Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 18 września 2020 r., IV K 74/20

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 18 września 2020 r., IV K 74/20

Uzasadnienie

1 Formularz UK 1

2 Sygnatura akt

3 IV K 74/20

4 Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k. albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

5 1. USTALENIE FAKTÓW

6 1.1. Fakty uznane za udowodnione

7 Lp.

8 Oskarżony

9 Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

10 1.1.1.

11 M. I. (1)

12 art. 135 § 2 kk

13 Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

14 Dowód

15 Numer karty

16 W dniu 20 lutego 2020r. Prezydent A. D. w związku z inauguracją swojej kampanii wyborczej odbywał wizytę w miejscowości Ł. woj. (...). Wiec wyborczy Prezydenta odbywał się na Nowym (...) w Ł.. Było to otwarte spotkanie dla całej społeczności. Na miejscu zgromadziło się wiele osób, zarówno osób będących zwolennikami Prezydenta, jak i jego przeciwników. W czasie kiedy A. D. przemawiał na scenie, część uczestniczących w wiecu osób skandowała imię Prezydenta, inne osoby wyrażały swoje niezadowolenie. Funkcjonariusze Policji oddzielali zwolenników prezydenta od jego przeciwników.

17 wyjaśnienia oskarżonego

18 25odw. t. sądowy

19 zeznania świadka D. T.

20 5odw..

21 zeznania świadka Ł. G.

22 8odw.

23 protokół oględzin nagrania

24 38-39

25 płyta CD

26 22

27 M. I. (1) przybył na wiec, kiedy Prezydent stał już na scenie. Oskarżony stał w tłumie ludzi, na chodniku przy ul. (...). Nad swoją głową trzymał oburącz przygotowany przez siebie transparent koloru białego o wymiarach 890mm na 1020 mm, na którym widniał napis w kolorze czarnym o treści: "mamy durnia za prezydenta", pod którym w lewym dolnym rogu widniały inicjały: L.W. Ludzie zgromadzeni na ul. (...) rynek mieli możliwość odczytania treści, która znajdowała się na transparencie oskarżonego. Oskarżony stał wśród grupy osób, które wykrzykiwały różnego rodzaju hasła m.in. krzyczeli "A. duda to obłuda", "A. D. pod trybunał".

28 zeznania świadka D. T.

29 5odw.

30 zeznania świadka Ł. G.

31 8odw.

32 wyjaśnienia oskarżonego

33 25odw. -26 odw. t. sądowy

34 protokół oględzin rzeczy

35 11-14

36 kserokopia zdjęcia transparentu

37 16

38 M. I. (1) wypowiedź L. W., którą zacytował na transparencie znalazł w Internecie. Na kilka godzin przed tym wiecem próbował emailowo i telefonicznie uzyskać w Instytucie i. L. W. uzyskać zgodę na użycie tego cytatu, ale nie uzyskał odpowiedzi. Sam transparent wykonał pół godziny przed wiecem.

39 Oskarżony na wiecu stał z tyłu sceny, jego celem głównym było, by trzymany przez niego transparent widział nie prezydent, ale ludzie zgromadzeni przed sceną. Chciał zwrócić uwagę ludzi na to, jak faktycznie przebiegała prezydentura A. D..

40 Oskarżony użył cytatu z przedmiotowym sformułowaniem, by to zabrzmiało mocno, albowiem na sformułowania typu " (...)" nikt nie reaguje i nie reagował.

41 wyjaśnienia oskarżonego

42 26 t. sądowy

43 Na wiecu znajdowało się wiele osób trzymających transparenty krytyczne wobec Prezydenta m.in. z napisami "Przestańcie kraść (...)", "A. D. chce być Prezydentem dziwne, przez 5 lat miał okazję, a ani razu nie skorzystał".

44 protokół oględzin nagrania

45 38-39

46 płyta CD

47 22

48 Na polecenie podinsp. M. B. z Komendy Powiatowej Policji w Ł. funkcjonariusze policji, którzy pilnowali porządku podczas wizyty prezydenta podjęli czynności służbowe wobec oskarżonego. Najpierw wylegitymowali oskarżonego. Następnie M. I. (1) został zatrzymany przez policję w dniu 20 lutego 2020r. o godz. 14.35. Wraz z transparentem został przewieziony do KPP w Ł. celem wykonania dalszych czynności.

