Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2025 r., XVI GC 1055/19

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2025 r., XVI GC 1055/19

Tekst

1 Sygn. akt XVI GC 1055/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 19 grudnia 2025 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie XVI Wydział Gospodarczy

4 w składzie:

5 Przewodniczący –

6 Sędzia Renata Olejnik-Tyszka

7 Protokolant –

8 Daniel Bałękowski

9 po rozpoznaniu 19 listopada 2025 r. w Warszawie

10 na rozprawie

11 sprawy z powództwa : (...) spółki akcyjnej w A.

12 przeciwko : Bankowi (...) spółce akcyjnej w W., (...) spółce akcyjnej w W., (...)/ (...)/(...) w W., (...) w L., (...) w L.

13 z udziałem po stronie pozwanej interwenientów ubocznych: (...) spółki akcyjnej w W., (...) spółki akcyjnej w W.

14 o zapłatę

15 1. oddala powództwo;

16 2. ustala, że koszty postępowania ponosi powód w całości, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.

17 SSO Renata Olejnik-Tyszka

18 Sygn. akt XVI GC 1055/19

Uzasadnienie

19 wyroku z dnia 19 grudnia 2025 r.

20 Pozwem z dnia 6 listopada 2019 r. powód (...) Spółka Akcyjna w P. (dalej: powód lub (...)) wniósł przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w W. (dalej: pozwany 1 lub (...)), (...) Spółce Akcyjnej w W. (dalej: pozwany 2 lub (...)), (...)/(...)/(...) w W. w Belgii (dalej: pozwany 3 lub (...)), (...) w L. (dalej: pozwany 4 lub (...)) pozew o zapłatę wnosząc o zasądzenie solidarnie od pozwanych (...) oraz (...) na rzecz powoda kwoty głównej 370.567.783,61 zł wraz ze skapitalizowanymi odsetkami w wysokości 265.104.598,25 zł, co stanowi łącznie kwotę 635.681.381,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,

21 w tym od pozwanego (...) solidarnie z pozwanymi (...) oraz (...) do części kwoty głównej w wysokości 171.006.072,23 zł, w tym 60.715.343,89 skapitalizowanych odsetek, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty do dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty

22 oraz od pozwanego (...) solidarnie z pozwanymi(...) oraz (...) do części kwoty głównej w wysokości 232.186.466,30 zł, w tym 84.358.090,07 zł skapitalizowanych odsetek, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty do dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty,

23 a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

24 W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzi odszkodowania – pokrycia szkody w postaci różnicy w wysokości (wartości) opłaty interchange uiszczonej na rzecz agentów rozliczeniowych powoda ((...) oraz (...)), której bezpośrednimi beneficjentami są pozwani, a której by nie poniósł, gdyby pozwani nie działali wraz z innymi bankami prowadzącymi działalność w Polsce w ramach bezprawnego porozumienia naruszającego prawo konkurencji. Umożliwienie klientom powoda zapłaty za towary kartami płatniczymi wymaga zawarcia przez powoda z bankami lub ich agentami rozliczeniowymi umów, na mocy których od każdej transakcji dokonanej kartą przez klienta powoda, powód uiszcza bezpośrednio na rzecz agenta rozliczeniowego opłatę stanowiącą procent od wartości brutto transakcji. Na opłatę tę składa się marża agenta rozliczeniowego, opłaty marketingowe oraz opłata interchange, która jest transferowana przez agenta rozliczeniowego na rzecz pozwanych banków.

25 Powód wskazał, że szkoda, której dochodzi pozwem to różnica między łączną wartością opłaty interchange uiszczonej w okresie od czerwca 2006 r. do końca czerwca 2014 r., a wartością, która powinna być uiszczona, gdy by nie było zmowy cenowej pozwanych. 29 grudnia 2006 r. Prezes UOKiK wydał decyzję, na mocy której uznał za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 81 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji, praktykę polegającą na uczestniczeniu przez większość banków działających w Polsce, w tym banków pozwanych, w porozumieniu ograniczającym konkurencję na rynku usług acquiringowych (agenci rozliczeniowi) związanych z regulowaniem zobowiązań konsumentów wobec akceptantów kart z tytułu płatności za nabywane przez konsumentów towary i usługi za pomocą kart płatniczych na terytorium Polski poprzez wspólne ustalenie wysokości stawki opłaty interchange pobieranej od transakcji dokonywanych kartami systemu (...) i (...) (dalej: decyzja UOKiK 2006) Decyzja UOKIK 2006 została zaskarżona do Sądu Okręgowego w Warszawie i do tej pory nie jest prawomocna.

26 Zgodnie z art. 30 ustawy o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (dalej: u.r.o.k. lub ustawa o roszczeniach), ustalenia prawomocnej decyzji prezesa UOKiK 2006 o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję lub prawomocnego wyroku wydanego w wyniku wniesienia środka odwoławczego od takiej decyzji wiążą sąd w postępowaniu o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji co do stwierdzenia naruszenia prawa konkurencji. Podstawą prawną dochodzonego przez powoda roszczenia wobec pozwanych jest art. 415 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) w związku z art. 36 u.r.o.k.

27 Powód w latach 2002 - 2014 zawarł umowy z dwoma agentami rozliczeniowymi dotyczącymi zasad współpracy w zakresie obsługi i rozliczenia transakcji dokonywanych kartami płatniczymi(...) i (...). 9 października 2012 r. powód zawarł analogiczną umowę z (...) S.A. Powód współpracował równolegle z obydwoma agentami rozliczeniowymi. Agenci rozliczeniowi zobowiązali się do rozliczania transakcji płatniczych dokonywanych przez klientów powoda i pobierania ustalonych opłat przez ich potrącenie od wartości transakcji poprzez zapłatę faktury określającej informacje o opłatach. W każdej z umów rozliczeniowych rozliczenie transakcji następowało w taki sam sposób tzn. powód zobowiązany jest płacić na rzecz agenta rozliczeniowego opłaty określone w umowie przeznaczone m.in. na pokrycie opłat pobieranych przez organizacje kart płatniczych i banki będące wydawcami kart oraz innych kosztów ponoszonych przez agentów rozliczeniowych. Powód wywodzi roszczenie z faktu ustalonych przez prezesa UOKiK w decyzji z 2006 r. naruszeń, a decyzja ta dotyczyła banków pozwanych w niniejszej sprawie. Organizacje kartowe ponoszą razem z pozwanymi solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą wobec powoda na podstawie art. 441 k.c.

28 W maju 2016 r. powód skierował wobec banków objętych decyzją UOKiK 2006 odpowiednio do właściwych sądów rejonowych zawezwania do prób ugodowych na kwotę ponad 783.000.000 zł tytułem zapłaty szkody ewentualnie zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia z tytułu szkody poniesionej przez powoda w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2014 r. na skutek działań podjętych przez banki polegających w szczególności na uczestnictwie w porozumieniu ograniczającym konkurencję na rynku usług acquiringowych związanych z regulowaniem zobowiązań konsumentów wobec akceptantów z tytułu płatności za nabywane przez konsumentów towary i usługi za pomocą kart płatniczych na terytorium Polski, którego elementem było wspólne ustalanie z innymi bankami wysokości stawek opłaty pobieranej od transakcji dokonywanych kartami systemu (...) oraz (...) w Polsce. Posiedzenia pojednawcze, które nie doprowadziły do zawarcia ugody odbyły się w dniu 11 października 2016 r. wobec (...) Banku oraz 26 października 2016 r. wobec (...). Powód wskazał, że w dacie składania wniosków o zawezwanie do próby ugodowej powód nie znał jeszcze treści orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z czerwca 2016 r., który przez chwilę nadawał decyzji UOKiK 2006 waloru prawomocności. Z tej przyczyny zakres wniosku o zawezwanie do próby ugodowej zawiera dwie alternatywy podstawy prawne - odszkodowawczą i bezpodstawne wzbogacenie. Złożone zawezwania do prób ugodowych w stosunku do banków przerwały bieg przedawnienia roszczenia na okres 3 lat, przy czym zgodnie z art. 118 k.c. koniec terminu przedawnienia upływa z końcem ostatniego roku kalendarzowego tzn. 31 grudnia 2019 r. Powód wskazał, że o szkodzie mógł dowiedzieć się najwcześniej w dniu 1 lipca 2014 r., gdy doszło do ustawowego obniżenia wysokości opłaty interchange. Powód wskazał również, że o osobie obowiązanej do jej naprawienia domniemywał na podstawie nieprawomocnej decyzji UOKiK 2006, faktycznie zaś powód dowiedział się o zaistnieniu szkody w październiku 2014 r., kiedy to w zawartych przez niego umowach z agentami rozliczeniowymi doszło do znacznego obniżenia stawki opłaty interchange, zatem od tego momentu można przyjąć początek biegu trzyletniego terminu przedawnienia. Składając z kolei 24 maja 2016 r. wnioski o zawezwanie do próby ugodowej, pozwany skutecznie przerwał wskazany trzyletni termin przedawnienia tzn., że niniejszym pozwem może obejmować roszczenie odszkodowawcze za okres od 24 maja 2006 r., przy czym trzeba mieć na względzie, że czyn pozwanych stanowił czyn ciągły, w takiej sytuacji bieg przedawnienia roszczeń rozpoczyna się od dnia ustania stanu ciągłego stanowiącego naruszenie prawa, a nie od dnia zaistnienia stanu bezprawnego. Powód wskazał, że początek biegu przedawnienia wobec pozwanych może się zacząć dopiero z chwilą ustania czynu ciągłego stanowiącego zdarzenie wyrządzające szkodę, a jednocześnie, skoro czyn ten miał charakter periodyczny, to powód może dochodzić naprawienia szkody 10 lat wstecz po przerwaniu w dniu 24 maja 2016 r. biegu przedawnienia. W stosunku do pozwanych banków bieg terminu przedawnienia został przerwany na kolejne 3 lata do końca 2019 r. i obejmuje okres od 24 maja 2006 r. do końca czerwca 2014 r. Powód dochodzi odszkodowania od organizacji kartowych za okres od 10 grudnia 2009 r. do końca czerwca 2014 r. Grudzień 2009 to najdalszy okres, za który powód może dochodzić roszczenia uwzględniając maksymalnie dziesięcioletni okres przedawnienia roszczenia liczony wstecz od dnia złożenia pozwu, natomiast 30 czerwca 2014 r. to dzień poprzedzający zmianę opłaty interchange wprowadzoną przez agentów rozliczeniowych w wyniku wejścia w życie od 1 stycznia 2014 r. ustawy o usługach płatniczych, która nakazywała stosowanie opłat interchange na poziomie 0,5%.

29 Powód wskazał, że ustawę o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji stosuje się do naruszeń, które nastąpiły po jej wejściu w życie, ale art. 38 u.r.o.k. wskazuje, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się przepis art. 442(1) § 1 k.c. w brzmieniu nadanym ustawą z tym, że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. Wynika z tego, że zgodnie z ustawą o roszczeniach poszkodowany może dochodzić swoich roszczeń na zasadach dotychczasowych, a ustawa o roszczeniach daje poszkodowanemu dodatkowe narzędzie w postaci wydłużenia okresu, za który można dochodzić roszczeń oraz wydłużenia trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń. Powód stwierdził, że do wejścia w życie ustawy o roszczeniach powód nie wiedział o szkodzie wyrządzonej przez organizacje kartowe (...) i (...) bowiem nie wiedział, że organizacje te również uczestniczyły w ustalaniu opłaty interchange, gdyż udział tych organizacji nie był objęty sentencją decyzji UOKiK 2006. Wiedzę przy zachowaniu należytej staranności powód mógł uzyskać dopiero analizując dwie okoliczności, czyli wejście w życie ustawy obniżającej poziom opłaty z lipca 2014 r. oraz w powiązaniu z faktycznym odnotowaniem spadku poziomu opłaty interchange w umowach z agentami rozliczeniowymi powoda. Powód jest uprawniony do dochodzenia roszczeń za okres 10 lat wstecz od dnia złożenia pozwu to jest od 1 grudnia 2009 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. (pozew k. 3-68v).

