

22 - k. 168 (płyta CD),

23 przesłuchanie wnioskodawczyni P. H. – protokół rozprawy z dnia

24 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

25 przesłuchanie uczestnika postępowania J. K. - protokół

26 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

27 przesłuchanie uczestnika postępowania W. H. - protokół

28 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

29 przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. (1) - protokół rozprawy z

30 dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD))

31 W. H. i P. H. (1), będący braćmi, od wielu lat pozostają ze sobą w konflikcie. Nie utrzymują relacji rodzinnych ani kontaktów osobistych, a istniejący pomiędzy nimi spór ma charakter trwały. Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie również w relacjach pomiędzy aktualnymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości – J. K. i P. H., którzy nie pozostają ze sobą w takich relacjach, które pozwalałyby na zgodne współdziałanie w sprawach dotyczących nieruchomości. Między współwłaścicielami brak jest porozumienia niezbędnego do wykonywania czynności związanych z zarządem rzeczą wspólną oraz podejmowania wspólnych decyzji dotyczących sposobu korzystania z nieruchomości i rozstrzygania kwestii związanych z wykonywaniem prawa współwłasności.

32 (dowód: wydruk wiadomości e-mail – k. 100,

33 zeznania świadka W. H. (1) – protokół rozprawy z dnia 14.05.2026 r.

34 - k. 168 (płyta CD),

35 przesłuchanie wnioskodawczyni P. H. – protokół rozprawy z dnia

36 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

37 przesłuchanie uczestnika postępowaniaJ. K.– protokół

38 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

39 przesłuchanie uczestnika postępowania W. H. - protokół

40 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

41 przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. (1) - protokół rozprawy z

42 dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD))

43 W okresie poprzedzającym śmierć Z. H. opiekę nad nią sprawował przede wszystkim jej syn W. H.. Spadkodawczyni, z uwagi na podeszły wiek oraz pogarszający się stan zdrowia, przez około cztery lata przed śmiercią była osobą leżącą, wymagającą stałej, całodobowej pomocy przy wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego. W. H. świadczył tę opiekę przez 24 godziny na dobę, wykonując wszystkie niezbędne czynności związane z codziennym funkcjonowaniem matki, w szczególności pomagał jej w utrzymaniu higieny osobistej, ubieraniu się, spożywaniu posiłków, przygotowywał posiłki, robił zakupy, sprzątał mieszkanie, dbał o ogrzewanie lokalu, organizował wizyty lekarskie oraz wykonywał inne czynności konieczne do zapewnienia spadkodawczyni bieżącej opieki i właściwych warunków życia.

44 W. H. jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w tym samym budynku, bezpośrednio nad lokalem zajmowanym przez spadkodawczynię. W celu usprawnienia sprawowania opieki nad matką oraz racjonalizacji kosztów utrzymania obu lokali połączył je funkcjonalnie poprzez wspólną instalację centralnego ogrzewania oraz instalacje ciepłej i zimnej wody. Rozwiązanie to umożliwiało nie tylko obniżenie kosztów eksploatacyjnych obu lokali, ale przede wszystkim pozwalało na sprawniejsze godzenie obowiązków związanych z całodobową opieką nad matką z bieżącym utrzymaniem obu nieruchomości we właściwym stanie technicznym i użytkowym.

45 W sprawowaniu opieki nad Z. H., stosownie do swoich możliwości – podczas wizyt w M. - wspierał W. H. jego syn J. K., który pomagał przy wykonywaniu czynności związanych z opieką nad babcią.

46 P. H. (1) również odwiedzał matkę za jej życia, jednak wizyty te miały charakter raczej okazjonalny. Odbywały się najczęściej nie częściej niż dwa razy w tygodniu i trwały stosunkowo krótko. P. H. (1) nie uczestniczył natomiast w sprawowaniu nad spadkodawczynią całodobowej, bieżącej opieki ani nie wykonywał w sposób stały obowiązków związanych z zapewnieniem jej codziennego funkcjonowania.

