Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2019 r., XIII Ga 1659/18

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2019 r., XIII Ga 1659/18

Tekst

1 Sygn. akt XIII Ga 1659/18

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 września 2018 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim – w sprawie z powództwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko M. O. i R. G. o zapłatę kwoty 4.093,81 zł – zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 4.093,81 zł, w tym kwotę 2.583,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

3 od dnia 8 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty (punkt 1. wyroku), oddalił powództwo w pozostałym zakresie co do odsetek ustawowych od należności 2.583,00 zł (punkt 2. wyroku) i zasądził od pozwanych na rzecz powoda kwotę 1.422,00 zł tytułem kosztów procesu (punkt 3. wyroku).

4 Sąd Rejonowy ustalił, iż strona powodowa w okresie od dnia 11 stycznia 2012 r.

5 do dnia 20 lutego 2012 r. wykonała na rzecz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. usługę porządkową obiektu CH (...) w P., za którą wystawiła fakturę VAT nr (...) opiewającą na kwotę 2.583,00 zł z terminem płatności tej należności ustalonym

6 na dzień 21 marca 2012 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

7 w P. był komplementariuszem (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. zaś od dnia 29 grudnia

8 2009 r. (jest to data wpisu w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego) członkami zarządu pierwszej ze spółek byli M. O. i R. G. – pozwani złożyli rezygnację z pełnionych funkcji w dniu 22 czerwca 2012 r. a ich wykreślenie z rejestru nastąpiło w dniu 11 marca 2013 r. Jednocześnie Sąd I instancji podał, iż nakazem zapłaty z dnia 13 maja 2013 r. wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie V GNc 829/13 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim nakazał (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. zapłacić (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 2.583,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 marca 2012 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 647,00 zł tytułem kosztów postępowania zaś postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. temu orzeczeniu nadano klauzulę wykonalności obciążając (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. obowiązkiem zapłaty na rzecz powoda kwoty 60,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie prowadził postępowanie egzekucyjne – egzekucja z rachunków bankowych, należności z umów cywilnoprawnych, wierzytelności przysługujących dłużnikowi oraz z jego ruchomości okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie ustalając jego koszty na poziomie kwoty 168,42 zł jednocześnie przyznając wierzycielowi koszty zastępstwa

9 w wysokości 150,00 zł.

10 Według dalszych ustaleń Sądu Rejonowego, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. wydanym w sprawie V GCo 262/15 nakazowi zapłaty z dnia 13 maja 2013 r. nadana została klauzula wykonalności przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. jako komplementariuszowi (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K.; jednocześnie Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zasądził od (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na rzecz (...)Spółka

11 z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 127,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powód – w dniu 18 stycznia 2016 r. – wystąpił do komornika sądowego

12 przy Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim z wnioskiem o wszczęcie egzekucji przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. domagając się egzekucji z rachunków bankowych komplementariusza (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna

13 w K., przysługujących mu wierzytelności oraz ruchomości jak również domagając się ustalenia czy jest on właścicielem nieruchomości. Organ egzekucyjny – także po ustaleniu, iż (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

14 nie jest właścicielem, współwłaścicielem ani też użytkownikiem wieczystym nieruchomości – postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne

15 wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji ustalając koszty tego postępowania na poziomie kwoty 545,39 zł.

16 Sąd Rejonowy wskazał, iż wartość nieruchomości położonej w P., której właścicielem był (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. – na dzień sporządzenia operatu szacunkowego (19 maja 2011 r.) została oszacowana na kwotę 18.000.000,00 zł, nieruchomość ta była obciążona hipotekami na łączną wartość 18.418.756,47 zł zaś w dziale III księgi wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości zostały zamieszczone wzmianki o wszczęciu przez komorników postepowań egzekucyjnych przeciwko spółce będącej właścicielem nieruchomości.

17 Sąd I Instancji podniósł również, iż M. O. i R. G. w czasie pełnienia przez nich funkcji członków zarządu (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości ani zarządzanej przez nich spółki, ani też (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K.. Strona powodowa wzywała M. O. i R. G. do zapłaty kwoty 4.093,81 zł.

