Wyrok Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 16 grudnia 2015 r., IV Ca 495/15

wyrok Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 16 grudnia 2015 r., IV Ca 495/15

Tekst

1 Sygn. akt IV Ca 495/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 16 grudnia 2015 roku

3 Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny-Odwoławczy

4 w składzie następującym:

5 Przewodniczący - SSO Barbara Kamińska

6 Sędziowie - SSO Wacław Banasik (spr.)

7 SSR del. Piotr Czerkawski

8 Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Gątarek

9 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015r. w P.

10 sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.

11 przeciwko Przedsiębiorstwu (...) S.A. z siedzibą w P.

12 o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

13 na skutek apelacji powoda

14 od wyroku Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 7 maja 2014 r.

15 sygn. akt I C 5046/14

16 1. zmienia zaskarżony wyrok i uznaje za bezskuteczną w stosunku do powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. umowę sprzedaży pojazdu (udokumentowaną fakturą VAT nr (...) z dnia 7 sierpnia 2012 r.) na mocy której G. W. zbył na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w P. samochód osobowy marki V. (...) rok produkcji 2007 nr. rej. (...) w celu zaspokojenia wierzytelności przysługującej powodowi Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. względem G. W. z tytułu nieopłaconych składek:

17 

18 na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za listopad 2012 r., grudzień 2012 r., styczeń 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., grudzień 2013 r., kwiecień 2014 r., maj 2014 r., lipiec 2014 r., wrzesień 2014 r., październik 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień według stanu na dzień 11 marca 2015 r. w łącznej kwocie 780.438,98 (siedemset osiemdziesiąt tysięcy czterysta trzydzieści osiem złotych i dziewięćdziesiąt osiem groszy) w tym: 727.733,98 zł. z tytułu należności głównej, 52.647 zł. z tytułu odsetek oraz 58 zł. z tytułu kosztów upomnień, objętych tytułami wykonawczymi (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...);

19 

20 na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za: lipiec 2012 r., październik 2012 r. – marzec 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., kwiecień 2014 r. – październik 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień według stanu na dzień 11 marca 2015 r., w łącznej kwocie 363.676,19 (trzysta sześćdziesiąt trzy tysiące sześćset siedemdziesiąt sześć złotych dziewiętnaście groszy) w tym: 327.292,39 zł. z tytułu należności głównej, 36.311 zł. z tytułu odsetek oraz 72,80 zł. z tytułu kosztów upomnień objętych tytułami wykonawczymi: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...);

21 

22 składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2012 r., października 2012 – styczeń 2013 r., marzec 2013 r., maj 2013 r., czerwiec 2013 r., październik 2013 r., listopad 2013 r., maj 2014 r., lipiec 2014 r., wrzesień 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnień według stanu na dzień 11 marca 2015 r., w łącznej kwocie 122.186, 87 (sto dwadzieścia dwa tysiące sto osiemdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt siedem groszy) w tym: 106.147,07 zł. z tytułu należności głównej, 15.967 zł. z tytułu odsetek oraz 72,80 zł. z tytułu kosztów upomnień, objętych tytułami wykonawczymi: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...);

23 oraz zasądza od pozwanego Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w P. na rzecz powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu i nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Płocku od pozwanego Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w P. kwotę 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem opłaty od pozwu;

24 2. oddala apelację w pozostałej części;

25 3. zasądza od pozwanego Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w P. na rzecz powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję;

26 4. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Płocku od pozwanego Przedsiębiorstwa (...) S.A. z siedzibą w P. kwotę 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem opłaty od apelacji.

27 IV Ca 495/15

Uzasadnienie

28 Powód Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W., ostatecznie precyzując powództwo pismem procesowym z dnia 17 marca 2015 r., wniósł przeciwko pozwanemu Przedsiębiorstwu (...)

