Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 17 lipca 2023 r., IV Ko 52/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 17 lipca 2023 r., IV Ko 52/22

Uzasadnienie

1 Formularz (...)

2 Sygnatura akt

3 IV Ko 52/22

4 1. WNIOSKODAWCA

5 A. P.

6 2. ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA

7 1.

8 Odszkodowanie (kwota główna)

9 Odsetki

10 2.

11 Zadośćuczynienie (kwota główna)

12 Odsetki

13 1.

14 240 tysięcy złotych

15 odsetki ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

16 3.

17 Inne

18 ----

19 3. Ustalenie faktów

20 3.1. Fakty uznane za udowodnione

21 Lp.

22 Fakt

23 Dowód

24 Numer karty

25 3.1.1.

26 Decyzją Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w S. nr 9/81 z dnia 13 grudnia 1981 roku A. P. został internowany. W wykonaniu decyzji wnioskodawca został zatrzymany i osadzony w ośrodku odosobnienia w Zakładzie Karnym w Ł.. Uzasadnieniem decyzji o internowaniu było rozpowszechnianie i kolportowanie fałszywych informacji poważających autorytet (...) i R. oraz nawoływanie do niepokojów społecznych.

27 A. P. był internowany do dnia 15 kwietnia 1982 r.

28 decyzja nr (...)

29 nakaz zatrzymania i doprowadzenia

30 decyzja nr (...)

31 8

32 9

33 12, 13

34 3.1.2.

35 A. P. pracował w zakładach (...) jako konstruktor. We wrześniu 1981 roku pracownicy rozpoczęli strajk. W zakładzie działała S. (...). Wnioskodawca był członkiem Komitetu założycielskiego (...), a później członkiem Komisji Zakładowej (...). A. P. zajmował się organizowaniem związków zawodowych w kilku zakładach pracy na terenie S.. Był również fotoreporterem oraz wydawcą i redaktorem pisma związkowego Biuletyn Informacyjny Solidarność.

36 W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku po północy A. P. został zatrzymany przez Milicję Obywatelską i przewieziony do Zakładu Karnego w Ł.. Po osadzeniu był przesłuchiwany i kierowany do izolatki. Przebywał w celi 14-sto osobowej, 7 prycz piętrowych. Nie był bity, ale straszony, że zostanie zastrzelony. W trakcie odosobnienia raz odwiedziła go żona. Raz miał rozmowę z adwokatem, odnośnie wynalazku który stworzył. Została mu przedstawiona tzw. "lojalka" której nie podpisał. Pobyt w zakładzie, a zwłaszcza w izolatce wiązał się dla w/w z ogromnym stresem. W trakcie pobytu w zakładzie karnym A. P. miał problemy zdrowotne w związku z chorobą wrzodową żołądka, co było powodem uchylenia w kwietniu 1982 roku decyzji o internowaniu.

37 akta IPN-płyta

38 świadectwo lekarskie

39 17-18

40 10-11

41 przesłuchanie wnioskodawcy

42 45-46

43 3.1.3.

44 Decyzją Szefa (...) do Spraw Kombatantów z 14 kwietnia 2017 roku potwierdzono status A. P. jako działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych.

45 decyzja

46 14

47 3.1.4.

48 Wnioskodawca nie był karany.

49 karta karna

50 47

51 3.2. Fakty uznane za nieudowodnione

52 Lp.

53 Fakt

54 Dowód

55 Numer karty

56 3.2.1.

57 brak

58 4. ocena DOWODów

59 4.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

60 Lp. faktu z pkt 3.1

61 Dowód

62 Zwięźle o powodach uznania dowodu

63 3.1.1.

64 akta IPN-płyta świadectwo lekarskie

65 dokumenty nadesłane przez IPN dotyczące działalności antykomunistycznej wnioskodawcy i jego internowania, sporządzone przez powołane do tego organy, niekwestionowane w toku procesu

66 decyzja nr (...) nakaz zatrzymania i doprowadzenia decyzja nr (...)