18 Ustalając stan faktyczny Sąd Rejonowy ocenił zeznania świadka I. O. jako mało przydatne – były one dość lakoniczne i nieprecyzyjne aby stanowić materiał dowodowy, tym bardziej iż osoba ta, zajmując się obiegiem dokumentów finansowych

19 w (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K., nie była w stanie określić sytuacji finansowej tej spółki. Poza tym – jak wskazał Sąd I instancji - trudno jest dać wiarę zeznaniom tego świadka, skoro biorąc pod uwagę charakter jego pracy w spółce, powinien on mieć wiedzę oraz informacje odnośnie jej sytuacji majątkowej i finansowej. Sąd Rejonowy odmówił także wiary zeznaniom pozwanych

20 w zakresie w jakim wskazywali oni na dobrą sytuację majątkową obu spółek (pozbawioną podstaw do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie ich upadłości) gdyż twierdzenia M. O. i R. G. nie korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności z odpisem księgi wieczystej dla nieruchomości będącej własnością (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. gdzie znajdowały się liczne wzmianki o wszczętych egzekucjach przeciwko jej właścicielowi a nadto nieruchomość ta była obciążona licznymi hipotekami.

21 Sąd Rejonowy uznał iż powództwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zasługiwało na uwzględnienie. Wskazując iż statuowana przepisem art. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowych odpowiedzialność członków zarządu ma charakter osobisty i subsydiarny wobec spółki (jest ona zależna od bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce) oraz że nie jest ona ograniczona kwotowo, Sąd I instancji wskazał iż przesłankami tej odpowiedzialności jest istnienie określonego zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w czasie, kiedy dana osoba była członkiem zarządu spółki oraz bezskuteczność egzekucji tego zobowiązania przeciwko spółce (czy to w czasie pozostawania przez tę osobę członkiem zarządu, czy też już po jej odwołaniu z zarządu)

22 przy czym dla odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

23 za zobowiązania spółki istotne jest to, aby zobowiązanie przeciwko spółce powstało w czasie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka jej zarządu.

24 Odnosząc to do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy wskazał, iż bezspornym pozostawało to, iż wierzytelność strony powodowej powstała (oraz stała się wymagalna)

25 w czasie kiedy pozwani pełnili funkcje członków zarządu. Zdaniem Sądu I instancji (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. wykazał także bezskuteczność egzekucji zarówno wobec (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. jak i w stosunku do (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. – okoliczność tę potwierdzają postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko tym podmiotom, które zostały umorzone wskutek bezskuteczności egzekucji. Analiza działów III oraz IV księgi wieczystej, której właścicielem był (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. (wielość hipotek i wzmianek o toczących się egzekucjach) implikuje wniosek iż egzekucja skierowana do tego elementu majątku ostatnio wskazanej spółki nie byłaby skuteczna. Sąd Rejonowy podniósł, iż M. O. i R. G. nie przedstawili żadnych dowodów pozwalających na odmienne wnioski a skoro pozwani twierdzili, iż sytuacja majątkowa dłużnej spółki w 2012 r. (kiedy powstała wierzytelność powoda) była dobra, to dlaczego – skoro istniał majątek (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. - dług w stosunku do (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. nie został zaspokojony. Strona powodowa – w ocenie Sądu I instancji – wykazała przesłanki odpowiedzialności pozwanych zaś ci ostatni nie przedstawili żadnych dowodów, które wskazywałaby na istnienie przesłanek egzoneracyjnych, o jakich jest mowa w przepisie art. 299 § 2 ustawy – Kodeks spółek handlowych (uwalniających ich od odpowiedzialności za zobowiązania spółki); M. O. i R. G. nie wykazali bowiem, iż we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub zostało wszczęte postępowanie układowe, że zaniechanie zgłoszenia wniosku o upadłość nastąpiło bez winy pozwanych czy też pomimo braku zgłoszenia wniosku o upadłość wierzyciel nie poniósł szkody. W ocenie Sądu Rejonowego, pozwani – pomimo tego, iż twierdzili iż sytuacja majątkowa dłużnej spółki była dobra – nie przedstawili żadnych dowodów (np. bilansów spółki czy też dokumentów księgowych lub opinii biegłego z zakresu finansów i rachunkowości) obrazujących jej dobry stan majątkowy. Wobec wskazanych wyżej okoliczności, Sąd Rejonowy uznał żądanie (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W., tak co do zasady jak i co do jego wysokości – za uzasadnione. Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r. (III CZP 118/06; OSNC z 2007 r., Nr 9, poz. 136), w myśl którego odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowych obejmuje zasądzone w tytule wykonawczym wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji

26 i odsetki ustawowe od należności głównej, Sąd I instancji wskazał na zasadność żądania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. w zakresie

27 kwoty 4.093,81 zł obejmującej należność główną w wysokości 2.583,00 zł wraz z odsetkami od dnia 8 czerwca 2016 r. oraz koszty egzekucyjne i koszty zastępstwa radcowskiego

28 w postępowaniach egzekucyjnych.

29 Jednocześnie Sąd Rejonowy wskazał, iż o odsetkach od należności głównej

30 (kwoty 2.583,00 zł) orzekł na podstawie przepisu art. 455 kc w zw. z art. 481 kc, mając

31 na uwadze, że roszczenie określone w art. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowych powstaje w zasadzie w dacie bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej prawomocnym tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce – już bowiem wtedy, gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, wierzyciele spółki dowiadują się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej

32 do jej naprawienia. Wobec tego, iż termin spełnienia takiego odszkodowawczego świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, wymagalność roszczenia mającego oparcie w przepisie art. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowych powinna zostać określona zgodnie z przepisem art. 455 kc a zatem niezwłocznie po wezwaniu dłużnika

33 do wykonania i dopiero od dnia tak ustalonej wymagalności świadczenia wierzyciel, zgodnie

34 z przepisem art. 481 kc, może żądać odsetek za opóźnienie w jego spełnieniu. W realiach przedmiotowej sprawy – zważywszy iż M. O. i R. G.

35 już w dniu 8 czerwca 2016 r. wiedzieli o wezwaniu ich do zapłaty należności przypadającej (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. – zasadnym było obciążenie pozwanych obowiązkiem zapłaty odsetek z tytułu opóźnienia od ostatnio wskazanej daty. W pozostałym zakresie – co do odsetek ustawowych od kwoty 2.583,00 zł za okres od dnia 22 marca 2013 r. do dnia 7 czerwca 2016 r. – żądanie pozwu, jako niezasadne, podlegało oddaleniu.

36 Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Rejonowy oparł na przepisie

37 art. 98 § 1 i § 3 kpc, wskazując iż na koszty te złożyła się opłata od pozwu

38 (w wysokości 205,00 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (w wysokości 17,00 zł)

39 oraz wynagrodzenie pełnomocnika powoda (w – ustalonej na podstawie przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat

40 za czynności radców prawnych – kwocie 1.200,00 zł).

41 Orzeczenie Sądu I instancji zostało zaskarżone przez obu pozwanych w części – w zakresie zasądzającym od nich solidarnie na rzecz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwoty 4.093,81 zł, w tym należności

42 w wysokości 2.583,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2016 r.

43 do dnia zapłaty (punkt I. wyroku) oraz kwoty 1.422,00 zł tytułem kosztów procesu

44 (punkt III. wyroku). Obaj pozwani – we wniesionych odrębnie apelacjach – zarzucili Sądowi Rejonowemu:

45 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 299 § 1 w zw. z art. 31 § 1 i § 2

46 i art. 126 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

47 (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie

48 w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, iż solidarna odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącej komplementariuszem spółki komandytowo - akcyjnej zachodzi w sytuacji, w której zarówno w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki komandytowo - akcyjnej, jak również

49 w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozwani nie byli już członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością —podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż solidarna odpowiedzialność członków zarządu spółki

