Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 4 maja 2018 r., VIII Ga 410/17

wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 4 maja 2018 r., VIII Ga 410/17

Tekst

1 Sygn. akt VIII Ga 410/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 4 maja 2018 r.

3 Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział VIII Gospodarczy

4 w składzie:

5 Przewodniczący - SSO Piotr Sałamaj

6 po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2018 r. w Szczecinie

7 na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym

8 sprawy z powództwa (...) spółka akcyjna spółki komandytowo-akcyjnej

9 w Ś.

10 przeciwko E. S.

11 o zapłatę

12 na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum

13 w S. z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt XI GC 506/17

14 I. oddala apelację,

15 II. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

16 SSO Piotr Sałamaj

17 Sygn. akt VIII Ga 410/17

Uzasadnienie

18 Pozwem z dnia z dnia 24 sierpnia 2016 r. powódka (...) spółka akcyjna spółka komandytowo-akcyjna w Ś. wniosła o zasądzenie od pozwanej E. S. kwoty 2.130,76 zł z odsetkami ustawowymi od dnia złożenia pozwu. Dochodzone pozwem roszczenie obejmowało należności z tytułu niezapłaconych odsetek za sprzedany pozwanej towar wymieniony w wystawionych na jej rzecz fakturach. Wynikające z faktur należności główne zostały przez pozwaną uregulowane z opóźnieniem. Przedmiotową wierzytelność z tytułu niezapłaconych odsetek powódka nabyła od pierwotnego wierzyciela – sprzedawcy na podstawie umowy cesji. Pomimo wyrażenia przez powódkę zgody na umorzenie 40% należności, pod warunkiem zapłaty 60% ich wartości pozwana nie dokonała zapłaty.

19 W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Dla zniweczenia powództwa pozwana podniosła zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powodowej, przedawnienia części roszczenia, niewykazania roszczenia tak co do zasady, jak i co do wysokości oraz nieistnienie zobowiązania z uwagi na całkowitą spłatę zadłużenia. Wskazując na specyfikę branży paliwowej, zaznaczyła, że co do zasady kontrahenci przedłużają sobie terminy płatności a zatem nie powstają odsetki.

20 Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2017 r. (sygn. akt X GC 506/17) Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.004,26 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 sierpnia 2016 r. (pkt 1. sentencji), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2.) i zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.324 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 3.).

21 Apelacją pozwana zaskarżyła powyższy wyrok w części, tj. w zakresie punktu 1., w którym Sąd orzekł zapłatę na rzecz powódki ponad kwotę 463,67 zł, a w związku z tym również pkt 2. i 3. orzeczenia.

22 Zaskarżonemu wyrokowi pozwana zarzuciła naruszenie art 118 k.c. w zw. z art 554 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że odsetki związane z roszczeniami z tytułu sprzedaży dokonanej m.in. w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem lat trzech, podczas gdy roszczenie za opóźnienie przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego, a w przypadku roszczeń o odsetki za opóźnienie w zapłacie ceny wynikającej z umowy sprzedaży zawartej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawnia się z upływem lat dwóch.

23 W oparciu o przedstawione zarzuty pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 463,67 zł i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania przed Sądem drugiej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

24 W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu poniesionych przed sądem II instancji.

25 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

26 Apelacja pozwanej okazała się bezzasadna.

27 Na wstępie zaznaczyć należy, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, zaś Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego, zatem zgodnie z art. 505¹³ § 2 k.p.c. uzasadnienie niniejszego orzeczenia powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

28 Przyjmując za własne zarówno ustalenia faktyczne, jak i dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę prawną roszczenia, Sąd Odwoławczy akceptuje także wywody dotyczące podstawy prawnej żądania zapłaty, pozostałego po uregulowaniu należności głównej z tytułu umowy sprzedaży, a dotyczącego skapitalizowanych odsetek za opóźnienie, opartej na art. 118 k.c.

