Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2021 r., VIII U 4637/19

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 2021 r., VIII U 4637/19

Tekst

1 Sygn. akt VIII U 4637/19

Uzasadnienie

2 Decyzją z 11.09.2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że podstawa wymiaru składki i składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla D. B. z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek (...) S.A. z siedzibą w Ł. wyniosła za 04.2016 r. - 0,00 zł.

3 W uzasadnieniu podniósł, że praca wykonywana przez ubezpieczoną w ramach umowy zlecenia zawartej z (...) S.A. była w rzeczywistości świadczona na rzecz płatnika Administracji (...) Spółka z o.o. w B.. W rezultacie ubezpieczona nie pozostaje z płatnikiem (...) S.A. w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Jednocześnie uznano, że płatnikiem składek ubezpieczonej w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) S.A. jest Administracja (...) Spółka z o.o. Tym samym umowa zlecenia została zawarta w celu obejścia wskazanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

4 (decyzja k. 52v-55 akt kontroli ZUS)

5 W dniu 14.10.2019 r. (...) S.A. z siedzibą w Ł. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że podstawa wymiaru składki i składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonej z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek (...) S.A. stanowi kwota przychodu uzyskana z tytułu zawarcia tej umowy.

6 Odwołujący podniósł, że w ramach umowy zlecenia zawartej z (...) S.A. ubezpieczona nie świadczyła pracy w interesie i na rzecz Administracji (...) Spółka z o.o., z którym pozostaje w stosunku pracy, lecz wyłącznie w interesie i na rzecz zleceniodawcy.

7 W szczególności wskazał, że nie istnieje bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacją jego celów statutowych a pracą wykonywaną przez ubezpieczoną na podstawie umowy zlecenia z (...) S.A. Zlecone czynności wykonywane były w sposób samodzielny, bez nadzoru zleceniodawcy ani pracodawcy. Wynagrodzenie dla (...) sp. z o.o. w B. z tytułu umowy generalnej łączącej (...) sp. z o.o. z (...) S.A. nie pozostawało w związku z pracami podejmowanymi przez pracownika (...) sp. z o.o. z tytułu zawartej umowy zlecenia.

8 (odwołanie k. 3-7v).

9 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Nadto wniósł o zasądzenie o kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 (odpowiedź na odwołanie k. 9-11v)

11 W piśmie procesowym z 23.02.2021 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zasądzenie o kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

12 (pismo k. 134-137v).

13 Zainteresowana ubezpieczona nie zajęła stanowiska w sprawie. Poinformowany o możliwości wzięcia udziału w postępowaniu w charakterze zainteresowanego (...) sp (...) w B. nie zgłosiła swojego udziału w sprawie.

14 (okoliczność bezsporna)

15 Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:

16 W dniu 31.08.2015 r. pomiędzy (...) S.A. w Ł. Oddział w T. a Administracją (...) sp. z o.o. w B. została zawarta umowa generalna nr 13 00 00/07/2015 do umów ubezpieczenia nr (...).

17 Przedmiotem umowy jest określenie warunków na jakich (...) sp. z o.o. będzie świadczyła usługi administracyjne w zakresie umów ubezpieczenia zawartych w (...) S.A. przez mieszkańców Wspólnot Mieszkaniowych zarządzanych przez (...) sp. z o.o. Usługi te będą polegać na pobieraniu od ubezpieczonych należnej składki i przekazywaniu jej do (...) S.A. oraz wsparciu działań marketingowych i prewencyjnych prowadzonych przez (...) S.A. w zasobach zarządzanych przez (...) sp. z o.o.

