Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 lutego 2024 r., XVI GC 376/18

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 lutego 2024 r., XVI GC 376/18

Tekst

1 Sygn. akt XVI GC 376/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 12 lutego 2024 roku

3 Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy

4 w składzie:

5 Przewodniczący SSO Ewa Dietkow

6 Protokolant sekretarz sądowy Karolina Charlemagne-Piwowar

7 po rozpoznaniu na rozprawie 29 stycznia 2024 roku w Warszawie

8 sprawy z powództwa A. H.

9 przeciwko (...) Bank spółka akcyjna z siedzibą w W.

10 o zapłatę

11 1. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 503.862,03 PLN (pięćset trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt dwa złote i trzy grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

12 a) co do kwoty 286.734,60 PLN (dwieście osiemdziesiąt sześć tysięcy siedemset trzydzieści cztery złote i sześćdziesiąt groszy) od dnia 3 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty;

13 b) co do kwoty 217.127,43 PLN (dwieście siedemnaście tysięcy sto dwadzieścia siedem złotych i czterdzieści trzy grosze):

14 - od kwoty 141.433,24 PLN od dnia 3 lipca 2017 roku do dnia zapłaty;

15 - od kwoty 75.694,19 PLN od dnia 20 grudnia 2018 roku do dnia zapłaty;

16 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 19.293,41 PLN (dziewiętnaście tysięcy dwieście dziewięćdziesiąt trzy złote i czterdzieści jeden groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty;

17 3. nakazuje pobranie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 20.525,09 PLN (dwadzieścia tysięcy pięćset dwadzieścia pięć złotych i dziewięć groszy) tytułem brakującej opłaty od pozwu oraz wydatków pokrytych ze Skarbu Państwa;

18 4. nakazuje zwrócić powódce ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 523,59 PLN (pięćset dwadzieścia trzy złote i pięćdziesiąt dziewięć groszy) tytułem różnicy pomiędzy wydatkami należnymi, a opłaconymi przez powódkę.

19 SSO Ewa Dietkow

20 Sygn. akt XVI GC 376/18

Uzasadnienie

21 W pozwie wniesionym 3 kwietnia 2018 roku powódka A. H. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) Bank spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 503.0862,03 PLN wraz z odsetkami ustawowymi:

22 1) co do kwoty 286.734,60 PLN od 3 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty,

23 2) co do kwoty 217.127,43 PLN:

24 - od kwoty 141.433,24 PLN od 3 lipca 2017 roku do dnia zapłaty,

25 - od kwoty 75.694,19 PLN od dnia złożenia niniejszego pozwu do dnia zapłaty.

26 Jednocześnie wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

27 W piśmie z 17 września 2018 roku powódka zmieniła powództwo, w ten sposób, że wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 100.000,00 PLN, na którą składa się świadczenie wyrównawcze w wysokości 57.000,00 PLN wraz z odsetkami ustawowymi od 3 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty oraz odszkodowanie w wysokości 43.000,00 PLN wraz z odsetkami ustawowymi od 3 lipca 2017 roku do dnia zapłaty, cofnęła pozew ponad kwotę 100.000,00 PLN.

28 Postanowieniem z 2 listopada 2018 roku Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. – postanowienie k. 1265.

29 Powódka 20 grudnia 2018 roku rozszerzyła powództwo w ten sposób, że wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) Bank spółka akcyjna z siedzibą w W. kwoty 503.0862,03 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

30 a) co do kwoty 286.734,60 PLN od 3 czerwca 2017 roku do dnia zapłaty,

31 b) co do kwoty 217.127,43 PLN:

32 - od kwoty 141.433,24 PLN od 3 lipca 2017 roku do dnia zapłaty,

33 - od kwoty 75.694,19 PLN od dnia złożenia pisma z rozszerzeniem powództwa do dnia zapłaty

34 Pozwany (...) Bank spółka akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

35 Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny

36 Powódka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą (...) zawarła 18 lutego 2009 roku z (...) Bank spółką akcyjną w G. umowę partnerską, której przedmiotem było świadczenie przez powódkę usług pośrednictwa finansowego na rzecz Banku – dowód – wydruk z CEIDG powoda k. 153, umowa partnerska k. 170-181. Z końcem 2009 roku nastąpiło połączenie Banku (...) spółka akcyjna i (...) Banku spółka akcyjna poprzez przeniesienie majątku (...) Bank S.A. do Banku (...) S.A. – fakt niesporny. Umowa z 18 lutego 2009 roku była kilkukrotnie aneksowana – dowód – aneksy k. 179verte-760. Do istotnej zmiany warunków współpracy pomiędzy powódką, a Bankiem (...) doszło 27 kwietnia 2010 roku, wówczas strony na mocy aneksu nr (...) do umowy wprowadziły jej nowe brzmienie, które nie ulegało zmianie aż do zakończenia współpracy z pozwanym- dowód – aneks k. 195-337. Zgodnie z § 1 ust. 3 umowy w brzmieniu wprowadzonym ww. aneksem powódka zobowiązała się w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa m.in. do stałego pośrednictwa:

37 1) przy zawieraniu i do zawierania w imieniu i na rzecz Banku: umów kredytu konsumenckiego i karty kredytowej, umów o kartę płatniczą i kartę kredytową, wydawanych przez Bank, umów rachunków bankowych z klientami indywidualnymi według wzorów zatwierdzonych przez Bank,

38 2) polegającego ponadto na: przyjmowaniu wpłat, dokonywaniu wpłat związanych z prowadzeniem rachunków bankowych przez Bank, dokonywaniu wypłat i przyjmowaniu spłat udzielonych przez Bank kredytów

39 3) oraz polegającego na wykonywaniu czynności faktycznych związanych z działalnością bankową w ramach działalności partnera – dowód – umowa k. 199.