50 z ograniczoną odpowiedzialnością będącej komplementariuszem spółki komandytowo - akcyjnej w sytuacji, w której to pozwani zarówno w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki komandytowo – akcyjnej jak również

51 w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie byli już członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać wyłączona;

52 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 202 § 4 i § 5 w zw. z art. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące brakiem przyjęcia, iż w momencie skutecznego złożenia przez pozwanych rezygnacji z pełnienia funkcji członków zarządu w sposób definitywny ustać powinna ich odpowiedzialność

53 za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością związane z prowadzeniem

54 w stosunki do spółki bezskutecznej egzekucji - zwłaszcza w sytuacji,

55 w której to odpowiedzialność ta dotyczy zobowiązań spółki z ograniczoną odpowiedzialnością związanych z jej subsydiarną odpowiedzialnością

56 (jako komplementariusza) za zobowiązania spółki osobowej;

57 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 227 kpc w zw. z art. 233 § 1 kpc

58 poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz brak wyciągnięcia przez Sąd prawidłowych wniosków z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego w sprawie, prowadzące do przyjęcia, iż odpowiedzialność pozwanych za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącej komplementariuszem spółki komandytowo - akcyjnej jest aktualna w sytuacji, w której pozwani złożyli rezygnację z funkcji członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - w sytuacji, w której prawidłowa ocena ustalonego w sprawie, bezspornego stanu faktycznego pozwala na wyraźne ustalenie, iż w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji zarówno w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółki komandytowo - akcyjnej pozwani nie byli już członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co powinno wykluczać odpowiedzialność pozwanych za zobowiązania spółki komandytowo - akcyjnej w przedmiotowej sprawie, a które to okoliczności stanu faktycznego Sąd w całości pominął w wyroku;

59 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 227 kpc w zw. z art. 233 § 1 kpc oraz art. 6 kc poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, iż powód wykazał fakt skierowania egzekucji

60 w stosunku do całego majątku dłużnika, tj. spółki osobowej, co stanowiło przesłankę dalszej odpowiedzialności komplementariusza spółki osobowej - w sytuacji, w której brak jest uzasadnienia takiego twierdzenia w zebranym w sprawie materialne dowodowym,

61 a na powodzie ciążył w tym zakresie obowiązek wykazania, iż skierował on egzekucję

62 do całości majątku spółki osobowej, co stanowi warunek konieczny podnoszenia przez niego dalszych roszczeń w stosunku do pozwanych w niniejszej sprawie.

63 W uzasadnieniu środka odwoławczego pozwani stwierdzili, iż rozstrzygnięcie

64 Sądu I instancji jest błędne – z uwagi na fakt, że zarówno w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. (gdzie (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., którego M. O. i R. G. w okresie od dnia 29 grudnia 2009 r. do dnia 22 czerwca 2012 r. byli członkami zarządu, był komplementariuszem) jak również w chwili stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., obaj pozwani nie byli już członkami zarządu ostatnio wskazanej spółki.

65 M. O. i R. G. wskazali, iż w przedmiotowej sprawie źródłem ostatecznie dochodzonego od nich zobowiązania jest przepis art. 31 § 1

66 w zw. z art. 126 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych regulujący wyjątkową

67 i subsydiarną odpowiedzialność wspólnika (komplementariusza) spółki komandytowo – akcyjnej za zobowiązania tej spółki a stosownie do którego wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika). Wierzyciel musi więc najpierw skierować egzekucję do majątku spółki, a dopiero gdy ta nie doprowadzi do zaspokojenia długu, może skierować egzekucję do dowolnie wybranego wspólnika, do kilku z nich

68 albo do wszystkich wspólników.