30 Odpowiedzią na pozew z dnia 28 maja 2020 r. (data nadania k. 3321) pozwani (...) oraz (...) wnieśli o oddalenie powództwa ze względu na jego bezzasadność oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Niezależnie od bezzasadności powództwa pozwani podnieśli zarzut przedawnienia roszczenia powoda w stosunku do (...) oraz (...) w całości.

31 W uzasadnieniu (...) oraz (...), że twierdzenia powoda o rzekomym porozumieniu między pozwanymi, organizacjami kartowymi i innymi bankami działającymi w Polsce są bezpodstawne. Powód nie przedstawił żadnych faktów ani dowodów, które to twierdzenie by potwierdzały. Decyzja UOKiK 2006 dotyczy zachowania rynkowego wyłącznie banków w okresie od roku 1993 r. do początku roku 2006 r., a pozew dotyczy rzekomego porozumienia banków oraz organizacji kartowych w okresie od czerwca 2006 r. do czerwca 2014 r. Ponadto pozwani wskazali, że decyzja nie jest prawomocna, więc nie potwierdza bezprawności działania lub winy banków. Opłata interchange była kosztem uwzględnianym w całości w kalkulacji ceny za towar i w ten sposób przenoszona na kontrahentów w cenie towarów. Ponadto w ocenie pozwanego nie zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności solidarnej.

32 Pozwani wskazali również, że roszczenie powoda, nawet gdyby istniało, byłoby przedawnione. Do oceny tego zarzutu ma zastosowanie art. 442(1) k.c., zgodnie z którym należy ocenić termin trzyletni i dziesięcioletni. Terminy te są ze sobą związane w ten sposób, że termin trzyletni nie może skończyć się później, niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Termin przedawnienia liczony jest od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Chodzi o możliwość przypisania osobie odpowiedzialnej świadomości wystąpienia szkody, opartej na obiektywnie sprawdzalnych okolicznościach, chodzi o chwilę uzyskania takich informacji, które - oceniając obiektywnie - pozwalają z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo konkretnemu podmiotowi. Zdaniem pozwanych trzyletni termin przedawnienia rozpoczął bieg od momentu publikacji Decyzji UOKiK 2006, czyli od dnia 4 stycznia 2007 r. Powyższe stwierdzenie oparli na tym, że brak zainteresowania poszkodowanego dochodzeniem przysługujących mu roszczeń nie może stanowić usprawiedliwienia dla zaniechania podjęcia działań na drodze sądowej w celu ich dochodzenia. Nie można faworyzować osób, które zaniedbują swoje prawa. W kontekście ustalenia początku biegu terminu przedawnienia kluczowa jest wiedza poszkodowanego o samej szkodzie oraz osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a nie moment uzyskania pewności co do istnienia związku przyczynowego między zdarzeniem a powstałą szkodą czy moment uzyskania świadomości o możliwości dochodzenia odszkodowania, nawet jeśli decyzja w sprawie nie jest jeszcze prawomocna. Początek biegu przedawnienia należy liczyć od dnia powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o samym zaistnieniu szkody, a nie o jej rozmiarach i trwałości jej następstw. Pozwani podnieśli również, że bieg terminu przedawnienia roszczenia dotyczącego opłaty interchange od transakcji kartowych dokonanych na rzecz powoda np. w czerwcu 2007 r. upłynął w czerwcu 2010 r., ponieważ bieg terminu przedawnienia rozpoczynał się w momencie powstania każdorazowego obowiązku powoda do zapłaty na rzecz agenta rozliczeniowego opłaty interchange od danej transakcji. Pozwani wskazali, że po wydaniu decyzji UOKiK 2006 ustały działania w niej wskazane. Do dnia wytoczenia powództwa upłynął więc także dziesięcioletni termin, liczony od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Skoro powód wiedział, o zaistnieniu szkody i osobie zobowiązanej do jej naprawienia od opublikowania w styczniu 2007 r. decyzji UOKiK 2006, to termin przedawnienia ostatnich elementów ewentualnej szkody powoda upłynął w czerwcu 2017 r. Oznacza to, że roszczenie powoda jest w całości przedawnione.

33 Pozwani (...) oraz (...) wskazali, że wnioski o zawezwanie do próby ugodowej skierowane do banków w dniu 24 maja 2016 r. nie doprowadziły do przerwania biegu przedawnienia, ponieważ występując o podjęcie próby ugodowej powód wiedział, że nie dojdzie do zawarcia ugody i zmierzał wyłącznie do wywołania skutku w postaci przerwania terminu przedawnienia. Pozwani wskazali, że w samym wniosku o zawezwanie do próby ugodowej nie zostały w sposób należyty określone roszczenia będące jego przedmiotem.

34 Pozwani stwierdzili, że powód wskazał jedynie kwotę 783.113.000,00 zł, określając ją jako uzyskaną w wyniku oszacowania, lecz nie stwierdzono, czy oszacowanie to odnosiło się do wszystkich opłat związanych z akceptacją kart płatniczych (...) i (...), czy tylko opłaty interchange, a ponadto zawezwanie nie obejmowało roszczeń odsetkowych. Pozew dotyczy tylko opłaty interchange, a nie całej opłaty akceptanta. Jego przedmiotem jest jedynie część opłaty interchange za okres od czerwca 2006 r. do czerwca 2014 r. Pozew obejmuje także skapitalizowane odsetki od tej kwoty, a które nie były objęte wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej. Pozwani stwierdzili, iż w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że nie jest czynnością zmierzającą bezpośrednio do dochodzenia roszczenia zawezwanie do próby ugodowej, której celem jest jedynie wydłużenie okresu zaskarżalności wierzytelności przez doprowadzenie do przerwania biegu przedawnienia. Ponadto, nawet gdyby wnioski o zawezwanie do próby ugodowej mogły wywołać skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia, to skutek ten mógłby najwyżej dotyczyć roszczeń za okres od czerwca 2013 r. do czerwca 2014 r., tj. za okres trzech lat od daty wniosków o zawezwanie do próby ugodowej (24 maja 2016 r.).

35 W związku z tym, że roszczenie główne uległo przedawnieniu, przedawniły się także odsetki naliczane od kwot opłaty interchange. Niezależnie od tego roszczenie o odsetki ma charakter okresowy, toteż zgodnie z regułą wrażoną w art. 118 k.c. przedawnia się z upływem 3 lat. Oznacza to, że roszczenie o odsetki za 2008 r. przedawniło się najpóźniej 31 grudnia 2011 r. o ostatnie odsetki przedawniły się 30 czerwca 2017 r.

36 Pozwane Banki podniosły również, że przepisy ustawy o roszczeniach dotyczące przedawnienia nie znajdują zastosowania do naruszeń prawa konkurencji, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy o roszczeniach, a tym bardziej przed przyjęciem Dyrektywy 2014/104. Art. 38 Ustawy o roszczeniach nie może zostać zastosowany w celu obliczenia terminu przedawnienia od daty wejścia w życie ustawy, ponieważ przepis ten rozstrzyga wyłącznie kwestię intertemporalną związaną z nowelizacją art. 442(1) k.c. Przepis art. 38 Ustawy o roszczeniach dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, w której zastosowanie art. 442(1) k.c. w brzmieniu nadanym ustawą o roszczeniach oznaczałoby, że termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed datą wejścia w życie Ustawy o roszczeniach (27 czerwca 2017 r.). Roszczenie powoda było przedawnione w dniu wejścia w życie ustawy o roszczeniach a ponadto artykuł ten nie spowodował wydłużenia terminu przedawnienia roszczeń, nie powoduje, że biegnący termin przedawnienia roszczenia rozpoczyna się na nowo od wejścia w życie tej ustawy. Zdaniem pozwanego wyrok TSUE z 28 marca 2019 r. również nie uzasadnia twierdzeń powoda. Wyrok ten bowiem określa, że zbyt krótki termin przedawnienia biegnący, pomimo że osoba sprawcy szkody nie jest znana pozbawiałby znaczenia decyzję organu ochrony konkurencji (odpowiedź na pozew k. 2247-2449, t. XII-XIII).

37 Odpowiedzią na pozew z dnia 22 lipca 2020 r. (data nadania k. 3706) pozwany (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości z uwagi na jego bezzasadność. (...) podniósł również zarzut przedawnienia w całości roszczenia w stosunku do (...) oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów, który zostanie złożony na ostatniej rozprawie, a w razie jego niezłożenia – według norm przepisanych przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.

38 W uzasadnieniu pozwany wskazał, że w pierwszej kolejności powództwo podlega oddaleniu z powodu upływu okresu przedawnienia roszczenia powoda. Powództwo powoda jest powództwem o odszkodowanie na podstawie art. 415 k.c., przy czym delikt ustał 30 czerwca 2014 r., czyli 5 lat przed wniesieniem powództwa, więc roszczenie powoda jest oczywiście przedawnione.

39 Pozwany stwierdził również, że (...) co najmniej od dnia 29 marca 2014 r. wiedział o tym, jakie są stawki opłaty interchange w transakcjach krajowych, kto te stawki ustala i kto je pobiera. Przez cały okres objęty żądaniem pozwu (...) miał wiedzę o swojej rzekomej szkodzie mającej polegać na płaceniu zawyżonej opłaty i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a w konsekwencji jego roszczenie o naprawienie szkody uległo przedawnieniu w terminie 3 lat od danej transakcji, a tym samym ostatnie roszczenia powoda, tj. te dotyczące opłat interchange od transakcji z dnia 30 czerwca 2014 r. uległy przedawnieniu najpóźniej dnia 1 lipca 2017 r.