29 Spółka Akcyjna z (...) w P. o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy sprzedaży pojazdu (udokumentowanej fakturą VAT numer (...) z dnia 7 sierpnia 2012 r.), na mocy której G. W. zbył na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa (...) samochód osobowy marki V. (...), rok produkcji 2007 o

30 Nr rej. (...), celem zaspokojenia wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. przysługujących mu względem G. W. z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego 2012 r. do stycznia 2015 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, wynoszącej na dzień 11 marca 2015 r. łącznie 1.374.780,17 zł.

31 Sąd Rejonowy w Płocku wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. w sprawie I C 5046/14 powództwo to oddalił i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

32 Podstawą orzeczenia były następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji.

33 Umową sprzedaży pojazdu mechanicznego (udokumentowanej fakturą VAT numer (...) z dnia 7 sierpnia 2012 r.) G. W. zbył na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w P., należący do niego samochód osobowy marki V. (...), rok produkcji 2007 o nr rej. (...) za cenę 60.000 zł. W związku z występowaniem wzajemnych wierzytelności cena sprzedaży

34 została rozliczona w przedmiocie kompensaty zobowiązań wzajemnych pomiędzy stronami umowy.

35 Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. powód poinformował G. W. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia będącej podstawą skierowania wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o dokonanie zastawu na wskazanych ruchomościach dłużnika . Na rzecz powoda - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na nieruchomościach dłużnika ustanowione są hipoteki przymusowe. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. powód poinformował G. W., iż w

36 dniu 2 grudnia 2014 r. została zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 746.151,66 zł. Ponadto w dniu 2 marca 2015 r. została ponownie zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 311.017,70 zł, wyegzekwowana w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

37 Zdaniem Sądu Rejonowego, w świetle powyższych ustaleń powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością bezsporną w sprawie jest istnienie skonkretyzowanej wierzytelności pieniężnej powoda i odpowiadającego jej długu pozwanego. Bezspornie w sprawie wykazane również została zawarta umowa sprzedaży pojazdu mechanicznego (udokumentowanej fakturą VAT numer (...) z dnia 7 sierpnia 2012 r.) którą G. W. zbył na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w P., należący do niego samochód osobowy marki V. (...), rok produkcji 2007 o nr rej. (...) za cenę 60.000 zł Oceniając istnienie po stronie dłużnika przesłanek skargi pauliańskiej, a zatem dokonania przez niego czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzycieli, Sąd Rejonowy nie podzielił stanowiska

38 powoda, że wskutek umowy sprzedaży dłużnik stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż przed dokonaniem czynności i w związku z tym nastąpiło pokrzywdzenie wierzyciela. Wierzytelność przysługująca powodowi według oświadczenia wierzyciela wynosi kwotę 1.374.780,17 zł na dzień 11 marca 2015 r., zaś przedmiotem wskazanej czynności prawnej w postaci sprzedaży był samochód osobowy o wartości 60.00 zł., tak więc o znikomej wartości w stosunku do wskazanej wierzytelności powoda. Ponadto, jak wskazał sam powód, dokonanie wskazanej czynności prawnej nie wpłynęło na spłatę zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.. W dniu 2 grudnia 2014 r. została zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 746.151,66 zł , a w dniu 2 marca 2015 r. została ponownie zaewidencjonowana wpłata w łącznej kwocie 311.017,70 zł, wyegzekwowana w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Tak więc tytułem zadłużenia wpływały kwoty, który swoją realną wartością miały wpływ na zmniejszenie zadłużenia dłużnika, pomimo

39 dokonania czynności prawnej w postaci sprzedaży samochodu osobowego. Dłużnik Przedsiębiorstwo (...) posiada nadal majątek, który stanowi zabezpieczenie spłaty przedmiotowej wierzytelności i nadal prowadzi działalność gospodarczą, co generuje uzyskiwanie stałych dochodów. Ponadto przedsiębiorstwo posiada inne wierzytelności w stosunku do podmiotów współpracujących, które są przeznaczane na zaspokojenie wierzytelności powoda - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P..

