Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 lipca 2015 r., X GC 950/14

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 lipca 2015 r., X GC 950/14

Tekst

1 Sygn. akt X GC 950/14

Uzasadnienie

2 Pozwem wniesionym w dniu 17 listopada 2014 roku powód M. O. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) w Ł. wniósł o zasądzenie od pozwanego R. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) – R. M. w Ż. kwoty 4.420,62 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia odpisu pozwu pozwanemu oraz kosztami postępowania według załączonego spisu kosztów.

3 W uzasadnieniu pozwu powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wskazał, że dochodzona kwota stanowi należne mu, zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagrodzenie z tytułu bezprawnej publikacji przez pozwanego na stronie internetowej (...)dwóch fragmentów Mapy Polski opracowanej przez Wydawnictwo (...) sp. z o.o., do której prawa autorskie z tytułu zawartej umowy licencyjnej posiada wyłącznie powód. Dochodzona w pozwie kwota stanowi trzykrotność opłaty licencyjnej w wysokości 736,77 złotych za jeden fragment mapy (1.473,54 złotych – za dwa fragmenty mapy).

4 (pozew k. 2-3)

5 W rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 roku pełnomocnik pozwanego R. M. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zwrot kosztów. Nadto, podniósł zarzut przedawnienia, a także zarzut powierzenia przez pozwanego wykonania strony internetowej firmie profesjonalnie zajmującej się tego typu działalnością i zwolnienia od odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 429 k.c. Podniósł też brak udowodnienia wykorzystania jednego z fragmentów mapy z uwagi na brak otwarcia strony przez notariusza i potwierdzenia tego. Podniósł brak zawinienia z uwagi na brak wiedzy pozwanego o wykorzystaniu fragmentów map objętych licencją.

6 (e-protokół rozprawy z dnia 25 czerwca 2015 roku (k. 39v.), czas nagrania: 00:02:02, 00)04:35)

7 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

8 Przedmiotem działalności powoda M. O., prowadzonej pod nazwą (...), jest m.in. przetwarzanie danych, zarządzanie stronami internetowymi ( hosting) i podobna działalność.

9 ( (...) powoda k. 19)

10 Przedmiotem działalności pozwanego R. M. prowadzonej pod nazwą (...) – R. M. w Ż. jest m.in. produkcja pozostałych wyrobów z betonu, gipsu i cementu.

11 ( (...) pozwanego k. 18)

12 W dniu 13 lutego 2006 roku pomiędzy powodem a (...) sp. z o.o. w Ł. zawarta została umowa licencyjna wyłączna nr 5.14.3.2006 na korzystanie z utworów wymienionych w § 2 umowy – Map Polski, A. i in. Umowa obejmowała wykorzystanie wymienionych w niej utworów na następujących polach eksploatacji:

13 - zezwalanie na wykonywanie praw zależnych poprzez udzielanie sublicencji osobom trzecim na polach eksploatacji poprzez utrwalanie i zwielokrotnienie metodą poligraficzną i elektroniczną oraz rozpowszechnianie w sieciach teleinformatycznych rastrowych obrazów kartograficznych stanowiących elementy opracowania,

14 - dokonywanie zmian w treści i formie graficznej map poprzez dodawanie własnych punktów wskazujących lokalizację obiektów punktowych, liniowych lub powierzchniowych.

15 Umowa zawarta została na okres dwóch lat począwszy od daty jej zawarcia, za wynagrodzeniem stanowiącym 50 % kwoty uzyskanej przez powoda z tytułu udzielenia sublicencji.

16 (umowa k. 14-14v.)

17 Umowa była następnie kilkakrotnie aneksowana na okresy dwuletnie oraz – ostatnio - na okres pięcioletni.

18 (aneksy k. 15-16v.)

19 Pozwany zlecił wykonanie strony internetowej o adresie www.kafelki.com.pl podmiotowi zewnętrznemu.

20 (wydruk z Krajowego Rejestru Domen k. 6-6v., zeznania pozwanego R. M., e-protokół rozprawy z dnia 25 czerwca 2015 roku (k. 29v.), czas nagrania: 00:22:40, 00:26:20)

21 W dniu 16 listopada 2011 roku powód stwierdził, że na internetowej stronie pod adresem (...): (...) występują dwa fragmenty mapy, do której autorskie prawa majątkowe posiada wydawnictwo (...), zaś firma powoda posiada wyłączne prawo do udzielania zezwoleń na jej rozpowszechnianie.