40 Zgodnie z § 13 umowy powódce, jako partnerowi Banku, przysługiwało wynagrodzenie za wykonywane na rzecz Banku czynności – dowód – umowa k. 207. Wysokość wynagrodzenia z tytułu pośrednictwa w zawieraniu umów oraz innych czynności została określona zgodnie z zasadami ustalonymi w załączniku nr 2 w umowy (zasady wynagrodzenia partnera)- dowód – załącznik k. 223-237. Umowa została zawarta na czas nieokreślony z możliwością jej rozwiązania z zachowaniem 12-miesięcznego okresu wypowiedzenia w pierwszym roku obowiązywania umowy, 6-miesiecznego w drugim, 3-miesięcznego w trzecim i kolejnych latach obowiązywania niniejszej umowy – dowód - § 25 ust. 1 umowy k. 214. Powódka miała prawo wypowiedzenia umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku niewykonywania przez Bank obowiązków określonych w niniejszej umowie w całości lub znacznej części. W takim przypadku powódka mogła rozwiązać umowę wyłącznie po uprzednim pisemnym wezwaniu Banku do należytego wykonywania określonych obowiązków w oznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni roboczych, w czasie którego powódka mogła wstrzymać się od wykonywania czynności pośrednictwa określonych w umowie – dowód - § 25 ust. 2 umowy k. 215. Powódka świadczyła usługi pośrednictwa w placówce mieszczącej się przy ul. (...) w P. – dowód – załącznik nr 9 do umowy partnerskiej k. 337. Pod koniec 2015 roku Bank (...) poinformował partnerów o wprowadzeniu planu transformacji na lata 2015-2020. Jednym z głównych założeń planu miała być zmiana modelu dystrybucji Banku poprzez przekształcenie większości oddziałów własnych Banku w placówki partnerskie Banku, zmniejszenie liczby oddziałów własnych Banku do 53 flagowych oddziałów i rozwój bankowości elektronicznej – dowód – korespondencja elektroniczna k. 858-870. Następnie Bank (...) poinformował partnerów o rozpoczęciu pierwszego etapu planu transformacji, zawiadomił, że równolegle trwa proces sprzedaży Banku, który nie będzie miał wpływu na realizację ww. etapu planu transformacji – dowód – korespondencja elektroniczna k. 873-876. W korespondencji elektronicznej z 1 kwietnia 2016 roku Bank (...) zawiadomił powódkę, że 31 marca 2016 roku podmioty z grupy (...) zawarły z pozwanym umowę dotyczącą sprzedaży akcji i podziału Banku (...) oraz nabycia przez pozwanego podstawowej działalności Banku (...). W efekcie zawartej umowy miało nastąpić wydzielenie z Banku (...) głównych aktywów, w tym bankowości detalicznej, komercyjnej oraz sieci sprzedaży wraz z placówkami partnerskimi i włączenie ich do pozwanego – dowód – korespondencja elektroniczna k. 877-883. W dalszej korespondencji Bank (...) informował partnerów o kontynuowaniu planu transformacji przy następujących założeniach: Bank zachowa (...) oddziałów własnych tzw. oddziałów flagowych, przekształci w placówki partnerskie (...) oddziałów oraz zamknie (...) oddziały (z których (...) już zostało zamkniętych) – dowód – korespondencja elektroniczna k. 884-889. W okresie od kwietnia do czerwca 2016 roku Bank (...) informował partnerów o realizacji planu transformacji oraz osiąganiu przez placówki partnerskie satysfakcjonujących wyników sprzedaży – dowód – korespondencja elektroniczna k. 890-907. Na skutek uchwały walnego zgromadzenia Banku (...) S.A. z 28 września 2016 roku doszło do przeniesienia części składników majątkowych Banku (...) S.A. na pozwanego (spółka przejmująca) w trybie art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., tj. w drodze podziału przez wydzielenie. W wyniku tego podziału pozwany wstąpił w prawa i obowiązki Banku (...) S.A. wynikające z umowy z powódką – dowód – korespondencja elektroniczna k. 923-925, plan podziału z załącznikiem k. 154-164verte. Pozwany przedstawił parterom dwa modele współpracy – pierwszy współpraca pod marką (...) Bank i na zasadach przyjętych w umowie agencyjnej (...) Banku i drugi współpraca pod tzw. „trzecią marką”- dowód – korespondencja elektroniczna k. 926-928. Warunkiem współpracy na zasadach obowiązujących i opisanych w umowie (...) Banku było podpisanie porozumienia, którego projekt powódka otrzymała w korespondencji elektronicznej 8 grudnia 2016 roku – dowód – porozumienie k. 929-930. Powódka we wskazanym terminie przesłała do pozwanego podpisane porozumienie, z którego wynikała chęć współpracy pod istniejącą marką (...) Bank – dowód – oświadczenie k. 1014-1015. W dalszej korespondencji pozwany informował o rozpoczęciu indywidualnych spotkań z partnerami, którzy podpisali porozumienie w celu omówienia modelu współpracy z Bankiem – dowód – korespondencja elektroniczna k. 934-935. Powódka spotkała się z przedstawicielami Banku 4 stycznia 2017 roku. W trakcie tego spotkania Bank poinformował powódkę, że prowadzona przez niego placówka została zakwalifikowana do działania w tzw. „trzeciej marce” – dowód – protokół ze spotkania k. 970-971, protokół rozbieżności k. 972. Pozwany 8 marca 2017 roku poinformował, że dla placówek pracujących pod „trzecią marką” zostały zamówione materiały reklamowe (plakaty, ulotki) – dowód – korespondencja elektroniczna k. 960. W związku z zakończeniem 27 marca 2017 roku fuzji operacyjnej pozwanego z wydzieloną częścią Banku (...) koniecznym stało się dokonanie migracji danych klientów do nowego systemu bankowego – dowód – korespondencja elektroniczna k. 965-969. W odniesieniu do korespondencji dotyczącej planów sprzedażowych powódka zawiadomiła, że w związku z prawnym przejęciem wydzielonej części Banku (...) obejmującym jego podstawową działalność przez pozwanego oraz połączeniem operacyjnym dokonanym 27 marca 2017 roku pozwany nie wywiązuje się postanowień umowy z 27 kwietnia 2009 roku. Powódka zawiadomiła, że pozwany uniemożliwia powódce realizację planów sprzedażowym poprzez m.in. brak możliwości wykorzystania znaku towarowego (...) Bank, brak możliwości oznakowania placówki według standardów Banku, brak wsparcia na lokalną promocję znaku towarowego (...) Banku, brak możliwości sprzedaży kart gotówkowych (...) z limitem w saldzie debetowym, brak produktów promocyjnych. Powódka wskazała, że „trzecia marka” została odcięta od kampanii marketingowej, klienci nie są informowani o lokalizacji placówki w P.. Powódka działa jako placówka bez logo pozwanego, bez lokalizacji i bez prawa do refinansowania wsparcia mikro marketingowego. Powódka zwracała się także o udostępnienie możliwości sprzedaży produktów kredytowych pozwanego oraz wypełnienie przez pozwanego obowiązków wynikających z umowy agencyjnej – dowód – korespondencja elektroniczna k. 992-1012. Ponadto powódka zwracała się o wskazanie podstawy informowania klientów pozwanego o zamknięciu placówki przy ul. (...) w P. – dowód – korespondencja elektroniczna k. 1005. Ostatecznie w korespondencji z 10 maja 2017 roku partnerzy działający pod tzw. „trzecią marką”, w tym powódka zwrócili się do pozwanego o wyznaczenie w trybie pilnym spotkania z przedstawicielami Banku w celu omówienia nieprzestrzegania zapisów umowy partnerskiej, tj. niewywiązywania się z obowiązków przez pozwanego – dowód – korespondencja elektroniczna k. 1013. W piśmie z 18 maja 2017 roku powódka złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy współpracy bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pozwanego, wskazując na niewykonywanie przez pozwanego obowiązków wynikających z umowy, przepisów prawa, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów w całości lub w znacznej części. Jednocześnie w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej z winy pozwanego powódka zgłosiła żądanie wypłaty świadczenia wyrównawczego w maksymalnej kwocie wynikającej z art. 764 ( 2) § 2 k.c., tj. 292.053,29 PLN w terminie 14 dni od daty oświadczenia – dowód – oświadczenie k. 1017-1023. Pozwany odebrał oświadczenie 19 maja 2017 roku – dowód - potwierdzenie odbioru k. 1024. Pozwany nie uznał skuteczności złożonego przez powódkę oświadczenia o wypowiedzeniu umowy wskazując, że umowa partnerska jest w całości respektowana i wykonywana przez Bank. Pozwany powołując się na działania podejmowane przez powódkę uznał za nieuzasadnione kontynuowanie współpracy z powódką i złożył 19 maja 2017 roku bezskuteczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy w trybie natychmiastowym – dowód – pismo k. 1025. Powódka powołując się na oświadczenie o wypowiedzeniu umowy poinformowała o zakończeniu działalności placówki franczyzowej pozwanego przy ul. (...) w P. oraz zaprzestaniu wykonywania usług pośrednictwa finansowego na rzecz pozwanego – dowód – pismo k. 1026. W piśmie z 22 maja 2017 roku pozwany poinformował, że w związku z rozwiązaniem umowy partnerskiej, rozwiązaniu uległa także umowa najmu lokalu użytkowego przy ul. (...) w P. – dowód – pismo k. 1027. Powódka wezwała pozwanego do zapłaty świadczenia wyrównawczego oraz odszkodowania w wysokości 141.433,24 PLN powstałego na skutek nienależytego wykonywania obowiązków przez pozwanego w okresie obowiązywania umowy, w szczególności uniemożliwienia lub utrudnienia sprzedaży produktów w wyniku ograniczenia palety produktowej, zaniechania wsparcia marketingowego, co przełożyło się na spadek przychodów oraz szkody wynikłej z rozwiązania umowy agencyjnej, obejmującej co najmniej trzy miesięczne dochody placówki w hipotetycznym okresie wypowiedzenia, skalkulowane na podstawie dochodów z okresu „normalnej współpracy” – dowód – pisma k. 1028-1056. W okresie od kwietnia 2012 roku do maja 2017 roku powódka otrzymała wynagrodzenie prowizyjne w łącznej wysokości (...) PLN, tj.:

41 1) od stycznia do maja 2017 roku - (...) PLN – dowód – faktury k. 762-766,

42 2) w 2016 roku - (...) PLN – dowód – faktury k. 767-777, specyfikacje do faktur k. 779-786,

43 3) w 2015 roku – (...) PLN – dowód - faktury k. 787-798,

44 4) w 2014 roku – (...) PLN – dowód - faktury ze specyfikacjami k. 799-813,

45 5) w 2013 roku – (...)PLN – dowód - faktury ze specyfikacjami k. 814-837,

46 6) od kwietnia do grudnia 2012 roku – 96.889,85 PLN - dowód - faktury ze specyfikacjami k. 838-855.

47 W czasie obowiązywania umowy partnerskiej powódka osiągała bardzo dobre wyniki i była wielokrotnie nagradzana – dowód – korespondencja elektroniczna k. 871-872, ratingi placówki powódki k. 1058-1125, ratingi partnerów Banku (...) w tym powoda k. 1127-1165, wyniki konkursów organizowanych przez Bank (...) k. 1167-1226verte. Powódka otrzymała liczne nagrody, wśród nich: nagroda (...) za II kwartał 2013 r. (sierpień 2013 r.); nagrody za jakość prowadzenia placówki (C.), w tym m.in. w I kwartale 2015 roku; wyróżnienie za wynik podczas badania (...) (luty 2015 r.); nagroda w kategorii Ranking Doradców i (...) dla współpracującego z powódką męża powódki T. H. (czerwiec 2015 r.); nagroda w kategorii „(...)” za sprzedaż kredytu gotówkowego we wrześniu 2015 r. (konkurs „(...)”); nagroda za sprzedaż kart kredytowych we wrześniu 2015 r. (konkurs „(...)”); trzecie miejsce w grupie(...)w konkursie (...) (sierpień 2016 r.); 9 miejsce w (...)dla współpracującego z powódką męża powódki T. H. (październik 2016 r.); liczne nagrody za sprzedaż rachunków osobistych w postaci bonów S.; nominacja do nagrody za jakość C. na ostatnim kongresie przed fuzją – fakty niesporne. Efektem realizacji przez powódkę obowiązków wynikających z łączącej go z pozwanym umowy, było pozyskanie dla pozwanego znacznej liczby nowych klientów, kontynuowanie umów z dotychczasowymi klientami, a tym samym stworzenie „portfela klientów” gwarantujących stały dochód dla pozwanego – dowód – opinia biegłego k. 19, zestawienie klientów obsługiwanych przez powódkę k. 1423-1434, zestawienie umów zawartych przez powódkę w okresie od 1 stycznia 2012 roku do rozwiązania umowy k. 1412-1422. Cała prowizja w „roku bazowym” – 2016 rok – jest należna powódce z tytułu transakcji z klientami pozyskanymi przez powódkę – brak dowodu przeciwnego ze strony pozwanego. Prowizja powódki w styczniu i lutym 2016 roku przedstawia się następująco:

48 Styczeń

49 Produkt

50 Wartość

51 karty kredytowe

52 (...)

