Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r., VI Ka 884/19

wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r., VI Ka 884/19

Tekst

1 Warszawa, dnia 27 sierpnia 2019 r.

2 Sygn. akt VI Ka 884/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :

4 Przewodniczący: Sędzia Sebastian Mazurkiewicz

5 Sędziowie: Sędzia Aleksandra Mazurek

6 Sędzia (del.) Justyna Dołhy (spr.)

7 protokolant: protokolant sądowy- stażysta Aleksander Wawer

8 przy udziale prokuratora Marka Traczyka

9 po rozpoznaniu dnia 27 sierpnia 2019 r. w Warszawie

10 sprawy M. P. syna G. i Z. urodzonego (...) w M.

11 oskarżonego o przestępstwa z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk i z art. 178a § 1 kk

12 na skutek apelacji wniesionych przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego i obrońcę

13 od wyroku Sądu Rejonowego w Wołominie

14 z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt V K 319/18

15 I. utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części,

16 II. zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżycieli posiłkowych K. K. i M. K. kwoty po 840 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocników w instancji odwoławczej,

17 III. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wołominie na rzecz adw. D. B. kwotę 516,60 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę z urzędu oskarżonego w instancji odwoławczej oraz podatek VAT,

18 IV. zwalnia oskarżonego od uiszczenia kosztów sądowych w II instancji, przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa.

19 Sędzia (del.) Justyna Dołhy Sędzia Aleksandra Mazurek Sędzia Sebastian Mazurkiewicz

20 Sygn. akt VI Ka 884/19

Uzasadnienie

21 M. P. wyrokiem Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 20 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt V K 319/18 został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk, za które wymierzono mu karę 8 lat pozbawienia wolności oraz środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych oraz za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk, za które wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, środek karny zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz świadczenie pieniężne w wysokości 5.000 zł. Sąd orzekł wobec oskarżonego karę łączną 8 lat pozbawienia wolności oraz łączny środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

22 Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który wskazał, iż skarży orzeczenie Sądu Rejonowego w całości na korzyść oskarżonego co do kary pozbawienia wolności. Obrońca zarzucił wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i orzeczenie kary łącznej 8 lat pozbawienia wolności pomimo nienagannej postawy oskarżonego w trakcie procesu, przyznania się do popełnienia zarzucanych czynów, krytycznego stosunku do nich, ustabilizowanego życia prywatnego, dotychczasowej niekaralności, a przede wszystkim niewzięcie przez Sąd pod uwagę przyczynienia się pokrzywdzonego do wypadku poprzez nagłe wtargnięcie pod samochód oskarżonego, co miało wpływ na wymiar kary.

23 Podnosząc powyższy zarzut obrońca oskarżonego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu ewentualnie o zmianę wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary łącznej 4 lat pozbawienia wolności.

24 Wyrok został zaskarżony również przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej M. K. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze za występek z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk i karze łącznej. Pełnomocnik zarzucił wyrokowi rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonego w stosunku do jego zawinienia i zachowania, w tym i stopnia społecznej szkodliwości czynów, prewencji ogólnej i indywidualnej.

25 Podnosząc powyższy zarzut pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wniósł o zmianę wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary surowszej.

26 Sąd Okręgowy zważył co następuje.

27 W niniejszej sprawie na wstępie należy podkreślić, iż sąd odwoławczy, zgodnie z przepisem art. 433 § 1 kpk rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu - również w granicach podniesionych zarzutów. Postawiony przez obrońcę oskarżonego w apelacji zarzut został nieprawidłowo sformułowany. Obrońca bowiem złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji tylko w zakresie rozstrzygnięcia o karze (vide k. 495). Tymczasem lektura apelacji wskazuje na kwestionowanie przez skarżącego ustaleń faktycznych co do przebiegu zdarzenia z dnia 21 stycznia 2018 r. pod kątem przyczynienia się pokrzywdzonego do zaistniałego wypadku. W przypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze za niedopuszczalne i niepodlegające rozpoznaniu uznać należy zarzuty apelacji skierowane przeciwko rozstrzygnięciom pozostającym poza zakresem wniosku o uzasadnienie. Nie dotyczy to przypadków, w których sąd odwoławczy może orzekać niezależnie od granic zaskarżenia i postawionych zarzutów (np. postanowienie Sądu Najwyższego - Izby Karnej z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie IV KK 480/16).

28 Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że apelacja obrońcy podlegała rozpoznaniu tylko w zakresie rozstrzygnięcia o karze pod kątem jej rażącej niewspółmierności.

29 Apelacje obrońcy oskarżonego jak i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej należało uznać za niezasadne.

30 Zarzut rażącej niewspółmierności kary jest zasadny wtedy, gdy kara wprawdzie mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, ale nie uwzględnia w sposób właściwy okoliczności dotyczących sądowego ich wymiaru określonych w art. 53–56 kk. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury rażąca niewspółmierność kary występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, czyli zasłużoną (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2017 II KK 156/17).

31 Zarzut rażącej niewspółmierności kary może być zasadny wtedy, gdy jego autor wskaże na nowe okoliczności, które są istotne dla wymiaru kary, a nie zostały ustalone przez Sąd I instancji, względnie wykaże, że okoliczności prawidłowo ustalone mają takie znaczenie i ciężar gatunkowy, których orzeczona kara nie uwzględnia w stopniu dostatecznym.