40 (...) wskazał, że (...) od momentu zawarcia pierwszej umowy z (...) S.A. (później:(...)) w dniu 4 stycznia 2000 r. wiedział, że płacona przez niego opłata na rzecz agenta rozliczeniowego przeznaczona jest na pokrycie opłat pobieranych przez systemy i banki będące wystawcami kart. W umowie tej określono całkowitą sumę opłat, jednak wynika również z umowy, że opłata jest przeznaczona na pokrycie opłat uiszczanych przez (...) S.A. na rzecz banków. Tak więc już w dacie podpisania tej umowy powód miał świadomość pobierania opłat na rzecz banków. Od 29 marca 2004 r. powód miał wiedzę o dokładnej wysokości opłaty interchange, bowiem tego dnia zawarł aneks do umowy o obsługę transakcji płatniczych, w którym wysokość prowizji pozwanego została określona jako suma opłaty interchange oraz marży agenta rozliczeniowego oraz zdefiniowano opłatę jako prowizję pobieraną ad valorem lub kwotowo od każdej zrealizowanej transakcji kartą płatniczą, ponoszoną przez (...) S.A. na rzecz emitentów kart i organizacji płatniczych. Z pewnością powód miał wiedzę na temat pobierania opłaty z decyzji UOKiK 2006. Nadto w dniu 30 października 2013 r. opublikowana została ustawa z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych wprowadzająca do polskiego systemu prawnego legalną definicje opłaty interchange, która jednoznacznie wskazuje, że jest to opłata ustalona przez organizację kartową, która jest płacona przez agenta rozliczeniowego na rzecz wydawcy karty płatniczej. Wynika z powyższego, że (...) wiedział o rzekomej szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia przez cały okres, w którym szkoda była mu wyrządzana i którego dotyczy powództwo, co oznacza, że roszczenie przedawniło się z upływem 3 lat od momentu wyrządzenia rzekomej szkody. W zakresie stosowania art. 36 u.r.o.k. pozwany wskazał, że rozpoczęcie biegu przedawnienia w dniu 27 czerwca 2017 r. dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, w której poszkodowany nie wiedział o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a więc w myśl art. 441(1) § 1 k.p.c. przed nowelizacją bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się, a poszkodowany powinien był nabyć tę wiedzę z zachowaniem należytej staranności przed dniem 27 czerwca 2017 r. Skoro powód bez wątpienia uzyskał pozytywną wiedzę o swojej rzekomej szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia przed 27 czerwca 2017 r. bieg terminu przedawnienia jego roszczeń wobec (...) rozpoczął się tą datą. Pozwany wskazał przy tym, że wejście w życie ustawy o roszczeniach nie miało wpływu na bieg przedawnienia jego roszczeń, a w szczególności nie spowodowało rozpoczęcia biegu przedawnienia na nowo. Przedawnienie roszczeń (...) wobec Mastercard co do ostatnich rzekomych czynów sprzecznych z prawem konkurencji nastąpiło w konsekwencji najpóźniej 1 lipca 2017 r.

41 Pozwany wskazał również, że szkoda poniesiona rzekomo przez (...) nie ma charakteru ciągłego. Samo istnienie porozumienia nie powodowało powstania szkody, szkodę mógł ponieść (...) ewentualnie przy przyjmowaniu poszczególnych płatności kartą. Powód nie poniósł więc jednej szkody, lecz mógł co najwyżej ponieść tyle jednostkowych szkód, ile płatności kartą przyjął. Każda z tych szkód powstałaby w innym momencie i miałaby inną wysokość. Biorąc pod uwagę, że (...) miał pełną świadomość wysokości i zasad ustalania i pobierania opłaty interchange należałoby przyjąć, że o każdej rzekomej szkodzie oraz osobie odpowiedzialnej do jej naprawienia powód dowiadywał się już w dniu przyjmowania poszczególnych płatności i wtedy rozpoczynał się bieg terminu przedawnienia jego roszczeń Oznacza to, że roszczenia (...) przedawniały się z upływem 3 lat od akceptacji poszczególnych płatności kartą, z którymi powód wiąże szkodę, zaś ostatnie roszczenia (...) tj. roszczenia dotyczące transakcji kartowych przyjętych przez (...) dnia 30 czerwca 2014 r. przedawniły się 1 lipca 2017 r. Według pozwanego przedawniło się także roszczenie odsetkowe, gdyż bezpośrednią konsekwencją przedawnienia roszczenia głównego jest również przedawnienie roszczeń ubocznych (odpowiedź na pozew k. 3354-3423).

42 Odpowiedzią na pozew z dnia 27 lipca 2020 r. (brak daty nadania) pozwany (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia i wniósł o rozpoznanie go w pierwszej kolejności.

43 W uzasadnieniu pozwany (...) podniósł, że powód nie wykazał przesłanek roszczenia odszkodowawczego a w szczególności bezprawności działań (...) i poniesionej przez (...) szkody. Nawet jednak, gdyby te przesłanki odpowiedzialności pozwanego zostałyby udowodnione, to jego roszczenie byłoby przedawnione, ponieważ powód wiedział o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia przed końcem 2015 r. Ustawa o roszczeniach nadała nowe brzmienie art. 442(1) § 1 k.c., który wyznacza okres przedawnienia dla roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Rzekome naruszenie prawa konkurencji, które wyrządziło powodowi szkodę miało miejsce w latach 2006-2014, czyli przed wejściem w życie ustawy o roszczeniach, więc zastosowanie będzie miał przepis przejściowy, a dokładniej art. 38 u.r.o.k., z którego wynika, że w przypadku gdy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, przed dniem wejścia w życie Ustawy o roszczeniach wówczas 3-letni termin przedawnienia, który rozpoczął swój bieg z momentem uzyskania przedmiotowej wiedzy biegnie w sposób nieprzerwany i niezmieniony także po dniu wejścia w życie ustawy o roszczeniach. Termin taki nie zostaje w żaden sposób wydłużony. Jedynie w przypadku, gdy poszkodowany przed dniem wejścia w życie ustawy o roszczeniach nie miał wiedzy o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, ale przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia 3-letni termin przedawnienia zaczyna biec w dniu wejścia w życie nowelizacji tj. 27 czerwca 2017 r. W konsekwencji takiego ukształtowania normy intertemporalnej istotne jest określenie znaczenia pojęcia „wiedzy” na gruncie art. 442(1) § 1 k.c. Zgodnie z dotychczasową linią orzeczniczą dla ustalenia spełnienia przesłanki wiedzy poszkodowanego, która decyduje o początku biegu przedawnienia, znaczenie ma obiektywne ustalenie jego stanu świadomości. Pozwany (...) wskazał również, że rzekoma szkoda wyrządzana była periodycznie, a dokładniej w chwili każdorazowej transakcji, a terminy przedawnienia biegną w każdym przypadku od momentu konkretnej zapłaty kartą – w stosunku do opłaty interchange zawartej w transakcji (odpowiedź na pozew k. 3707-3804).

44 Repliką z dnia 11 stycznia 2021 r. (data nadania k. 6037) powód podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wywodził jak dotychczas. Wskazał również, że faktami spornymi pomiędzy stronami postępowania są m.in.: okoliczności dotyczące porozumienia między pozwanymi w przedmiocie ustalenia wysokości krajowej opłaty interchange na terenie Polski w latach 2006-2014 czy też brak wiedzy powoda o szkodzie oraz bezprawności działania pozwanych (...) oraz (...) i organizacji kartowych (...) i (...) w zakresie ustalania krajowych opłat interchange na dzień wejścia w życie ustawy o roszczeniach (27 czerwca 2014 r.). W kwestii przedawnienia roszczenia powód stwierdził, że nie nastąpiło z uwagi na przerwanie jego biegu w stosunku do banków w zw. z zawezwaniem do próby ugodowej, a w stosunku do organizacji kartowych: z uwagi na datę wejścia w życie ustawy o roszczeniach.

45 Pismem z dnia 29 grudnia 2020 r. (data nadania k. 5876) powód na podstawie art. 194 § 1 wniósł o wezwanie do udziału w sprawie (...) z siedzibą w L.. Postanowieniem z 9 lipca 2022 r. wezwano (...) zgodnie z wnioskiem powoda. (wniosek o wezwanie (...) k. 4804-4807, postanowienie k. 6902).

46 Odpowiedzią na pozew z dnia 9 lipca 2024 r. (data nadania k. 1857v – błędna strona t. 37) przypozwany (...) z siedzibą w L. (dalej:(...)) wniósł o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od (...) na rzecz B. (...) kosztów postępowania według norm przepisanych.

47 W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew (...)wskazał, że stwierdzenie jego udziału w porozumieniu pomimo tego, że (...) nie został uznany przez Prezesa UOKiK za biorącego udział w porozumieniu w sprawie opłat interchange jest nadużyciem ze strony powoda. Pozwany wskazał, że powód oparł swoje roszczenie na zarzucie naruszenia krajowego i unijnego prawa konkurencji, które – w jego ocenie – miało obejmować również podmioty z grupy (...). Powód wywodzi z tego, iż wskutek rzekomej praktyki antykonkurencyjnej doszło do zawyżenia opłaty interchange, a dochodzone odszkodowanie stanowi różnicę między opłatą faktycznie uiszczaną a poziomem, który powód uznaje za „legalny”, ponieważ został później określony ustawowo. Pozwany podniósł jednak, że roszczenie skierowano przeciwko podmiotowi, który nie uczestniczył w ustalaniu opłaty interchange. W jego ocenie brak jest podstaw do przypisania mu udziału w porozumieniu ograniczającym konkurencję, zwłaszcza że Prezes UOKiK – badając mechanizm ustalania tych opłat w Polsce – nie stwierdził naruszenia po stronie podmiotów z grupy (...). Pozwany zakwestionował także powoływanie się przez powoda na orzecznictwo unijne, wskazując, że jest ono interpretowane w sposób wybiórczy i nie potwierdza zarzucanego naruszenia. W konsekwencji brak jest wykazania związku przyczynowego oraz samej szkody i jej wysokości, przy czym ewentualne koszty mogły zostać przerzucone na klientów. Niezależnie od powyższego pozwany podniósł zarzut przedawnienia, wskazując, że powód posiadał wiedzę o szkodzie i podmiocie odpowiedzialnym przed końcem 2015 r. (...) stwierdził, że powód wiedział o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia już w 2012 r., a w każdym razie przed końcem 2014 r., więc roszczenia uległy przedawnieniu najpóźniej w 2017 r. Zdaniem (...) wiedza ta wynikała zarówno z bezpośrednich działań (...) (...), jak i z aktywności podejmowanej w ramach (...) oraz (...). Z uwagi na powiązania osobowe pomiędzy organami (...) i (...) w szczególności równoległe zasiadanie W. K. oraz S. J. w zarządach obu podmiotów w latach 2010–2013 – wiedza (...) podlega przypisaniu powodowi.

48 Najpóźniej w 2012 r. powód był świadomy roli organizacji kartowych, w tym (...), w mechanizmie ustalania opłaty interchange, a tym samym znał podmiot potencjalnie odpowiedzialny za naprawienie szkody. Wynika to z raportów i publicznych stanowisk (...) z lat 2010–2012, udziału (...) i (...) w pracach legislacyjnych oraz w Zespole Roboczym przy NBP, w ramach których wskazywano na udział organizacji kartowych w kształtowaniu opłaty, jak również z treści decyzji Prezesa UOKiK z 29 grudnia 2006 r., znanej powodowi i przez niego przywoływanej. Również umowy zawierane przez powoda z agentami rozliczeniowymi potwierdzały zaangażowanie (...) i (...) w ustalanie wysokości opłaty interchange.

49 (...) wskazał, że w tym samym okresie powód posiadał wiedzę o samej szkodzie. Z umów z lat 2000–2006 wynikała konstrukcja oraz wysokość opłaty interchange, w tym jej konkretna stawka procentowa, a informacje o jej poziomie były publicznie dostępne od 2009 r. Jednocześnie (...) już wcześniej kwestionował wysokość tej opłaty w postępowaniu przed Prezesem UOKiK, zaś powód podejmował działania mające zwrócić uwagę na wysokie koszty akceptacji kart, w tym akcje promocyjne oraz udział w kampaniach informacyjnych. Powód nie zaprzecza tym okolicznościom, a swoje roszczenie wywodzi z praktyki stwierdzonej decyzją Prezesa UOKiK z 29 grudnia 2006 r., twierdząc, że była ona kontynuowana do 30 czerwca 2014 r., przy czym decyzja ta została publicznie ogłoszona i była powszechnie dostępna (odpowiedź na pozew k. 1712-1767v – błędne strony t. 36).

