Zarządzenie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 8 maja 2019 r., IX P 474/18

zarządzenie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 8 maja 2019 r., IX P 474/18

Uzasadnienie

1 Pozwem wniesionym w dniu 3 września 2018 r. S. K. domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Sądu Okręgowego w S.25.063,50 zł w tym 23.100 zł tytułem niewypłaconej mu części wynagrodzeń za okres od stycznia 2013 r. do stycznia 2014 r. (w kwotach po 1.700 zł miesięcznie za styczeń, luty i marzec 2013 r. i po 1.800 zł miesięcznie za dalszy okres) oraz 1.963,50 zł tytułem części dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2013 i 2014 wraz z ustawowymi odsetkami od dat wyszczególnionych w pozwie odpowiadających datom wymagalności poszczególnych świadczeń. Dochodzone za poszczególne miesiące kwoty, od których wyliczone zostało dodatkowe wynagrodzenie roczne, odpowiadały dodatkowi za wysługę lat, którego powód zatrudniony jako dyrektor Sądu Okręgowego w S. okresowo nie otrzymywał w związku ze zmianą przepisów dokonaną ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy prawo o ustrojów sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 203, poz. 1192). Powód wywodził, iż po zmianie przepisów, pomimo braku wyraźnej regulacji w tym zakresie (luki prawnej), miał nadal prawo do posiadanego wcześniej dodatku. Podkreślał przy tym, iż w okresie objętym pozwem był jedynym pracownikiem pozwanego, który dodatku nie otrzymywał, przy czym nie przestał być pracownikiem sądu w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sadów i prokuratury (tekst jednolity – Dz. U. z 2011 r., Nr 109, poz. 639 ze zm.), która dla takich pracowników przewidywała dodatek za wieloletnią pracę w jej art. 15.

2 Zdaniem powoda oceny zasadności jego roszczenia nie można dokonać jedynie opierając się na literalnym brzmieniu przepisów bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy. Dokonując odpowiedniej wykładni lukę w postaci braku uregulowania kwestii dodatku stażowego dyrektora sądu można usunąć. Powód wskazał, że do okresu spornego dodatek stażowy otrzymywał. W okresie spornym z kolei jego wynagrodzenie miało być w myśl art. 11 ust. 3 wspomnianej ustawy zmieniającej określone przez Ministra Sprawiedliwości w wysokości nie niższej niż dotychczasowa. Powód podkreślił, że wydane przez Ministra Sprawiedliwości w dniu 17 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1482) dotyczy jedynie określenia poziomu wynagrodzenia zasadniczego dyrektora sądu oraz dodatku specjalnego i nagrody za szczególne osiągnięcia, nie miało charakteru kompleksowego, nie wyłączało stosowania innych przepisów o wynagrodzeniu, w tym dotyczących pracowników sądów. Za taką interpretacją przemawia w ocenie powoda późniejsza nowelizacja ustawy o ustroju sądów powszechnych obowiązująca od 24 stycznia 2014 r., gdzie stosowne odesłanie się znalazło. Potwierdza ona kwalifikowanie dyrektora sądu jako pracownika sądu w zakresie wszystkich składników wynagrodzenia. Powód wskazał, że w okresie spornym przysługiwało mu prawo do dodatku stażowego na podstawie art. 15 ustawy o pracownikach sadów i prokuratury. Jako pracownik w rozumieniu przepisów prawa pracy był bowiem powód zatrudniony na stanowisku dyrektora sądu przez konkretny sąd i pozbawienie go jako jedynego pracownika miało charakter bezprawny.

3 Powód wniósł również o zasadzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.

4 Pozwany Sąd Okręgowy w S. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wskazywał, iż w okresie objętym sporem przepisy regulującej wynagrodzenie dyrektorów sądów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity – Dz.U. z 2015 r., poz. 133 z późn.zm.) nie przewidywały prawa dyrektorów sądów do dodatku za wieloletnią pracę. Powoływał się nadto na stanowisko Ministra Sprawiedliwości potwierdzające świadomy zamiar autora przepisów pozbawienia dyrektorów sądów dodatków za wieloletnią pracę, a skompensowanie im wynikającego z tego uszczuplenia zarobków nagrodami za szczególne osiągnięcia w pracy.