47 P. H.od momentu wyjechania na studia medyczne do P. miała dość ograniczony kontakt z babcią, którą odwiedzała wraz ze swoimi rodzicami przy okazji wizyt w domu rodzinnym. Nie utrzymywały też kontaktu telefonicznego.

48 (dowód: zeznania świadka W. H. (1)– protokół rozprawy z dnia 14.05.2026 r.

49 - k. 168 (płyta CD),

50 zeznania świadkaM. L. - protokół rozprawy z dnia

51 14.05.2026 r. - k. 168 (płyta CD),

52 zeznania świadka T. L. - protokół rozprawy z dnia

53 14.05.2026 r. - k. 168 (płyta CD),

54 przesłuchanie wnioskodawczyni P. H.– protokół rozprawy z dnia

55 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

56 przesłuchanie uczestnika postępowania J. K. – protokół

57 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

58 przesłuchanie uczestnika postępowania W. H. - protokół

59 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

60 przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. (1) - protokół rozprawy z

61 dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD))

62 J. K. ma 38 lat. Aktualnie zamieszkuje w Z., gdzie jest zatrudniony jako pracownik naukowy. Jego pobyt w tym mieście związany jest z wykonywaną pracą zawodową, jednak swoje dalsze plany zawodowe wiąże ze S. Z uwagi na niewielką odległość pomiędzy S.a M. zamierza zamieszkać w pobliżu ojca – W. H. – i w miarę jego potrzeb udzielać mu pomocy oraz sprawować nad nim opiekę. W. H.ma obecnie 67 lat, a jego stan zdrowia powoduje, że już obecnie wymaga większego wsparcia i pomocy ze strony osób najbliższych. J. K. bywa w M. systematycznie. Dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na dokonanie spłaty uczestniczki postępowania z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości.

63 P. H. ma 27 lat i odbywa obecnie staż lekarski. Na czas studiów wyprowadziła się do P. i to tam znajduje się obecnie centrum jej spraw życiowych. W przyszłości zamierza odbyć szkolenie specjalizacyjne i dopiero po jego ukończeniu planuje powrót do rodzinnej miejscowości oraz ewentualne związanie z nią swojej przyszłości zawodowej. Nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na dokonanie spłaty uczestnika postępowania, które zgodnie z jej deklaracjami, miałyby zostać zgromadzone przy wsparciu członków jej rodziny

64 (dowód: umowa o pracę z dnia 26.02.2026 r. – k. 139-141,

65 wydruk ze strony internetowej – k. 142- 144,

66 bilety – k. 145-147,

67 umowa zlecenie z dnia 30.09.2021 r. – k. 148-149,

68 umowa zlecenie z dnia 06.04.2022 r. – k. 150-151,

69 umowa zlecenie z dnia 27.04.2022 r. – k. 152-153,

70 umowa o pracę z dnia 01.03.2023 r. – k. 154-156,

71 umowa o pracę z dnia 09.01.2024 r. – k. 157-159,

72 umowa o pracę z dnia 10.02.2025 r. – k. 160-162,

73 umowa zlecenie z dnia 10.03.2022 r. – k. 163-164,

74 aneks do umowy zlecenie z dnia 10.03.2022 r. – k. 165,

75 częściowo zeznania świadka M. L.- protokół rozprawy z dnia

76 14.05.2026 r. - k. 168 (płyta CD),

77 częściowo zeznania świadka T. L. - protokół rozprawy z dnia

78 14.05.2026 r. - k. 168 (płyta CD),

79 przesłuchanie wnioskodawczyni P. H. – protokół rozprawy z dnia

80 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

81 przesłuchanie uczestnika postępowania J. K. – protokół rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

82 przesłuchanie uczestnika postępowania W. H.– protokół rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

83 przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. (1)- protokół rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD))

84 Aktualnie w spornym lokalu mieszkalnym nikt nie zamieszkuje. Dogląda go uczestnik postępowania W. H.

85 (dowód: zeznania świadka W. H. (1) – protokół rozprawy z dnia 14.05.2026 r.