50 Pismem z dnia 3 marca 2021 r. (data nadania k. 6065) interwencję uboczną po stronie pozwanych zgłosił (...) Spółka Akcyjna w W. (dalej: (...)). (...) wskazał, że (...) oraz (...) w trybie art. 84 k.p.c. powiadomili interwenienta o przedmiotowy postępowaniu i wezwali (...) do udziału w nim. (...) wskazał, że powód zdecydował się pozwać jeden spośród blisko dwudziestu banków objętych decyzją UOKiK 2006. (...) poparł w całości twierdzenia pozwanych (...) oraz (...) (interwencja uboczna (...) k. 6047-6049).

51 Pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. (data nadania k. 6668v) interwenient uboczny (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz (...) zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

52 W uzasadnieniu pisma z 21 czerwca 2021 r. interwenient uboczny (...) wskazał, że kwestionuje objęte pozwem roszczenia powoda zarówno w części głównej jak i odsetkowej – co do zasady i co do wysokości. Wskazał, że nie zostały wykazane przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanych. Na wstępie interwenient uboczny wskazał, że powód jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powołał art. 415 k.c., zgodnie z którym ten, kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W ocenie Interwenienta oznacza to, że zasadność roszczenia podlega ocenie w świetle ogólnych przesłanek odpowiedzialności deliktowej. (...) podniósł następnie, że w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o odszkodowanie za naruszenie prawa konkurencji (u.r.o.k.), implementującej Dyrektywę 2014/104/UE. Wskazał, że zgodnie z art. 36 u.r.o.k. jej przepisy materialnoprawne stosuje się wyłącznie do naruszeń, które nastąpiły po jej wejściu w życie, podczas gdy okoliczności faktyczne przywoływane przez powoda dotyczą okresu wcześniejszego. Zaznaczył przy tym, że wyjątek przewidziany w art. 36 ust. 2 dotyczy jedynie regulacji proceduralnych, które mogą mieć zastosowanie do postępowań wszczętych po wejściu w życie ustawy, niezależnie od daty naruszenia. W konsekwencji – jak stwierdził interwenient uboczny (...) – do oceny odpowiedzialności w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują wyłącznie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące czynów niedozwolonych. Wyłączone jest natomiast stosowanie szczególnych rozwiązań przewidzianych w rozdziale 2 u.r.o.k., w tym w zakresie domniemania szkody, zasad naliczania odsetek, legitymacji nabywców pośrednich czy odmiennych reguł przedawnienia. Interwenient uboczny wskazał ponadto, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE, w szczególności w wyroku z 28 marca 2019 r. w sprawie C-637/17. Podkreślił, że Trybunał jednoznacznie wykluczył możliwość retroaktywnego stosowania materialnych przepisów implementujących Dyrektywę 2014/104/UE, dopuszczając jedynie ograniczoną swobodę państw członkowskich w odniesieniu do regulacji o charakterze proceduralnym.

53 Niezależnie od niewykazania przez Powoda przesłanek odpowiedzialności deliktowej pozwanych, (...), kierując się daleko posuniętą ostrożnością procesową, podniósł zarzut przedawnienia dochodzonych roszczeń, kwestionując jednocześnie, aby w ogóle przysługiwały one (...) (...). Interwenient wskazał, że dla oceny zarzutu przedawnienia konieczne jest uprzednie odniesienie się do regulacji intertemporalnej zawartej w art. 38 u.r.o.k. Przepis ten pozostaje w ścisłym związku ze zmianą art. 442(1) § 1 k.c., polegającą na wprowadzeniu obiektywizowanego momentu rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu przedawnienia. Po nowelizacji termin ten rozpoczyna bieg nie z chwilą uzyskania rzeczywistej wiedzy o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, lecz już w momencie, w którym poszkodowany, przy zachowaniu należytej staranności, mógł taką wiedzę uzyskać. Art. 38 u.r.o.k. ma charakter wyłącznie korygujący i nie prowadzi do ponownego rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia w sytuacji, gdy rozpoczął się on przed wejściem w życie ustawy. Jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpoczął bieg przed wejściem w życie u.r.o.k., biegnie on dalej w sposób niezakłócony. W ocenie Interwenienta brak jest podstaw do przyjęcia, że termin przedawnienia roszczeń Powoda mógł rozpocząć bieg na nowo w dniu 27 czerwca 2017 r., skoro na długo przed tą datą Powodowi można było przypisać wiedzę relewantną w rozumieniu art. 442(1) § 1 k.c.

54 Interwenient wskazał ponadto, że art. 442(1) § 1 k.c. przewiduje dwa mechanizmy ustalania początku biegu przedawnienia: trzyletni termin liczony a tempore scientae oraz dziesięcioletni termin liczony a tempore facti. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wiedza poszkodowanego ma charakter obiektywny. Nie chodzi o uzyskanie całkowitej pewności co do bezprawności działania ani o świadomość szans procesowych, lecz o uzyskanie takich informacji, które oceniane obiektywnie pozwalają z wystarczającym prawdopodobieństwem przypisać sprawstwo szkody określonemu podmiotowi. Wiedza o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, podobnie jak późniejsze rozstrzygnięcia TSUE czy sądów krajowych, nie ma wpływu na rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.

55 W ocenie (...), nawet przy przyjęciu stanowiska (...) (...), zgodnie z którym szkoda miała charakter rozciągnięty w czasie, w orzecznictwie utrwalone jest, że dla ustalenia biegu przedawnienia kluczowe znaczenie ma zdarzenie początkowe, natomiast dalsze skutki stanowią jedynie powiększenie tej samej szkody. W konsekwencji w chwili wniesienia pozwu upłynął już dziesięcioletni termin przedawnienia liczony od zdarzeń stanowiących źródło rzekomej szkody, a okoliczność, kiedy powód uzyskał subiektywną pewność co do bezprawności działań, pozostaje irrelewantna.

56 (...) podkreślił, że z materiału procesowego jednoznacznie wynika, iż powód posiadał wiedzę o obowiązku uiszczania opłaty interchange oraz jej wysokości już na podstawie umów zawartych z agentami rozliczeniowymi od 2004 r., a także o tym, że opłata ta jest należna bankom – emitentom kart. Najpóźniej z chwilą publikacji decyzji UOKiK 2006 powód dysponował informacją, które podmioty w ocenie organu ochrony konkurencji uczestniczyły w porozumieniach dotyczących ustalania stawek tej opłaty. Z twierdzeń samego powoda wynika ponadto, że posiadał on wiedzę o wysokości stawek interchange w innych państwach Unii Europejskiej i dokonywał ich porównania. Interwenient wskazał również na aktywne uczestnictwo Powoda w działaniach branżowych zmierzających do obniżenia opłaty interchange, w tym w ramach (...) oraz prac prowadzonych przy Narodowym Banku Polskim, a także na publiczne wypowiedzi przedstawicieli Powoda z 2012 r., w których oceniano opłatę jako zbyt wysoką. W świetle zasad doświadczenia życiowego, w ocenie Interwenienta, podmiot o skali działalności i pozycji rynkowej Powoda nie mógł pozostawać w nieświadomości co do mechanizmu ustalania opłaty interchange ani co do podmiotów uczestniczących w systemie. Już najpóźniej z chwilą publikacji decyzji z 2006 r. Powód posiadał, obiektywnie rzecz ujmując, wiedzę pozwalającą mu wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym, gdyby przyjąć jego zasadność. Twierdzenia, jakoby Powód dowiedział się o szkodzie dopiero w lipcu lub październiku 2014 r., Interwenient ocenia jako niewiarygodne i sformułowane wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania.

57 (...) wskazał nadto, że skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę oddalenia powództwa, bez konieczności badania pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej. W konsekwencji, w przypadku podzielenia przez Sąd stanowiska Interwenienta w zakresie przedawnienia, dalsze prowadzenie postępowania dowodowego w sprawie należałoby uznać za zbędne (pismo interwenienta ubocznego (...) k. 6652-6667).

58 Pismem z 11 czerwca 2021 r. (data nadania k. 6641) interwencję uboczną po stronie pozwanych zgłosił (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej: (...)). Interwencję uzasadnił potencjalnym roszczeniem regresowym pozwanych banków w związku niesprecyzowaniem żądania powoda co do wysokości odpowiedzialności każdego z banków biorących udział w porozumieniu w sprawie opłat interchange. (...) wniósł jednocześnie o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od (...) (...) na rzecz (...) kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (interwencja uboczna (...) k. 6612-6615).

59 Pismem z dnia 8 lipca 2022 r. (wpływ bezpośredni) (...) zajął stanowisko w sprawie, podtrzymując swoje wnioski jak powyżej i sprecyzował, że wnosi o zasądzenie od powoda na rzecz (...) sześciokrotności stawki minimalnej ze względu na precedensowy charakter sprawy, wielość i obszerność stanowisk procesowych stron i związany z tym nakład pracy.

60 W uzasadnieniu swojego stanowiska sprawie (...), działając po stronie pozwanej, przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy podniósł zarzut przedawnienia dochodzonych przez powoda roszczeń. Niezależnie od braku wykazania przez Powoda przesłanek odpowiedzialności deliktowej, roszczenia objęte pozwem, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć ich zasadność, były zdaniem interwenienta ubocznego przedawnione w dacie wniesienia pozwu. Powód dochodzi roszczeń za okres od 2006 r. do 30 czerwca 2014 r., podczas gdy pozew został wniesiony 6 listopada 2019 r. Zgodnie z art. 442(1) § 1 k.c., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż z upływem dziesięciu lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę.

61 Interwenient uboczny (...) wskazał, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym moment „dowiedzenia się” w rozumieniu art. 442(1) § 1 k.c. ma charakter obiektywny. Nie jest wymagane uzyskanie całkowitej pewności co do bezprawności działania ani świadomość wszystkich elementów konstrukcyjnych roszczenia. Wystarczające jest powzięcie takich informacji, które – przy zachowaniu należytej staranności – pozwalają z wystarczającym prawdopodobieństwem przypisać określonemu podmiotowi odpowiedzialność za szkodę. Wiedza o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej ani późniejsze rozstrzygnięcia TSUE lub sądów krajowych nie mają wpływu na rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.

62 W ocenie (...) nie sposób przyjąć, że (...) (...) dowiedział się o szkodzie dopiero 1 lipca 2014 r., tj. w dacie ustawowego obniżenia stawek opłaty interchange. Wysokość opłaty interchange oraz fakt jej pobierania były (...) (...) znane od wielu lat na podstawie umów zawartych z agentami rozliczeniowymi. Już od początku obowiązywania umów Powód wiedział, że część opłaty akceptanta stanowi opłatę interchange przekazywaną bankom – wydawcom kart. Co najmniej od 2004 r. posiadał wiedzę o jej konkretnym poziomie. Interwenient uboczny podkreśla, że najpóźniej z chwilą wydania decyzji Prezesa UOKiK nr (...) z dnia 29 grudnia 2006 r. powód dysponował wiedzą co do podmiotów uczestniczących – w ocenie organu antymonopolowego – w uzgadnianiu stawek opłaty interchange. Postępowanie antymonopolowe było przedmiotem szerokiej debaty publicznej od początku lat 2000. Trudno przyjąć, aby jeden z największych podmiotów gospodarczych w kraju, aktywnie działający na rynku detalicznym i akceptujący płatności kartowe na masową skalę, pozostawał poza tą debatą.