53 karty debetowe

54 (...)

55 Kredyty gotówkowe

56 (...)

57 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

58 (...)

59 Czynności kasowe

60 (...)

61 Rachunki klientów biznesowych

62 (...)

63 Limit debetowy osób fizycznych

64 0

65 Suma

66 (...)

67 Luty

68 Produkt

69 Wartość

70 karty kredytowe

71 (...)

72 karty debetowe

73 (...)

74 Kredyty gotówkowe

75 (...)

76 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

77 (...)

78 Czynności kasowe

79 (...)

80 Rachunki klientów biznesowych

81 (...)

82 Kredyt hipoteczny

83 (...)

84 Limit debetowy osób fizycznych

85 (...)

86 Suma

87 (...)

88 Marzec

89 Produkt

90 Wartość

91 karty kredytowe

92 (...)

93 karty debetowe

94 0

95 Kredyty gotówkowe

96 (...)

97 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

98 (...)

99 Czynności kasowe

100 (...)

101 Rachunki klientów biznesowych

102 (...)

103 Limit debetowy osób fizycznych

104 (...)

105 Suma

106 (...)

107 Kwiecień

108 Produkt

109 Wartość

110 karty kredytowe

111 (...)

112 karty debetowe

113 (...)

114 Kredyty gotówkowe

115 (...)

116 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

117 (...)

118 Czynności kasowe

119 (...)

120 Rachunki klientów biznesowych

121 (...)

122 Limit debetowy osób fizycznych

123 (...)

124 Suma

125 (...)

126 Maj

127 Produkt

128 Wartość

129 karty kredytowe

130 (...)

131 karty debetowe

132 (...)

133 Kredyty gotówkowe

134 (...)

135 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

136 (...)

137 Czynności kasowe

138 (...)

139 Rachunki klientów biznesowych

140 (...)

141 Limit debetowy osób fizycznych

142 (...)

143 Suma

144 (...)

145 Czerwiec

146 Produkt

147 Wartość

148 karty kredytowe

149 (...)

150 karty debetowe

151 (...)

152 Kredyty gotówkowe

153 (...)

154 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

155 (...)

156 Czynności kasowe

157 (...)

158 Rachunki klientów biznesowych

159 (...)

160 Limit debetowy osób fizycznych

161 (...)

162 Suma

163 (...)

164 Lipiec

165 Produkt

166 Wartość

167 karty kredytowe

168 (...)

169 karty debetowe

170 (...)

171 Kredyty gotówkowe

172 (...)

173 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

174 (...)

175 Czynności kasowe

176 (...)

177 Rachunki klientów biznesowych

178 (...)

179 Limit debetowy osób fizycznych

180 (...)

181 Suma

182 (...)

183 Sierpień

184 Produkt

185 Wartość

186 karty kredytowe

187 (...)

188 karty debetowe

189 (...)

190 Kredyty gotówkowe

191 (...)

192 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

193 (...)

194 Czynności kasowe

195 (...)

196 Rachunki klientów biznesowych

197 (...)

198 Limit debetowy osób fizycznych

199 (...)

200 Suma

201 (...)

202 Wrzesień

203 Produkt

204 Wartość

205 karty kredytowe

206 (...)

207 karty debetowe

208 (...)

209 Kredyty gotówkowe

210 (...)

211 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

212 (...)

213 Czynności kasowe

214 (...)

215 Rachunki klientów biznesowych

216 (...)

217 Limit debetowy osób fizycznych

218 (...)

219 Suma

220 (...)

221 Październik

222 Produkt

223 Wartość

224 karty kredytowe

225 (...)

226 karty debetowe

227 (...)

228 Kredyty gotówkowe

229 (...)

230 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

231 (...)

232 Czynności kasowe

233 (...)

234 Rachunki klientów biznesowych

235 (...)

236 Limit debetowy osób fizycznych

237 (...)

238 Suma

239 (...)

240 Listopad

241 Produkt

242 Wartość

243 karty kredytowe

244 (...)

245 karty debetowe

246 (...)

247 Kredyty gotówkowe

248 (...)

249 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

250 (...)

251 Czynności kasowe

252 (...)

253 Rachunki klientów biznesowych

254 (...)

255 Limit debetowy osób fizycznych

256 (...)

257 Suma

258 (...)

259 Grudzień

260 Produkt

261 Wartość

262 karty kredytowe

263 (...)

264 karty debetowe

265 (...)

266 Kredyty gotówkowe

267 (...)

268 Depozyty, portfel za rachunki i lokaty dla osób fizycznych

269 (...)

270 Czynności kasowe

271 (...)

272 Rachunki klientów biznesowych

273 (...)

274 Limit debetowy osób fizycznych

275 (...)

276 Suma

277 (...)

278 SUMA OGÓŁEM 2016

279 (...)

280 Wartość wynagrodzenia powódki za rok 2016 wyniosła (...) PLN – dowód – opinia biegłego R. P. k. 1690-1693. Udział w wynagrodzeniu powódki za ostatni pełny rok współpracy klientów stałych, czyli takich, co do których można prognozować, że będą oni w przyszłości nabywali nowe produkty lub rozszerzali współpracę na bazie dotychczasowej wynosi co najmniej 90%, a więc (...) PLN x 90% = (...) PLN – dowód – opinia biegłego R. P. k. 1693. Okres jaki został wskazany to kolejne 15 lat, w których Bank będzie czerpał korzyści z klientów przejętych od powódki. Efektywność tych umów powinna wynosić 15 lat, co również wskazuje na produkty i usługi jakie są w tym okresie odnawiane przez stałych klientów – dowód – opinia biegłego tamże. Lojalność klientów w bankowości detalicznej szacuje się na nie mniej jak ubytek 2% rocznie. Stopa dyskontowa w ciągu roku wyniosła 3%, co przedstawia stratę prowizyjną z tytułu pozyskanej przez powódkę dla Banku klienteli.

281 Przyszłe przepływy z aktualną stratą prowizyjną w okresie 15 lat.

282 Lp.

283 Lata

284 Prowizja

285 Migracja i dyskonto

286 0

287 2016

288 (...)

289 1

290 2017

291 (...)

292 5%

293 2

294 2018

295 (...)

296 5%

297 3

298 2019

299 (...)

300 5%

301 4

302 2020

303 (...)

304 5%

305 5

306 2021

307 (...)

308 5%

309 6

310 2022

311 (...)

312 5%

313 7

314 2023

315 (...)

316 5%

317 8

318 8

319 2024

320 (...)

321 5%

322 9

323 2025

324 (...)

325 5%

326 10

327 2026

328 (...)

329 5%

330 11

331 2027

332 (...)

333 5%

334 12

335 2028

336 (...)

337 5%

338 13

339 2029

340 (...)

341 5%

342 14

343 2030

344 (...)

345 5%

346 15

347 2031

348 (...)

349 5%

350 Suma

351 (...)

352 Wartość bieżąca przyszłych wpływów za okres 15 lat wynosi (...) PLN – dowód – opinia biegłego R. P. k. 1693-1694. Biorąc pod uwagę wzrost zainteresowania placówką jak i trendy w korzystaniu z usług i produktów bankowych i odnotowanych wzrostów w przychodach banków należało przemnożyć wartość przez wskaźnik 1,2, gdzie uzyskano kwotę: (...) PLN x 1,2 = (...) PLN – dowód – opinia biegłego R. P. k. 1694.

353 Koszty przystosowania lokalu powódki według cen średnich rynkowych przypadających na maj 2017 roku w miejscowości P. w celu kontynuowania prowadzonej działalności gospodarczej w charakterze pośrednika kredytowego lub odtworzenie przedsiębiorstwa w innej lokalizacji o tych samych parametrach to koszt wynajęcia lokalu (...)m² ok. 1.250,00 PLN, koszt odtworzenia stanowiska roboczego ok 6.000 PLN x 2 = 12.000,00 PLN (wyposażenie), średniomiesięczne wynagrodzenie brutto w kwocie 1.800,00 PLN na osobę, na dwie osoby = 3.600,00 PLN na miesiąc, szkolenie 5 pracowników, przy współczynniku odsiewu 60% = 5 x 1.800,00 PLN = 9.000,00 PLN, narzuty na wynagrodzenia 20,41%, przy wartości 9.000,00 PLN wynosi 1836,90 PLN na 5 osób. Narzuty na koszty ogółem w kwocie 50% kosztów ogółem wynoszą 4.500,00 PLN. Łącznie koszty wynoszą 14.886,90 PLN, a przy szkoleniu przez 6 miesięcy kwota ta wynosi 89.321,40 PLN – dowód – opinia biegłego R. P. k. 1695.

354 Wycena placówki metodą dochodową.

355 Lata

356 2017

357 2018

358 2019

359 dyskonto

360 (...)

361 (...)

362 (...)

363 Stopa dyskonta

364 (...)

365 (...)

366 (...)

367 Kwota dochodu

368 (...)

369 (...)

370 (...)

371 Suma ogółem (średnia trzech lat)

372 (...)

373 Według metody dochodowej kwota wynosi (...) PLN, według metody odtworzeniowej kwota wynosi (...) PLN, średnia wartość przedsiębiorstwa powódki wynosi: (...)PLN – dowód – opinia biegłego R. P. k. 1695-1696.