18 Umowa została zawarta na czas nieokreślony (§ 5).

19 Na podstawie umowy (...) sp. z o.o. zobowiązuje się do wykonywania następujących czynności:

20 1. umożliwienie (...) S.A. podjęcia działań zmierzających do informowania mieszkańców Wspólnot Mieszkaniowych zarządzanych przez (...) sp. z o.o. o możliwości skorzystania z dedykowanych im ubezpieczeń,

21 2. wyznaczenie miejsc na terenie zasobów (...) sp. z o.o., w których (...) S.A. może umieszczać materiały marketingowe i prewencyjne dla mieszkańców,

22 3. wskazywanie mieszkańcom posiadającym ubezpieczenie w (...) S.A. oraz osobom zainteresowanym ubezpieczeniem osoby, która na mocy odrębnej umowy będzie odpowiedzialna za obsługę umowy ubezpieczenia,

23 4. przyjmowanie od ubezpieczonych miesięcznej składki ubezpieczeniowej wraz z opłatami za używanie lokali mieszkalnych w zarządzanych przez (...) sp. z o.o. zasobach mieszkaniowych,

24 5. sporządzanie miesięcznych wykazów ubezpieczonych, którzy opłacili składkę ubezpieczeniową,

25 6. przekazywanie w terminie do dnia 30 każdego miesiąca:

26 - składek ubezpieczeniowych na rachunek bankowy (...) S.A.

27 -wykazu, o którym mowa w punkcie 5 na wskazany adres (...) S.A.

28 Czynności te (...) sp. z o.o. wykonuje we własnym zakresie i przy wykorzystaniu zasobów własnych (§ 2).

29 Za czynności wykonywane przez (...) sp. z o.o. (...) S.A. zobowiązuje się do wypłaty wynagrodzenia w wysokości 3% brutto (z VAT) od sumy miesięcznych składek ubezpieczeniowych, przekazanych na rachunek bankowy (...) S.A. i zarejestrowanych w systemie (...) S.A. w danym miesiącu.

30 Na podstawie noty otrzymanej od (...) S.A., (...) sp. z o.o. zobowiązana jest wystawić fakturę stanowiącą podstawę do wypłaty wynagrodzenia otrzymania faktury przez (...) S.A. na wskazany przez (...) sp. z o.o. rachunek bankowy.

31 (...) S.A. na mocy odrębnej umowy zobowiązuje się do wypłaty należnego wynagrodzenia osobom wskazanym przez (...) sp. z o.o. do obsługi technicznej w/w umów ubezpieczenia (§ 4).

32 (umowa k. 43v-44 akt kontroli ZUS)

33 Umowa generalna miała na celu umożliwienie (...) S.A. prowadzenia działań akwizycyjnych w celu zawarcia umów ubezpieczenia z mieszkańcami lokali zarządzanych przez (...) sp. z o.o. Produktem, które oferowało Towarzystwo (...) mieszkańcom, było tzw. ubezpieczenie mieszkania przy czynszu, czyli ubezpieczenie ze składką płaconą w ratach i pobieraną wraz z opłatą czynszu należnego do (...) sp. z o.o. W tym zakresie (...) sp. z o.o. zobowiązywała się udostępniać Towarzystwu przestrzeń na rozwieszanie i rozkładanie ulotek oraz umożliwiała agentowi bezpośrednią akwizycję produktów ubezpieczeniowych w mieszkaniach lokatorów. Drugim elementem umowy łączącej (...) S.A. z (...) sp. z o.o. była obsługa techniczna zawartych z mieszkańcami umów, polegająca na czynnościach, tj. doliczenie do należności czynszowej lokatora, który zawarł z agentem U. umowę o ubezpieczenie mieszkania, składki ubezpieczeniowej z tytułu tej umowy; wydrukowanie lokatorowi nowego czynszu oraz raz w miesiącu przekazanie na rzecz Towarzystwa (...) zapłaconych składek wraz z wykazem lokatorów i wysokością składki. Czynności te z ramienia (...) sp. z o.o. wykonywali pracownicy.

34 (zeznania świadka M. Z. 00:08:28, 00:11:55, 00:12:31, 00:14:35, 00:16:59 – płyta k. 83, 00:08:28 - płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 66v-67, zeznania świadka R. K. 00:23:38, 00:27:22, 00:32:00, 00:34:08 - płyta CD k. 83, 00:23:38 – płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 67-67v, zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122).