67 brak podstaw do kwestionowania, dokumenty sporządzone przez powołane organy, wiarygodne

68 decyzja

69 wiarygodny dokument, niekwestionowany w toku procesu

70 karta karna

71 brak podstaw do kwestionowania, dokument ten wskazuje, iż wnioskodawca nie był karany

72 przesłuchanie wnioskodawcy

73 Brak podstaw do kwestionowania. Wnioskodawca opisał powody internowania oraz zatrzymania i osadzenia w Zakładzie Karnym w Ł.. Nadto wskazał na działalność solidarnościową co znalazło odzwierciedlenie w dokumentach nadesłanych przez IPN. Opisał warunki pobytu w jednostce penitencjarnej i sytuacje, które wywoływały w nim ogromny stres.

74 4.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

75 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

76 Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2

77 Dowód

78 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

79 --------

80 5. PODSTAWA PRAWNA

81 Odszkodowanie

82 1.

83 Kwota główna

84 Odsetki

85 -------

86 Zwięźle o powodach podstawy prawnej

87 Zadośćuczynienie

88 2.

89 Kwota główna

90 Odsetki

91 1.

92 150 tysięcy złotych

93 odsetki ustawowe od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

94 Zwięźle o powodach podstawy prawnej

95 Podstawę zasądzenia powyższej kwoty w ramach zadośćuczynienia stanowi art. 8 Ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Zgodnie z treścią tego przepisu osobie wobec, której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 roku w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji.

96 Wnioskodawca był internowany, co wynika z ustaleń faktycznych w okresie od 13 grudnia 1981 roku do 15 kwietnia 1982 roku.

97 Na rzecz A. P. kwotę przyznaną tytułem zadośćuczynienia zobowiązany jest zapłacić organ Skarbu Państwa, który dokonał zatrzymania wnioskodawcy 13 grudnia 1981 roku i do którego dyspozycji w związku z realizowanymi czynnościami w/w pozostawał, a więc obecnie Komendant Wojewódzki Policji w Ł.. Powyższe wynika z art. 554 § 2b pkt 3 k.p.k.

98 Ustawodawca nie sprecyzował zasad ustalania wysokości takiego zadośćuczynienia. Tak więc ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do swobodnego uznania sędziowskiego i nie może być „dowolne”. Musi uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy (por wyrok SN z 20 października 2011 roku, IV KK 137/11, Lex nr 1099323, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 czerwca 2014 roku, II AKa 150/14, Lex nr 1537360, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2 sierpnia 2007 roku, II AKa 235/07, Lex nr 370385). Odpowiednia suma zadośćuczynienia musi mieć „charakter kompensacyjny rozumiany jako odczuwalna wartość ekonomiczna, odpowiadająca aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, przy czym z jednej strony nie może być wartością nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, a z drugiej strony musi uwzględniać jej indywidualny wymiar, w tym konkretne cierpienia fizyczne i psychiczne oraz ich rodzaj, czas trwania i natężenie” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 czerwca 2014 roku, II AKa 150/14, Lex nr 1537360). Innymi słowy, kwota zadośćuczynienia nie może być ani rażąco wygórowana, ani też rażąco niska.

99 Określając wysokość zadośćuczynienia za krzywdę, której doznał wnioskodawca, Sąd uwzględnił czasokres tymczasowego internowania czyli okres od 13 grudnia 1981 roku do 15 kwietnia 1982 roku - cztery miesiące i warunki jego odbywania, okoliczności zatrzymania i warunki opuszczenia aresztu, warunki przesłuchania go, rodzaj i stopień doznanych w związku z tym dolegliwości, które opisał wnioskodawca. Nadmienić też wypada, że wnioskodawca nigdy wcześniej nie miał do czynienia z organami ścigania, nie przebywał w zakładzie karnym, nie był karany, a więc pobyt w takiej jednostce był dla niego szczególnie dolegliwy, zwłaszcza pobyt w izolatce. Został nagle wyrwany ze swego ustabilizowanego, uporządkowanego życia rodzinnego i zawodowego. Czasokres stosowania środka zapobiegawczego nie był też bardzo krótki. Wnioskodawca z pewnością przeżywał rozłąkę z bliskim, szczególnie z żoną, która mogła być na widzeniu tylko raz,.