5 Pozwany zauważył, że w dniu 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 203, poz. 1192), która przeniosła zasady wynagradzania dyrektorów sadów na grunt ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sadów powszechnych (j.t. - Dz. U. z 2015 r., poz. 133 z późn. zm.). pozwany zauważył, że przepisy tej ostatniej ustawy pozwalają jedynie na przyznanie przez Ministra Sprawiedliwości wynagrodzenia zasadniczego i dodatku specjalnego oraz nagrody. Jednocześnie ustawodawca ograniczył stosownie do dyrektorów sądów ustawy o pracownikach sądów i prokuratury w zakresie regulacji dotyczącej dodatku stażowego (art. 15), do której brak było odesłania. Zauważył ponadto, że rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 2013 r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz. U. z 2013 r., poz. 646) stanowisko dyrektora usunięto z wykazu stanowisk, na których zatrudniani są urzędnicy w sądach i prokuraturze. Pozwany wskazał, że brak dodatku stażowego został zrekompensowany dyrektorom sądów, w tym powodowi, dodatkiem specjalnym. Zauważył, że w efekcie zmian regulacji wynagrodzenie powoda wzrosło. Podkreślił, ze pozbawienie dyrektorów dodatków stażowych w spornym okresie było świadome i zostało zrekompensowane. Żądanie powoda pozwany ocenił jako prowadzące do nadużycia prawa.

6 Za odpowiedzią na pozew pozwany nadesłał wyliczenie należności dochodzonych pozwem przy założeniu słuszności roszczenia powoda co do zasady. Wyliczenie odpowiada żądaniu pozwu.

7 Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

8 Z dniem 7 stycznia 2005 r. S. K. został powołany na stanowisko dyrektora Sądu Okręgowego w S. z wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 4.200 zł wraz z dodatkiem funkcyjnym wynoszącym 1483,20 zł. Wynagrodzenie i dodatek systematycznie wzrastały. Prezes Sądu Okręgowego przyznawał również okresowo dyrektorowi Sądu dodatek specjalny w związku ze zwiększeniem zakresu obowiązków służbowych i wykonywaniem ich w sposób szczególnie wyróżniający. S. K. otrzymywał nagrody za szczególne osiągniecia w pracy oraz przewidziane prawem nagrody jubileuszowe.

9 Począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r. Minister Sprawiedliwości przyznał S. K. miesięczne wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 8.500 zł oraz dodatek specjalny na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. w wysokości 850 zł. Wynagrodzenie to podwyższono do kwoty 9.000 zł a dodatek do kwoty 900 zł od 1 kwietnia 2013 r. wypłacanie dodatku przedłużono na okres do 31 grudnia 2013 r.

10 S. K. wypłacono wynagrodzenia:

11 - za styczeń 2013 r. – 25 stycznia 2013 r.,

12 - za luty 2013 r. – 26 lutego 2013 r.,

13 - za marzec 2013 r. – 26 marca 2013 r.,

14 - za kwiecień 2013 r. – 26 kwietnia 2013 r.,

15 - za maj 2013 r. – 24 maja 2013 r.,

16 - za czerwiec 2013 r. – 26 czerwca 2013 r.

17 - za lipiec 2013 r. – 26 lipca 2013 r.,

18 - za sierpień 2013 r. – 26 sierpnia 2013 r.,

19 - za wrzesień 2013 r. – 26 września 2013 r.,

20 - za październik 2013 r. – 25 października 2013 r.,

21 - za listopad 2013 r. – 26 listopada 2013 r.,

22 - za grudzień 2013 r. – 20 grudnia 2013 r.,

23 - za styczeń 2014 r. – 27 stycznia 2014 r.

24 21 lutego 2014 r. S. K. otrzymał dodatkowe wynagrodzenie roczne za rok 2013 a 27 lutego 2015 r. za rok 2014. Wynagrodzenia nie zawierały dodatku stażowego, który w okresie od stycznia do marca 2013 r. wynosiłby 1.700 zł a od kwietnia do grudnia 2013 r. – 1.800 zł.