35 Umowa ta była umową standardową. (...).U. S.A. w skali kraju współpracuje z wieloma podmiotami w postaci spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych, w zakresie oferowania mieszkańcom, których mieszkania znajdują się w zasobach tych podmiotów, ubezpieczenia mieszkania „przy czynszu”, płatnego w ratach.

36 (zeznania świadka M. Z. 00:08:28, 00:11:55, 00:12:31, 00:14:35, 00:16:59 – płyta k. 83, 00:08:28 - płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 66v-67, zeznania świadka R. K. 00:23:38, 00:27:22, 00:32:00, 00:34:08 - płyta CD k. 83, 00:23:38 – płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 67-67v, zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122).

37 Rozliczenie kosztów obsługi tej umowy generalnej tj. kosztów materiałów biurowych następowało w ramach wynagrodzenia wskazanego w tej umowie generalnej.

38 (zeznania świadka W. S. 00:53:32 i dalej - płyta CD k. 122).

39 W imieniu (...) S.A. za treść oraz obsługę umowy generalnej zawartej z (...) sp. z o.o. odpowiedzialny był ówczesny ekspert oddziału ds. współpracy z mieszkalnictwem A. P.. W celu zwiększenia ilości zawartych z lokatorami umów oraz obsługi technicznej tych umów (...) S.A. zawierała z pracownikami (...) sp. z o.o. umowy zlecenia. Przedmiotem tych umów były m.in. czynności promujące produkty Towarzystwa (...), tj. rozkładanie do skrzynek ulotek ofertowych i wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia, odwiedzanie lokatorów w celu przekazania im wniosków w celu ewentualnego ich wypełnienia, czy też przyjmowanie od lokatorów wypełnionych wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia i przekazywanie ich raz w miesiącu A. P..

40 Redagowaniem umów zlecenia w tym określaniem konkretnych obowiązków zajmował się (...) S.A., tj. Departament (...) Mieszkalnictwa.

41 W sytuacji gdy brak było wśród pracowników (...) sp. z o.o. osób zainteresowanych zawarciem umów zlecenia (...) S.A. zatrudniała osoby z zewnątrz.

42 (zeznania świadka M. Z. 00:08:28, 00:11:55, 00:12:31, 00:14:35, 00:16:59 – płyta k. 83, 00:08:28 - płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 66v-67, zeznania świadka R. K. 00:23:38, 00:27:22, 00:32:00, 00:34:08 - płyta CD k. 83, 00:23:38 – płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 67-67v, zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122).

43 Czynności polegające na roznoszeniu ulotek zleceniobiorcy a także czynności w postaci przyjmowania wniosków od lokatorów zleceniobiorcy wykonywali w godzinach pracy, „przy okazji” ich pracy, bez kolizji ze swoimi obowiązkami wynikającymi ze stosunków pracy z (...) sp. z o.o.

44 Czynności polegające na roznoszeniu ulotek wykonywali w terenie. Ulotki od (...).U. S.A. były dostępne w sekretariacie (...) sp. z o.o. Czynności te wykonywali „przy okazji” ich pracy w terenie.

45 Natomiast czynności w postaci przyjmowania wniosków od lokatorów wykonywali w budynku (...) sp. z o.o., „przy okazji” ich pracy. W tym zakresie zleceniobiorcy byli jedynie punktem kontaktowym. Nie zawierali umów ubezpieczenia, nie pośredniczyli w tym zakresie, a jedynie wykonywali czynność przekazania wniosku pracownikowi Towarzystwa (...).

46 Bezpośrednio przełożeni zleceniobiorców wiedzieli o tym, że łączy ich umowa cywilno-prawna z (...).U. S.A., jednak nie ingerowali w jej treść, nie sprawowali nadzoru czy kontroli nad czynnościami wykonywanymi w ramach tej umowy. Nie sprzeciwili się również temu, aby w ramach godzin pracy wykonywali te czynności o ile nie stały one w kolizji z wykonywaniem obowiązków w ramach stosunku pracy.