40 Dłużnik Przedsiębiorstwo (...) posiada nadal majątek, który stanowi zabezpieczenie spłaty przedmiotowej wierzytelności i nadal prowadzi działalność gospodarczą, co generuje uzyskiwanie stałych dochodów. Ponadto przedsiębiorstwo posiada inne wierzytelności w stosunku do podmiotów współpracujących, które są przeznaczane na zaspokojenie wierzytelności powoda - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P..

41 Jak podniósł powód w toku postępowania, przepis art. 527 § 4 k.c. wprowadza domniemanie prawne, gdy wskutek czynności krzywdzącej wierzyciela korzyść uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu, jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze

42 świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie w wyniku zawarcia umowy sprzedaży korzyści majątkowej nie uzyskał przedsiębiorca pozostający w stałych stosunkach gospodarczych z dłużnikiem, ponieważ umowa sprzedaży została zawarta pomiędzy Przedsiębiorstwem

43 (...) a Przedsiębiorstwem (...) S.A., a cena sprzedaży pojazdu mechanicznego zapłacona przez pozwanego, z uwagi na występowanie wzajemnych wierzytelności, została rozliczona w ramach kompensaty.

44 Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności Sąd Rejonowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki skargi pauliańskiej z art. 527 § 1 i 2 k.c. jak również z art. 528 k.c. i dlatego też powództwo co do uznania za bezskuteczną umowy sprzedaży pojazdu z

45 dnia 7 sierpnia 2012 r., nie zostało uwzględnione. Konsekwencją nieuwzględnienia powództwa było obciążenie powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu

46 wyrażoną wart. 98 k.p.c. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 3.617 zł.

47 Apelację od tego wyroku złożył powód Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W.. Zarzucił on Sądowi Rejonowemu:

48 1. naruszenie przepisów postepowania – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i przyjęcie, iż dłużnik G. W. posiada majątek, który stanowi zabezpieczenie spłaty wierzytelności ZUS z tytułu składek, zaś poprzez zawarcie z pozwanym umowy sprzedaży dłużnik wyzbył się jedynego wartościowego składnika majątku, co umożliwiłoby spłatę należności na rzecz powoda, a zaskarżona czynność prawna nie miała wpływu na stan niewypłacalności dłużnika lub na proces jego pogłębienia, a także przez przyjęcie, że doszło do sprzedaży pojazdu mechanicznego V. (...), a cena sprzedaży została zapłacona przez pozwanego i z uwagi na występowanie wzajemnych wierzytelności została rozliczona w ramach kompensaty,

49 2. naruszenie prawa materialnego – art. 527 § 1 i 2 k.c. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż na skutek umowy sprzedaży nie nastąpiło pokrzywdzenie SUS jako wierzyciela.

50 Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa i zasądzenie kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

51 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

52 W pierwszej kolejności wymagał rozważenia zarzut naruszenia prawa procesowego jako rzutujący na możliwość oceny prawidłowości zastosowanego prawa materialnego. Prawidłowo ustalona podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, należąca do materii procesowej, jest bowiem niezbędną przesłanką dokonania oceny prawnej rozstrzygnięcia przyjętego w zaskarżonym wyroku.

53 Ze zgłoszonym w apelacji zarzutem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w realiach niniejszej sprawy należy się zgodzić. Sąd Rejonowy, dokonując oceny zgromadzonych dowodów, zajął się okolicznościami nieistotnymi dla rozstrzygnięcia, pomijając okoliczności mające podstawowe znaczenie przy orzekaniu w oparciu o przepisy o ochronie wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, nie kwestionowane przy tym przez pozwanego.

54 ⚫

55 Przede wszystkim wskazać należy, że pozwane przedsiębiorstwo, wbrew niczym nie uzasadnionemu stanowisku Sadu Rejonowego, pozostawało z dłużnikiem G. W. w stałych stosunkach gospodarczych. Przemawiają za tym dowody zaprezentowane przez powoda, a wskazujące na wspólne wykonywanie przez dłużnika i pozwanego szeregu robót budowlanych w latach 2006 – 2010 (karty 26, 27, 28, 29), a także oświadczenie z dnia 31.08.2012 r. wskazujące na istnienie szeregu wzajemnych zobowiązań (karta 62).