86 - k. 168 (płyta CD),

87 zeznania świadka M. L. - protokół rozprawy z dnia

88 przesłuchanie uczestnika postępowania J. K. – protokół

89 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

90 przesłuchanie uczestnika postępowania W. H. - protokół

91 rozprawy z dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD),

92 przesłuchanie uczestnika postępowania P. H. (1) - protokół rozprawy z

93 dnia 18.06.2026 r. – k. 171 (płyta CD))

94 Sąd zważył, co następuje:

95 Zgłoszony na gruncie niniejszej sprawy wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

96 Z wnioskiem o przeprowadzenie sądowego działu spadku wystąpiła następczyni prawna jednego ze spadkobierców – wnioskodawczyni P. H. – wnosząc o ustalenie, iż w skład spadku po zmarłej Z. H.wchodzi lokal mieszkalny nr(...)położony w M.przy ul. (...), o powierzchni 93,41 m ( 2), dla którego Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz o dokonanie działu spadku w ten sposób, że prawo własności nieruchomości przyznane zostanie na jej wyłączną własność.

97 Żądanie w zakresie działu spadku znajduje oparcie w dyspozycji art. 1035 kc w zw. z art. 210 kc. Zgodnie z przywołanym unormowaniem, ilekroć spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, co oznacza, iż każdy ze spadkobierców może żądać zniesienia tejże wspólności. Zgodnie natomiast z treścią art. 1037 § 1 kc dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy zawartej między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Sądowy dział spadku winien obejmować cały majątek, choć z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku (art. 1038 § 2 kc). Zważyć przy tym należy, iż stosownie do treści art. 684 kpc skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Nadto po myśli przepisu art. 687 kpc, w braku podstaw do wydania postanowienia działowego w oparciu o zgodny wniosek uczestników, dział spadku będzie rozpoznany według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, co bezpośrednio nawiązuje również do przepisów regulujących zniesienie współwłasności, a w szczególności do art. 618 § 2 i 3 kpc. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, iż w sprawie o dział spadku należy dążyć przede wszystkim do zgodnego podziału, stosując odpowiednio przepis art. 622 kpc, a dopiero wówczas gdy próby doprowadzenia do działu zgodnego z wolą wszystkich spadkobierców, sąd przeprowadza dział stosownie do art. 623 kpc, po myśli którego jeśli brak jest podstaw do wydania postanowienia w myśl art. 622 kpc, a zachodzą warunki do dokonania podziału w naturze, sąd dokonuje tego podziału na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno-gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne.

98 Niewątpliwym w sprawie było, iż spadkobierczyni Z. H. zmarła w dniu 5 stycznia 2024 roku, a spadek po niej na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli synowie W. H.i P. H. (1) w udziale do ½ części spadku każdy. Poza sporem pozostawało także i to, że jedynym w zasadzie składnikiem spadku jest lokal mieszkalny stanowiący przedmiot niniejszego postępowania, a w toku postępowania strony zgodnie przyjęły – uwzględniając stan techniczny i wizualny lokalu – że jego wartość opiewa na kwotę 632.000 zł.

99 Wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania byli zatem zgodni co do składu spadku oraz wartości nieruchomości wchodzącej w jego skład, pozostając w sporze jedynie co do sposobu działu spadku i wyjścia z współwłasności.

100 Mając na względzie powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia.

101 Instytucja współwłasności uregulowana jest w art. 195 kc, zgodnie z treścią którego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Co warte zważenia już na wstępie, współwłasność nie stanowi odrębnej instytucji prawa rzeczowego, lecz jest szczególnym rodzajem własności, a z przytoczonej powyżej definicji współwłasności wynika, iż stosunek ten ma trzy podstawowe cechy: jedność przedmiotu, wielość podmiotów oraz niepodzielność wspólnego prawa. Określenie, że w wypadku współwłasności prawo własności przysługuje kilku osobom niepodzielnie, oznacza, iż pomimo istnienia takiej współwłasności rzecz nie jest podzielona i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje wyłączne prawo do jej fizycznie określonej części, a – wręcz przeciwnie – każdy ze współwłaścicieli ma jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem innych współwłaścicieli.