47 Przyjmowanych w ramach umów zlecenia wniosków było w miesiącu średnio 3-4.

48 Zleceniobiorcy byli przeszkoleni przez (...).U. S.A.

49 Byli oni wynagradzani przez (...).U. S.A. przelewem na podstawie wystawionego rachunku, w zależności od ilości rozprowadzonych ulotek (stała kwota od ulotki) oraz ilości podpisanych przez (...).U. S.A. umów (a konkretnie procentowo od zapłaconych składek za ubezpieczenie).

50 (zeznania świadka M. Z. 00:08:28, 00:11:55, 00:12:31, 00:14:35, 00:16:59 – płyta k. 83, 00:08:28 - płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 66v-67, zeznania świadka R. K. 00:23:38, 00:27:22, 00:32:00, 00:34:08 - płyta CD k. 83, 00:23:38 – płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 67-67v, zeznania świadka S. T. 00:04:15 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania świadka K. Z. 00:23:48 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania świadka W. S. 00:53:32 i dalej - płyta CD k. 122).

51 Zainteresowana D. B. była zatrudniona w Administracji (...) Spółka z o.o. w B. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od 18.07.2011 r. w pełnym wymiarze czasu pracy początkowo na stanowisku kierownika Rejonu Wspólnot Mieszkaniowych Nr 2 a od 1.07.2019 r. na stanowisku głównego specjalisty.

52 (umowa o pracę, porozumienia k. 8, 31, 31 cz. B akt osobowych - koperta k. 34, zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122)

53 W dniu 12.10.2015 r. pomiędzy (...) Spółka Akcyjna w Ł. Oddział w T. a D. B. zatrudnioną w Administracji (...) spółka z o.o. w B. na stanowisku Kierownika Rejonu Wspólnot Mieszkaniowych nr 2.

54 Umowę sporządzono na czas nieokreślony.

55 Na podstawie tej umowy ubezpieczona (zleceniobiorca) zobowiązała się do wykonania technicznej obsługi ubezpieczeń mienia ze składką płatną miesięcznie w zasobach zarządzanych przez (...) sp. z o.o. (umowa generalna nr 13 00 00/07/2015, polisa nr (...)) w sposób samodzielny, bez nadzoru i kierownictwa zleceniodawcy (U.) (§ 1).

56 Z tytułu wykonywanych czynności zleceniobiorca otrzyma wynagrodzenie w wysokości 5% od przekazanej na rzecz zleceniodawcy składki brutto z tytułu ubezpieczenia mienia ze składką płatną miesięcznie (§ 2).

57 (umowa k. 49-49v akt kontroli ZUS)

58 Faktyczny zakres obowiązków zainteresowanej w ramach umowy zlecenia polegał na przekazywaniu podczas spotkań, zebrań wspólnot mieszkaniowych informacji o możliwości ubezpieczenia mieszkań oraz utrzymywaniu kontaktu z przedstawicielem (...) S.A. – A. P., informowaniu go o dostępności formularzy wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia, ewentualnego zapotrzebowania na konkretne druki czy wsparcie ze strony (...) S.A.

59 Zainteresowana odbyła szkolenie w zakresie oferty ubezpieczeniowej.

60 (zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122)

61 W zakresie realizacji umowy zlecenia zainteresowana kontaktowała się z wyłącznie z A. P. raz do dwóch razy w miesiącu. Kontakt był zasadniczo telefoniczny i wyjątkowo osobisty – w przypadku dostarczenia przez A. P. ulotek. Czynności w postaci informowania o możliwości ubezpieczenia mieszkań ubezpieczona wykonywała podczas zebrań wspólnot mieszkaniowych, które zasadniczo odbywały się w budynku (...) sp. z o.o.

62 Zainteresowana nie wykonywała czynności zmierzających bezpośrednio do zawierania umów, w szczególności nie zawierała tych umów, nie rozwiązywała ich ani też nie pośredniczyła w ich zawieraniu (nie odbierała wniosków o zawarcie umowy).