56 ⚫

57 Umowa sprzedaży miała miejsce dnia 7 sierpnia 2012 r., a więc w okresie, gdy G. W. miał już problemy finansowe związane z prowadzona działalnością gospodarczą. Dłużnik sam powoływał się na te kłopoty w swoich wnioskach z dnia 11 maja 2012 r. i 21 maja 2012 r, kierowanych do powoda, a dotyczących układu ratalnego i odroczenia terminu płatności składek (karty 8, 11). Z analizy finansowej jago działalności (katra16 – 22) wynika ponadto, że w marcu 2012 r., poza zobowiązaniami w stosunku do powoda, miał on zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego w P. z tytułu nieopłaconego podatku od towarów i usług w kwocie 203.188 zł, a jego zobowiązania cywilnoprawne wobec Banku (...) S.A. I Odział w P. wynosiły 3.000.000 zł., z tym, że nie były przeterminowane. Z powodu trudności finansowych dłużnik ograniczał zatrudnienie – w czerwcu 2012 r. zatrudniał 206 osób, w lipcu 2012 r. – 199 osób, a w sierpniu 2012 r. – 152 osoby (deklaracje rozliczeniowe karty 23 – 25).

58 ⚫

59 Poza samochodem sprzedanym pozwanemu, G. W. w dniu 31 lipca 2012 r. sprzedał swemu zięciowi T. D. samochód osobowy A. (...) za kwotę 137.000 zł – uznania tej umowy za bezskuteczną domagał się powód w sprawie I C 2044/12 przed Sądem Okręgowym w Płocku, zaś w dniu 10 lipca 2012 r. podarował swemu synowi R. W. samochód osobowy N. (...)- uznania tej umowy za bezskuteczną domagał się powód w sprawie I C 5047/114 przed Sądem Rejonowym w Płocku.

60 ⚫

61 Zadłużenie G. W. wobec powoda, pomimo sukcesywnego regulowania części zobowiązań, utrzymuje się na wysokim poziomie i na dzień 11 marca 2015 r. wyniosło:

62 1. za okres od listopada 2012 r. do stycznia 2015 r. z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych kwotę 727.733,98 zł, odsetek od zaległych składek – 52.647 zł i kosztów upomnień w kwocie 58 zł (tytuły wykonawcze karta 204, 205, 207, 210, 212, 220, 223, 227),

63 2. za okres od lipca 2012 r. do stycznia 2015 r. z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych kwotę 327.292,39 zł, odsetek od zaległych składek – 36.311 zł i kosztów upomnień w kwocie 72,80 zł (tytuły wykonawcze karta 208, 213, 215, 216, 218, 221, 224, 225, 226, 228, ),

64 3. za okres od lipca 2012 r. do stycznia 2015 r. z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych kwotę 106.147,07 zł, odsetek od zaległych składek – 15.967 zł i kosztów upomnień w kwocie 72,80 zł (tytuły wykonawcze karta 206, 209, 211, 214, 217, 219, 222, 229).

65 Z zestawienia tego wynika, że na dzień orzekania przez Sąd Rejonowy wszystkie należności objęte pierwotnym pozwem (dotyczył on zobowiązań za okres od lutego 2012 r. do czerwca 2012 r.) zostały przez dłużnika zapłacone.