374 Sąd Okręgowy ocenił materiał dowodowy

375 Zgodnie z przepisami art. 6 k.p.c. i art. 232 k.p.c. strona zobowiązana jest dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i przedstawiać dowody. Ewentualne ujemne skutki nie przedstawienia dowodu obciążają stronę, która nie dopełniła spoczywającego na niej obowiązku - wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 1999 roku I CKN 415/99. Skutkiem niewykazania przez stronę prawdziwości jej twierdzeń o faktach, ale tylko istotnych dla sprawy jest to, że twierdzenia strony zasadniczo nie będą mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia sporu. W myśl ogólnych zasad procesowych na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktów uzasadniających dochodzone roszczenie - wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 1997 roku, II CKN 531/97, zaś na stronie pozwanej obowiązek wykazania, że powodowi jego żądanie nie przysługuje - wyrok Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2006 roku IV CSK 299/06.

376 Podkreślenia wymaga, że w sprawach należących do właściwości sądów gospodarczych podstawowe znaczenie dowodowe mają – co do zasady – dowody z dokumentów i dowody rzeczowe.

377 Powódka udowodniła, że pozwany w sposób rażący naruszył obowiązek lojalności kontraktowej, wprowadzając powódkę w błąd co do dalszego funkcjonowania w ramach struktury agencyjnej pozwanego. Pozwany nie zaprzeczył, że zdecydował jednostronnie o umieszczeniu powódki - jako agenta byłego (...) S.A. w grupie placówek przeznaczonych do tzw. „trzeciej marki" pozwanego, czyli w grupie placówek przeznaczonej do likwidacji. Powódka przedstawił korespondencję z pozwanym, która świadczy wprost o zaprzestaniu przez pozwanego wspierania działalności powódki, m.in. uniemożliwiając występowanie pod aktualnym logo pozwanego, zawężając ofertę produktową, co skutkowało znacznym spadkiem przychodów powódki. Te fakty potwierdzili świadkowie E. F. i J. G., którzy także byli agentami pozwanego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia były zeznania świadków: S. W., R. F., M. W., którzy nie znali powódki, nie widzieli jakich klientów prowadziła.

378 Sąd oparł się na opinii biegłego R. P.. Opinia biegłego jest rzetelna, biegły oparł wyliczenia co do prowizji powódki za 2016 rok na specyfikacjach za poszczególne miesiące przygotowanych przez pozwanego. Nie były zatem kwestionowane, są wiarygodne. Wszystkie przyjęte przez biegłego parametry, w tym co do prognozy dalszej współpracy z klientami pozyskanymi przez powódkę są wiarygodne. Pozwany w ogóle nie zajął stanowiska co do opinii biegłego, a powódka w pełni zgadzała się z treścią opinii.

379 Sąd Okręgowy zważył

380 Powódka dochodzi zasądzenia od pozwanego świadczenia wyrównawczego, tj. świadczenia, o którym mowa w art. 764³ k.c., a które stanowi ekwiwalent za pozyskanych przez powódkę klientów, z której pozwany korzysta i będzie nadal korzystać po zakończeniu współpracy z powódką. Roszczenie o wypłatę świadczenia wyrównawczego stało się wymagalne w związku z rozwiązaniem przez powódkę z pozwanym Bankiem umowy agencyjnej zawartej z poprzednikami pozwanego Banku - Bankiem (...), a następnie (...) S.A.

381 Świadczenie wyrównawcze jest instytucją stosunkowo nową w prawie agencyjnym, a przepisy dotyczące świadczenia wyrównawczego (od art. 764³ k.c. do art. 764⁴ k.c.) stanowią implementację przepisów prawa unijnego, tj. Dyrektywy Rady z dnia 18 grudnia 1986 roku w sprawie koordynacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek (86/653/EWG). Sąd podziela stanowisko powódki, że w sprawie Sąd zobowiązany jest stosować tzw. wykładnię prounijną przepisów Kodeksu cywilnego, tj. wykładnię, która uwzględnia cel Dyrektywy, którym jest w szczególności ochrona słabszej strony stosunku agencyjnego, którym jest agent - powódka.

382 Pozwany w sposób rażący naruszył obowiązek lojalności kontraktowej (art. 760 k.c.), wprowadzając powódkę w błąd co do dalszego funkcjonowania w ramach struktury agencyjnej pozwanego. Wobec jednoznacznej wymowy działań pozwanego wymierzonych przeciwko powódce, dalsze pozostawanie powódki w relacji agencyjnej z tym pozwanym okazało się niemożliwe. To powódka złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy z winy pozwanego. Oświadczenie pozwanego złożone po otrzymaniu wypowiedzenia powódki jest bezskuteczne. Wobec zakończenia relacji agencyjnej z winy pozwanego zaktualizował się obowiązek wypłaty na rzecz powódki świadczenia wyrównawczego, o którym mowa w art. 764³ k.c. Współpraca powódki z pozwanym była podstawą do uzyskiwania przez powódkę określonych przychodów z pozyskanej bazy klientów. Powódka słusznie żąda wypłaty części świadczenia wyrównawczego w maksymalnej wysokości świadczenia, tj. w kwocie 286.734,60 PLN, wynikającej z art. 764³ § 2 k.c. Korzyści pozwanego z pozyskanej przez powódkę bazy klientów znacznie bowiem przewyższają określoną w tym przepisie maksymalną wartość świadczenia. Ponadto względy słuszności, dodatkowo za tym przemawiają.

383 Obok świadczenia wyrównawczego powódka domaga się od pozwanego naprawienia szkody, gdyż działania pozwanego w ostatnim okresie współpracy, a następnie zawinione przez pozwanego zakończenie współpracy skutkowało poniesieniem przez powódkę uszczerbku majątkowego. Jak wynika z brzmienia § 3 art. 764³k.c. uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.

384 Świadczenie wyrównawcze

385 Umowa zawarta przez powódkę z poprzednikami pozwanego odpowiada ona modelowi umowy agencyjnej, opisanemu w art. 758 k.c.. W świetle § 1 tego przepisu „przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie agent zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu”. Przez okres prawie 8 lat współpraca pomiędzy powódką, a poprzednikami prawnymi pozwanego, w tym (...) na zasadzie umowy agencyjnej układa się bardzo dobrze. Powódka była wyróżniającym się agentem Banku, realizując sprzedaż na bardzo wysokim poziomie i pozyskując wielu nowych klientów dla Banku. Łącznie powódka w toku współpracy pozyskała dla (...) S.A. (obecnie pozwanego) co najmniej 1.000 klientów. Powódka zorganizowała dla poprzednika pozwanego, tym samym pozwanego lokalny rynek. Przed powstaniem placówki powódki marka (...) nie była znana w P., najbliższa placówka (...) znajdowała się w odległości ok. 30 km. Tak więc każdy klient powódki był nowym klientem dla Banku. Najistotniejszym jest to, art. 764³ § 1 k.c. zrównuje z klientami nowo pozyskanymi, to jest takimi, którzy nie znajdowali się w chwili zawarcia umowy za pośrednictwem powódki w relacji handlowej z Bankiem (np. nie posiadali żadnego aktywnego produktu lub nie dokonywali wcześniej wielokrotnych zakupów) klientów „uproduktowionych” przez agenta, to jest takich, z którymi agent znacząco rozszerzył obroty. A zatem, nawet, gdyby powódka przypadkowo zawarła umowę z „starym” klientem Banku, to z dużym prawdopodobieństwem klient ten przez powódkę „uproduktowiony”, stał się klientem powódki. Przeważająca cześć pozyskanych przez powódkę klientów pozostaje w portfelu pozwanego, gdyż migracja klientów powódki (ilość klientów, którzy w sposób trwały przestawali być klientami banku) była bardzo niewielka. Zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej zawartymi w Raporcie Komisji Europejskiej z dnia 23 lipca 1996 roku w sprawie stosowania art. 17 Dyrektywy Rady z dnia 18 grudnia 1986 roku w sprawie koordynacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek, historyczne wskaźniki migracji (wskaźniki z okresu obowiązywania umowy agencyjnej) powinny determinować prognozę korzyści pozwanego z pozyskanej przez powódkę klienteli po rozwiązaniu umowy agencyjnej, a w konsekwencji wyznaczać poziom straty prowizyjnej powódki w rozumieniu art. 764³ § 1 k.c., która wyznacza minimalny poziom korzyści pozwanego z pozyskanej bazy klienckiej oraz wysokość świadczenia wyrównawczego należnego powódce. Dowodem efektywności oraz jakości pracy powódki są kwartalne ratingi Banku. Praca powódki oceniana była przez pozwanego w kilkunastu kategoriach takich jak: nadużycia kredytowe i depozytowe, jakość dokumentacji kredytowej, kontrola stanów kasowych i kart, kontrola jakościowa placówki partnerskiej, realizacja szkoleń, akwizycja nowych klientów, uproduktowienie, w ramach siedmiostopniowej skali (od oceny najlepszej A + poprzez A , B+ , B, C+, C, do oceny najgorszej , tj. D). Szczegóły systemu klasyfikacji opisano w załączniku nr 3 do umowy. Powódka była w ratingach pozwanego klasyfikowana bardzo wysoko, co świadczy o wkładzie powódki w budowę goodwill banku, zapłatą za który jest świadczenie wyrównawcze. Sens świadczenia wyrównawczego wynika bowiem z dostrzeżenia przez ustawodawcę europejskiego i polskiego, że otrzymana przez agenta w toku współpracy prowizja za pośrednictwo w zawarciu poszczególnych umów nie odzwierciedla w pełni wartości przysporzenia wynikającego z pozyskania klienta do trwałej relacji z dającym zlecenie. Biorąc pod uwagę przesłanki ustawowe świadczenia wyrównawczego oraz przyjętą w UE metodologię jego wyliczenia opartą na analizie historii relacji pomiędzy pozyskaną klientelą a dającym zlecenie rozstrzygające znaczenie miał dowód z treści ksiąg rachunkowych i systemów informatycznych pozwanego poddanych badaniu przez biegłego sądowego R. P.. Biegły dokonał analizy zestawień złożonych przez pozwanego i wskazał, że powódka zasługuje na świadczenie wyrównawcze w maksymalnej wynikającej z przepisu art. 764³ § 2 k.c. wysokości.