102 Nie budzi przy tym wątpliwości, że w swojej istocie współwłasność stanowi stosunek o charakterze nietrwałym i tymczasowym, o czym świadczy treść art. 210 kc, zgodnie z brzmieniem którego każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, jeżeli umownie nie wyłączono tego uprawnienia. Po myśli natomiast art. 211 kc, każdy ze współwłaścicieli może żądać, żeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Z kolei stosownie do unormowania znajdującego się w art. 212 kc jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne, a przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi (§1). Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego (§2).

103 Założeniem przepisów normujących zasady znoszenia współwłasności jest zatem - w pierwszym rzędzie - uwzględnienie woli uczestników postępowania w zakresie sposobu jej zniesienia. Gdy złożą oni zgodny wniosek, a więc wskażą taki sposób podziału rzecz, który nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza interesu żadnego z nich w sposób rażący, sądowi nie pozostaje nic innego jak wydanie postanowienia odpowiadającego treści wniosku. Przy braku takiego zgodnego wniosku, a taka właśnie sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej, zniesienie współwłasności rzeczy winno nastąpić w pierwszej kolejności przez podział fizyczny rzeczy - jak wymaga tego zacytowany powyżej art. 211 kc, który tę zasadę preferuje. Sąd w takim przypadku powinien ustalić, czy tego rodzaju podział jest prawnie dopuszczalny, tzn. nie jest sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo nie pociągałby za sobą istotnej zmiany rzeczy lub znacznego zmniejszenia jej wartości, a nadto że jest obiektywnie możliwy w okolicznościach sprawy. Dopiero stwierdzenie przez sąd, że nie jest możliwe lub nie jest dopuszczalne wyjście z niepodzielności rzeczy w drodze jej fizycznego podziału, pozwala przystąpić do rozważenia, który z dwóch pozostałych sposobów - a zatem przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli (lub współwłaścicielom) z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedaż rzeczy z zachowaniem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie egzekucji z nieruchomości, jest bardziej odpowiedni ze względu na całokształt występujących w sprawie okoliczności.

104 W realiach niniejszej sprawy zniesienie współwłasności poprzez fizyczny podział nieruchomości należało wykluczyć. Przedmiot współwłasności stanowi bowiem lokal mieszkalny usytuowany w budynku wielorodzinnym objętym reżimem ustawy o własności lokali, funkcjonującym jako wspólnota mieszkaniowa. Już z tego względu dokonanie podziału jednego lokalu na dwa odrębne lokale mieszkalne wymagałoby spełnienia szeregu przesłanek prawnych i technicznych, których występowania w niniejszej sprawie nie wykazano. Co więcej, żadna ze stron postępowania nie postulowała nawet o rozważenie możliwości fizycznego podziału lokalu. Wręcz przeciwnie. Nie bez znaczenia w tym kontekście pozostaje i to, że choć J. K. i P. H. są ze sobą spokrewnieni, to w praktyce nie utrzymują ze sobą żadnych relacji, a w szczególności relacji pozwalających na zgodne współdziałanie. Analogicznie od wielu lat skonfliktowani pozostają ich ojcowie – W. H. i P. H. (1) W konsekwencji pomiędzy współwłaścicielami brak jest elementarnego porozumienia koniecznego do wspólnego – w jakimkolwiek zakresie - korzystania z nieruchomości oraz podejmowania decyzji dotyczących jej zarządu. Choć zatem stosownie do poglądu wyrażanego w orzecznictwie sam fakt niewyrażania przez współwłaścicieli zgody na fizyczny podział nieruchomości nie oznacza, że tego rodzaju podział jest wykluczony, gdyż w przypadku sądowego zniesienia współwłasności nie ma obowiązku, aby przyjęty sposób podziału akceptowany był przez wszystkich współwłaścicieli, to jednak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, kiedy żadna ze stron nie dopuszczała nawet opcji wykorzystania takiegoż sposobu wyjścia z współwłasności, pozostawałby on sprzeczny z celem samej instytucji, jak i zasadami współżycia społecznego.