25 Pismem z dnia 24 stycznia 2014 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformowała S. K. o przyznaniu mu począwszy od dnia 1 lutego 2014 r. dodatku za wysługę lat w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego.

26 W dniu 21 maja 2018 r. S. K. złożył wypowiedzenie umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę. Stosunek pracy rozwiązał się z dniem 31 sierpnia 2018 r.

27 Niesporne, nadto:

28 - powołanie k. 11 cz. B akt osobowych powoda,

29 - pisma w przedmiocie wysokości wynagrodzenia – k. 10-10v oraz k. 15, 16, 26, 28, 49, 62, 64, 66, 76, 77 cz. B akt osobowych powoda,

30 - pisma w przedmiocie wysokości dodatku specjalnego – k. 18, 19, 20, 29, 30, 41, 43, 45, 54, 63, 67, 68, 70, 71, 74, 81, 83, 84, 85, 96, 97, 100, 121 w cz. B akt osobowych powoda,

31 - pisma Ministra Sprawiedliwości – k. 112, 119 cz. B akt osobowych powoda,

32 - pismo Prezesa Sądu Okręgowego – k. 11 oraz k. 125 cz. B akt osobowych powoda,

33 - zaświadczenie o zarobkach – k. 8, 12-12v,

34 - zaświadczenie o wypłatach wynagrodzeń – k. 13,

35 - wyliczenie dodatku stażowego i dodatkowego wynagrodzenia rocznego,

36 - wypowiedzenie umowy o pracę – k. 1 cz. C akt osobowych powoda,

37 - odwołanie – k. 9,

38 - świadectwo pracy – k. 16 cz. C akt osobowych powoda.

39 Sąd zważył, co następuje.

40 Powództwo zasługiwało w całości na uwzględnienie.

41 Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony w oparciu o dokumentację przedłożoną przez strony i dokumenty zawarte w aktach osobowych powoda, których rzetelność i autentyczność, a w konsekwencji wiarygodność nie nasuwały żadnych wątpliwości. Ze zgodnych oświadczeń stron co do okoliczności faktycznych wynika, że pozostawały one w całości poza sporem. Nie było w szczególności kwestią sporną, jakie wynagrodzenie, w jakich datach i z czego składające się powód otrzymał w okresie od stycznia 2013 r. do stycznia 2014 r. oraz kiedy i w jakich wysokościach otrzymał wynagrodzenia roczne za lata 2013 i 2014 r. Spór stron wynikał jedynie z odmiennej interpretacji przepisów prawa w zakresie przysługiwania powodowi we wskazanym okresie dodatku stażowego.

42 Do dnia 31 grudnia 2012 r. zasady wynagradzania dyrektorów sądów regulowała ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (wówczas tekst jednolity – Dz.U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639 z późn.zm.) oraz wydane na podstawie art. 14 ust. 1 tej ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz. U. z 2010 r. Nr 49, poz. 299). Wskazana grupa zawodowa wymieniona została w stanowiącej załącznik nr 1 do przedmiotowego rozporządzenia tabeli stanowisk, na których są zatrudniani urzędnicy w sądach i w prokuraturze oraz kwalifikacji wymaganych do zajmowania tych stanowisk. Zgodnie z art. 15 wskazanej wyżej ustawy urzędnikom sądów, a zatem także dyrektorom przysługiwał dodatek za wieloletnią pracę w wysokości wynoszącej po 5 latach pracy 5 % miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, wzrastający za każdy dalszy rok pracy o jeden punkt procentowy aż do osiągnięcia 20 % tego wynagrodzenia. Dyrektorzy sądów, podobnie jak pozostali urzędnicy byli też uprawnieni chociażby do nagrody jubileuszowej (art. 16 ustawy) czy odprawy w związku z przejściem na emeryturę czy rentę (art. 17 ustawy).