69 Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter wyjątkowy i stanowi wyjątek od ogólnych zasad odpowiedzialności osoby prawnej — jako niezależnego bytu prawnego - za własne zobowiązania; tym samym – zgodnie z ogólnymi zasadami wykładni - wszelkie wyjątki ustanawiane w przepisach prawa należy interpretować zawężająco. Pozwani wskazali, iż zobowiązania będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie w istocie rzeczy nie są zobowiązaniami (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. (której to zarządu spółki byli członkami) lecz zobowiązaniami (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka (...) w K., za które możliwa

70 jest (zupełnie wyjątkowo) odpowiedzialność komplementariuszy tej spółki ( (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.). Skarżący podali również, iż choć przepis art. 31 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych przewiduje subsydiarną odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej za jej zobowiązania, to jednak

71 nie oznacza to że długi tej spółki stają się zobowiązaniami jej wspólników – tym samym zobowiązanie spółki komandytowo – akcyjnej w momencie jego powstania samo

72 przez się nie stanowi zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącej

73 jej komplementariuszem zaś negatywne skutki braku regulacji swych zobowiązań przez spółkę osobową dosięgnąć mogą jej wspólników dopiero w momencie realizacji tej odpowiedzialności – czyli zaistnienia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do spółki osobowej. Bezskuteczność ta – w ocenie M. O. i R. G. – powinna definitywnie wyznaczać moment, w którym jest uprawnione twierdzenie, że roszczenie wierzyciela nie może zostać zaspokojone z jakiegokolwiek majątku spółki i wówczas odpowiedzialność wspólnika podlega „aktywacji”. W realiach niniejszej sprawy odpowiedzialność (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. za zobowiązania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K. aktywowała się najwcześniej w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do ostatnio wskazanego podmiotu, tj. w dniu 26 czerwca 2015 r. Dopiero bowiem wtedy powód mógł skierować

74 swe roszczenia do komplementariusza spółki osobowej a ta chwila pozwoliłaby, zgodnie

75 z regulacjami przepisu art. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowych, na aktywację kolejnego szczebla odpowiedzialności – na eskalację odpowiedzialności za zobowiązanie (spółki osobowej) na poziom członków zarządu osoby prawnej. Tymczasem zarówno w momencie aktywacji odpowiedzialności (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

76 w P. za zobowiązania spółki osobowej ((...) Spółka

77 z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K.)

78 czyli w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do ostatnio wskazanego podmiotu jak i w chwili aktywacji odpowiedzialności pozwanych za zobowiązania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. M. O. i R. G. nie byli już członkami zarządu tej spółki co wyłącza ich odpowiedzialność. W ocenie strony skarżącej ostatnio wskazane fakty zostały całkowicie pominięte przez Sąd Rejonowy co doprowadziło do oczywiście błędnego zastosowania wobec pozwanych regulacji przepisu art. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych co do zobowiązań (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. jako komplementariusza (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w K..

79 Niezależnie od wyżej wskazanych zarzutów M. O. i R. G. – kwestionując bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko (...)Spółka

80 z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjnej w K. - wskazali, iż (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W., wbrew treści przepisu art. 6 kc, nie wypełnił obowiązku wykazania, iż skierował egzekucję do całości majątku spółki osobowej. Bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki osobowej (aktywującej odpowiedzialność jej wspólników) powinna oznaczać, że brak jest wątpliwości co do tego, że roszczenie wierzyciela nie mogło zostać zaspokojone z jakiegokolwiek majątku spółki przy czym nie wystarczy wykazanie bezskuteczności egzekucji jedynie z jednego składnika majątku spółki lub z pominięciem kluczowego składnika majątku spółki

81 - w szczególności wysokowartościowego jakim była nieruchomość stanowiąca wówczas własność (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjnej w K.. Fakt obciążenia tej nieruchomości hipotekami – w ocenie skarżących – nie zwalniał powoda z obowiązku skierowania egzekucji również w stosunku do tego składnika majątku spółki osobowej - zanim (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. dokonał eskalacji swych roszczeń wobec komplementariusza spółki osobowej czy też, dalej, członków jego zarządu.

82 Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności M. O. i R. G. wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w zakresie obejmującym obie instancje.

83 Sąd Okręgowy zważył:

84 Apelacje pozwanych okazały się być w całości uzasadnione co skutkować musiało reformatoryjnym rozstrzygnięciem Sądu Odwoławczego (art. 386 § 1 kpc). Ponieważ środki odwoławcze złożone przez pozwanego M. O. i R. G.