386 Ma rację powódka podkreślając, że wartość pracy powódki i jej rezultatów można należycie ocenić wnikając w praktykę działania powódki. W celu uzyskania należnego powódce od pozwanego wynagrodzenia powódka musiała wykonać szereg czynności. Powódka musiała wyszukać i przekonać potencjalnego klienta do zawarcia umowy z Bankiem lub zakupu kolejnego produktu. Wymagało to stworzenia rozbudowanej sieci kontaktów oraz szeregu zabiegów, które - co oczywiste - nie zawsze kończyły się sukcesem. Rozbudowana sieć kontaktów była wynikiem osobistej działalności powódki. Udział reklamy, zwłaszcza reklamy ogólnopolskiej Banku w pozyskaniu klienta był minimalny. Niewielki wpływ reklamy na działalność zmierzającą do pozyskania klientów powódki wynikał zarówno ze słabej rozpoznawalności banku na rynku pasłęckim, jak również jego produktów. W tak niewielkiej miejscowości, jakim jest P., gdzie jednak konkurencja wśród placówek bankowych była (i jest) bardzo duża, pozyskanie klienta było nie lada wyzwaniem. W promieniu kilkuset metrów od placówki powódki znajdowało się 6 placówek bankowych konkurencyjnych. Nawiązanie przez powódkę kontaktu z klientem, najczęściej w wyniku wykorzystania sieci kontaktów osobistych lub dzięki rekomendacjom innych zadowolonych klientów stanowiło jedynie początek drogi powódki do uzyskania prowizji. Następnie powódka zobligowana była do badania zdolności kredytowej klienta na podstawie przedstawionych przez klienta dokumentów. W oparciu o uzyskane informacje powódka starała się dostosować produkt do klienta, tj. doradzić klientowi wysokość kredytu, ilości rat, tak aby uzyskał zdolność kredytową. Dane osobowe tych osób, które nie zostały zweryfikowane przez Bank pozytywnie pozostawały w systemie i Bank mógł im oferować produkty przy pomocy innych kanałów . Za pozyskanie tych klientów powódka nie otrzymywała wynagrodzenia (niezależnie od tego, czy Bank po pewnym czasie zawarł następnie z tym osobami jakąś umowę). W przypadku obsługi depozytowej klientów w systemie odnotowywane były wszelkie operacje związane z rachunkami osobistymi klientów: założenie/zamknięcie rachunku, wpłaty i wpłaty. System (...) służył również do obsługi lokat. Wynagrodzenie powódki miało charakter prowizyjny. Szczegółowe wskaźniki prowizyjne oraz stawki wynagrodzeniowe zostały określone w załączniku do umowy (załącznik nr 2 do umowy

387 Na zasadzie art. 764³ § 1 k.c. „Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nada! znaczne korzyści z umów z tymi klientami” . Z przepisu art. 764⁴ k.c. wynika, w jakich przypadkach wyłączona jest możliwość domagania się przez byłego agenta banku świadczenia wyrównawczego. Żadna ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek negatywnych wypłaty świadczenia na rzecz powódki nie występuje.

388 Przepis art. 764³ k.c. stanowi niemal dosłowne tłumaczenie art. 17 Dyrektywy Rady z dnia 18 grudnia 1986 roku w sprawie koordynacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek (86/653/EWG). Z preambuły Dyrektywy: „Obrót towarowy między Państwami Członkowskimi odbywa się w warunkach odpowiadających warunkom jednolitego rynku, dlatego też w zakresie niezbędnym dla właściwego funkcjonowania wspólnego rynku wymagane jest zbliżenie systemów prawnych Państw Członkowskich; zasady dotyczące kolizji przepisów prawnych w zakresie przedstawicielstwa handlowego nie usuną wspomnianych niezgodności, nawet, gdyby zostały one ujednolicone a tym samym, bez względu na istnienie tych zasad, proponowana harmonizacja jest niezbędna”. Zważywszy na cel Dyrektywy jakim jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa w skali europejskiej konieczne jest odwołanie do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w kwestii sposobu obliczania świadczenia wyrównawczego, również na gruncie prawa polskiego. Mając na uwadze powyższe zasadnym wydaje się przywołanie stanowiska Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej), który w orzeczeniu z dnia 26 marca 2009 roku w sprawie sygn. akt C - 348/07 wyjaśnił: „wykładnia art. 17 dyrektywy powinna być dokonywana z uwzględnieniem jej celu oraz systemu który ustanawia (...). System obliczania wymiaru świadczenia ustanowiony przez art. 17 dyrektywy, składa się z trzech różnych etapów. I tak pierwszy z tych etapów ma na początek na celu określenie wymiaru korzyści czerpanych przez zleceniodawcę z tytułu transakcji z klientami pozyskanymi przez przedstawiciela handlowego, zgodnie z postanowieniami art. 17 ust 2 lit. a) tiret pierwszy tej dyrektywy. Drugi - ma następnie na celu zweryfikowanie, zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 2 lit. a) tiret drugi, czy kwota uzyskania na podstawie wyżej wymienionych kryteriów jest zgodna z zasadami słuszności, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności danego przypadku, w szczególności prowizji utraconych przez przedstawiciela handlowego. W końcu, w trzecim etapie, kwota świadczenia wyrównawczego jest poddawana korekcie stosownie do górnej granicy świadczenia przewidzianej w art. 17 ust 2 lit. b), która ma znaczenie jedynie wtedy, gdy kwota wynikająca z dwóch poprzednich etapów obliczenia jest od niej wyższa. Praktyczny sposób wyliczenia świadczenia wyrównawczego zawiera Raport Komisji Europejskiej z 23 lipca 1996 roku w sprawie stosowania art. 17 Dyrektywy odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek. Jak wyjaśnił ETS w orzeczeniu z 26 marca 2009 roku w sprawie sygn. akt C-348/07 Raport „dostarcza szczegółowych informacji dotyczących faktycznego obliczania świadczenia wyrównawczego i jego celem jest ułatwienie dokonywania bardziej jednolitej wykładni art. 17”. Pojęcie „znacznych korzyści' zostało zdefiniowane przez Sąd Najwyższy w wyroku z 8 listopada 2005 roku w sprawie sygn. akt I CK 207/05. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że „nie chodzi (...) o korzyści szczególne, wyższe od normalnych, jakie uzyskuje przedsiębiorca. Ocena omawianego pojęcia nie może nie uwzględniać charakteru przedsiębiorstwa dającego zlecenie, a zwłaszcza takiego przedsiębiorstwa, którego zyski opierają się na pracy wielu agentów, z których żaden nie jest w stanie wypracować korzyści wyższych niż normalnie osiąganych przez przedsiębiorstwo. Pozwana spółka ubezpieczeniowa zawiera umowy ubezpieczenia z tysiącami klientów, pozyskanych przez wielu agentów. W skali całego przedsiębiorstwa liczba 100 klientów pozyskanych przez powódkę, z którymi pozwany nadal pozostaje w stosunku zobowiązaniowym, nie może być postrzegana jako znaczna, Jednak niewątpliwie tych 100 klientów także tworzy wartość przedsiębiorstwa, a zyski czerpane z umów zawartych z nimi dają wymierną, długoletnią korzyść, co nie może pozostać bez znaczenia przy ocenie, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 764 ³ k.c.”. Sąd Najwyższy zalecił w przypadkach budzących wątpliwości korzystanie z orzecznictwa sądów europejskich, a w szczególności sądów niemieckich: „odwołać się należy do praktyki sądów niemieckich, które wysokość tę ustalają, biorąc pod uwagę prowizję od umów zawartych z nowymi klientami uzyskaną w ciągu ostatnich 12 miesięcy, przewidywany okres uzyskiwania korzyści przez dającego zlecenie, procentowy wskaźnik migracji klientów, sumę prowizji utraconych w każdym roku po rozwiązaniu umowy i porównują z górną granicą, stanowiącą wysokość średniego rocznego wynagrodzenia agenta w okresie trwania umowy”. Stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyżej wskazanym wyroku zasługuje na pełną aprobatę, należy bowiem pamiętać, że wzorem dla europejskich regulacji świadczenia wyrównawczego był przepis § 89b ust. 2 niemieckiego kodeksu handlowego, które odpowiadają polskiej regulacji art. 764³ § 2 k.c..

389 Powódka prawidłowo dokonała kalkulacji wysokości świadczenia wyrównawczego zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, Tytuł XXIII, Dyrektywy Rady 86/653/EWG z dnia 18 grudnia 1986 roku, Raportem Komisji Europejskiej oraz dotychczasowym dorobkiem judykatury i doktryny. Wysokość świadczenia wyrównawczego została wyliczona w oparciu o procedurę zawartą w Raporcie Komisji Europejskiej z dnia 23 lipca 1996 roku w sprawie stosowania art. 17 Dyrektywy. Przewiduje ona kilkuetapową metodę obliczeń. W pierwszej kolejności wyznaczyć należy wartość wynagrodzenia powódki za ostatni rok (12 miesięcy) normalnej współpracy z pozwanym tj. w 2016 roku. Powódka obliczyła tę wartość na kwotę 367.104,11 PLN. Biegły w swojej opinii uwzględniając raporty pozwanego wartość tę obliczył na kwotę wyższą tj. 370.069,81 PLN.