63 Czynności w ramach umowy zlecenia wykonywała bez nadzoru ze strony (...) sp. z o.o. Z ich wykonania nie była rozliczana przez (...) sp. z o.o.

64 Wykonywane przez zainteresowaną w ramach umowy zlecenia czynności nie stały w kolizji z obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy z (...) sp. z o.o. Odbywały się one sporadycznie.

65 Wiedzę o ilości zawartych umów ubezpieczona czerpała z zestawień przysyłanych przez (...).

66 (zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122)

67 Wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia było płatne przez (...).U. S.A. na podstawie rachunku wystawionego przez osobę fizyczną.

68 Wynagrodzenie (5 %) było wyliczone na podstawie wpłaconych składek na rzecz umów ubezpieczenia mieszkania płatnych wraz z czynszem, za dany miesiąc.

69 (zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania świadka M. Z. 00:08:28, 00:11:55, 00:12:31, 00:14:35, 00:16:59 – płyta k. 83, 00:08:28 - płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 66v-67, zeznania świadka R. K. 00:23:38, 00:27:22, 00:32:00, 00:34:08 - płyta CD k. 83, 00:23:38 – płyta CD k. 83 w zw. z e-protokołem z 22.06.2020 r. k. 67-67v, zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122)

70 Jako osoba kierująca jedną z jednostek organizacyjnych (...) sp. z o.o. zainteresowana miała wiedzę, że administratorzy roznoszą ulotki oraz o tym, że A. P. odbierał wnioski o zawarcie umów od administratorów.

71 (zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122)

72 Zainteresowana z tytułu umowy zlecenia uzyskała przychód w 04.2016 r. w wysokości 128,12 zł. Ubezpieczona złożyła tylko jeden rachunek.

73 (zeznania świadka A. P. 00:37:36 i dalej - płyta CD k. 122, zeznania zainteresowanej 01:04:01 i dalej – płyta CD k. 122)

74 Z tytułu zawartej umowy zlecenia (...) S.A. zgłosił ubezpieczoną do ubezpieczenia zdrowotnego na okres od 12.10.2015 r. do 31.12.2016 r. i z tego tytułu zadeklarował za ubezpieczoną składkę na ubezpieczenie zdrowotne za 04.2016 r.

75 (dane ubezpieczonego k. 48 akt kontroli ZUS)

76 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków, korespondujących z przesłuchaniem zainteresowanej.

77 Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje:

78 Odwołanie jest zasadne i podlega uwzględnieniu.

79 Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.) za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a.

80 Stosownie do art. 8 ust. 2a cytowanej ustawy za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

81 Cytowany przepis art. 8 ust. 2a rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy również sytuacji, w której ma miejsce wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W konsekwencji, nawet gdy osoba ta (pracownik) zawarła umowę cywilnoprawną z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy. Można też wskazać, że art. 8 ust. 2a ustawy systemowej dotyczy z reguły takiej pracy wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz pracodawcy, która świadczona przez jej wykonawcę w ramach stosunku pracy z tym pracodawcą, z tym, że musiałby on wówczas przestrzegać przepisów o godzinach nadliczbowych, powierzeniu pracownikowi do wykonywania pracy innej niż umówiona i innych ograniczeń i obciążeń wynikających z przepisów prawa pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 roku, II UZP 6/09, LEX nr 514221).

82 W wyroku z dnia 6 lutego 2014 r., II UK 279/13, LEX nr 1436176 SN wskazał, iż dla celów ubezpieczeń społecznych zarówno wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z pracodawcą, jak i za zawartych wprawdzie z osobą trzecią, ale gdy praca wykonywana jest na rzecz pracodawcy, jest traktowane tak jak świadczenie pracy w ramach klasycznego stosunku pracy łączącego jedynie pracownika z pracodawcą. Przepis ten został wprowadzony z dniem 30 grudnia 1999 r. (ustawą z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; Dz. U. z 1999 r. Nr 110, poz. 1256), po to, by wyeliminować sytuacje, gdy w ramach urnowy cywilnoprawnej ubezpieczony wykonywałby te same obowiązki, które świadczył w ramach umowy o pracę, wskutek czego pracodawca nie musiałby zatrudniać pracownika w większym wymiarze czasu pracy lub w godzinach nadliczbowych i odprowadzać składki na ubezpieczenie społeczne od wyższego wynagrodzenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego Katowicach z dnia 6 czerwca 2013 r. III AUa 1924/12, LEX nr 1335642).