49 protokół zatrzymania

50 3-4

51 zeznania świadka D. T.

52 5odw.

53 zeznania świadka Ł. G.

54 8odw.

55 protokół zatrzymania rzeczy

56 18-20

57 M. I. (1) był trzeźwy.

58 protokół badania alkometrem

59 17

60 Oskarżony M. I. (1) nie był dotychczas karany.

61 dane o karalności

62 8 t. sądowy

63 M. I. (1) ma 65 lat, jest żonaty, posiada czwórkę dorosłych dzieci, w tym jednego syna na utrzymaniu, od 1 lipca br. jest na emeryturze.

64 dane osobopoznawcze

65 25 t. sądowy

66 1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

67 Lp.

68 Oskarżony

69 Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

70 1.2.1.

71 Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

72 Dowód

73 Numer karty

74 2. OCena DOWOdów

75 2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

76 Lp. faktu z pkt 1.1

77 Dowód

78 Zwięźle o powodach uznania dowodu

79 wyjaśnienia oskarżonego,

80 zeznania świadków D. T. i Ł. G.,

81 dowód rzeczowy w postaci transparentu, nagranie z monitoringu

82 Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego, gdyż generalnie były potwierdzone zeznaniami świadków D. T. i Ł. G., które wzajemnie się uzupełniały. Wyjaśnienia oskarżonego i zeznania świadków korelowały ponadto z dowodami w postaci oględzin rzeczy i nagrania.

83 Sąd nie dał oskarżonemu wiary jedynie w tej części, w której podawał, że dopiero później sprawdził, co znaczy słowo dureń i faktycznie przekonał się, że jest to słowo obraźliwe. Zdaniem sądu jest to jedynie linia obrony oskarżonego, albowiem już w potocznym rozumieniu, a nie tylko zgodnie z definicją słownikową, jest to sformułowanie obraźliwe. Sam oskarżony wskazuje w swych wyjaśnieniach, że użył tego słowa, właśnie dlatego, że chciał by zabrzmiało mocno. A zatem doskonale zdawał sobie sprawę z jego wydźwięku.

84 2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

85 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

86 Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

87 Dowód

88 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

89 3. PODSTAWA PRAWNA WYROKU

90 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

91 Oskarżony

92 ☐

93 3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

94 Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

95 ☐

96 3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

97 Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

98 ☐

99 3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

100 Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

101 ☐

102 3.4. Umorzenie postępowania

103 Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

104 ☐

105 3.5. Uniewinnienie

106 M. I. (1)

107 Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

108 Zgodnie z przepisem art. 135 § 2 kk kk karze w nim określonej podlega ten kto publicznie znieważa Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

109 M. I. (1) trzymał transparent, określający prezydenta "durniem" , a cała wypowiedź na nim wypisana była cytatem z Prezydenta L. W., który swego czasu, tak wyraził się o prezydencie L. K..

110 Dla bytu przestępstwa z art. 135 § 2 kk konieczne jest, by sprawca dopuścił się znieważenia Prezydenta RP publicznie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Czyn oskarżonego miał miejsce na wiecu wyborczym Prezydenta, w obecności wielu zgromadzonych tam osób. Wbrew twierdzeniom oskarżonego i jego obrońcy nie ma znaczenia, że wypowiedź nie była skierowana bezpośrednio do Prezydenta.

111 Niewątpliwie także wypowiedź znajdująca się na transparencie, który dzierżył oskarżony, miała charakter znieważający. Zgodnie z definicją zawartą w słowniku jez. polskiego znaczenie słowa „dureń” to pogardliwie o człowieku głupim, głupiec, bałwan, zrobić z kogoś durnia to ośmieszyć, skompromitować kogoś. Również znajdujące się w Internecie definicje wskazują, że określenie to jest obraźliwą formą zwrotu do mężczyzny. Zdaniem sądu nie trzeba jednak wiedzy słownikowej, bo potocznie słowo „dureń” jest odbierane powszechnie jako obraźliwe.