22 (pismo z dnia 16 listopada 2011 roku k. 7 wraz z potwierdzeniem nadania k. 8, wydruk fragmentów map ze strony internetowej pozwanego k. 9-13)

23 Fragmenty mapy występujące na stronie internetowej pozwanego były tożsame z mapą, do której prawo autorskie przysługuje powodowi.

24 (bezsporne)

25 Zgodnie z cennikiem licencyjnym powoda, wykupienie u niego sublicencji w zakresie dwóch fragmentów mapy na najkrótszy okres – jednego roku, wynosi 599,00 złotych netto. Ceny netto w PLN podane są za pojedynczy fragment mapy w pojedynczej stronie internetowej. Do podanych cen należy doliczyć podatek VAT w stawce podstawowej w obowiązującej wysokości. Ceny dotyczą licencji na rozpowszechnianie map na pojedynczej stronie internetowej.

26 (cennik licencyjny k. 17)

27 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów i zeznań pozwanego R. M., uznając je za wzajemnie spójne i wiarygodne. Przedstawione wyżej okoliczności nie zostały skutecznie zakwestionowane przez stronę przeciwną do podnoszącej je.

28 Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 roku Sąd oddalił wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka S. U. na okoliczność wykonania strony internetowej na rzecz pozwanego przez firmę zewnętrzną, z uwagi na sformułowaną tezę dowodową i niecelowość potwierdzania okoliczności z niej płynących. Wszak powód M. O. nie zakwestionował twierdzeń pozwanego, jakoby stronę internetową, której pozwany jest właścicielem i na której powód odkrył dwa fragmenty map, do których posiada wyłączne prawo do udzielania zezwoleń na ich rozpowszechnianie, wykonała firma zewnętrzna. A zatem powyższa okoliczność była pomiędzy stronami bezsporna.

29 Sąd oddalił także wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z kserokopii faktury złożonej na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 roku, jako nie mający żadnego znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

30 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

31 Powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na skutecznie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Zarzut ten został podniesiony na pierwszej rozprawie (pozwany nie wniósł odpowiedzi na pozew) jednakże, jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie, podniesienie zarzutu przedawnienia nie zalicza się do twierdzeń faktycznych, lecz do twierdzeń o prawnym znaczeniu faktów, a to ze względu na zawarte w nim oświadczenie, znajdujące podstawę w art. 117 § 2 k.c., które zmienia istniejący stan rzeczy w ten sposób, że dotychczasowy stosunek materialny pomiędzy stronami przekształca się w zobowiązanie naturalne. Zgłoszenie zatem tego zarzutu jest możliwe na każdym etapie postępowania, przed jego prawomocnym zakończeniem (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2015 r., I ACa 1335/14, Lex).

32 Roszczenia z tytułu naruszenia praw autorskich – podobnie jak inne roszczenia majątkowe – ulegają przedawnieniu, tzn. że po upływie określonego przepisami prawa czasu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Żaden z przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wskazuje jednak terminu przedawnienia roszczeń z zakresu prawa autorskiego.

33 Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z art. 118 k.c., roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu z upływem lat 10, a w przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i roszczeń okresowych – z upływem lat 3.

34 Wszelkie postacie naruszenia osobistych i majątkowych praw autorskich, jako przejawy bezprawnej ingerencji w sferę praw wyłącznych, stanowią delikty prawa cywilnego (czyny niedozwolone), stąd właściwym jest stosowanie do nich terminów przedawnienia właściwych właśnie dla deliktów, tj. terminów uregulowanych w art. 442¹ k.c.

35 Stosownie do treści art. 442¹ § 1 zd. 1 k.c., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.

36 Co do zasady zatem, termin przedawnienia w sprawach z zakresu prawa autorskiego wynosi 3 lata od chwili, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednocześnie termin przedawnienia nie może być dłuższy niż 10 lat. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok SN z 14.12.2012, sygn. I CNP 25/12).

37 Zaznaczyć trzeba, że poza kategorią roszczeń z tytułu naruszenia praw autorskich znajdują się roszczenia o zapłatę tytułem umów licencyjnych. Co do zasady nie jest to bowiem roszczenie wynikające z naruszenia praw autorskich (z deliktu), a roszczenie o zapłatę. Termin przedawnienia tych roszczeń będzie zależny od charakteru opłaty – jeżeli jest to opłata jednorazowa, to termin przedawnienia wynosi 10 lat, a jeśli roszczenie jest związane z prowadzoną działalnością gospodarczą lub ma charakter okresowy – 3 lata.