63 Co więcej, (...) stwierdził, że powód – samodzielnie oraz poprzez organizacje branżowe – uczestniczył w działaniach zmierzających do obniżenia stawek interchange. Wypowiedzi jego przedstawicieli z lat poprzedzających ustawową interwencję jednoznacznie wskazują, że oceniał on poziom opłaty jako zbyt wysoki. Oznacza to, że posiadał wiedzę zarówno o samym mechanizmie ustalania opłaty, jak i o podmiotach w nim uczestniczących. Twierdzenie, że świadomość szkody powstała dopiero w lipcu 2014 r., w ocenie interwenienta ubocznego pozostaje sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i zgromadzonym materiałem dowodowym.

64 Niezależnie od powyższego, interwenient uboczny wskazuje, że każda opłata interchange była pobierana w związku z konkretną transakcją i rozliczana cyklicznie na podstawie faktur wystawianych przez agentów rozliczeniowych. Zdaniem (...), nie mamy do czynienia z jedną szkodą o charakterze ciągłym, lecz z szeregiem potencjalnie odrębnych zdarzeń. W konsekwencji bieg terminu przedawnienia należy ustalać osobno dla każdej należności. Ostatnie potencjalne roszczenia dotyczące opłat z czerwca 2014 r. uległy przedawnieniu najpóźniej z dniem 1 lipca 2017 r.

65 Zdaniem interwenienta ubocznego do roszczeń powoda nie znajduje zastosowania art. 38 ustawy o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (u.r.o.k.), która weszła w życie 27 czerwca 2017 r. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do roszczeń nieprzedawnionych w dacie wejścia w życie ustawy. Skoro roszczenia Powoda – przy zastosowaniu art. 442(1) § 1 k.c. – uległy przedawnieniu najpóźniej w lipcu 2017 r., brak jest podstaw do przyjęcia, że termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo z dniem wejścia w życie u.r.o.k. Wykładnia językowa art. 38 (użycie trybu warunkowego „rozpocząłby”) oraz jego charakter intertemporalny wykluczają objęcie nim roszczeń już przedawnionych.

66 (...) stwierdził również, że wnioski powoda o zawezwanie do próby ugodowej złożone 24 maja 2016 r. nie mogą prowadzić do odmiennego wniosku. Czynność ta – oceniana przez pryzmat jej treści i okoliczności – miała charakter wyłącznie formalny i była nakierowana na przerwanie biegu przedawnienia, bez realnej intencji zawarcia ugody. Orzecznictwo dopuszcza ocenę takiej czynności przez pryzmat nadużycia prawa procesowego. W każdym razie nawet przy przyjęciu skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia, mogłoby to dotyczyć jedynie roszczeń z końcowego okresu objętego pozwem.

67 Niezależnie od zarzutu przedawnienia interwenient uboczny (...) wskazuje, że (...) (...) nie wykazał przesłanek odpowiedzialności z art. 415 k.c. Nie udowodnił bezprawności, winy, szkody ani adekwatnego związku przyczynowego. W zakresie bezprawności interwenient uboczny podnosi, że ustalanie opłaty interchange w systemach czterostronnych stanowiło element konstrukcyjny tych systemów i warunek ich funkcjonowania. Decyzja UOKiK 2006 nie jest prawomocna, a standard dowodowy w postępowaniu antymonopolowym różni się od standardu w procesie cywilnym. Sam fakt późniejszej ustawowej regulacji stawek nie oznacza, że wcześniejsze poziomy były bezprawne. Ewentualne porozumienie mogłoby podlegać ocenie także w świetle art. 101 ust. 3 TFUE oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (u.o.k.k.) przewidujących możliwość wyłączenia spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję. Interwenient uboczny podnosi, że powód nie wykazał również winy pozwanych. W postępowaniu cywilnym brak jest domniemania winy wynikającego z decyzji organu ochrony konkurencji, zwłaszcza gdy nie jest ona prawomocna. W zakresie szkody interwenient uboczny wskazuje, że (...) (...) oparł swoje wyliczenia na hipotetycznych założeniach dotyczących „rynkowego” poziomu opłaty interchange, nie wykazując, jaka stawka obowiązywałaby w warunkach braku rzekomego porozumienia. Wyliczenia te nie uwzględniają struktury transakcji, różnic między kategoriami kart ani ekonomiki funkcjonowania systemów płatniczych. Nie wykazano również, że powód nie przeniósł kosztów opłaty na swoich klientów (tzw. passing-on). Opłata interchange stanowiła element kalkulacyjny ceny towarów, a rozwój płatności bezgotówkowych przynosił (...) (...) wymierne korzyści. Zdaniem (...) powód nie wykazał również adekwatnego związku przyczynowego między zachowaniem poszczególnych pozwanych a rzekomą szkodą (...) (...). Każdy bank pobierał opłatę wyłącznie od transakcji kartami przez siebie wydanymi, a ewentualna szkoda miałaby charakter podzielny, a powód nie wykazał, jaka część dochodzonej kwoty przypada na konkretnego pozwanego.

68 (...) wskazał również, że w świetle utrwalonego orzecznictwa skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi samodzielną podstawę oddalenia powództwa bez potrzeby badania dalszych przesłanek odpowiedzialności. W realiach niniejszej sprawy roszczenia objęte pozwem uległy przedawnieniu najpóźniej w 2017 r., a ponadto nie zostały wykazane co do zasady ani wysokości. Z tych względów powództwo podlega według niego oddaleniu w całości (pismo interwenienta ubocznego (...) k. 6923-6936).

69 W dalszym toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

70 Sąd Okręgowy ustalił, co następuje.

71 W dniu 4 stycznia 2000 r. została zawarta umowa pomiędzy (...) a (...) S.A. ((...)). W ramach tej umowy (...) zobowiązał się do przyjmowania we własnych zestawach terminalowych transakcji kartami płatniczymi systemów: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...)i (...). (...) zobowiązał się do zapewniania wszelkich usług na rzecz (...), mających na celu zapewnienie realizacji transakcji opłacanych kartami. Zgodnie z § 9 powyższej umowy (...) zobowiązał się do płacenia na rzecz (...) opłaty przeznaczonej na pokrycie opłat pobieranych przez systemy i banki będące wystawcami kart oraz kosztów ponoszonych przez (...). (...) zobowiązał się również do nieobciążania klientów płacących kartami powyższą opłatą ani też innymi dodatkowymi kosztami lub prowizjami, wynikającymi z faktu płacenia kartą. Opłata została określona w załączniku nr 2 do umowy pomiędzy (...) a (...) i została ustalona na:

72 -2,1% kwoty transakcji w stosunku do kart płatniczych systemów (...), (...), (...), (...), (...) i (...),

73 - 1,4% kwoty transakcji w stosunku do kart płatniczych systemów (...), (...) (...) i (...),

74 - 1,6% kwoty transakcji w stosunku do kart płatniczych systemów (...).

75 / dowód : umowa z (...) k. 929-934, załącznik nr 2 k. 937/

76 Aneksem z dnia 30 grudnia 2005 r. wprowadzono zmiany do umowy, zgodnie z którym z dniem 31 grudnia 2005 r. ustala się, że wysokość opłaty pobieranej przez (...) od (...) z tytułu rozliczeń kart płatniczych(...), (...), (...), (...) (...),(...), (...), (...), (...), (...), (...) (...) i (...)będzie obliczana jako średnia ważona opłata „interchange fee - IF”, powiększona o marżę (...), zależna od wartości obrotów brutto zrealizowanych na stacjach (...) na kartach rozliczanych przez (...). W wyniku dokonania powyższych obliczeń opłata maksymalna mogła wynosić od 1,73% kwoty transakcji (w przypadku obrotów w roku kalendarzowym w wysokości od 0 zł do 1.300.000.000 zł) do 1,68% kwoty transakcji (w przypadku obrotów w roku kalendarzowym w wysokości wyższej niż 3.110.000.000 zł).

77 / dowód : aneks z dnia 30.12.2005 r. k. 945-946/

78 Aneksem z dnia 26 czerwca 2006 r. maksymalne opłaty zmniejszono do wartości od 1,71% kwoty transakcji (obrót: od 0 zł do 1.700.000.000 zł) do 1,65% kwoty transakcji (obrót: powyżej 3.500.000.000 zł).

79 / dowód : aneks z dnia 26.06.2006 r. k. 947-948/

80 Aneksem z dnia 30 listopada 2007 r. maksymalne opłaty zostały ponownie zmniejszone do wartości od 1,63% kwoty transakcji (obrót: od 0 zł do 2.700.000.000 zł) do 1,61% (obrót: powyżej 3.000.000.000 zł).

81 / dowód : aneks z dnia 30.11.2007 r. k. 949-950/

82 Decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr (...) z dnia 29 grudnia 2006 r. (Decyzja UOKiK 2006) uznano za ograniczające konkurencję i naruszające zakaz, o którym mowa w art. 81 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską orz w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki polegające na:

83 - uczestniczeniu przez: Bank (...) S.A. z siedzibą w (...), Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w B., Bank (...) S.A. z siedzibą w T., (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w K., (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą we W., (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) w (...) S.A. z siedzibą w W. (...) S.A. z siedzibą w W., (...) Bank S.A. z siedzibą w K., (...) S.A. z siedzibą w W.. (...) Bank S.A. z siedzibą w W., (...) S.A. z siedzibą we W., (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. oraz (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G.w porozumieniu ograniczającym konkurencję na rynku usług acquiringowych związanych z regulowaniem zobowiązań konsumentów wobec akceptantów z tytułu płatności za nabywane przez konsumentów towary i usługi za pomocą kart płatniczych na terytorium Polski poprzez wspólne ustalanie wysokości stawek opłaty interchange pobieranej od transakcji dokonywanych kartami systemu (...) w Polsce i nakazał zaniechanie jej stosowania,

84 - uczestniczeniu przez: Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w K., (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w K., Bank (...) S.A. z siedzibą we Z., (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) w (...) S.A. z siedzibą w W., (...) Bank S.A. z siedzibą w K., (...) S.A. z siedzibą w W., (...) S.A. z siedzibą wW., (...) S.A. z siedzibą w G., (...) Bank S.A. z siedzibą weW. oraz (...) S.A. z siedzibą w W. w porozumieniu ograniczającym konkurencję na rynku usług acquiringowych związanych z regulowaniem zobowiązań konsumentów wobec akceptantów z tytułu płatności za nabywane przez konsumentów towary i usługi za pomocą kart płatniczych na terytorium Polski poprzez wspólne ustalanie wysokości stawek opłaty interchange pobieranej od transakcji dokonywanych kartami systemu (...) w Polsce i nakazał zaniechanie jej stosowania.

85 Do dnia orzekania w niniejszej sprawie Decyzja UOKiK 2006 nie uprawomocniła się.

86 / dowód : decyzja UOKiK 2006 k. 168-259/

87 W postępowaniu przed Prezesem UOKiK w sprawie opłat interchange brała udział (...) ((...)) tj. związek pracodawców zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem (...). (...) to organizacja, której celem jest ochrona, promowanie i reprezentowanie wspólnych ekonomicznych interesów swoich członków, a dokładniej (w 2010 r.) (...), (...) sp. z o. o., (...) (PL) sp. z o. o., Grupa (...) S.A. (...) S.A., (...) sp. z o. o., (...) sp. z o. o., (...) sp. z o. o., (...) S.A., (...) S.A., (...) sp. z o. o., (...) S.A., (...) sp. z o. o., (...) sp. z o. o. oraz (...) sp. z o. o. (...) był członkiem organizacji (...) również w latach 2005-2006.