100 Z tych względów Sąd uznał, iż zadośćuczynienie w kwocie 150 000 zł jest adekwatne do doznanej krzywdy, a w pozostałej części wniosek oddalił, uznając iż jest rażąco wygórowany.

101 Orzeczenie o zadośćuczynieniu ofierze krzywdy jest nieporównywalnie trudniejsze niż rozstrzygniecie o naprawieniu szkody. Nie sposób wszak jednoznacznie wyrazić kwotą, odpowiednią kompensatę dla tego, kto wskutek działań organów Państwa został pozbawiony wolności. Wysokość kwoty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie jest łatwa do precyzyjnego ustalenia. W przedmiotowej sprawie biorąc pod uwagę wniosek A. P., a tym samym wywołane skutki w sferze jego życia osobistego Sąd uznał, iż przyznana kwota będzie odpowiednia. Z jednej strony przedstawia bowiem wartość ekonomicznie odczuwalną ( przy znacznie obniżonej obecnie sile nabywczej pieniądza), z drugiej zaś jest utrzymana w rozsądnych granicach, wyważona i sprawiedliwa, a przy tym nie może być uznana za nadmierną.

102 Na marginesie należy jeszcze zauważyć, że Sąd nie uwzględnił zarzutu przedawnienia podniesionego przez pełnomocnika Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., procedując tym samym w niniejszej sprawie. Nastąpiło to z kilku powodów:

103 ⚫

104 Komendant Wojewódzki Policji nie jest stroną tego postępowania, jak wynika z cyt. wyżej Ustawy uprawnienia strony mogą posiadać tylko wnioskodawca i prokurator, mimo że jest zobowiązany do wypłaty zadośćuczynienia ( wyjątek stanowi art. 10 ust. 2 w.w. aktu prawnego),

105 ⚫

106 Prokurator zarzutu przedawnienia nie podniósł,

107 ⚫

108 Art. 8 ust.2 cyt. Ustawy odnosi się do orzeczeń, które zostały unieważnione w toku postępowania sądowego ( w niniejszym postępowaniu podstawę żądania stanowi decyzja o internowaniu),

109 ⚫

110 Ponadto zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą „ żądanie odszkodowania i zadośćuczynienia po upływie terminu przewidzianego w art. 8 ust.2 Ustawy „lutowej” prowadzi do oddalenia wniosku tylko w razie podniesienia zarzutu przedawnienia ( art. 117 §2 k.c.), a nadto pod warunkiem uznania, że podniesienie takiego zarzutu nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), w sprawach o roszczenia z art. 8 ust.1 ustawy „lutowej” uprawnionym do podniesienia zarzutu przedawnienia jest prokurator jako rzecznik interesu społecznego” ( wyrok SN z 17.10.2000 roku, V KKN 321/98,

111 ⚫

112 W niniejszej sprawie podniesienie zarzutu przedawniania byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wyrażonymi w treści art. 5 k.c.

113 Inne

114 3.

115 1.

116 Zwięźle o powodach podstawy prawnej

117 6. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA

118 Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia

119 Odszkodowanie

120 1.

121 Kwota główna

122 Odsetki

123 1.

124 Zadośćuczynienie

125 2.

126 Kwota główna

127 Odsetki

128 1.

129 150 tysięcy złotych

130 odsetki ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

131 Inne

132 3.

133 1.

134 7. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU

135 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

136 Przytoczyć okoliczności

137 8. KOszty procesu

138 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

139 Przytoczyć okoliczności

140 3.

141 O kosztach zastępstwa adwokackiego, uwzględniając ilość terminów rozpraw oraz nakład pracy pełnomocnika rozstrzygnięto w oparciu o przepisy Rozporządzenia z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie ( §11 ust.6 )

142 Art. 13 Ustawy z dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego stanowi, iż koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.

143 9. PODPIS

144 Edyta Markowicz