38 Dla rozpoczęcia biegu terminu a tempore scientiae nie jest konieczne, aby poszkodowany, który dowiedział się o szkodzie, znał już rozmiar szkody (por. uchwała SN (7) z dnia 11 lutego 1963 r., III PO 6/62, OSN 1964, nr 5, poz. 87; wyrok SN z dnia 24 listopada 1971 r., I CR 491/71, OSN 1972, nr 5, poz. 95 oraz wyrok SA w Gdańsku z dnia 21 października 2011 r., I ACa 625/11, LEX nr 1112459). Także nie jest konieczne, aby poszkodowany dowiedział się równocześnie o szkodzie, jak i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli o dłużniku dowie się później niż o samej szkodzie, wówczas termin przedawnienia rozpocznie bieg w tej późniejszej dacie (por. wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2002 r., IV CKN 949/00, Biul. SN 2002, nr 11, s. 11) – tak komentarz do art. 442¹ k.c. , A. O., stan prawny na dzień 1 maja 2014 roku, Lex.

39 Roszczenia przewidziane w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.) przedawniają się na podstawie art. 442¹ k.c. (wyr. SN z dnia 14 grudnia 2012 roku, I CNP 25/12, OSNC 2013 nr 7-8, poz. 89).

40 Chwilą dowiedzenia się poszkodowanego o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia jest moment otrzymania przez poszkodowanego takich informacji, które obiektywnie oceniając, pozwalają z wystarczająco dużą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo określonemu podmiotowi (wyr. SA w Szczecinie z dnia 20 marca 2014 roku, I Aca 606/13, Lex nr 1459039, wyr. SA w Łodzi z dnia 30 września 2014 roku, III APa 17/14, Lex nr 1567018).

41 Mając powyższe na uwadze oraz przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy z całą stanowczością, że roszczenie dochodzone przedmiotowym pozwem uległo przedawnieniu. Skoro bowiem przepis art. 442¹ § 1 zd. 1 k.c. wyraźnie określa moment, od którego należy liczyć początek biegu terminu przedawnienia, a jest nim dzień, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, to z całą pewnością początek biegu terminu przedawnienia roszczeń powoda należy wiązać bezpośrednio z dniem 16 listopada 2011 roku, w którym to dniu powód powziął wiedzę o naruszeniu praw autorskich, jak również o osobie R. M., jako tego, który te prawa autorskie naruszył.

42 Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezsprzecznie wskazuje na to, że powód dowiedział się zarówno o szkodzie, jak i o R. M., jako o osobie obowiązanej do naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w dniu 16 listopada 2011 roku. Świadczy o tym data sporządzonego pisma wzywającego do zaprzestania naruszeń (k-7). Ponadto już w treści samego pozwu powód podniósł, że „w dniu 16 listopada 2011 roku powziął wiadomość o naruszeniu przez pozwanego przysługujących mu praw autorskich do Mapy (...) Wydawnictwa (...)”. Nadto, Sądowi znane są z urzędu (art. 228 § 2 kpc) informacje pozyskane na gruncie innych toczących się przed tut. Sądem spraw z powództwa M. O. (np. sygn. akt: X GNc 22/13, X GC 466/12), z których jasno wynika, że pisma kierowane do sprawców szkód wyrządzonych przedmiotowym czynem niedozwolonym datowane są na dzień, w którym powód faktycznie dowiedział się o takiej szkodzie, jak i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Skoro tak, powód, kierując przedmiotowy pozew przeciwko R. M. w dniu 17 listopada 2014 roku, nie zmieścił się w ustawowym terminie do dochodzenia swoich roszczeń z zakresu ochrony prawa autorskiego.

43 Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 112 zd. 1 k.c., termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Skoro zatem początek biegu terminu przedawnienia dochodzonego pozwem roszczenia rozpoczął się w dniu 16 listopada 2011 roku, bezsprzecznie, zgodnie z wykładnią przywołanego wyżej przepisu, zakończył on swój bieg również w dniu 16 listopada 2014 roku. Powód spóźnił się zatem o jeden dzień z wytoczeniem przedmiotowego powództwa.

44 Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo jako przedawnione.

45 O kosztach procesu orzeczono w oparciu o przepis art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę 617,00 złotych. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 600,00 złotych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 złotych.

46 Z/ odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. powoda.