88 / dowód : decyzja UOKiK 2006 przyp. 105 k. 232, raport roczny (...) 2010 r. k. 4280v, Raport (...) 2005-2006 k. 2540v/

89 (...) brała również udział w projektowaniu ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych. 24 grudnia 2012 r. (...) zajął stanowisko wobec projekty ustawy. Wskazano, iż projektowany art. 38 u.p. odnosi się wyłącznie do określenia maksymalnego pułapu opłaty interchange, nie przewidując jednocześnie rozwiązań zapewniających, aby opłaty nakładane na akceptantów były kalkulowane w oparciu o przejrzyste, rzetelne, konkurencyjne oraz odpowiadające realiom rynkowym kryteria, z uwzględnieniem odmienności poszczególnych typów transakcji czy kategorii kart płatniczych. Ponadto w stanowisku (...) dotyczącym opłat interchange z dnia 18 września 2012 r. podniesiono, iż interchange fee stanowi opłatę ustalaną w sposób arbitralny przez banki oraz organizacje płatnicze.

90 / dowód : stanowisko (...) 24.10.12 r. k. 4504v-4511, stanowisko (...) 18.09.12 r. k. 2707-2707v/

91 W dniu 9 października 2012 r. została zawarta umowa pomiędzy (...) a (...) Spółką Akcyjną w W. (dalej: (...)). Zgodnie z § 1 ust. 1 tej umowy (...) upoważnił (...) do akceptowania kart płatniczych w placówkach, wydawania towarów oraz realizowania usług na warunkach bezgotówkowych posiadaczom kart płatniczych. W umowie oświadczono, że (...) jest związany z (...) umową o współpracy w zakresie świadczenia usług związanych z pozyskiwaniem punktów akceptujących karty płatnicze (...), (...) i (...) oraz obsługą transakcji płatniczych. Zgodnie z § 3 umowy z (...), (...) zobowiązał się do ponoszenia opłat, których wysokość oraz sposób ich obliczenia zostały określone w załączniku numer 3 do umowy. Zgodnie z nim, tytułem rozliczenia transakcji dokonanych przy wykorzystaniu kart płatniczych, (...) naliczał opłatę stanowiącą % od wartości każdej transakcji, dokonanej w placówkach (...), przy użyciu kart płatniczych. Zgodnie z ust. 2 załącznika nr 3 do powyższej umowy stawki opłaty miesięcznej od łącznej wartości transakcji nie mogły być wyższe niż 1,56% dla kart wydanych w Polsce oraz 0,9% dla kart wydanych za granicą.

92 / dowód : umowa z (...) k. 958-964, załącznik nr 3 k. 985-988/

93 Aneksem z dnia 5 września 2013 r. zmieniono załącznik nr 3 do umowy. Opłata stała od wartości transakcji na karty płatnicze miała być naliczana dla poszczególnych typów kart w wysokości: 1,38% dla kart wydanych w Polsce, 1,38% dla kart wydanych za granicą, 2,6% w stosunku do kart systemu (...) oraz 0,63% w stosunku do Systemu Mobilnych Płatności (...).

94 / dowód : aneks wraz załącznikiem nr 1 k. 1014-1017/

95 Aneksem nr (...) z 28 kwietnia 2015 r. wprowadzono zmianę w opłatach. Powyższy aneks z 5 września 2014 r. zmieniono w ten sposób, że (...) naliczał w ciągu miesiąca stałą opłatę w wysokości 0,39% dla kart systemu (...), (...) i (...), 1,8% dla kart systemu (...), 0,29% dla Systemu Mobilnych Płatności (...) oraz Systemu Mobilnych Płatności (...).

96 / dowód : aneks nr 3 k. 1037-1039/

97 (...) w dniu 25 maja 2016 r. (data nadania k. 1958 i 1965) zawezwał do próby ugodowej (...) oraz (...). Zgodnie z treścią tych (tożsamych) wniosków, (...) zawezwał do próby ugodowej w sprawie o zapłatę kwoty 783.113.000,00 zł tytułem zapłaty odszkodowania, ewentualnie zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia z tytułu szkody poniesionej przez (...) w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2014, wynikłej z tytułu działań podjętych przez (...) oraz(...) polegających w szczególności na uczestniczeniu w porozumieniu ograniczającym konkurencję na rynku usług acquiringowych związanych z regulowaniem zobowiązań konsumentów wobec akceptantów z tytułu płatności za nabywane przez konsumentów towary i usługi za pomocą kart płatniczych na terytorium Polski.

98 / dowód : zawezwania do próby ugodowej k. 1953-1966/

99 Powyższe okoliczności Sąd ustalił w oparciu o dokumenty, przedłożone do akt sprawy przez strony postępowania, które nie budziły wątpliwości Sądu co do swej prawdziwości i rzetelności i nie były kwestionowane przez strony przeciwne w zakresie swej rzetelności. Pozostałe dokumenty (lub ich fragmenty) i dowody powołane przez strony postępowania, a niewskazane w powyższych ustaleniach, Sąd na podstawie art. 235² § 1 pkt 2 uznał za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

100 Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

101 Powództwo podlegało oddaleniu w całości z uwagi na całkowite przedawnienie roszczeń.

102 Podstawą żądania pozwu w niniejszej sprawie był art. 415 k.c., który stanowi, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

103 Jak stanowi art. 9 ust. 1 znajdujący się w rozdziale 2, zatytułowanym jako „Zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji”, ustawy o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (u.r.o.k.), w odniesieniu do roszczeń odszkodowawczych opartych na naruszeniu prawa konkurencji termin przedawnienia, o którym mowa w art. 442(1) § 1 k.c., wynosi pięć lat, przy czym jego bieg nie rozpoczyna się przez cały okres trwania naruszenia. Jednocześnie ustawodawca przesądził, iż bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 442(1) § 1 k.c., rozpoczyna się dopiero z dniem zaprzestania naruszenia.

104 W myśl art. 10 u.r.o.k., w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale do odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną naruszeniem prawa konkurencji zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące czynów niedozwolonych.

105 Powyższa ustawa wprowadziła również zmiany w innych aktach prawnych. Przede wszystkim w art. 33 u.r.o.k. zmienione zostało brzmienie art. 442(1) § 1 k.c., określającego ogólny termin przedawnienia roszczeń deliktowych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się, bądź przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie oraz o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednocześnie ustawodawca wprowadził ograniczenie maksymalnego terminu, wskazując, iż przedawnienie nie może nastąpić później niż z upływem dziesięciu lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę.

106 W pierwszej kolejności należy odnieść się do początku biegu terminu przedawnienia w prawie deliktowym, który został ukształtowany zgodnie ze standardami prawa Unii Europejskiej. Nowelizacja Kodeksu cywilnego polegała na rozszerzeniu zasady wynikającej z art. 10 ust. 2 dyrektywy 2014/104/UE na wszystkie roszczenia deliktowe. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, dopóki poszkodowany nie uzyska – albo dopóki nie można od niego zasadnie oczekiwać uzyskania – wiedzy o działaniu stanowiącym naruszenie, o wyrządzonej szkodzie oraz o tożsamości sprawcy. Tym samym zrównano rzeczywistą wiedzę poszkodowanego z wiedzą możliwą do uzyskania przy zachowaniu należytej staranności.

107 Na gruncie dotychczasowej regulacji art. 442(1) § 1 k.c. początek biegu trzyletniego terminu wiązano z momentem dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i osobie zobowiązanej. Już jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreślano, iż poszkodowany powinien działać z należytą starannością, a termin może rozpocząć bieg także w chwili, w której mógł on wcześniej uzyskać potrzebne informacje (por. Wyrok SN z 17.05.2006 r., I CSK 176/05, Legalis nr 304563; Wyrok SN z 07.04.2016 r., II CSK 442/15, Legalis nr 1450592).

108 W konsekwencji nowelizacji trzyletni termin z art. 442(1) § 1 k.c., jak również pięcioletni termin przewidziany w art. 9 u.r.o.k. o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, rozpoczyna bieg od wcześniejszej z dwóch dat: dnia rzeczywistego powzięcia wiedzy przez poszkodowanego albo dnia, w którym mógłby ją uzyskać przy zachowaniu należytej staranności. Pozwany, podnosząc zarzut przedawnienia, powinien zatem wykazać uzyskanie tej wiedzy przez poszkodowanego bądź okoliczności uzasadniające przyjęcie, że starannie działająca osoba powzięłaby ją wcześniej (P. Machnikowski [w:] K. Lis-Zarrias, P. Machnikowski (red.) Ustawa o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Komentarz, wyd. 1, 2018, art. 33).

109 Podsumowując, powyższe wyznacza czasowe granice odpowiedzialności sprawcy naruszenia prawa konkurencji poprzez określenie zasad przedawnienia roszczeń odszkodowawczych. Podstawowe reguły przedawnienia wynikają z art. 442(1) k.c. oraz przepisów ogólnych (art. 117 i nast. k.c.), natomiast art. 9 u.r.o.k. wprowadza szczególne modyfikacje, dostosowując prawo krajowe do standardów dyrektywy 2014/104/UE. Dyrektywa ta wymaga, aby termin przedawnienia wynosił co najmniej pięć lat, nie rozpoczynał biegu przed ustaniem naruszenia oraz aby ulegał zawieszeniu na czas postępowań prowadzonych przez organy ochrony konkurencji. Polski ustawodawca przyjął, że zasadnicza konstrukcja przedawnienia deliktowego z art. 442(1) § 1 k.c. odpowiada tym wymogom, stąd roszczenia te podlegają ogólnym regułom prawa cywilnego, uzupełnionym przepisem szczególnym art. 9 ustawy o roszczeniach.

110 W konsekwencji roszczenia te podlegają dwóm terminom: pięcioletniemu, liczonemu od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie zobowiązanej, a także dziesięcioletniemu, liczonemu od dnia naruszenia (w przypadku naruszeń ciągłych – od ich ustania). Pięcioletni termin nie biegnie przez cały czas trwania naruszenia. Ponadto bieg przedawnienia ulega zawieszeniu z chwilą wszczęcia postępowania przez Prezesa UOKiK, Komisję Europejską lub inny organ ochrony konkurencji państwa członkowskiego, jeżeli postępowanie dotyczy naruszenia stanowiącego podstawę roszczenia. Zawieszenie ustaje po upływie roku od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia stwierdzającego naruszenie albo zakończenia postępowania w inny sposób. Skutek upływu terminu przedawnienia określa art. 117 § 2 k.c. – roszczenie staje się niezaskarżalne, przy czym sąd uwzględnia przedawnienie wyłącznie na zarzut pozwanego (por. A. Gulińska, P. Machnikowski [w:] K. Lis-Zarrias, P. Machnikowski (red.) Ustawa o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Komentarz, wyd. 1, 2018, art. 9).

111 Jednakże, co w niniejszej sprawie jest kluczowe, to fakt, że zgodnie z art. 36 u.r.o.k., przepisy rozdziału 3 stosuje się do postępowań o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy, bez względu na to, kiedy nastąpiło naruszenie prawa konkurencji. Gdyby treść art. 9 ust. 1 u.r.o.k. była zawarta w rozdziale 3, wówczas do roszczenia powoda miałby zastosowanie pięcioletni termin przedawnienia. Powyższy przepis znajduje się jednak w rozdziale 2 ustawy o roszczeniach o tytule „Zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji”. Z tego też powodu brak jest podstaw do uznania, że roszczenie powoda w niniejszej sprawie podlega pięcioletniemu terminowi przedawnienia, gdyż zastosowanie ma art. 36 ust. 1 u.r.o.k., który stanowi, że przepisy ustawy o roszczeniach stosuje się do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, które nastąpiło po jej wejściu w życie. Zdarzenia powodujące szkodę ustały w dnia 30 czerwca 2014 r., a ustawa weszła w życie 27 czerwca 2017 r. Tym samym roszczenie powoda przedawnia się z upływem lat trzech od dnia, w którym powód dowiedział się (element obiektywny) się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, ale bieg powyższego terminu nie może przekroczyć okresu 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę w majątku powoda.

