Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 grudnia 2015 r., IV Ka 525/15

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 4 grudnia 2015 r., IV Ka 525/15

Tekst

1 Sygn. akt. IV Ka 525/15

Uzasadnienie

2 Apelacja okazała się zasadna w takim stopniu, iż na skutek jej wniesienia powstały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

3 Analiza przebiegu dotychczasowego postępowania prowadzi bowiem do wniosku, iż Sąd Rejonowy w trakcie rozpoznania sprawy, dopuścił się tego rodzaju obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego przezeń końcowego rozstrzygnięcia merytorycznego, jak również obrazy prawa materialnego.

4 Sąd meriti dopuścił się obrazy przepisów art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., jak również art. 73§ 2 kk, 70 § 1 pkt 1 kk w zw z art. 4§ 1 kk., co w istocie sąd meriti dostrzegł na etapie sporządzania uzasadnienia wyroku i starał się wyjaśnić w jego treści.

5 E. S. w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu /którego końcowy etap przypadł na dzień 22 marca 2015 roku/ miał ukończone 20 lat/ urodził się w dniu (...)/ . Jest więc osobą młodocianą w rozumieniu kodeksu karnego ( art. 115 § 10 kk stanowi, iż młodocianym jest sprawca, który w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat i w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat ).

6 Jak wynika z akt sprawy, prokurator umieścił w akcie oskarżenia - zgodnie z dyspozycją art. 335 § 1 k.p.k. - wniosek o wydanie wyroku skazującego wobec E. S., posiadającego status młodocianego w sprawie w rozumieniu art. art. 115 § 10 kk, i wymierzenie mu uzgodnionych z nim kar: 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres próby dwóch lat, grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, z określeniem wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych, obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 kk (k.34-34v).

7 Oczywiście wniosek ten, złożony w stanie prawnym jeszcze sprzed nowelizacji z dnia 1 lipca 2015 roku , był sam w sobie błędny, albowiem wniosek ten pomijał orzeczenie obligatoryjnego dozoru wobec sprawcy młodocianego na podstawie art. 73 §2 kk, jak również nieprawidłowo określał okres próby, którego wymiar minimalny zgodnie z treścią art. 70 § 2 kk wynosił trzy lata. Jednakże Sąd Rejonowy taki wniosek rozpoznał na posiedzeniu , pod nieobecność oskarżonego – prawidłowo powiadomionego o terminie per awizo, jak również pokrzywdzonej , prawidłowo powiadomionej o terminie i wydał wyrok skazujący.

8 Niewątpliwie, sąd orzekający w omawianym tu trybie jest związany wnioskiem umieszczonym przez prokuratora w akcie oskarżenia, gdyż jego treść jest wynikiem porozumienia oskarżyciela i oskarżonego, którzy zgadzają się na takie, jak we wniosku, rozstrzygnięcie w sprawie. Jednakże sąd, do którego skierowano akt oskarżenia zawierający wniosek w trybie art. 335 kpk , jest zobligowany do kontroli jego poprawności formalnej i merytorycznej. Kontrola ta powinna więc obejmować min: okoliczności , czy propozycje zawarte we wniosku prokuratora pozostają w zgodzie z przepisami prawa materialnego. Dotyczy to również sytuacji, gdy we wniosku nie uwzględniono rozstrzygnięć, które w związku z przypisaniem oskarżonemu określonego czynu mają charakter obligatoryjny. ( kom. do KPK pod red . D. Świeckiego T. I wyd. Wolters Kluwers 2015 str. 1178 ) .

9 Jeżeli zatem treść porozumienia zawartego między prokuratorem, a oskarżonym nie spełnia wymogów prawa, a w szczególności nie zawiera w swej treści potrzeby orzeczenia, które z materialnoprawnego punktu widzenia jest obligatoryjne, rola sądu winna polegać na aktywnym włączeniu się do negocjacji i zasugerowaniu objęcia wnioskiem takiego koniecznego fragmentu rozstrzygnięcia, nie podlegającego w istocie rzeczy negocjacjom. Jeżeli natomiast strony nie wyrażą zgody na wprowadzenie tego rozstrzygnięcia do wyroku, przy braku podstaw do uwzględnienia wniosku, niezbędnym staje się rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 343 § 7 k.p.k.

10 Analogiczne poglądy w tej kwestii , które zachowały nadal aktualność, są prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w piśmiennictwie prawniczym (zob. m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9.11.2005 roku – V KK 296/05 – OSNwSK rok 2005, Nr 1, poz. 204; postanowienie z dnia 3 sierpnia 2000 r., WKN 16/2000, OSNKW, z. 11 - 12, poz. 101; postanowienie z dnia 20 kwietnia 2005 r., I KZP 10/05, OSNKW, z. 4, poz. 42; T. G. – Wydawanie wyroku na posiedzeniu w znowelizowanej procedurze karnej, PS 2003, nr 9, s. 22 - 24).

11 W takiej sytuacji procesowej , jaka zaistniała w niniejszej sprawie, Sąd Rejonowy nie był więc uprawniony do uwzględniania wniosku złożonego na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. i wydania wyroku w trybie dobrowolnego poddania się karze. Winien natomiast, bądź wezwać strony do zmodyfikowania propozycji, w taki sposób by odpowiadały obowiązującym przepisom, bądź skierować sprawę na rozprawę, celem rozpoznania jej na zasadach ogólnych.

12 Niezależnie od powyższego , już tylko na marginesie zważyć należy, że sąd meriti wydając wyrok skazujący, orzekając o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności na okres próby dopuścił się obrazy prawa materialnego, przywołując jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia przepis art. 70 § 1 pkt 1 kk w zw z art. 4§ 1 kk. , w sytuacji, gdy w sprawie zachodziły przesłanki stosowania art. 70 § 2 kk. Jednocześnie wskazać należy, że w układzie procesowym, jaki zaistniał w niniejszej sprawie nie było jakichkolwiek podstaw do stosowania art. 4 § 1 k.k. z którego wynika, że jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową. Należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Zarówno bowiem w sytuacji, gdy sąd meriti uczynił mylnie podstawą prawną rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary przepis art. 7 0 § 1 pkt 1 kk, czy też prawidłowo stosowałby przepisy art. 70 § 2 kk , to w obu tych przypadkach przepisy ustawy uprzednio obowiązujacej nie były wzgledniejsze dla sprawcy , gdyż zakładały w każdym ze wspomnianych wypadków “dłuższy”, w tym określany jako minimalny, okres próby. Definicja zaś młodocianego zachowała aktualność w obowiązującym obecnie stanie prawnym, w niezmienionej formie, jak również koniecznośc obligatoryjnego orzekania dozoru wobec sprawców tej kategorii.

13 Art. 70 § 2 kk winien mieć zastosowanie min: w przypadku zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec sprawcy młodocianego. W tej sytuacji podstawą warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonego na okres próby winny być przepisy art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 2 kk. Sąd winien też orzec dozór kuratora, czego nie uczynił, w oparciu o treść art. 73 § 2 kk, który dozór jest obowiązkowy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego.

14 Powyższe rozważania prowadzą zatem do wniosku, że zaskarżony wyrok zapadł z obrazą przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotne znaczenie dla treści merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, jak również prawa materialnego.

15 W konsekwencji uchybienia spowodowały, że zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomsku, który winien prawidłowo rozpoznać przedmiotową sprawę / bądź wezwać strony do zmodyfikowania propozycji, w taki sposób by odpowiadały obowiązującym przepisom, bądź skierować sprawę na rozprawę, celem rozpoznania jej na zasadach ogólnych, mając na względzie uwagi poczynione powyżej/.