390 Postępując zgodnie ze wskazówkami zawartymi w Raporcie Komisji Europejskiej, należy wyliczyć udział w wynagrodzeniu powódki za ostatni rok współpracy klientów stałych, to jest takich klientów, co do których można prognozować, że będą oni w przyszłości nabywali nowe produkty lub rozszerzali współpracę na bazie dotychczasowych. Powódka obliczyła wielkość bazową przychodu, to jest wynagrodzenie za ostatni rok współpracy z tytułu pozyskania i rozszerzenia współpracy z nowymi klientami na kwotę(...) PLN (90% z (...) PLN, co jest należnością niższą niż obliczona przez biegłego na kwotę(...)PLN ((...) PLN x 90% = (...) PLN). Następnie powódka określiła okres, w którym działalność powódki będzie generowała korzyści dla pozwanego i ostrożnie przyjęła, że klient pozyskany przez agenta na stałe jest w stanie efektywnie generować przychody dla Banku przez okres 15 lat. Oczywistym jest przy tym, że warunkiem utrzymania długoterminowej współpracy jest wysoki poziom obsługi klienta. Nie ulega wątpliwości, że efektywność i wysoka kultura pracy powódki oraz zespołu jej pracowników gwarantowała maksymalizację korzyści ze współpracy z klientami. Potwierdzają to przywołane we wcześniejszej części uzasadnienia rankingi sprzedaży, a także oceny jakości obsługi klienta w placówce powódki. W kolejnym etapie obliczeń należy określić współczynnik migracji klientów dla każdego roku objętego okresem, wyznaczonym w poprzednim etapie. Celem tej operacji jest ustalenie, jaka część pozyskanych przez powódkę klientów zrezygnuje ze współpracy z Bankiem w danym roku. Powódka przyjęła prawidłowo i tak też biegły maksymalny współczynnik migracji klientów 2% w skali roku. Wg danych i wyliczeń powódki spośród klientów pozyskanych przez powódkę z usług Banku rezygnowało rocznie nie więcej niż w/w 2 % klientów uprzednio pozyskanych. W kolejnym etapie powódka ustaliła wysokość stopy dyskontowej, to jest wskaźnik niezbędny do określenia aktualnej wartości straty prowizyjnej powódki z tytułu pozyskanej przez powódkę dla pozwanego klienteli w kolejnych latach prognozy. Z wyliczeń powódki wynika, że zsumowana wartość bieżąca przyszłych wpływów za 15 letni okres objęty prognozą wynosi (...) PLN. Biegły obliczył wartość bieżącą przyszłych wpływów za kres 15 lat na kwotę (...) PLN.

391 W drugim etapie wyliczeń uwzględnia się względy słuszności, które mogą przemawiać za podniesieniem lub obniżeniem kwoty świadczenia w stosunku do kwoty wynikającej z poniesionej przez agentkę straty prowizyjnej. Zgodnie z treścią powołanego wyżej wykroku ETS z 26 marca 2009 roku względem słuszności, który przemawia za wypłatą świadczenia wyrównawczego w wysokości wyższej niż wynikająca tylko ze straty prowizyjnej jest uzyskiwanie przez dającego zlecenie innych korzyści z pozyskanej klienteli niż tylko „oszczędność” wynikająca z braku wypłaty agentowi prowizji od transakcji z pozyskaną przez agenta klientelą, które dający zlecenie musiałby agentowi wypłacić w przypadku kontynuacji umowy agencyjnej. Sąd miał na uwadze względy słuszności, które przemawiają za wypłatą powódce świadczenia wyrównawczego, gdyż pozwany oprócz bezpośrednich korzyści finansowych z klienteli uzyskał także inne korzyści, które miały wpływ na wzrost goodwill Banku. Ma rację powódka podnosząc, że w 2009 roku (...) był w P. Bankiem zupełnie nieznanym. Najbliższa placówka znajdowała się w odległości ok. 30 km, co sprawia, że pasłęczanie z (...) Banku w ogóle nie korzystali. Powódka promowała markę (...) na nowym dla niego terenie. Prowadziła akcje marketingowe na szeroką skalę na lokalnym rynku: reklama w mediach, plakatowanie miasta i okolicznych miejscowości, roznoszenie ulotek, billboardy, banery, gadżety z logo Banku, sponsoring lokalnych imprez okolicznościowych i sportowych. W rezultacie należy przyjąć, że względy słuszności przemawiają za podniesieniem kwoty świadczenia wyliczonej w pierwszym etapie z uwagi na ponadstandardowe przyczynienie się powódki do powstania i utrzymania wspomnianej bazy klienckiej. Powódka ostrożnie wyceniła, że kwotę świadczenia wyliczoną w pierwszym etapie należy przemnożyć przez wskaźnik 1,2 (120%), co daje kwotę (...) PLN, a biegły zastosował ten sam wskaźnik i podwyższył tę wartość do kwoty (...) PLN, a więc do kwoty wyższej.

392 W trzecim etapie powódka prawidłowo obliczyła średnie roczne wynagrodzenie uzyskane ze współpracy z Bankiem w okresie współpracy, zgodnie z art. 764 ( 3) § 2 k.c.. Kwota średniego rocznego wynagrodzenia za ostatnie 5 lat współpracy wynosi w przypadku powódki: (...) PLN (łączna kwota prowizji otrzymanej przez agentkę w kwocie (...) PLN została podzielona przez okres 60 miesięcy współpracy, a wynik pomnożony przez 12). W ostatnim etapie wyliczeń należnego powódce świadczenia wyrównawczego średnią roczną wartość wynagrodzenia powódki za ostatnie 5 lat obowiązywania umowy agencyjnej (od kwietnia 2012 roku) oraz porównano wartość w ten sposób uzyskaną z wartością ustaloną w krokach opisanych powyżej. Wysokość świadczenia wyrównawczego w przypadku powódki wynosi zatem (...) PLN (świadczenie w wysokości maksymalnej). Powódka prawidłowo zastosowała wzór, w którym świadczenie wyrównawcze (Św) = strata prowizyjna wyliczona wg następującego wzoru: ostatnia prowizja roczna od klientów pozyskanych przez powódkę x ilość lat używalności klienteli z uwzględnieniem migracji klienteli w poszczególnych latach oraz zmiany wartości pieniądza w czasie (dyskontowanie) (Sp) x korekta ze względów słuszności (Wz). Wartość wyliczona wg powyższego wzoru musi być mniejsza lub równa średniemu rocznemu wynagrodzeniu powódki z całego okresu współpracy (Wś). W przypadku powódki wysokość straty prowizyjnej jest wyższa od średniorocznego wynagrodzenia z okresu współpracy skorygowanego względami słuszności i dlatego ulega redukcji do wysokości tego średniorocznego wynagrodzenia z okresu współpracy. Innymi słowy, jak słusznie obliczyła powódka, należy się wynagrodzenie wyrównawcze w maksymalnej wysokości tj. 286.734,60 PLN.

