Uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 12 maja 2015 r., VI RNs 77/15

uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie z dnia 12 maja 2015 r., VI RNs 77/15

Uzasadnienie

1 W tutejszym Sądzie z urzędu wszczęte zostało postępowanie o ustanowienie opieki prawnej dla całkowicie ubezwłasnowolnionej M. O..

2 Uczestnikami postępowania były córki ubezwłasnowolnionej : B. J. i J. W.. Każda z nich wnosiła o to aby, to ją sąd ustanowił opiekunem prawnym dla matki.

3 Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny :

4 Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19.12.2014 roku w sprawie syg. akt IV Ns 66 /14 M. O. ur. (...) z domu W. została całkowicie ubezwłasnowolniona z powodu choroby psychicznej. Z badania przeprowadzonego przez biegłych lekarza psychiatrę i biegłego psychologa 3. 10. 2014r. oraz opinii sądowo – psychiatrycznej wynika, że M. O. ma 71 lat, od 1988 roku była leczona psychiatrycznie z powodu zespołu paranoidalnego, potem schizofrenii paranoidalnej. Z powodu tej choroby psychicznej nie jest ona zdolna do samodzielnego funkcjonowania, ma całkowicie zniesioną zdolność kierowania swoim postępowaniem, nie jest w stanie załatwiać własnych spraw, wymaga stałej pomocy i opieki innych osób. Stwierdzono, że M. O. mieszka z córką J. W., która się nią opiekuje, robi zakupy, wozi do lekarzy, pilnuje leczenia, wykupuje leki, rozkłada w kieliszkach. Badana ma również drugą córkę B. J. – do obu córek ma pozytywny stosunek (k.100-104 akt IV Ns 66 /14 ).

5 J. W. ma 46 lat, jest panną, nie ma dzieci. Ma wykształcenie średnie ekonomiczne, pracuje na Poczcie Polskiej jako starszy asystent ds. obsługi klienta, zarabia brutto 3.348 zł. miesięcznie , netto około 2.400 . Całe życie mieszka z matką M. O. w trzypokojowym mieszkaniu przy ul. (...) w W.. Lokal ten ma 48 mkw, jego właścicielami są obecnie M. O. w ½ , J. W. w ¼ i B. J. w ¼. Uczestniczki udziały w tym lokalu nabyły w spadku po ich zmarłym niedawno ojcu. Dysponowanie tym lokalem jest przedmiotem ich sporu. J. W. chce nadal mieszkać z matką i opiekować się nią, znieść współwłasności i siostrę spłacić. Wniosła o dział spadku po ojcu i przyznanie jej na wyłączną własność udziału w lokalu rodziców. J. W. mieszkając z matką w jednym lokalu zajmuje się sprawami domowymi, opłacaniem rachunków, praniem, sprzątaniem, jak potrzeba to wzywa fachowca, potrafi też korzystać z telefonu i w razie potrzeby wezwać pogotowie, choć gdy zachorował ojciec to zadzwoniła najpierw do siostry. Uważa, że będzie lepszym opiekunem dla matki, bo mieszka z nią, opiekuje się nią i jest z nią związana emocjonalnie. Uważa się za osobę zaradną, bo „ od 20 lat pracuję przy pieniądzach i daję sobie radę”. Obawia się natomiast , że siostra sprowadzi się do swojego pokoju w ich mieszkaniu, razem ze swoim niepełnosprawnym synem, lub też pokój ten odstąpi lub wynajmie innej osobie, co zaburzałoby dotychczasową stabilizację jej i matki. Jej zdaniem jej matka chce, aby to ona nadal z nią mieszkała i nią się opiekowała, natomiast nie chce aby do ich mieszkania sprowadziła się jej młodsza córka ze swoim niepełnosprawnym synem.

6 B. J. ma 42 lata, jest księgową, ale nie pracuje. Pozostaje na świadczeniu pielęgnacyjnym na niepełnosprawnego syna, którym się opiekuje, czasami wyjeżdża z nim na turnusy rehabilitacyjne. Mieszka z byłym mężem i dwójka dzieci, w tym dorosłą córką w dwupokojowym mieszkaniu, gdzie dla tylu osób jest za ciasno. Posiada klucze do mieszkania matki, którą odwiedza i też załatwia jej różne sprawy, płaci też ¼ czynszu za mieszkanie matki. To z jej wniosku toczyła się sprawa o ubezwłasnowolnieniem matki. B. J. w 2009 roku ukończyła roczną Medyczną Szkołę Policealną i uzyskała tytuł asystenta osoby niepełnosprawnej (k.18). Uczestniczka nie poinformowała siostry o toczącej się sprawie o opiekę prawną, uważa, że siostra przebywając poza domem ok. 11 godzin nie może sprawować opieki nad matką, nadto uważa, że jej siostra mieszkając stale z chorą psychicznie matką powinna „ poddać się działaniom na poprawę swojej psychiki, bo można mieć psychozę”. Uważa jednak siostrę za osobę uczciwą, co szczerze przyznała.