105 Uwzględniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy, a także społeczno-gospodarczy cel instytucji zniesienia współwłasności, Sąd doszedł do przekonania, że najwłaściwszym sposobem jej zniesienia będzie przyznanie prawa własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego na wyłączną własność uczestnika J. K., z obowiązkiem spłaty wnioskodawczyni.

106 Nie uszło przy tym uwadze Sądu, że obecnie ani wnioskodawczyni ani uczestnik postępowania J. K. nie zamieszkują na stałe w M.. Okoliczność ta sama w sobie nie mogła jednak przesądzać o sposobie zniesienia współwłasności. Istotne znaczenie miało bowiem to, że J. K.na przestrzeni ostatnich lat regularnie przebywał w M., wspierając swoją obecnością i pomocą zarówno ojca – W. H. – jak i zamieszkującą w spornym lokalu za życia spadkodawczynię Z. H.. Udzielał pomocy w sprawowaniu nad nią opieki, wykonując – stosownie do swoich możliwości i obecności – czynności związane z jej codziennym funkcjonowaniem. Z kolei P. H., od czasu wyjazdu na studia do P., odwiedzała M. sporadycznie, podobnie jak sporadyczny charakter miały jej kontakty z babcią. Na korzyść uczestnika przemawiają również jego realne plany życiowe. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że zamierza on związać swoją dalszą karierę zawodową ze S., położonym w stosunkowo niewielkiej odległości od M.. Pozwoli mu to na regularne przebywanie w pobliżu ojca oraz udzielanie mu pomocy w zakresie odpowiadającym jego potrzebom. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie stanowią wyłącznie deklaracji dotyczących bliżej nieokreślonej przyszłości.

107 Za okoliczność o szczególnej doniosłości Sąd uznał natomiast fakt, że przez ostatnie lata życia spadkodawczyni całodobową opiekę nad nią sprawował W. H.. Gdy Z. H., z uwagi na wiek i stan zdrowia, była już osobą leżącą, to właśnie on przez całą dobę wykonywał wszystkie czynności niezbędne do zapewnienia jej właściwych warunków życia i funkcjonowania, rezygnując w znacznym zakresie z własnego czasu i aktywności. W ocenie Sądu zgodne z zasadami słuszności oraz zasadami współżycia społecznego jest, aby osoba, która przez wiele lat z takim zaangażowaniem sprawowała opiekę nad swoim schorowanym rodzicem, mogła obecnie – będąc w wieku 67 lat i sama zmagając się z problemami zdrowotnymi – liczyć na analogiczne wsparcie ze strony własnego dziecka, które to wyraża rzeczywistą wolę sprawowania nad nim opieki. Przyznanie spornego lokalu J. K. stwarza ku temu realne warunki. Lokal ten znajduje się bowiem bezpośrednio pod mieszkaniem należącym do W. H., co umożliwia uczestnikowi pozostawanie w bezpośrednim sąsiedztwie ojca i sprawowanie nad nim bieżącej opieki. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że lokal będący przedmiotem niniejszego postępowania usytuowany jest na niższej kondygnacji budynku niż lokal należący do W. H.. W budynku pozbawionym windy okoliczność ta może mieć w przyszłości istotne znaczenie praktyczne, umożliwiając – w razie pogorszenia stanu zdrowia lub sprawności W. H. – korzystanie z lokalu położonego na niższej kondygnacji.

108 Odmiennej oceny nie uzasadniają argumenty podnoszone przez wnioskodawczynię. Sąd nie kwestionuje oczywiście szczerości jej deklaracji, że po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego zamierza powrócić do M. i wykonywać tam zawód lekarza, mając jednak na względzie, że na obecnym etapie są to jedynie plany dotyczące nieokreślonej przyszłości. Wnioskodawczyni dopiero planuje odbycie specjalizacji, nie jest przy tym przesądzone ani jaką specjalizację wybierze, ani gdzie będzie ją odbywać, co oznacza, że jej powrót do M. w perspektywie najbliższych lat pozostaje zdarzeniem niepewnym. Z tego względu okoliczność ta nie mogła zostać uznana za argument przeważający przy wyborze sposobu zniesienia współwłasności.