83 Według art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.

84 Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 roku, III UK 7/09, LEX nr 509047, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 roku, II UZP 2/05, OSNP 2005, Nr 21, poz. 338 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 sierpnia 2007 roku, III UK 26/07, z dnia 19 września 2007 roku, III UK 30/07).

85 Oczywiście, stanowisko organu rentowego podlega kontroli sądowej w ramach postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

86 Organ rentowy, w ocenie Sądu, nie wykazał swoich twierdzeń co do tego, że D. B. w ramach zawartej z (...).U. S.A. w Ł. umowy zlecenia wykonywała faktycznie pracę na rzecz (...) sp. z o.o. w B., z którą w tym samym czasie łączyła ją umowa o pracę celem obejścia przez płatników przepisów o odprowadzaniu składki na ubezpieczenie społeczne od wyższego wynagrodzenia. Stosownie bowiem do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W myśl natomiast art. 232 k.p.c. strony są zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjność ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one ponoszą odpowiedzialność za jego wynik.

87 Istotą sporu w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy zainteresowana podlegała na podstawie przepisów art. 8 ust. 2a w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U.2019.1373 t.j. ze zm.) – obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu w okresie wykonywania w trakcie trwania umowy zlecenia zawartej z (...).U. S.A. w Ł. faktycznie pracy na rzecz (...) sp. z o.o. w B., będącej w spornym okresie jednocześnie jej pracodawcą. Rozstrzygnięcie sporu wymagało zatem dokonania m.in. ustaleń w zakresie rodzaju czynności wykonywanych przez zainteresowaną w ramach umowy zlecenia oraz umowy o pracę, podmiotu, na którego rzecz czynności te były wykonywane, określenia czasu wykonywania tych czynności, ewentualnego powiązania czynności realizowanych w ramach umowy o pracę oraz w ramach umowy zlecenia, podmiotu zlecającego i koordynującego czynności w ramach umowy zlecenia. Przede wszystkim Sąd jednak zobligowany był do ustalenia zasad i zakresu współpracy pomiędzy (...).U. S.A. w Ł. a (...) sp. z o.o. w B..

88 Z ustaleń wynika, że (...).U. S.A. w Ł. oraz (...) sp. z o.o. w B. łączyła umowa generalna, której przedmiotem było określenie zasad współpracy tych podmiotów w zakresie udostępniania członkom wspólnoty mieszkaniowej produktu ubezpieczeniowego w postaci ubezpieczenia mieszkania „przy czynszu”. Analiza materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że współpraca ta została nawiązana przez (...) sp. z o.o. w celu zabezpieczenia interesu właścicieli lokali i ich mienia. Bez wątpienia nie przynosiła żadnych wymiernych gospodarczych korzyści (...) sp. z o.o. jako podmiotowi gospodarczemu, w postaci jakiegokolwiek zysku czy prowizji.

89 Kierując się zamiarem zabezpieczenia potrzeb właścicieli lokali w zakresie zabezpieczenia ich mienia, (...) sp. z o.o. na podstawie tej umowy generalnej udostępniła (...).U. S.A. przestrzeń do zawierania umów ubezpieczeniowych i częściowo wspomagając Towarzystwo (...) w tym zakresie poprzez świadczenie technicznej obsługi tej umowy w zakresie księgowania składki ubezpieczeniowej. Czynności te wykonywane były przez (...) sp. z o.o. za pośrednictwem pracowników, a uzyskiwane z tego tytułu wynagrodzenie było symboliczne (3% brutto w tym z VAT od sumy miesięcznych składek ubezpieczeniowych, przekazanych (...) S.A. w danym miesiącu) i pozwalało jedynie na pokrycie kosztów koniecznych tej działalności (w tym kosztów materiałów biurowych).