393 Sąd podziela stanowisko ETS, który uznał, że praktyka sądów niemieckich, które, mimo istnienia względów słuszności, które przemawiały za podwyższeniem świadczenia wyrównawczego nie zasądzały świadczenia wyższego niż wysokość straty prowizyjnej agenta była praktyką wadliwą . Stosując argument a maiori ad minus należy uznać tym bardziej za niedopuszczalną wykładnię, z której wynikać będzie, że górną granicą świadczenia wyrównawczego zostanie dodatkowo - w stosunku do zakwestionowanej przez ETS praktyki sądów niemieckich - obniżona poprzez uwzględnienie w każdym przypadku ponoszonych przez agenta kosztów wykonania zlecenia. Sąd tym samym nie podziela żądania pozwanego aby w efekcie stosować metodę dochodową, gdyż przy zastosowaniu tzw. metody dochodowej zasądzenie na rzecz agenta świadczenia wyrównawczego w maksymalnej wysokości wynikającej z art. 764 ( 3) k.c. może zdarzyć się jedynie wyjątkowo, a trudno przypuścić, żeby taka była intencja ustawodawcy, którego celem było zapewnienie realnej ochrony słabszej strony stosunku agencyjnego. Przeciwko stosowaniu metody dochodowej przemawia ponadto wiele innych argumentów. Ustalenie korzyści dającego zlecenie jest pierwszym i najważniejszym etapem wyliczenia świadczenia wyrównawczego. Minimalną korzyścią dającego zlecenie są prowizje, które dający zlecenie musiałby zapłacić w przypadku kontynuacji umowy, a nie jedynie ułamek tych prowizji odpowiadający ewentualnemu dochodowi agenta (o ile takowy w ogóle występuje). W założeniu względy słuszności mają na celu uwzględnienie specyfiki danego przypadku, to jest faktów, które wyróżniają dany stosunek agencyjny od modelowej, typowej umowy agencyjnej, zaś ponoszenie kosztów działalności jest typową cechą każdej działalności gospodarczej. W hipotetycznym przypadku kontynuacji stosunku agencyjnego agent nie musiałby jednak ponosić kosztów związanych z tzw. interesami pośrednimi, czyli z umowami zawieranymi bezpośrednio przez dającego zlecenie z uprzednio pozyskanymi przez agenta klientami, co jasno wynika z art. 761 § 1 in fine k.c. Z podobną sytuacją mamy do czynienia po rozwiązaniu umowy agencyjnej (dający zlecenie zawiera umowy z klientami pozyskanymi przez agenta bez udziału agenta), z tą jednak różnicą, że agent traci wspomnianą prowizję. Wyrównaniu tego uszczerbku służy m.in. świadczenie wyrównawcze. Wreszcie, ponoszone przez agenta (lub nie) koszty działalności w żadnej mierze nie oddziałują na wielkość korzyści dającego zlecenie. Gdyby ustawodawca polski chciał wynagrodzić agentowi szkodę (rozumianą klasycznie jako różnicę pomiędzy tym co jest w majątku agenta, a tym co być powinno, gdyby współpraca agencyjna była kontynuowana), a nie utracony przez agenta udział w strumieniu korzyści z klienteli, to zdecydowałby się na system francuski opisany w art. 17 ust. 3 Dyrektywy odpowiednio modyfikując praktykę francuskiego pierwowzoru. Polska jednak nie przyjęła systemu odszkodowań, a nawet, gdyby przyjąć, że na gruncie prawa polskiego odmienna praktyka byłaby dopuszczalna, to brak odliczania przez sądy francuskie kosztów agenta w sytuacji, gdy takie odliczenie przy wyliczeniu szkody wydawałoby się naturalne, stanowi dodatkowy argument przeciwko pomniejszaniu świadczenia wyrównawczego o kwotę zaoszczędzonych przez agenta kosztów, gdy odliczanie takich kosztów prima facie wydaje się być sprzeczne z logiką systemu świadczeń wyrównawczych, który ma charakter partycypacyjny. Niezależnie od różnic systemowych (świadczenie wyrównawcze nie jest odszkodowaniem, lecz udziałem agenta w przyszłych korzyściach dającego zlecenie) nie sposób przy tym przyjąć, aby ustawodawca europejski chciał dramatycznie zróżnicować poziom ochrony interesów agenta na wypadek rozwiązania umowy ustanawiając system „francuski” (art. 17 ust 3 Dyrektywy), w którym nie dość, że nie ma górnej granicy odszkodowania, ale przy wyliczaniu odszkodowania nie uwzględnia się kosztów oraz system niemiecki, w którym nie dość, że istnieje maksymalna, nieprzekraczalna granica świadczenia, to jeszcze nie byłaby ona w praktyce osiągalna w wyniku każdorazowego pomniejszania świadczenia o kwotę zaoszczędzonych przez agenta kosztów (pomimo, że koszty te nie pozostają w jakimkolwiek związku z korzyściami dającego zlecenie, których pochodną ma być świadczenie). Takiego zróżnicowania nie uzasadniałaby nawet możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 17 ust. 2 pkt c Dyrektywy, gdyż owo odszkodowanie, co jasno wynika z treści wyroku TSUE z 3 grudnia 2015 roku nie stanowi rekompensaty za utraconą klientelę, lecz za inne ewentualne szkody związane z zakończeniem współpracy agencyjnej. Tak czy inaczej wykładania prounijna przepisów o świadczeniu wyrównawczym musi uwzględniać fakt, że Dyrektywa ustanowiła dwa rozłączne i oparte na odmiennej logice i przesłankach systemy rekompensaty agentowi faktu zakończenia współpracy agencyjnej, które jednak ustanawiają zbliżony poziom ochrony agenta (ujednolicenie poziomu ochrony agenta w skali całej EWG było jednym z celów Dyrektywy). W pkt. 34 wyroku z dnia 3 grudnia 2015 w sprawie C - 338/14 (pytanie prejudycjalne w ramach sporu pomiędzy spółką (...). (...) a spółkami (...) S.A. (dawniej (...)) i (...) S.A. (dawniej (...) S.A.) (...) wyjaśnił: „Niemniej, jak słusznie zauważyła Komisja, a także jak podniósł rzecznik generalny w pkt. 43 opinii, zakres uprawnień dyskrecjonalnych przysługujących państwom członkowskim przy transpozycji art. 17 ust . 2 lit c) dyrektywy jest ograniczony obowiązkiem wyboru jednego z dwóch systemów odszkodowawczych przewidzianych odpowiednio w ust 2 i 3 omawianego artykułu, bez możliwości łączenia tych systemów: Tworzenie zatem sui generis systemu hybrydowego łączącego potencjalnie negatywne z punktu widzenia podmiotu ochrony, to jest agenta, aspekty systemów świadczeń wyrównawczych (górna granica świadczenia - średnioroczne obroty z okresu współpracy) i systemu odszkodowań (oczywiście przy założeniu, że dopuszczalna byłaby odmienna niż w praktyce francuskiej pojęcia szkody wynikającej z rozwiązania umowy) jest oczywiście niedopuszczalne”. Z analizy Sprawozdania, orzecznictwa TSUE oraz sądów niemieckich, na które powołał się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 listopada 2005 roku wynika, że inaczej należy prawidłowo dokonać kalkulacji świadczenia wyrównawczego. Na etapie pierwszym (wyliczenie korzyści dającego zlecenie) koszty ponoszone przez agenta nie mają żadnego znaczenia, gdyż w tym etapie ustalamy korzyści dającego zlecenie z umów zawieranych z stałymi klientami, których minimalny wymiar odpowiada wysokości prowizji, które dający zlecenie musiałby zapłacić pośrednikowi za zawarcie tych umów, a nie o cokolwiek innego, np. koszty pośrednika. Pogląd ten dominuje w Europie. Ponoszone przez agenta (lub nie) koszty działalności w żadnej mierze nie oddziałują na wielkość korzyści dającego zlecenie. Okoliczność, że po wygaśnięciu umowy agencyjnej dający zlecenie lub inny agent ponosi jakieś (z reguły niewielkie) koszty związane z odnawianiem zawartych przez agenta umów lub rozszerzeniem ich zakresu jest bez znaczenia, gdyż w okresie obowiązywania umowy agencyjnej agent także miałby prawo do prowizji od tzw. interesów pośrednich, w przypadku których agent nie ponosi żadnych kosztów pośrednictwa (art. 761 § 1 in fine k.c.). Z kolei uwzględnienie kosztów działalności agenta w ramach korekty ze względów słuszności jest wykluczone z tego względu, że na tym etapie uwzględnia się sytuacje atypowe, a ponoszenie przez agenta kosztów działalności jest sytuacją najbardziej typową z możliwych. W szczególności niedopuszczalne byłoby wykorzystanie tego wyjątkowego proceduralnego przepisu do zastępowania trzyetapowej procedury wynikającej z orzeczenia ETS z 26 marca 2009 roku w sprawie C-348/07 oraz uszczegółowionej w Sprawozdaniu Komisji Europejskiej w sprawie stosowania art. 17 Dyrektywy Rady 86/653/EWG w sprawie koordynacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek.

394 Odszkodowanie

395 Niezależnie od roszczenia o zasądzenie od pozwanego świadczenia wyrównawczego powódka żąda również naprawienia uszczerbku majątkowego, jakiego doznała wskutek rozwiązania umowy agencyjnej z pozwanym, z jego winy, a także wskutek niewywiązywania się lub nienależytego wywiązywania się przez pozwanego ze zobowiązania wynikającego z zawartej z powódką umowy powołując się na treść art. 764³ § 3 k.c.: „Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych”.