66 ⚫

67 Wobec dłużnika G. W. w dniu 13 marca 2013 r. ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu.

68 Zamiast zająć się analizą wyżej wskazanych okoliczności Sąd Rejonowy nadał znaczenie okoliczności zupełni nieistotnej – a mianowicie porównaniu wysokości zobowiązań dłużnika wobec powoda z wartością pojazdu, którego dotyczy kwestionowana w pozwie umowa. Żaden z przepisów prawa materialnego nie wskazuje na to, by odpowiednia proporcja pomiędzy tymi wartościami, była przesłanką dopuszczalności wystąpienia z powództwem, przewidzianym w art. 527 i nast. k.c. Wbrew zarzutom apelacji Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie nie twierdził przy tym, by umowa dotyczyła jedynego wartościowego składnika majątkowego, którego pozostanie w majątku dłużnika umożliwiłoby spłatę należności na rzecz dłużnika. Przepisy prawa materialnego, przytoczone zresztą przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wskazują w jakich okolicznościach możliwe jest skuteczne wystąpienie ze skargą pauliańską. W sprawie niniejszej zastosowanie znajdą przepisy art. 527 § 1, 2, 4 k.c., i art. 530 k.c. Warto przytoczyć treść tych przepisów.

69 Zgodnie z art. 527 § 1, 2, 4 k.c. gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

70 W myśl art. 530 k.c. przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała.

71 W ocenie Sądu Okręgowego w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzą przesłanki określone w art. 527 § 1, 2 i 4 k.c. w zw. z art. 530 k.c. Pozwany w chwili zawierania umowy pozostawał z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych. Co więcej, w chwili zawierania umowy dłużnik miał w stosunku do powoda niezaspokojone zobowiązania z tytułu składek ubezpieczeniowych, co do których działało domniemanie z art. 527 § 4 k.c. Kolejne zobowiązania, objęte rozszerzonym i sprecyzowanym powództwem, są roszczeniami tego samego rodzaju, dotyczą jedynie następnych okresów rozliczenia płatności składek. Zważywszy przy tym, że syn dłużnika R. W. był w chwili zawierania umowy prezesem zarządu pozwanej spółki, a jego zięć T. D. członkiem Rady nadzorczej (karta 30), którzy również od dłużnika w tym samym okresie otrzymali pojazdy mechaniczne - jeden umową darowizny, drugi umową sprzedaży – za w pełni zasadne uznać należy rozumowanie prowadzące do wniosku, że pozwany wiedział o zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, w rozumieniu art. 530 zd. 2 k.c. Sam zamiar pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, wymagany przez art. 527 § 2 k.c. w zw. z art. 530 k.c. również został wykazany w sprawie niniejszej. Nie ulega wątpliwości, że na skutek wyzbycia się przez dłużnika z pojazdów w lipcu i sierpniu 2012 r., w tym na podstawie umowy sprzedaży na rzecz pozwanego, stał się on niewypłacalny w stopniu wyższym, niż był przed dokonaniem czynności. Wykładnia art. 530 k.c. nie powinna podlegać zawężającej wykładni, gdyż w odmiennym wypadku ochrona przyszłych wierzycieli stałaby się iluzoryczna. Do przyjęcia zamiaru pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli wystarczająca jest świadomość możliwego pokrzywdzenia. Oznacza to, że zamiar pokrzywdzenia przyjąć należy także u tego, kto w chwili dokonania czynności liczył się z tym, że w związku z jego działalnością może mieć wierzycieli i że czynność jego może być połączona z ich krzywdą ( zobacz wyrok Sadu najwyższego z dnia 7.02.2008 r. V CSK 434/07). Przesłanki te są spełnione w sprawie niniejszej. Dłużnik w chwili darowizny samochodu realnie wiedział ile będą wynosić jego przyszłe zobowiązania wobec ZUS – u z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Znał własne plany dotyczące liczby zatrudnionych osób w firmie. Ponadto wiedział, że utracił płynność finansową i dlatego nie będzie w stanie w całości ich opłacać. Wiedzę taką posiadały, jak wyżej wskazano, osoby zasiadające we władzach pozwanej spółki, co pozwala na przyjęcie, że sama pozwana spółka wiedziała o zamiarze pokrzywdzenia przez dłużnika przyszłych wierzycieli.