109 Za nietrafiony Sąd uznał również powołany przez wnioskodawczynię argument, że za przyznaniem jej nieruchomości przemawia również interes społeczności lokalnej, związany z zamieszkiwaniem w M. lekarza i świadczenia usług medycznych mieszkańcom. Nie można uznać, że interes społeczności może wyprzedzać interes majątkowy współwłaściciela nieruchomości służącej wyłącznie celom prywatnym.

110 W kategoriach przekonującego nie został również oceniony przez Sąd argument, że przyznanie lokalu wnioskodawczyni umożliwiłoby jej ewentualne świadczenie pomocy czy sprawowanie opieki nad wujem W. H.. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, a o czym była już mowa również w powyżej poczynionych rozważaniach, pomiędzy rodziną W. H. a rodziną P. H. (1) od wielu lat istnieje głęboki konflikt. Strony nie utrzymują relacji rodzinnych ani bieżących kontaktów, a brak porozumienia pomiędzy nimi był jedną z przyczyn konieczności sądowego zniesienia współwłasności. W tych okolicznościach deklarowana przez wnioskodawczynię gotowość sprawowania opieki nad wujem, nawet uwzględniając wykształcenie medyczne wnioskodawczyni, nie znajduje oparcia w dotychczasowym przebiegu relacji rodzinnych i nie mogła zostać uznana za okoliczność przemawiającą za przyznaniem jej prawa własności przedmiotowego lokalu.

111 Dodatkowo - choć okoliczność ta nie miała charakteru rozstrzygającego - Sąd uwzględnił również realne możliwości finansowe stron w zakresie dokonania spłaty współwłaściciela. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, żeJ. K. dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na niezwłoczne dokonanie spłaty wnioskodawczyni. Oznacza to z kolei, że przyjęty sposób zniesienia współwłasności umożliwia definitywne zakończenie istniejącego pomiędzy stronami stosunku współwłasności bez konieczności odraczania wykonania obowiązku spłaty i bez generowania dalszego stanu niepewności prawnej. Odmiennie przedstawia się zaś sytuacja wnioskodawczyni, która przyznała, że nie dysponuje obecnie środkami niezbędnymi do spłaty uczestnika. Zgodnie z jej twierdzeniami, środki te miałyby zostać dopiero zgromadzone przy wsparciu członków jej rodziny, a tym samym możliwość wykonania obowiązku spłaty uzależniona jest od przyszłych i w pewnym zakresie niezależnych od niej okoliczności. Nie oznacza to oczywiście, że sama ta okoliczność wykluczała przyznanie nieruchomości P. H., jednak stanowiła dodatkowy argument przemawiający za wyborem rozwiązania, które już na etapie orzekania gwarantuje szybkie, rzeczywiste i definitywne zakończenie stosunku współwłasności.

112 Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony postępowania oraz na podstawie zeznań świadków: W. H. (1), M. L.i T. L., a nadto w oparciu o przesłuchanie stron.

113 Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w punkcie 2. sentencji postanowienia dokonując działu spadku oraz zniesienia współwłasności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny nr(...) położony w M. przy ul. (...), w ten sposób, że prawo własności tej nieruchomości przyznał na wyłączną własność uczestnikowi postępowania J. K..

114 Wobec przyznania na wyłączną własność uczestnika J. K. lokalu mieszkalnego o wartości 632.000 zł, Sąd – stosownie do wielkości udziałów stron wynoszących po 1/2 części – zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 316.000 zł tytułem spłaty przysługującego jej udziału we współwłasności nieruchomości. Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do odroczenia terminu spełnienia świadczenia. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika bowiem, że J. K. dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na jednorazowe i niezwłoczne dokonanie spłaty.

115 Mając na względzie powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 3. sentencji postanowienia.

116 SSR Mariusz Grobelny