112 Wbrew twierdzeniom powoda, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 38 ustawy o roszczeniach, który stanowi, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepis art. 442(1) § 1 (k.c.) ustawy zmienianej w art. 33 (u.r.o.k.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że jeżeli trzyletni termin przedawnienia rozpocząłby bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, termin ten rozpoczyna bieg w dniu jej wejścia w życie. Art. 38 u.r.o.k. precyzuje stosowanie w czasie znowelizowanego art. 442(1) § 1 k.c. Przepis wskazuje, że nowe zasady przedawnienia mają zastosowanie także do roszczeń powstałych przed wejściem w życie ustawy, pod warunkiem, że w tym dniu nie uległy jeszcze przedawnieniu. Zmiana art. 442(1) § 1 k.c. przesuwa początek biegu 3-letniego terminu przedawnienia do momentu, w którym poszkodowany przy zachowaniu należytej staranności mógł uzyskać wiedzę o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Oznacza to, że termin biegnie od chwili, gdy poszkodowany powinien był dysponować wiedzą, a nie od chwili jej faktycznego uzyskania. Aby uniknąć sytuacji, w której roszczenia uległyby przedawnieniu wskutek wcześniejszego rozpoczęcia biegu terminu przed nowelizacją, art. 38 u.r.o.k. przewiduje, że w takich przypadkach termin biegnie dopiero od dnia wejścia ustawy w życie. Regulacja nie dotyczy natomiast tych poszkodowanych, którzy już wcześniej uzyskali wiedzę o szkodzie i sprawcy - w ich przypadku bieg terminu przedawnienia nie ulega zmianie (K. Lis-Zarrias, P. Machnikowski [w:] K. Lis-Zarrias, P. Machnikowski (red.) Ustawa o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Komentarz, wyd. 1, 2018, art. 38).

113 Kluczowym aspektem niniejszej sprawy jest więc ustalenie, kiedy dokładnie (...) dowiedział (nie: mógł się dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności) o szkodzie i jej sprawcy, ponieważ od tego momentu biegnie 3-letni termin przedawnienia.

114 W niniejszej sprawie należało zbadać charakter czynu, który powodował ewentualną szkodę. W tym miejscu należy nie zgodzić się z interpretacją pozwanego (...), zgodnie z którą opłaty interchange należy oceniać każdą z osobna. Zgodnie z treścią art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Przesłanki odpowiedzialności deliktowej w świetle przywołanego przepisu stanowią zatem wina, szkoda oraz związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zdarzeniem sprawczym wywołującym szkodę a tą szkodą. Zdaniem sądu, każdorazowa zapłata opłaty interchange była ewentualną szkodą, jednakże zdarzenia sprawczego należy poszukiwać nie w pobraniu każdej z opłat, a w porozumieniach zawartych pomiędzy stronami postępowania. Nie można traktować każdej z dokonanych opłat jako odciętej od pozostałych jako niemających ze sobą związku. Każdorazowe pobranie opłaty miało swoje źródło w porozumieniach, więc zdarzenie szkodzące było zdarzeniem ciągłym, które ustało po dniu 30 czerwca 2014 r.

115 Rozwiązanie ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy ocenić jako sprzyjające ochronie podmiotów uprawnionych, albowiem prowadzi ono do wydłużenia okresu, w którym możliwe jest skuteczne dochodzenie roszczeń. W przypadku naruszeń mających charakter ciągły roszczenie nie ulega przedawnieniu w ten sposób, że termin przedawnienia liczony byłby wyłącznie od pierwszego dnia naruszenia bądź od momentu uzyskania przez uprawnionego wiedzy o naruszeniu i osobie sprawcy. Przeciwnie, przyjmuje się, iż bieg terminów przedawnienia rozpoczyna się na nowo każdego kolejnego dnia trwania naruszenia. W konsekwencji oznacza to, że dopóki stan bezprawności jest podtrzymywany sprawca naruszenia nie może powoływać się na upływ czasu jako okoliczność wyłączającą jego odpowiedzialność, nawet w sytuacji, gdy uprawniony posiadał świadomość naruszenia, lecz nie zareagował niezwłocznie (por. m.in.: Wyrok SN z 27.04.2012 r., V CSK 211/11, LEX nr 1214616).

116 Zdaniem Sądu, za najpóźniejszą datę, w której powód powziął wiadomość o szkodzie oraz o podmiocie odpowiedzialnym za jej wyrządzenie, należy uznać dzień 1 stycznia 2014 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych. Akt ten wprowadził istotne modyfikacje do ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (dalej: u.p.). Istotną zmianą jest wprowadzony nowelizacją art. 38a u.p., który w ust. 1 stwierdzał, że stawka opłaty interchange nie może przekroczyć 0,5% wartości jednostkowej krajowej transakcji płatniczej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz – w zakresie transakcji płatniczej przy użyciu karty płatniczej – art. 3 ust. 1 pkt 3.

117 Należy przy tym pamiętać, że art. 2 powyższej nowelizacji wprowadzał obowiązek dostosowania działalności do nowych regulacji. Przepis ten stanowił, iż organizacje kartowe, wydawcy kart płatniczych oraz agenci rozliczeniowi działający w dniu wejścia w życie ustawy byli zobowiązani, w terminie sześciu miesięcy od tej daty, dostosować zarówno swoją działalność, jak i zawarte umowy do przepisów ustawy o usługach płatniczych w brzmieniu nadanym nowelizacją. To od momentu nowelizacji zaczął obowiązywać nowy przepis ujęty w art. 38a u.p. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu organizacja kartowa, wydawca karty płatniczej oraz agent rozliczeniowy zostali zobowiązani do udostępniania na swoich stronach internetowych informacji o aktualnych stawkach opłaty interchange. Z kolei ust. 5 nałożył na organizację kartową obowiązek opublikowania informacji o stawkach innych opłat stanowiących jej przychód, które złożyły się na opłatę pobieraną przez agenta rozliczeniowego od akceptanta z tytułu krajowej transakcji płatniczej kartą. W myśl ust. 6 organizacja kartowa została zobowiązana do przekazania do Komisji Nadzoru Finansowego oraz agentów rozliczeniowych informacji o planowanych zmianach tych stawek, nie później niż na trzy miesiące przed ich wejściem w życie, wraz z uzasadnieniem. Natomiast ust. 7 wprowadził zakaz pobierania opłat z tytułu krajowych transakcji płatniczych kartą wydaną w ramach umowy z inną organizacją kartową. Powód tym samym stał się świadomy, że w ustalaniu stawki interchange biorą udział organizacje kartowe.

118 To dopiero od 1 lipca 2014 r. organizacje kartowe takie jak pozwane(...)czy (...) zaczęły stosować obniżone stawki opłaty interchange dostosowane do nowelizacji ustawy, a powód mógł ocenić ewentualne straty jakie zostały wywołane przez zawyżone stawki. W tym kontekście należy przywołać Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt C-267/20 ((...)). Zgodnie z treścią tego orzeczenia należy uwzględnić, że spory dotyczące naruszeń unijnego i krajowego prawa konkurencji cechują się co do zasady asymetrią dostępu do informacji na niekorzyść poszkodowanego, co utrudnia mu pozyskanie danych koniecznych do wniesienia powództwa odszkodowawczego, w przeciwieństwie do organów ochrony konkurencji dysponujących instrumentami pozwalającymi na skuteczne gromadzenie materiału dowodowego. Z tego względu, odmiennie niż w przypadku terminów przedawnienia dotyczących nakładania sankcji, bieg przedawnienia roszczeń odszkodowawczych nie może rozpocząć się, dopóki naruszenie nie ustało oraz dopóki poszkodowany nie uzyskał (lub nie można rozsądnie przyjąć, że uzyskał) wiedzę niezbędną do skutecznego dochodzenia roszczenia, gdyż w przeciwnym razie realizacja prawa do naprawienia szkody stałaby się praktycznie niemożliwa albo nadmiernie utrudniona (nb. 55-57). Z tego też względu należy w niniejszej sprawie uznać, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 1 lipca 2014 r., gdy naruszanie ustało poprzez zastosowanie się organizacji kartowych do art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych.

119 Należy również uwzględnić, że już w decyzji UOKiK 2006 jest mowa o tym, że w toku postępowania (...) oraz (...) przedstawiały odmienne interpretacje ekonomicznej istoty interchange. (...) postrzegała ją jako mechanizm równoważący działanie systemu czterostronnego, służący redystrybucji kosztów i przychodów pomiędzy uczestnikami. Z kolei (...) początkowo wskazywał, iż interchange ma charakter opłaty rekompensującej emitentowi koszty świadczenia usług związanych z gwarancją zapłaty, udzieleniem kredytu konsumentowi czy przetwarzaniem transakcji, jednak w późniejszym etapie postępowania przyjął stanowisko zbieżne z (...), uznając interchange za instrument równoważenia kosztów i przychodów w ramach systemu. Prezes UOKiK podkreślił jednak, iż niezależnie od teoretycznych uzasadnień przedstawianych przez organizacje kartowe, decydujące znaczenie ma sposób ustalania opłaty interchange oraz jej rzeczywiste skutki dla konkurencji. Organ ustalił, iż opłata interchange może być ustalana w drodze negocjacji dwustronnych pomiędzy konkretnym emitentem a acquirerem bądź w drodze wielostronnego porozumienia banków uczestniczących w danym systemie. W przypadku Polski banki – członkowie systemów (...) i (...) – przyjęły model wielostronny, polegający na wspólnym ustalaniu jednolitych stawek interchange obowiązujących dla określonych kategorii transakcji. Powód już wówczas był świadomy, że pozwani solidarnie tj. organizacje kartowe (...) i (...) uczestniczyły w procesie ustalania stawek opłat interchange, jednakże wciąż nie był świadomy ewentualnego rozmiaru szkody jaką poniósł. Fakt dotychczasowej nieprawomocności powyższej decyzji nie ma wpływu na stan świadomości powoda, który wiedział już wówczas o ewentualnych podmiotach odpowiedzialnych za szkodę. 1 lipca 2014 r. to z kolei dzień, w którym (...) dowiedział się o prawidłowej maksymalnej stawce według ustawodawcy i mógł dokonać analizy strat i podjąć działania mające na celu pozyskanie danych koniecznych do wniesienia powództwa odszkodowawczego.