85 są tożsame w swej treści, zarzuty podniesione przez każdego z pozwanych zostaną omówione łącznie.

86 W istocie rzeczy – mając na względzie treść apelacji każdego z pozwanych – stwierdzić należy, iż na zasadność środków odwoławczych decydujące (i wystarczające dla zmiany zaskarżonego wyroku) znaczenie miał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego

87 – art. 299 § 1, art. 31 § 1 i § 2 w zw. z art. 126 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 505). Jego skuteczność, determinując rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacyjnych skoro już tylko ten – niezależnie od zasadności pozostałych – czyni koniecznym zmianę wyroku Sądu Rejonowego.

88 W okolicznościach przedmiotowej sprawy w sposób zdecydowany należy stwierdzić – mając na względzie treść wskazanych wyżej przepisów – iż pozwani M. O.

89 i R. G. nie mogą ponosić odpowiedzialności wobec (...)Spółka

90 z ograniczoną odpowiedzialnością w W.. W myśl przepisu art. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych, jeżeli egzekucja przeciwko spółce (z ograniczoną odpowiedzialnością) okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie

91 za jej zobowiązania. W realiach przedmiotowej sprawy, co nie może budzić wątpliwości, żądanie pozwu zostało skierowane przeciwko pozwanym z racji pełnienia przez nich funkcji członków zarządu w (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., która to spółka jest komplementariuszem (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w P.. Odpowiedzialność (...)Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. jako wspólnika spółki komandytowo - akcyjnej będącego

92 jej komplementariuszem ma charakter osobisty, solidarny i subsydiarny. Z przepisu

93 art. 31 § 1 w zw. z art. 22 § 2 i art. 126 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych

94 a przede wszystkim z art. 366 § 2 kc wynika, że dług spółki komandytowo - akcyjnej obiektywnie obciąża także komplementariusza. Subsydiarność ma jednak pierwszeństwo przed solidarnością i wspólnicy odpowiadają za długi dopiero wtedy, gdy powstaje bezskuteczność egzekucji z majątku spółki komandytowo – akcyjnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2010 r. I CSK 453/09, Lex nr 607234). Co prawda można by rozważać wcześniejszą aktualność tej odpowiedzialności w przypadku wezwania wspólnika do zapłaty i wytoczenia powództwa o jakim mowa w art. 31 § 2 ustawy – Kodeks spółek handlowych, co jednak w tej sprawie nie miało miejsca. Tym samym z punktu widzenia oceny podstaw do przyjęcia odpowiedzialności (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. (a w dalszej konsekwencji – w oparciu o przepis art. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych pozwanych jako członków zarządu komplementariusza) istotna jest bezskuteczność egzekucji względem (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w P..

95 W realiach przedmiotowej sprawy nie zostało wykazane (zaś ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na powodzie) by (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. jako reprezentant spółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w P. miał już wcześniej świadomość nieściągalności wierzytelności od ostatnio wskazanej spółki a to właśnie warunkuje ocenę zachowania członków zarządu przy zaspokojeniu tych roszczeń przez komplementariusza – (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. W przedmiotowej sprawie bezskuteczność tę stwierdza data wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi komplementariuszowi spółki komandytowo – akcyjnej albowiem już na etapie postępowania klauzulowego bada się niewypłacalność warunkującą nadanie klauzuli na podstawie przepisu art. 778¹kpc.

96 Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. jest równoznaczny z wyrażeniem na zewnątrz woli powoda spełnienia świadczenia przez tę spółkę. Data doręczenia odpisu wniosku samodzielnie lub razem z postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. (co nastąpiło w dniu 26 stycznia 2016 r.) jest więc momentem, w którym osoby wchodzące w skład organów spółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. winny uznać brak możliwości spełnienia wymagalnego świadczenia przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka – Komandytowa Akcyjna w P., za które (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. odpowiada solidarnie z dłużną spółką komandytowo – akcyjną. Można też stanąć na stanowisku – jak wskazuje apelacja – iż odpowiedzialność (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. za zobowiązania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w P. uaktualniła się jeszcze wcześniej, tj. w dacie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce matce (spółce komandytowo – akcyjnej), jednakże – zważywszy iż nastąpiło to w dniu 26 czerwca 2015 r. (wówczas nastąpiło umorzenie egzekucji przeciwko (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w P.) – i tak nie wpływa to na odpowiedzialność pozwanych. Jest tak dlatego, iż M. O. i R. G. sprawowali funkcję członków zarządu (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. do dnia 22 czerwca 2012 r. – zatem nie mogą oni ponosić odpowiedzialności na podstawie art. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych skoro dopiero odpowiedzialność subsydiarna spółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. zaktualizowała się później.