29 Odnosząc się do sformułowanych zarzutów apelacji, wbrew twierdzeniom pozwanej, nie można automatycznie przyjąć, że roszczenie za opóźnienie przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego, a więc przypadku roszczeń o odsetki za opóźnienie w zapłacie ceny wynikającej z umowy sprzedaży zawartej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawnia się z upływem lat dwóch. Trafnie bowiem wskazał Sąd Rejonowy, w oparciu o przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia uchwałę Sądu Najwyższego, że skoro cena za sprzedany towar została zapłacona, to roszczenie o odsetki staje się roszczeniem samoistnym i ulega przedawnieniu zgodnie art. 118 k.c. z upływem trzech lat. Przywołana uchwała Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2005 r. (III CZP 42/2004) stanowiła zresztą swoistego rodzaju rozstrzygnięcie narosłego do tamtej pory sporu w kwestia przedawnienia odsetek. Obecnie dominującym w orzecznictwie jest stanowisko, w pełni podzielane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym odsetki jako roszczenie okresowe przedawniają się z upływem lat trzech, nie później jednak niż z upływem okresu przedawnienia roszczenia głównego, przy czym termin przedawnienia odsetek biegnie dla nich samodzielnie w sytuacji gdy bieg przedawnienia odsetek w biegu terminu przedawnienia roszczenia głównego został przerwany lub gdy roszczenie główne wygasło (por. wyrok SN z 13.01.2012 r., I CNP 22/11, LEX nr 1170206; z 9.06.2005 r., III CK 619/04, LEX nr 180855; z 24.05.2005 r., V CK 655/04, LEX nr 152449; z 24.02.2005 r., III CK 223/04, LEX nr 603773; z 28.01.2005 r., V CK 380/04, LEX nr 359435). Z powyższego wynika, czego zdaje się nie zauważać pozwana, że termin przedawnienia odsetek od należności niezapłaconych różni się od terminu przedawnienia odsetek od należności zapłaconych (wygasłych), ale z opóźnieniem . Jeżeli więc wierzyciel dopuścił do przedawnienia roszczenia głównego, to roszczenie o odsetki od tego roszczenia również ulega przedawnieniu. Mając na uwadze, że roszczenia z tytułu sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem dwóch lat (art. 554 k.c.), a wierzyciel na przykład nie przerwał biegu przedawnienia należności głównej, to nie może - bez ryzyka podniesienia zarzutu przedawnienia - dochodzić samych odsetek od przedawnionej należności głównej powołując się na trzyletni okres przedawnienia z art. 118 k.c., gdyż roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawniło się z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego. Jeżeli natomiast dłużnik dokona zapłaty należności głównej z tytułu sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy z opóźnieniem, ale przed terminem jej przedawnienia, to wówczas odsetki za opóźnienie w zapłacie takiej należności nie przedawniają się w terminie dwuletnim przewidzianym dla roszczenia głównego (art. 554 k.c.), a uzyskują niezależny od należności głównej charakter i przedawniają się z upływem przewidzianego w art. 118 k.c. trzyletniego okresu przedawnienia, co właśnie czyni niezasadnym podniesiony przez poznaną zarzut naruszenia art. 118 k.c. w zw. z art. 554 k.c. Ustanowiony w powołanym przepisie (art. 118 k.c.) termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe stosuje się zatem do roszczeń o odsetki za opóźnienie także wtedy, gdy roszczenie główne ulega przedawnieniu w innym terminie (por. wyrok SN z 27.09.2016 r., I PK 44/16, LEX nr 2147275).

30 W kontekście powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut pozwanej jakoby zaskarżone orzeczenie Sądu Rejonowego „premiowało dłużnika”, który nie spłaca ani należności głównej ani odsetek, w stosunku do pozwanej, która na bieżąco uiszczała należności z wystawianych na jej rzecz faktur. Niezależnie bowiem od ostatecznego dokonania zapłaty należności głównej (dobrowolnie czy w drodze egzekucji) z opóźnieniem stanowi ono bezprawne (bo po upływie terminu płatności) korzystanie przez dłużnika z kapitału i w analogiczny sposób może pochłaniać zakładany przez wierzyciela zysk, a w konsekwencji destabilizować jego płynność finansową. Jak słusznie zaważono zaś w odpowiedzi na apelację już z samych zeznań pozwanej i świadka W. M. wynikało, że ze względy na nieterminowość zapłaty sprzedawca wstrzymywał sprzedaż paliw na rzecz pozwanej i dopiero po uregulowaniu należności i obietnicy dalszego ich regulowania w terminie zawierał kolejne umowy sprzedaży, pozwana zaś nadal – co jest bezsporne - w opóźnieniu. Zachowanie pozwanej i innych kontrahentów poprzednika prawnego podwoda polegające na dobrowolnym uregulowaniu wszystkich należności głównych, ale z opóźnieniem dorowadziło ostatecznie do dramatycznej jego sytuacji ekonomicznej i bankructwa. Trudno zatem doszukać się - jak chciałaby pozwana - podstaw do premiowania takich właśnie działań.

31 W tym stanie rzeczy wniesioną przez pozwaną apelację jako niezasadną Sąd Okręgowy oddalił na podstawie art. 385 k.p.c. (pkt I. sentencji wyroku).

32 Konsekwencją oddalenia apelacji było rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego oparte na treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 108 §1 k.p.c. Wobec przegrania przez pozwaną sprawy w tej instancji zasądzono od niej na rzecz powoda koszty zastępstwa procesowego, których wysokość ustalono na podstawie § 2 pkt 3 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSO(...)