90 Z ustaleń wynika także, że zainteresowana, poza zwykłymi czynnościami wynikającymi z zakresu jej pracowniczych obowiązków, wykonywała dodatkowe czynności, których ostatecznym beneficjentem była (...) S.A. Faktycznie zainteresowana była zatrudniona w (...) sp. z o.o. w spornym okresie na podstawie umowy o pracę na stanowisku kierownika Rejonu Wspólnot Mieszkaniowych Nr 2. Jednakże w ramach łączącej ją z (...) S.A. umowy zlecenia, zobowiązała się do przekazywania podczas spotkań, zebrań wspólnot mieszkaniowych informacji o możliwości ubezpieczenia mieszkań oraz utrzymywaniu kontaktu z przedstawicielem (...) S.A. – A. P., informowaniu go o dostępności formularzy wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia, ewentualnego zapotrzebowania na konkretne druki czy wsparcie ze strony (...) S.A. Zainteresowana nie wykonywała czynności zmierzających bezpośrednio do zawierania umów, w szczególności nie zawierała tych umów, nie rozwiązywała ich ani też nie pośredniczyła w ich zawieraniu (nie odbierała wniosków o zawarcie umowy). Wykonywane przez zainteresowaną w ramach umowy zlecenia czynności nie stały w kolizji z obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy z (...) sp. z o.o. Czynności te wykonywała sporadycznie. Ubezpieczona wykonała swoje czynności, złożyła jeden rachunek w 04.2016 r. i otrzymała wynagrodzenie od (...) S.A. w wysokości 128,12 zł. Innych rachunków nie składała.

91 Postępowanie dowodowe pozwoliło także na ustalenie, że czynności w ramach umowy zlecenia nie stanowiły powielenia czynności z umowy o pracę (w zakresie usług na rzecz (...)). Zlecone czynności wykonywane były w sposób samodzielny, bez nadzoru ze strony ani zleceniodawcy ani ze strony pracodawcy. Nadto zlecone czynności nie pokrywały się zarówno z czynnościami wskazanymi w umowie o pracę z (...) sp. z o.o., jak i w umowie generalnej łączącej (...) sp. z o.o. z (...).U. S.A. (...) przewidziane z tytułu umowy generalnej dla (...) sp. z o.o. nie pozostawało w związku z pracami podejmowanymi przez jej pracowników w tym zainteresowaną z tytułu zawartych umów zlecenia. Również brak podstaw do twierdzenia, że prace objęte umowami zlecenia były wykonywane na rzecz pracodawcy, z którym zleceniobiorca związany był umową o pracę. Wskazać należy, że skoro (...) sp. z o.o. nie zajmuje się zawieraniem umów ubezpieczenia ani pośredniczeniem w ich zawieraniu, czynności wykonywane w ramach umowy zlecenia dotyczące obsługi umów ubezpieczenia nie sposób traktować jako wykonywanych na rzecz pracodawcy. Z ustaleń wynika, że działalność ubezpieczeniowa nawet szeroka rozumiana nie wchodzi w zakres działania (...) sp. z o.o., której głównym celem jest zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych właścicielom lokali.

92 Z materiału dowodowego wynika, że zlecone przez (...).U. S.A. usługi świadczone były na rzecz (...).U. S.A., a nie na rzecz pracodawcy, z którym zainteresowana pozostawała w stosunku pracy. Bez wątpienia (...).U. S.A. miała interes prawny w wykonaniu czynności objętych umową zlecenia. Na (...).U. S.A. jako ubezpieczycielu spoczywa bowiem nie tylko obowiązek należytego wykonania zawartych z właścicielami lokali umów ubezpieczenia ale także w jego interesie prawnym i ekonomicznym leży objęcie ochroną ubezpieczeniową potencjalnych ubezpieczonych.