7 M. O. mieszka nadal z córką J. W. i jest pod jej opieką, choć B. J. też w tej opiece uczestniczy. Do opieki nad M. O. przychodzi także codziennie opiekunka prywatna, która podaje jej ciepły posiłek, mierzy ciśnienie, przebywa 3 godziny. M. O. ma emeryturę w wysokości ok. 1.300 złotych oraz w spadku po mężu pieniądze na koncie w kwocie 68.475 zł. Posiadaczem tego konta jest ona oraz córka J. W..

8 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty dołączone do akt sprawy oraz wysłuchanie uczestniczek w charakterze strony.

9 Sąd Rejonowy zważył co następuje :

10 Kodeks cywilny w art. 13 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi, że dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje ona pod władzą rodzicielską. Kodeks rodzinny i opiekuńczy natomiast przewiduje że do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim czyli art. 145-174 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego . Tak więc opiekę sprawuje jeden opiekun, chyba że jest to opieka nad dzieckiem, wtedy opiekę sprawują małżonkowie ( art. 146 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Ten przepis przesądza o tym że opiekunów co do osoby dorosłej nie może być dwóch, może być tylko jeden.

11 Dlatego też spór w tej sprawie sprowadza się do kwestii : która z sióstr : J. W. czy B. J. powinna być ustanowiona opiekunem dla ich ubezwłasnowolnionej matki M. O..

12 Zasadniczo każda z nich mogłaby – zdaniem Sądu Rejonowego - pełnić tę funkcję, bowiem są osobami najbliższymi, dorosłymi, rozsądnymi i odpowiedzialnymi, nie karanymi, obie spełniają przesłanki z art. 148 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co do obu pań też prawdopodobne jest, że wywiążą się należycie z obowiązków opiekuna prawnego.

13 Ponieważ jednak funkcję tę może pełnić tylko jedna osoba, konieczne było dokonanie wyboru i powierzenie opieki nad matką jednej z sióstr.

14 Zdaniem Sądu należało funkcję opiekuna prawnego powierzyć starszej siostrze czyli J. W. bowiem :

15 a ) stale mieszka z matką i nią się opiekuje, zna jej potrzeby, zapewnia matce stabilizację i opiekę codzienną,

16 b) jest osobą uczciwą i potrafi załatwiać sprawy finansowe i inne, choć nie jest księgową jak siostra i nie potrafi wypełniać zeznań podatkowych, jednak pracując na poczcie musi być osobą rozsądną i odpowiedzialną,

17 c) jest osobą wolną i poza matką nie ma innych osób, którymi musi się opiekować w odróżnieniu od młodszej siostry, opiekującej się swoim niepełnosprawnym synem co jest obowiązkiem bardzo trudnym i absorbującym,

18 d) wydaje się być spokojniejsza i rozsądniejsza od młodszej siostry, dąży do uregulowania kwestii mieszkaniowych, i zakończenia konfliktu z nią, co jest słuszne i będzie służyło stabilizacji sytuacji rodziny. Możliwość wprowadzenia się do lokalu młodszej siostry z jej chorym synem lub innych upoważnionych przez nią osób byłaby ciężkim zaburzeniem spokoju osoby chorej psychicznie jaką jest M. O. i taka sytuacja jest dla jej zdrowia psychicznego nie wskazana.

19 Nadto wyjaśnić potrzeba, że opieka prawna nie jest tożsama z opieką faktyczną nad osobą ubezwłasnowolnioną. Art. 27 Kodeksu cywilnego stanowi co prawda, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Czyni to jednak z tego względu , że w ujęciu cywilnoprawnym wyrażonym w art. 25 miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku osób ubezwłasnowolnionych, a więc takich, które z powodu choroby psychicznej , niedorozwoju umysłowego lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych nie są wstanie kierować swoim postępowaniem (art. 13 §1 Kodeksu cywilnego) nie jest możliwe z powodu dysfunkcji psychicznych ustalenie jaki jest ich zamiar do miejsca stałego pobytu. Nie oznacza to jednak, że osoba ubezwłasnowolniona musi przebywać na stałe w miejscu zamieszkania opiekuna prawnego. Formalnie miejsce zamieszkania opiekuna jest miejscem zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej, lecz z różnych względów np. zdrowotnych lub mieszkaniowych może ona mieszkać w innym lokalu lub przebywać w placówce leczniczej np. zakładzie opiekuńczo – leczniczym lub domu pomocy społecznej. Jednakże – zgodnie z art.156 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego opiekun prawny powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszystkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku podopiecznego, w tym również co do umieszczenia podopiecznego w wyżej wskazanych placówkach. Opiekun prawny sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem podopiecznego, obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością jak wymaga tego dobro pozostającego pod jego opieką i interes społeczny. Opiekun prawny upoważniony jest do czynności prawnych w imieniu podopiecznego. Podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. ( ar. 154,155 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

20 Z tych względów orzeczono jak sentencji.