32 Sąd Rejonowy wymierzając karę oskarżonemu w sposób trafny, jasny i niebudzący wątpliwości wskazał w uzasadnieniu orzeczenia jakie okoliczności obciążające, a jakie łagodzące wziął pod uwagę. Rację ma przy tym Sąd wskazując na znaczny stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu przestępstw przejawiający się w wysokim stanie nietrzeźwości oraz tragicznym skutku wypadku. Okolicznościami, które Sąd Rejonowy zasadnie poczytał na korzyść oskarżonego są natomiast jego uprzednia niekaralność, ustabilizowana sytuacja życiowa, pozytywna opinia z aresztu oraz fakt udzielania przez niego pomocy na miejscu (co wbrew wywodom apelacji pełnomocnika wynika z zeznań świadka M. Z.). Z kolei podczas orzekania o karze łącznej Sąd I instancji słusznie dał prymat zasadzie absorpcji uwzględniając łączność przedmiotową i czasową występków.

33 Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżących, Sąd Rejonowy kwestionowaną karę jednostkową jak i łączną ukształtował w sposób prawidłowy, uwzględniając przy tym granice zagrożenia karą za przypisane oskarżonemu przestępstwa jak również cele kary w zakresie prewencji szczególnej jak i ogólnej. Zarówno obrońca jak i pełnomocnik nie wykazali w swoich środkach odwoławczych, aby Sąd I instancji przy wymiarze kary nie uwzględnił ogólnych dyrektyw wymiaru kary z art. 53 § 1 kk jak i okoliczności mających znaczenie przy jej wymiarze wskazanych w art. 53 § 2 kk albo nadał im niedostateczną rangę. Nie można podzielić uwag czynionych przez obrońcę, a dotyczących orzeczonego dożywotnio środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych pod kątem jego surowości i wystarczającej reakcji karnej przemawiającej za obniżeniem orzeczonej kary pozbawienia wolności, ponieważ orzekając środek karny Sąd wprawdzie odpowiednio stosuje dyrektywy z art. 53 kk, ale wymiar kary i środka karnego musi łącznie oddawać całokształt reakcji karnoprawnej wobec sprawcy przestępstwa. Nie można również podzielić stanowiska pełnomocnika, który argumentuje rażącą niewspółmierność kary również nieorzeczeniem nawiązki, ponieważ sam pełnomocnik nie formułował w toku procesu wniosków o charakterze kompensacyjnym, a nadto wymiar kary jest niezależny od orzekania środków o charakterze odszkodowawczym związanych z naprawieniem wyrządzonej przestępstwem szkody.

34 Mając na uwadze powyższe, należy uznać, iż kwestionowana kara 8 lat pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu wyraża prawidłową ocenę stopnia winy oskarżonego, stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez niego przestępstwa, jak i pozostałych okoliczności o jakich mowa w art. 53 § 1 i 2 kk, w tym uwzględnia cele zapobiegawcze i wychowawcze. Sąd Rejonowy wymierzył bowiem kary według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc, by ich dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa (art. 53 § 1 kk). Wymierzając karę, Sąd I instancji uwzględnił rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu. Oczywiście zarzut obrońcy oskarżonego dotyczący przyczynienia się przez pokrzywdzonego do wypadku jest całkowicie chybiony, ponieważ jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji takie przyczynienie nie miało miejsca. Orzeczona kara 8 lat pozbawienia wolności oraz kara łączna w tym wymiarze jest karą sprawiedliwą.

35 Oceniając współmierność kary w relacji do dyrektyw i okoliczności wyznaczających jej wymiar, nie wolno zapominać, że art. 53 § 1 kk pozostawia wymiar kary sędziowskiemu uznaniu nakazując, aby mieściła się ona w granicach przewidzianych przez ustawę. Przy ocenie kary przez pryzmat jej rażącej niewspółmierności nie można zatem nie uwzględniać granic, w jakich kara za dane przestępstwo może być orzeczona i w jakich niejako „proporcjach” pozostaje kara orzeczona względem granic pozostawionych sędziowskiemu uznaniu (vide np. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie III KK 395/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 października 2017 r. w sprawie II AKa 442/17).

36 Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy stwierdzając ponadto, że nie jest on dotknięty innymi wadami, które powinny być brane przez sąd odwoławczy pod uwagę z urzędu. Orzeczony wobec oskarżonego dożywotnio zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych został ukształtowany przez Sąd I instancji zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 42 § 3 kk. Sąd słusznie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami dający podstawę do odstąpienia od orzekania dożywotniego zakazu. Również świadczenie pieniężne zostało orzeczone przez Sąd zgodnie z brzmieniem art. 43a § 2 kk w minimalnej wysokości przewidzianej przez ustawodawcę.

37 Uwzględniając sytuację materialną oskarżonego sąd odwoławczy zwolnił go od uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa. Na wniosek obrońcy z urzędu Sąd zasądził na jego rzecz od Skarbu Państwa kwotę 516,60 złotych tytułem wynagrodzenia za obronę w instancji odwoławczej wraz z podatkiem od towarów i usług. Nie ma natomiast podstaw do zwolnienia oskarżonego od zapłaty na rzecz oskarżycieli posiłkowych poniesionych przez nich kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocników. Art. 624 § 1 kpk dotyczy bowiem tylko zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. W przypadku skazania w sprawach z oskarżenia publicznego Sąd zasądza od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego poniesione przez niego wydatki z tytułu ustanowienia w sprawie jednego pełnomocnika. Sąd odwoławczy na podstawie art. 627 kpk w zw. z art. 634 kpk zasądził zatem od oskarżonego na rzecz oskarżycielek posiłkowych – K. K. i M. K. poniesione przez nich koszty procesu tytułem ustanowienia pełnomocników w instancji odwoławczej w kwocie po 840 zł. Wysokość stawki została ustalona na podstawie § 11 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).

38 SSO Aleksandra Mazurek SSO Sebastian Mazurkiewicz SSR del. Justyna Dołhy