97 Poza tym nawet przy uznaniu pierwszeństwa solidarności odpowiedzialności, pozwani

98 – jako członkowie zarządu wspólnika będącego komplementariuszem nie ponosiliby zresztą winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości skoro za ich kadencji wierzyciel

99 nie uzyskał jeszcze nawet tytułu egzekucyjnego przeciwko (...)Spółka

100 z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna w P. (tytuł egzekucyjny wydano w dniu 13 maja 2013 r.) a przesłanek niewypłacalności spółki matki przed tą datą nie można domniemywać.

101 Zgodzić należy się z twierdzeniami apelacji, iż wskazane wyżej fakty zostały całkowicie pominięte przez Sąd I instancji co z kolei skutkowało błędne zastosowanie przepisu

102 art. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych poprzez przyjęcie istnienia odpowiedzialności pozwanych za zobowiązania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna pomimo zaktualizowania się odpowiedzialności (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. za te zobowiązania w czasie, kiedy M. O. i R. G. nie byli już członkami zarządu ostatnio wskazanej spółki.

103 Wszystkie wskazane wyżej względy czynią więc apelacje pozwanych zasadnymi co musi skutkować – w oparciu o przepis art. 386 § 1 kpc - reformatoryjnym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego poprzez oddalenie żądania (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.. Taki wynik postępowania skutkuje – wobec przyjęcia, iż strona powodowa przegrała proces przed Sądem Rejonowym - koniecznością zmiany rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie jego kosztów. Brak uwzględnienia roszczenia (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. obliguje ten podmiot do poniesienia kosztów postępowania, w tym także do zwrotu należności jakie z tego tytułu zostały poniesione przez M. O. i R. G.. Zważywszy fakt, iż w przedmiotowej sprawie po stronie pozwanej występowało współuczestnictwo materialne zaś każdemu z wygrywających proces współuczestników reprezentowanych przez tego samego radcę prawnego sąd powinien zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 października 2014 r., I ACa 427/14, Lex nr 1552042), należało obciążyć powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania zarówno na rzecz M. O. jak i na rzecz R. G.. Należności z tytułu kosztów obejmowały – ustaloną w oparciu o przepis art. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy

104 z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1000 z późn. zm.) w zw. z pkt IV załącznika do tej ustawy - Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki

105 tej opłaty oraz zwolnienia – opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika (kwota 17,00 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego każdego

106 z pozwanych (w wysokości 1.200,00 zł ustalonej w oparciu o przepis § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - t.j. Dz. U. z 2018, poz. 265 - w brzmieniu tego aktu prawnego obowiązującym w dacie zainicjowania postepowania w przedmiotowej sprawie).

107 Z kolei uwzględnienie apelacji M. O. oraz R. G. skutkuje uznanie powodów za wygrywających postępowanie odwoławcze co uprawnia każdego z nich do żądania od (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zwrotu kosztów postępowania odwoławczego obejmujących opłaty od apelacji w kwocie po 205,00 zł (ustalone na podstawie przepisu art. 3 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 785) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych (określone w wysokości 450,00 zł a ustalonej na podstawie przepisu § 10 ust. 1 pkt 1 w zw z § 2 pkt 3 wskazanego wyżej rozporządzenia - w jego brzmieniu w dacie złożenia przez pozwanych środków odwoławczych).

108 Bartosz Kaźmierak Jolanta Jachowicz Paweł Kowalczyk