43 Z dniem 1 stycznia 2013 r. nastąpiła zmiana obowiązujących przepisów dokonana ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 203, poz.1192), zwaną dalej „ustawą zmieniającą”. Do ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (wówczas tekst jednolity – Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070) dodane zostały art. 32c i 32d. W myśl pierwszego z tych przepisów dyrektorowi sądu i zastępcy dyrektora sądu przysługuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości ustalonej przez Ministra Sprawiedliwości (art. 32c § 1), mogą być im przyznane także dodatek specjalny z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków lub zadań oraz nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy (art. 32c § 2); wysokość wskazanych świadczeń określić ma rozporządzenie (art. 32c § 3). Zgodnie natomiast z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. art. 32d ustawy o ustroju sądów do dyrektora sądu oraz zastępcy dyrektora sądu stosuje się odpowiednio przepisy art. 6-7 oraz 9-11 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639 i Nr 113, poz. 659).

44 Wskazana nowelizacja ustawy o ustroju sądów powszechnych skutkowała zaprzestaniem wypłaty na rzecz powoda od 1 stycznia 2013 r. dodatku za wysługę lat. Wspomniany dodatek określony był bowiem w art. 15 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury, do którego nie odsyłał dodany od 1 stycznia 2013 r. art. 32d ustawy o ustroju sądów powszechnych.

45 Literalne brzmienie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2013 r. przemawiałoby za uznaniem, iż z dniem 1 stycznia 2013 r. dyrektorzy sądów rzeczywiście utracili prawo do dodatku za wysługę lat. W ocenie Sądu nie sposób jednak ograniczyć się do tego literalnego brzmienia. Trudno uznać bowiem, by wprowadzając przepisy dotyczące dyrektorów sądów do ustawy o ustroju sadów powszechnych ustawodawca chciał wyłączyć w stosunku do tej grupy pracowniczej stosowanie wszystkich poza objętymi odesłaniem zawartym w art. 32d ustawy, przepisów ustawy o pracownikach sądów i prokuratury. Oznaczałoby to bowiem pozbawienie tej grupy zawodowej nie tylko dodatku za wieloletnią pracę, ale i takich świadczeń jak prawo do nagrody jubileuszowej czy odprawy emerytalno-rentowej – powszechnych składników wynagrodzenia. Takiego pozbawienia nie tłumaczy zamierzone przez ustawodawcę (co wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej) traktowanie tego stanowiska jak menadżerskiego. Zamiar ten uzasadnia jedynie wprowadzenie dodatku specjalnego i nagród, ale nie ograniczenie wcześniej przyznanych składników wynagrodzenia. Podkreślenia wymaga, iż z dniem 1 stycznia 2013 r. stosunek pracy łączący strony nie uległ przekształceniu w stosunek innego rodzaju. Nie ma zatem racjonalnych powodów do pozbawienia dyrektorów zwykłych dla pracowników sądów składników wynagrodzenia. Pozbawienie tylko jednej grupy zawodowej zatrudnionej w sądach określonych świadczeń (typowych świadczeń pracowniczych w sądownictwie i w ogóle w sferze budżetowej) budziłoby uzasadnione wątpliwości co do zachowania standardów konstytucyjnych wynikających z art. 32 Konstytucji RP. Zauważyć należy, że z treści art. 32c Prawa o ustroju sądów powszechnych nie wynika jednoznacznie, iż wymienione tam składniki wynagrodzenia są jedynymi (wyłącznymi) przysługującymi dyrektorom sądów. Przemawia to za uznaniem, że art. 32d Prawa o ustroju sądów powszechnych nie zawierał zamkniętego katalogu przepisów ustawy o pracownikach sądów i prokuratury, znajdujących zastosowanie do dyrektorów sądów.

46 Sąd zauważył, że wątpliwości interpretacyjne usunęła zmiana wskazanego przepisu dokonana z dniem 24 stycznia 2014 r. ustawą z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 31). Po nowelizacji, zgodnie z przepisem, o jakim mowa, do dyrektora sądu oraz zastępcy dyrektora sądu stosuje się odpowiednio przepisy art. 6-7, art. 9-11 oraz art. 14a-18 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639, z późn. zm.), a do ustalania uprawnień do dodatku za wieloletnią pracę i nagrody jubileuszowej stosuje się zasady określone w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 1 tej ostatniej ustawy. Wskazana zmiana, eliminująca możliwość takiej wykładni przepisu, która różnicowałaby sytuację jednej grupy zawodowej w sądach w stosunku do pozostałych, przemawia za przyjęciem, iż zamiarem ustawodawcy nie było pozbawienie dyrektorów sądów od 1 stycznia 2013 r. dotychczas przysługujących im składników wynagrodzenia.