120 Ponadto, należy wskazać na fakt, że powód jest członkiem organizacji, które aktywnie działały na rzecz obniżenia opłaty interchange. Jedną z takich spółek jest związek pracodawców pod nazwą Polska Organizacja Przemysłu i Handlu (...) ((...)), wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...), która regularnie działała na rzecz obniżenia stawek interchange. W decyzji UOKiK 2006 zawarty jest fragment, zgodnie z którym fakt, że „optymalność” opłaty interchange ustalanej w ramach porozumień OI (opłata interchange) nie jest ani bezsporna, ani oczywista, potwierdza również samo wniesienie skargi w niniejszej sprawie. Zdaniem (...) oraz innych akceptantów (m.in. Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego, przyp. 95) krajowa opłata interchange jest ustalana na zbyt wysokim poziomie albo w ogóle nie powinna być pobierana. Najwięksi akceptanci w systemach (...) i (...) diametralnie różnią się więc w ocenie zarówno wysokości OI, jak i zasadności jej stosowania. Wskazuje to, że dla wykazania, iż opłata interchange przyczynia się do postępu technicznego lub gospodarczego, nie wystarczają jedynie teoretyczne argumenty przedstawiane przez (...) i (...). Gdyby bowiem były one oczywiste i powszechnie akceptowane, akceptanci nie kwestionowaliby ani istnienia opłaty, ani jej poziomu. Oznacza to, że było w świadomości powoda, że opłata interchange może być zawyżona i szkodząca dla niego, a także to, że jest ona kwestionowana przez dużą ilość podmiotów. Powód miał więc wiedzę, że opłata interchange istnieje, jak działa i w jaki sposób była ustalana. Nieprawomocność decyzji UOKiK 2006 nie ma w tym zakresie znaczenia, gdyż dla wykazania rozpoczęcia biegu przedawnienia ważna jest nie prawomocność a stan świadomości podnoszącego roszczenie, a jego wiedza w tym zakresie mogła rozciągać się aż do 2006 r. (...) brał również udział w dyskusji nad nowelizacją ustawy o usługach płatniczych. Pismem datowanym na 24 października 2012 r. (...) wyraził swoje stanowisko wobec projektu i stwierdził, że projektowany art. 38 u.p. reguluje jedynie maksymalną wysokość opłaty interchange, lecz nie wprowadza jakichkolwiek mechanizmów gwarantujących, że wysokość nakładanych na akceptantów opłat, będzie obliczana przy uwzględnieniu przejrzystych, uczciwych, konkurencyjnych i rynkowych zasad oraz przy uwzględnieniu specyfiki różnych rodzajów transakcji lub kart płatniczych. Dodatkowo, w stanowisku (...) w sprawie opłat interchange z 18 września 2012 r. stwierdzono, że interchange fee to oplata arbitralnie ustalana przez banki oraz organizacje płatnicze ((...) i (...)) i tym samym należy stwierdzić, że powód wiedział, że organizacje płatnicze brały udział w porozumieniach, których dotyczyła Decyzja UOKiK 2006.

121 Należy w tym miejscu podkreślić, że to właśnie w konsekwencji powyższego nie ma zastosowania art. 38 u.r.o.k., gdyż regulacja nie dotyczy tych poszkodowanych, którzy już wcześniej uzyskali wiedzę o szkodzie i sprawcy - w ich przypadku bieg terminu przedawnienia nie ulega zmianie – powód o posiadał wiedzę szkodzie i sprawcy szkody w dniu 1 lipca 2014 r. Tym samym Sąd uznał, że całość roszczenia powoda wobec pozwanych była przedawniona, w braku innych przesłanek, dniu 1 stycznia 2018 r., więc przed wniesieniem pozwu w niniejszej sprawie. Jednakże, należy zbadać ewentualne zawieszenie biegu terminu przedawnienia ustanowione w art. 121 pkt 6 k.c., który stanowi, że co do roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej - przez czas trwania postępowania pojednawczego.

122 Zawezwanie do próby ugodowej stanowi czynność procesową podejmowaną na podstawie art. 184 i nast. k.p.c. jeszcze przed formalnym wszczęciem procesu. Wniosek w tym przedmiocie powinien zostać złożony do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla dłużnika, a w przypadku braku możliwości ustalenia tej właściwości – do sądu rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania bądź siedziby wzywającego. Skuteczne wniesienie zawezwania prowadzi do wszczęcia postępowania pojednawczego, którego zasadniczym celem jest doprowadzenie do zawarcia ugody pomiędzy stronami i uniknięcie w ten sposób konieczności prowadzenia procesu.

123 Przed dniem 30 czerwca 2022 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, wszczęcie postępowania pojednawczego mogło wywoływać skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 123 k.c. Mechanizm ten w praktyce doprowadził do sytuacji, w której instytucja zawezwania do próby ugodowej była często wykorzystywana przez wierzycieli nie tyle w celu rzeczywistego zawarcia ugody, ile przede wszystkim jako środek służący przerwaniu biegu przedawnienia. Zjawisko to skłoniło Sąd Najwyższy do zajęcia stanowiska, zgodnie z którym złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wyłącznie w celu przerwania przedawnienia, bez realnej intencji ugodowego zakończenia sporu, stanowi czynność procesową sprzeczną z dobrymi obyczajami (por. m.in. wyrok SN z 27 lipca 2018 r., V CSK 384/17, Legalis, P. Sobolewski [w:] W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, 2025, art. 121).

124 Ocena, czy w niniejszej sprawie doszło do powyższego, należy do Sądu rozpoznającego roszczenie pod kątem ewentualnego przedawnienia, a nie do Sądu Rejonowego, przed którym toczyło się postępowanie ugodowe. Analogiczna sytuacja wystąpiła w wyżej przywołanej sprawie o sygn. akt V CSK 384/17, gdzie Sąd Okręgowy uznał, że treść wniosków o zawezwanie do próby ugodowej wskazuje, iż czynności te nie były podejmowane bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia ani zabezpieczenia roszczenia. Wskazał w ten sposób podstawę faktyczną dla ustalenia, że oświadczenia woli zawarte w tych wnioskach nie miały charakteru przewidzianego w art. 123 § 1 pkt 1 k.c., co spełnia wymogi art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Ponadto, Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślił, że w świetle tego ustalenia nie można uznać, iż miało miejsce przerwanie biegu przedawnienia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c. (por. wyrok SN z 27 lipca 2018 r., V CSK 384/17, Legalis).

125 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zgodnie z art. 185 § 1 zd. drugie k.p.c., w wezwaniu do próby ugodowej należy zwięźle oznaczyć sprawę, tak aby można było ustalić, co jest przedmiotem postępowania pojednawczego i jakiego stosunku prawnego dotyczy. Zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c., ale wyłącznie co do wierzytelności w nim precyzyjnie określonej zarówno pod względem przedmiotu, jak i wysokości. Obowiązek zwięzłego oznaczenia sprawy nie zwalnia wnioskodawcy od dokładnego sprecyzowania żądania, tak aby było jasne, jakie roszczenia, w jakiej wysokości i od kiedy są objęte wnioskiem. Bez tego wymogu nie można przypisać zawezwaniu skutku przerwy biegu przedawnienia, skoro nie wynika z niego, z jakimi roszczeniami występuje wnioskodawca (por. Wyrok SN z 20.07.2017 r., I CSK 716/16, LEX nr 2352162). Tym samym, w celu wywołania zawieszenia biegu przedawnienia zawezwanie do próby ugodowej musi odpowiadać podmiotowo i przedmiotowo żądaniu zgłoszonemu w pozwie.

126 Powód przedłożył do akt niniejszego postępowania dwa wnioski o zawezwanie do próby ugodowej – jedno w stosunku do (...) (k. 1953-1959) i drugie do (...) (k. 1960-1966). Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej w stosunku do obu banków został złożony w dniu 25 maja 2016 r. W uzasadnieniu wniosków (...) wskazał, że w latach 2004-2014 uiścił opłaty interchange związane z akceptacją transakcji realizowanych przy użyciu kart płatniczych (...) oraz (...) wystawionych przez m.in. (...) i (...) w kwocie około 783.113.000,00 zł. Powód sprecyzował żądanie, stwierdzając, że jego roszczenie obejmuje opłatę interchange, do której zwrotu, jego zdaniem, ma prawo. Powód, jednakże nie określił, czy powyższa kwota dotyczy całości opłaty interchange czy też opłaty pomniejszonej o wysokość opłaty przewidzianej w przepisach znowelizowanych ustawy o usługach płatniczych. Postępowania zostały zakończone 11 października 2016 r. – (...) (k. 1959) oraz 26 października 2016 r. – (...) (k. 1966).

127 Zdaniem Sądu, nie można uznać, że powyższe wnioski o zawezwanie do próby ugodowej przerwały bieg terminu przedawnienia roszczeń powoda. Powód, nie tylko w dniu składania wniosków, ale także na 10 lat wstecz był w pełni świadomy stanowiska pozwanych (i nie tylko) w tej sprawie, którzy zaprzeczali o istnieniu jakiegokolwiek bezprawnego porozumienia ograniczającego konkurencję. Oznacza to, że powód był lub powinien być w pełni świadomy, że do zawarcia ugody nie dojdzie, a nawet jeśli realnie przewidywał taką możliwość, to zdaniem Sądu sama treść wniosku o tym nie świadczy. Wnioskodawca zobligowany jest do przedstawienia swojego żądania tak, aby było wiadomo jakie roszczenia, w jakiej wysokości i kiedy wymagalne są objęte próbą ugodową. Powód przedstawił jedynie szacunkowe obliczenia poniesionej przez siebie szkody wynikającej z opłaty interchange, lecz nie sprecyzował czy od zawyżonej opłaty odjął opłatę przewidzianą prawem od 1 lipca 2014 r. Sam fakt, że powód, będąc świadomy stanowiska zawezwanych do próby ugodowej banków, złożył wniosek nie przedstawiając wraz z nim jakiejkolwiek propozycji ugodowej, również nie świadczy ani o chęci powoda do zawarcia ugody ani o realnym przewidywaniu przez powoda możliwości zawarcia ugody.

128 Powód, wychodząc z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w sprawie, w której rości sobie kwotę w wysokości około 783.113.000,00 zł, a jego przeciwnicy już od lat stanowczo kwestionują zasadność jakichkolwiek oskarżeń o działalność antykonkurencyjną i roszczeń z tym związanych, powinien był wystąpić z pewnymi ustępstwami czy też propozycjami, które realnie zbliżyłyby strony do zawarcia ugody – jednak (...) (...) wystąpił jedynie z roszczeniami. Zdaniem Sądu, powyższe wnioski należy uznać za zmierzające jedynie do wywołania skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, a więc zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, bieg terminu przedawnienia względem pozwanych banków nie uległ przerwaniu wskutek ich złożenia. Ponadto, bieg terminu przedawnienia roszczeń w stosunku do organizacji kartowych nie został w żaden sposób zawieszony ani przerwany, więc roszczenia zarówno wobec banków, jak i organizacji kartowych uległy przedawnieniu po 31 grudnia 2017 r.

129 Nie ulega wątpliwości, że skuteczne zgłoszenie zarzutu przedawnienia stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę do oddalenia powództwa. W konsekwencji, w sytuacji gdy zarzut ten okazuje się zasadny, nie zachodzi potrzeba dalszego badania, czy zostały spełnione wszystkie materialnoprawne przesłanki odpowiedzialności dochodzonego roszczenia, ponieważ prowadzenie takich ustaleń byłoby zbędne i pozbawione znaczenia procesowego (por. Wyrok SA w Łodzi z 16.10.2020 r., I ACa 1175/18, Legalis nr 2526231, Wyrok SA w Katowicach z 31.03.2016 r., I ACa 1110/15, Legalis nr 1456682, Uchwała SN z 17.02.2006 r., III CZP 84/05, Legalis nr 72850).

130 Z uwagi na powyższe, powództwo zostało oddalone w pkt 1 sentencji wyroku.

131 W pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powód przegrał postępowanie w całości, więc powinien zwrócić całość kosztów procesu pozwanym. Art. 108 § 1 stanowi, że sentencji wyroku Sąd ustalił jedynie, że koszty postępowania ponosi powód w całości w związku z przegranym postępowaniem, a ich szczegółowe wyliczenie pozostawił Referendarzowi Sądowemu.

132 Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku.

133 SSO Renata Olejnik-Tyszka