396 Sąd podzielił ocenę powódki, że działania pozwanego podejmowane w okresie od IV kwartału 2016 roku i w I połowie 2017 roku w sposób jednoznaczny potwierdzają, że pozwany nawet jeśli nie miał zamiaru bezpośredniego, to liczył się z tym i godził się na to, że powódka jako agentka przejęta przez pozwanego w wyniku fuzji z (...) S.A. i skierowana do tzw. trzeciej marki poniesie szkodę majątkową w wielkich rozmiarach. Pomimo zapowiedzi pozwanego co do dalszej współpracy z powódką pod szyldem tzw. „trzeciej marki” marka ta nie powstała. Pomimo ciążącego na pozwanym obowiązku lojalności kontraktowej, tj. obowiązku brania pod uwagę interesów powódki oraz rozstrzygania wszystkich spraw na zasadach wzajemnych korzyści pozwany zdecydował jednostronnie o umieszczeniu powódki w grupie placówek przeznaczonych do nieistniejącej, tzw. „trzeciej marki”, przez okres kilku miesięcy stwarzał pozory, że taka powstanie, co świadczy o braku uczciwości pozwanego w relacjach biznesowych z powódką. Ponadto pozwany przez okres niemal pół roku od prawnej fuzji Banków i kilku miesięcy od fuzji organizacyjnej, tj. do maja 2017 roku nie podjął żadnych kroków zmierzających do ujednolicenia wizualnego współpracujących z nim placówek, co dla powódki oznaczało, że do końca okresu współpracy działała pod logo Banku, ze struktury którego została wyłączona co najmniej w listopadzie 2016 roku. Pozwany nie zaopatrzył powódki w odpowiednie środki umożliwiające funkcjonowanie w ramach struktury pozwanego. Pozwany ograniczył powódce możliwość sprzedaży niektórych swoich produktów, co czyniło ofertę placówki powódki dużo mniej korzystną niż konkurencyjna placówka pozwanego, funkcjonująca w P. od 2014 roku. Uniemożliwiając powódce pracę pod logo pozwanego oraz korzystanie na równych zasadach z oferty produktowej pozwanego, pozwany pozbawił powódkę możliwości istotnego zwiększenia obrotów z pozyskaną klientelą oraz pozyskania nowej klienteli, co było możliwe dzięki bardziej liberalnym kryteriom „przyznawalności” produktów u pozwanego (w porównaniu z (...)). Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że zdezorientowani klienci placówki powódki kierowali się do istniejącej wcześniej placówki w P. (również dzięki informacji uzyskiwanej na infolinii pozwanego), co dodatkowo bez winy powódki pogłębiło upadek jej przedsiębiorstwa. Uzasadnione było, wobec zaprzestania wykonywania umowy agencyjnej przez pozwanego i jego nielojalnego zachowania, że powódka nie pozostała w stosunku agencyjnym do upływu okresu wypowiedzenia umowy. W konkretnej sytuacji interes powódki w natychmiastowym wygaśnięciu umowy wyraźnie przeważał nad interesem pozwanego i kontynuacją umowy. Kontynuacja umowy oznaczałaby dla powódki wyłącznie pogłębienie strat. Zawinione przez pozwanego zerwanie współpracy planowanej na lata skutkowało poniesieniem przez powódkę szkody. Powódka domaga się od pozwanego pokrycia zarówno szkody wynikłej z nienależytego wykonywania obowiązków przez pozwanego w okresie obowiązywania umowy agencyjnej, w szczególności na skutek uniemożliwienia lub utrudnienia sprzedaży produktów w wyniku ograniczenia palety produktowej, zaniechania wsparcia marketingowego, co przełożyło się na znaczący spadek przychodów, zwłaszcza w okresie ostatnich 2 miesięcy przed rozwiązaniem umowy, w porównaniu z analogicznym okresem normalnej współpracy w 2016 roku (przed fuzją), przy tych samych lub zbliżonych kosztach placówki, jak i szkody wynikłej z rozwiązania umowy agencyjnej, obejmującej wartość utraconego przez powódkę przedsiębiorstwa oraz nieplanowane wydatki, które, niezależnie od utraty przedsiębiorstwa, poniosła powódka wskutek rozwiązania umowy agencyjnej z winy pozwanego. Powszechnie przyjmuje się, że niezależnie od tego, czy w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej agent poniósł stratę w postaci utraty określonego dobra majątkowego (przedsiębiorstwo), szkoda agenta obejmuje wartość dochodów agenta w hipotetycznym okresie wypowiedzenia, skalkulowaną na podstawie dochodów z okresu normalnej współpracy. W tym konkretnym przypadku, w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej z winy pozwanego doszło jednak do destrukcji tworzonego przez powódkę latami przedsiębiorstwa, którego najistotniejszą wartością był zespół pracowniczy składający się z 3 osób, pozyskanych i wyszkolonych przez powódkę. W normalnym toku spraw powódka, wobec braku zakazu działalności konkurencyjnej, wypracowanej renomy, skuteczności znanej wszystkim konkurującym na lokalnym rynku bankom i instytucjom finansowym, kontynuowałaby z sukcesem działalność na rzecz innych podmiotów wykorzystując w pełni możliwości i potencjał swojego przedsiębiorstwa. Założenie, że rozwiązanie umowy z jednym z dających zlecenie miałoby oznaczać dla agenta zaprzepaszczenie jego dorobku zawodowego np. w postaci destrukcji przedsiębiorstwa, w oczywistej w sytuacji, gdy do zerwania współpracy dochodzi nagle i niespodziewanie, bez zapewnienia okresu przejściowego, niezbędnego do podjęcia współpracy z konkurencją, jest absurdalne. Przeciwnie, zgodnie z zasadą pełnego odszkodowania, agent, w tym przypadku powódka ma prawo do uzyskania godziwej rekompensaty wszystkich zawinionych przez pozwanego skutków rozwiązania umowy agencyjnej. Wyliczając należne powódce odszkodowanie z tytułu utraty przedsiębiorstwa zastosowała dwa podejścia:

397 1. metodę dochodową, w świetle której wartość przedsiębiorstwa równa się wartości zdyskontowanych strumieni pieniężnych, które by przedsiębiorstwo wygenerowało w przewidywalnym okresie swojego istnienia (z uwzględnieniem możliwości podjęcia współpracy z podmiotami konkurencyjnymi);

398 2. metodę odtworzeniową, w świetle której wartość przedsiębiorstwa równa się wartości nakładów niezbędnych do odtworzenia jego substancji, w tym pozyskania i wyszkolenia zespołu pracowników, którymi dysponowała powódka.

399 Powódka przyjęła zasadnie, że wartość przedsiębiorstwa powódki wyszacowana metodą dochodową jest nie mniejsza niż wypracowany przez powódkę dochód przedsiębiorstwa w ostatnim normalnym roku współpracy, tj. w roku 2016 w kwocie (...) PLN. Biegły obliczył wartość przedsiębiorstwa powódki metodą dochodową na kwotę (...) PLN, tj. wyższą niż obliczona przez powódkę. Powódka ponadto obliczyła metodą odtworzeniową należne jej odszkodowanie z tytułu utraty przedsiębiorstwa, przy zastosowaniu metodologii rekomendowanej w naukach ekonomicznych. W pierwszej kolejności powódka wyliczyła średnie wynagrodzenie pracownika. Powódka przyjęła, że średnie wynagrodzenie pracownika w okresie szkolenia powinno wynosić 1.800,00 PLN i tak przyjął biegły w swojej opinii. Powódka przyjęła również narzut na wynagrodzenie w wysokości 20,41% oraz narzut kosztów ogólnych w wysokości 50%. Przy wyliczeniu uwzględniła współczynnik odsiewu pracowników, odpadających po zakończeniu 6 miesięcznego okresu szkoleniowego w wysokości 50% (aby pozostało 3 pracowników, powódka musiała zatrudnić co najmniej 6, okres szkoleniowy wynosi 6 miesięcy). Biegły przyjął te same założenia, co oznacza, że kalkulacja powódki była prawidłowa. Kalkulacja odszkodowania powódki z zakresie dodatkowych kosztów, które musiała ponieść powódka w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej (niezależnie od utraty przedsiębiorstwa) powódka prawidłowo przedstawiła w tabeli:

400 1

401 Paliwo (szkolenie pracowników)

402 670 zł.

403 2

404 Wypowiedzenia umów dla pracowników

405 1.300 zł.

406 3

407 Rozwiązanie umów z dostarczycielami mediów

408 1.200 zł.

RAZEM:

409 3.170 zł.

410 W drugiej tabeli powódka przedstawiła różnicę pomiędzy przychodem uzyskanym przez powódkę w okresie kwiecień - maj 2016 roku oraz w okresie kwiecień - maj 2017 roku. Wartość różnicy pomiędzy przychodem uzyskiwanym przez powódkę w 2016 roku i dużo niższym uzyskanym w analogicznym okresie 2017 roku odzwierciedla poniesioną przez powódkę szkodę na skutek nienależytego wykonywania przez pozwanego umowy agencyjnej w sposób opisany powyżej. W okresie kwiecień - maj 2016 roku powódka osiągając wielokrotnie niższe przychody ponosiła te same co poprzednio koszty ich uzyskania w tym czasie sytuacja rynkowa nie zmieniła się, popyt na rynku lokalnym na produkty bankowe nie zmniejszył się, jedyną przyczyną drastycznego spadku przychodów powódki były działania i zaniechania pozwanego.

411 kwiecień 2016

412 (...) zł.

413 kwiecień 2017

414 (...) zł.

415 maj 2016

416 (...) zł.

417 maj 2017

418 (...) zł.

419 Razem:

420 (...) zł.

421 (...) zł.

422 Różnica:

423 (...) zł.

424 Powódka tytułem odszkodowania z tytułu nienależytego wykonywania umowy w okresie jej obowiązywania żąda kwoty 46.867,62 PLN. Odszkodowanie w związku z rozwiązaniem umowy agencyjnej z winy pozwanego stanowi wartość przedsiębiorstwa powódki w kwocie 167.089,81 + koszty w kwocie 3.170,00 PLN = 170.259,81 PLN. Łącznie powódka żąda tytułem odszkodowania kwoty 217.127,43 PLN. Odszkodowanie to zostało przez powódkę prawidłowo skalkulowane. Biegły obliczył, że według metody dochodowej jest to kwota znacznie wyższa.

425 To wszystko mając na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku, zgodnie z żądaniem powódki i nie wychodząc ponad to żądanie.

426 O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do wyniku sporu. Na podstawie art. 98 § 1, § 1¹, § 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. na rzecz powódki Sąd zasądził od pozwanego poniesione przez nią koszty, na które składają się: opłata od pozwu w kwocie 5.000,00 PLN, zaliczka na poczet opinii biegłego w kwocie 3.000,00 PLN, zwrot kosztów dojazdu i zarobku za świadków w łącznej kwocie 476,41 PLN oraz opłata za czynności radcy prawnego w kwocie 10.800,00 PLN stosownie do § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 roku poz. 1935) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 PLN, łącznie 19.293,41 PLN. Pozwanego Sąd obciążył obowiązkiem zapłaty Skarbowi Państwa nieuiszczonej opłaty i wydatków na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 roku poz. 1144 ze zm.) w związku z art. 98 k.p.c., na które składają się: nieuiszczona przez powódkę opłata od pozwu w kwocie 20.194,00 PLN (powinna być uiszczona 25.194,00 PLN) i wypłacone ze Skarbu Państwa wynagrodzenie biegłego w kwocie 331,09 PLN. Na podstawie art. 84 ust. 1 i ust. 2 u.k.s.c. Sąd z urzędu zwrócił powódce należność nadpłaconą z tytułu wydatków.

427 SSO Ewa Dietkow