72 Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego i pozwanego powód w sposób wystarczający wykazał niewypłacalność dłużnika. Już bowiem w chwili sporządzenia umowy darowizny dłużnik miał długi, które wzrastały i malały w czasie późniejszym, jednak nigdy nie zaistniała sytuacja zaspokojenia wszystkich wierzycieli, a zwłaszcza powoda. Tezie Sądu Rejonowego o dysponowaniu przez dłużnika majątkiem wystarczającym na zaspokojenie wierzycieli przeczy stale utrzymujące się zadłużenie wobec powoda oraz fakt ogłoszenia upadłości.

73 Należy podkreślić, że czynność prawna dłużnika, za które otrzymał on świadczenie ekwiwalentne, nie powoduje pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli ekwiwalent ten znajduje się w majątku dłużnika lub został wykorzystany na zaspokojenie wierzycieli (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.10.2011 r. V CSK 493/10). W sprawie niniejszej występuje jednak inna sytuacja faktyczna. Oczywiście nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem powoda, wyrażonym w apelacji, że nie doszło w istocie do zawarcia umowy sprzedaży i, że cena nie została w istocie zapłacona. Gdyby tak było, to powództw byłoby oczywiście niezasadne, nie można bowiem żądać uznania nieistniejącej bądź nieważnej czynności prawnej za bezskuteczną. Do przeniesienia własności samochodu doszło, a zapłata ceny nastąpiła poprzez kompensatę wzajemnych zobowiązań dłużnika i pozwanego. A zatem to sam pozwany miał wpływ na wykorzystanie należności za sprzedany samochód na zaspokojenie wyłącznie jego wierzytelności. Tymczasem, istniejące już wówczas wierzytelności powoda, podlegały pierwszeństwu zaspokojenia, zgodnie z art. 1025 k.p.c. Zaspokojenie zobowiązań pozwanego przed korzystającymi z pierwszeństwa zobowiązaniami powoda uznać zatem należy za działanie zmierzające do pokrzywdzenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W.

74 Z podanych wyżej względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i uwzględnił powództwo. Utrwalony jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, zgodnie z którym sentencja wyroku uwzględniającego powództwo na podstawie art. 527 k.c. powinna określać wierzytelność zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Innymi słowy, sąd uwzględniając skargę pauliańską powinien w sentencji wyroku wskazać nie tylko osobę wierzyciela pokrzywdzonego na skutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika, lecz również powinien określić konkretną wierzytelność, ze względu na którą uznaje się czynność prawną dłużnika za bezskuteczną w stosunku do danego wierzyciela (zobacz wyrok Sadu Najwyższego z dnia 20.02.2015 r. V CSK 305/14 i przywołane w jego uzasadnieniu inne orzeczenia Sądu Najwyższego). Instytucja skargi pauliańskiej znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy wierzytelność przysługująca pokrzywdzonemu wierzycielowi względem określonego dłużnika jest realna i skonkretyzowana, idzie bowiem o to, aby ochrony w następstwie wyroku uwzględniającego powództwo nie doznawały wszelkie bliżej nieoznaczone prawa powoda, a jedynie konkretna wierzytelność wynikająca z określonego stosunku prawnego, stanowiąca przedmiot żądanej, a tym samym przedmiot rozstrzygnięcia sądowego. Tak więc, koniecznym warunkiem skuteczności wyroku wydanego na podstawie art. 527 k.c. jest określenie w sentencji tego wyroku wierzytelności, której ochronie ma on służyć. Z przedstawionych przez powoda w postepowaniu apelacyjnym dowodów (tytułów wykonawczych) wynika zakres skonkretyzowanej wierzytelności wierzyciela. Opierając się na objętych tymi tytułami kwotach wierzytelności i terminach liczenia odsetek według ich stanu na dzień 11.03.3015 r. (zgodnie z żądaniem pozwu) za podlegająca ochronie uznać należy wierzytelność powoda

75 1. z tytułu należności z zakresu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w następujących miesiącach:

76 okres

77 składki

78 odsetki

79 Koszty upomnienia

80 11/2012

81 604,19

82 136

83 12/2012

84 604,20

85 129

86 01/2013

87 26159,32

88 5288

89 10/2013

90 129195,99

91 15829

92 11/2013

93 40081,20

94 4592

95 12/2013

96 9992,70

97 1063

98 11,60

99 04/2014

100 197369,29

101 14503

102 05/2014

103 55454,07

104 3589

105 11,60

106 07/2014

107 116589,05

108 5532

109 11,60

110 09/2014

111 32979,60

112 1055

113 11,60

114 10/2014

115 33

116 11,60

117 12/2014

118 51195,57

119 606

120 01/2015

121 67475,70

122 325

123 razem

124 727733,98

125 52647

126 58

127 2. z tytułu należności z zakresu Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych

128 okres

129 składki

130 odsetki

131 Koszty upomnienia

132 07/2012

133 4534,12

134 1236

135 10/2012

136 1397,78

137 331

138 8,80

139 11/2012

140 22492,55

141 5047

142 12/2012

143 24950,64

144 5333

145 01/2013

146 18103,47

147 3492

148 02/2013

149 261,70

150 51

151 03/2013

152 261,70

153 48

154 05/2013

155 18511,98

156 3048

157 8,80

158 06/2013

159 22044,85

160 3456

161 10/2013

162 34590,34

163 4238

164 8,80

165 11/2013

166 10644,17

167 1220

168 04/2014

169 76668,96

170 5665

171 05/2014

172 14534,85

173 941

174 11,60

175 06/2014

176 270,40

177 15

178 07/2014

179 33500,30

180 1605

181 11,60

182 08/2014

183 270,40

184 11

185 11,60

186 09/2014

187 8999,40

188 288

189 10/2014

190 10

191 11,60

192 12/2014

193 17500,27

194 207

195 01/2015

196 17733,80

197 89

198 razem

199 327292,39

200 36311

201 72,80

202 3. z tytułu należności z zakresu Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

203 okres

204 składki

205 odsetki

206 Koszty upomnienia

207 07/2012

208 6506,26

209 1773

210 10/2012

211 458,97

212 109

213 11/2012

214 6497,78

215 1458

216 12/2012

217 7091,10

218 1516

219 8,80

220 01/2013

221 10524,45

222 2128

223 03/2013

224 27034,16

225 4968

226 05/2013

227 5002,65

228 824

229 8,80

230 06/2013

231 5725

232 897

233 10/2013

234 8835,86

235 1083

236 8,80

237 11/2013

238 2910,17

239 333

240 05/2014

241 3728,08

242 245

243 11,60

244 07/2014

245 10077,80

246 478

247 11,60

248 09/2014

249 2353,50

250 75

251 11,60

252 12/2014

253 4621,50

254 56

255 11,60

256 01/2015

257 4725,79

258 24

259 razem

260 106147,07

261 15967

262 72,80

263 Łącznie podlegają więc ochronie wierzytelności powoda w kwocie 1.266.302,14 zł. W pozostałym zakresie (w sprecyzowanym pozwie należności określono na kwotę 1.374.780,17 zł.) powództwo nie jest zasadne. Powód nie przedstawił dowodów wskazujących na wysokość poniesionych kosztów egzekucyjnych, zawyżył tez wyliczenia w zakresie odsetek i niektórych z należności głównych. Dlatego w tym zakresie apelacja została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. Nie zmienia to jednak tego, że co do zasady powód wygrał sprawę co do zasady, ulegając swemu roszczeniu jedynie w nieznacznej części. Dlatego też o kosztach procesu za obie instancje orzeczono w oparciu o przepis art. 98 k.p.c. oraz art. 100 zd. 2 k.p.c. O kosztach sadowych, których powód nie miał obowiązku uiścić Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 113 ust 1 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 98 k.p.c. i art. 100 zd. 2 k.p.c.