93 Nie ulega zatem wątpliwości, że czynności, które ubezpieczona realizowała w ramach umowy zlecenia wykonywane były wyłącznie na rzecz (...) S.A., a ich zakres różnił się od zakresu obowiązków w ramach stosunku pracy. Tym samym (...) sp. z o.o. nie mogła być beneficjentem efektów jej pracy wykonywanej w ramach umowy cywilnoprawnej. (...) sp. z o.o. nie odnosiła żadnej korzyści z pracy zainteresowanej na rzecz (...) S.A., jedynie akceptowała fakt, że ubezpieczona czynności te wykonywała w siedzibie pracodawcy.

94 Wskazać także należy, że zarówno umowa generalna, jak i umowa zlecenia zawarta przez ubezpieczoną zobowiązywały strony tych umów do działania wyłącznie w interesie płatnika (...) S.A. Nie istnieje bezpośredni związek między korzyścią pracodawcy, która jest wymierna i związana z realizacja jego głównego celu, a pracą wykonywaną przez ubezpieczoną na podstawie umów zlecenia z (...) S.A.

95 Bez wątpienia w przedmiotowej niniejszej nie występuje konstrukcja modelowego trójkąta umów w świetle brzmienia cytowanego art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Na gruncie wypracowanej w doktrynie i judykatury jednolitego poglądu wskazany trójkąt umów obejmuje trzy umowy, tj. umowę o pracę; umowę zlecenia między pracownikiem a osobą trzecią oraz umowę o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą, na podstawie której pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej, na rzecz zleceniodawcy (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt AUa 1031/12, LEX 1254347, wyrok SA w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2019 r., sygn.. akt III AUa 301/18, LEX 2692949).

96 Analiza materiału dowodowego bez wątpienia wykazała, że na gruncie przedmiotowej sprawy umowa generalna zawarta przez (...).U. S.A. z (...) sp. z o.o. nie stanowiła umowy o podwykonawstwo (faktycznie (...) sp. z o.o. nie była w tej umowie generalnej zleceniodawcą, a (...).U. S.A.), a także pozwoliła na uznanie, że (...) sp. z o.o. nie korzystała z wymiernych rezultatów pracy ubezpieczonej świadczonej w ramach umowy zlecenia, za którą ubezpieczona była wynagradzana przez zleceniodawcę oraz, że środki na to wynagrodzenie nie pochodziły od pracodawcy.

97 Wskazać także należy, że rozliczenia dokonywane pomiędzy (...) S.A. i (...) sp. z o.o. miały charakter jednokierunkowy. (...).U. S.A. była zleceniodawcą, a (...) sp. z o.o. i zainteresowana świadczyli usługi na rzecz (...).U. S.A. (...) zlecone (...) sp. z o.o. z tytułu umowy generalnej i zainteresowanej z tytułu umowy zlecenia usługi (...).U. S.A. wypłacała z własnych środków finansowych stosowne wynagrodzenie. (...).U. S.A. nie pozyskiwała w tym celu żadnych środków od (...) sp. z o.o.

98 Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, uznać należało, że w niniejszej sprawie nie został spełniony żaden warunek wskazany w przepisie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tego względu nie można uznać zainteresowanej za pracownika w rozumieniu tej ustawy.

99 W podobnym stanie faktycznym tożsame stanowisko zajął SO w Bydgoszczy w wyroku z 26.02.2020 r. w sprawie VI U 1203/19, które Sąd Okręgowy podziela, przytaczając argumentację z cytowanego orzeczenia.

100 Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzje

101 ustalił, że podstawę wymiaru składki i składkę na podstawę wymiaru składki i składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla D. B. z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek (...) Spółki Akcyjnej w Ł. stanowi kwota przychodu uzyskana z tytułu zawarcia tej umowy.

102 Okoliczność, iż sporne składki zostały uiszczone przez (...) sp. Z (...) pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem istotą sporu było ustalenie, kto powinien być płatnikiem składek. Niniejsze, prawomocne rozstrzygnięcie może stanowić podstawę korekt deklaracji.

103 O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w Ł. kwotę 180,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – stosownie do treści § 9 ust. 2 w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).