47 Wyrażony wyżej pogląd znajduje też oparcie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2015 r. wydanym w sprawie II PK 74/14 (opubl. w LEX nr 1628923 i OSNP 2016/8/103).

48 Podzielając zawarty w przywołanym wyroku podgląd Sądu Najwyższego Sąd rozpoznający sprawę niniejszą nie podzielił jednocześnie argumentacji strony pozwanej. Przywołane przez pozwanego pismo z dnia 8 lipca 2015 r. stanowi interpretację Ministra Sprawiedliwości – następczą wobec uregulowań będących przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu. Nie jest stanowiskiem ustawodawcy, gdyż ten wypowiedział się niejako w tym zakresie w drodze odpowiedniej nowelizacji przepisów zawierającej właściwe odesłania. Nie jest trafny pogląd co do rekompensowania dyrektorowi sądu utraty zasiłku stażowego przez przyznanie dodatku specjalnego, gdyż tego typu dodatek powód uzyskiwał regularnie i przez wiele lat jeszcze przed rokiem 2013. Ponadto dodatek ten przyznawany był każdorazowo w związku ze zwiększonym zakresem obowiązków dyrektora i nie odnosił się w żaden sposób do jego stażu pracy. W tej sytuacji domagania się przez powoda należnej mu części wynagrodzenia nie sposób poczytywać za niezgodne z zasadami współżycia społecznego bądź nadużycie prawa.

49 W tych warunkach żądanie powoda podlegało uwzględnieniu w całości przy braku sporu storn procesu, co do prawidłowości wyliczenia roszczenia. Dochodzone kwoty odpowiadały bowiem w przypadku wynagrodzeń miesięcznych 20 % otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego, a w przypadku dodatkowego wynagrodzenia rocznego 8,5% dochodzonej dodatkowo za dany rok kwoty, co jest zgodne z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1144 z późn. zm.).

50 Na całkowite uwzględnianie zasługiwało również żądanie odsetek oparte na treści art. 480 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Zgodnie z regulaminem wynagradzania obowiązującym u pozwanego w okresie objętym sporem wynagrodzenie było płatne z dołu do trzeciego dnia poprzedzającego koniec danego miesiąca, a jeśli był to dzień wolny od pracy w dniu poprzedzającym ten dzień. Tym samym żądanie odsetek od poszczególnych kwot miesięcznego wynagrodzenia naliczanych począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wynagrodzenie przysługuje, jest uzasadnione. W przypadku dodatkowych wynagrodzeń rocznych odsetki należą się od 1 kwietnia kolejnego roku, jako że w myśl art. 5 ust. 2 powołanej wcześniej ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej wynagrodzenie takie winno być płatne w ciągu trzech pierwszych miesięcy kalendarzowych kolejnego roku, tj. do 31 marca. Daty wypłat poszczególnych wynagrodzeń nie były przedmiotem sporu i tym samym do naliczania odsetek od zasądzonych należności przyjęto jako daty początkowe ich wymagalności, tj. następujące dzień po wypłatach poszczególnych wynagrodzeń miesięcznych i dodatkowych wynagrodzeń rocznych.

51 Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku.

52 W punkcie drugim wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania mając na uwadze art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz fakt, iż pozwany przegrał sprawę w całości. Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania pozwany na wniosek powoda winien zwrócić mu koszty celowej obrony jego praw przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2700 zł została ustalona w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), w szczególności § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia.

53 Na podstawie art. 477² § 1 k.p.c. Sąd był zobligowany do nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Orzeczenie w tym zakresie zawarte zostało w punkcie trzecim wyroku, a wskazana kwota odpowiada wynagrodzeniu zasadniczemu powoda.

ZARZĄDZENIE

54 1. (...)

55 2. (...)

56 3. (...)

57 (...)