112 Jak już wskazywano powyżej z deklaracji samego oskarżonego wynika, iż użył cytatu z tym określeniem świadomie, bo „brzmi dość mocno”. Oskarżony liczył się zatem i jednocześnie godził się, że będzie w ten sposób oddziaływał na psychikę znieważonego, pogardliwie go traktując i wyrządzając mu przykrość, a tym samym, że jego zachowanie będzie naruszeniem godności osobistej Prezydenta.

113 Jakkolwiek jednak zarzucany oskarżonemu czyn wyczerpał od strony formalnej znamiona 135 § 2 kk, to nie można w tym przypadku mówić o przestępstwie, gdyż zabrakło materialnego substratu przestępstwa, jakim jest społeczna szkodliwość tego czynu, przekraczająca stopień znikomości. Nie każdy bowiem czyn karalny, realizujący znamiona czynu zabronionego, jest karygodny. Karygodne są tylko takie czyny, które osiągnęły wyższy niż znikomy stopień społecznej szkodliwości.

114 Jeśli w myśl art. 1 § 2 k.k. "Nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma", tym bardziej także "nie stanowi przestępstwa czyn zabroniony, który nie wykazuje cechy społecznej szkodliwości". Wypadek taki zasługuje na potraktowanie (na zasadzie analogii) w taki sposób, jak kodeks postępowania karnego przewiduje odnośnie do wystąpienia okoliczności określonych w art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. tj. że "sprawca nie popełnia przestępstwa". ( zob. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Wojskowa z dnia 25 stycznia 2000 r. (...) 45/99, a także postanowienie składu siedmiu sędziów SN z dnia 10 listopada 1994 r., II KRN 217/94, OSNKW 1994, z. 11-12, poz. 69, wyrok SN z dnia 15 lipca 1993 r., II KRN 107/93, OSNKW 1993, z. 9-10, poz. 60)

115 W orzecznictwie wskazuje się, że trudno sensownie podważyć ocenę, że uniewinnienie jest najbardziej wyrazistą, a zarazem najbardziej satysfakcjonującą oskarżonego formą stwierdzenia bezpodstawności zarzutu popełnienia przestępstwa. Jeśli więc okoliczności wpływające na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu pozbawiają go niezbędnego składnika przestępstwa, to nie może zapaść inny wyrok, jak uniewinniający. Podzielając powyższą opinię Sąd M. I. (1) uniewinnił, gdyż po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy, strony podmiotowej i przedmiotowej czynu zarzucanego oskarżonemu, w tym sposobu jego działania, motywacji i pobudek, uznał, iż czyn oskarżonego nie osiągnął wyższego, niż znikomy stopnia społecznej szkodliwości.

116 Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę katalog okoliczności, które ustawodawca wprowadził do kodeksu karnego. Zgodnie z art. 115 § 2 kk okolicznościami tymi są: rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu , waga naruszonych przez sprawcę obowiązków , postać zamiaru, motywacja sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Cechy indywidualne czynu, konkretyzujące te okoliczności, decydują o stopniu społecznej szkodliwości czynu i przy atypowym wystąpieniu okoliczności zmniejszających społeczną szkodliwość mogą spowodować, że osiągnie ona stopień znikomy wyłączający karygodność czynu.

117 Wszystkich wymienionych przez ustawodawcę w art. 115 § 2 kk okoliczności nie można ujmować kumulatywnie, albowiem - z natury rzeczy – nie aktualizują się one jednocześnie. W przedmiotowej sprawie o znikomym stopniu społecznej szkodliwości czynu zadecydowało łączne wystąpienie nietypowych okoliczności w postaci sposobu i okoliczności popełnienia czynu oraz zamiaru i motywacji sprawcy.

118 Przewodnim motywem działania oskarżonego było bowiem wyrażenie sprzeciwu wobec prezydentury A. D., którą oskarżony oceniał krytycznie. Była to jego odpowiedź na zachowania Prezydenta, których oskarżony nie akceptował, a które opisywał w swych wyjaśnieniach, m.in. wypowiedzi A. D., że nie jest Prezydentem wszystkich Polaków.

119 Użycie zaś przez M. I. (1) przedmiotowego cytatu, miało na celu jedynie wzmocnienie przekazu, bo słowo, które zacytował brzmi dość mocno, a jak wskazywał oskarżony, na słabsze hasła nikt nie reagował. Jak podkreślał oskarżony, nie reagował na nie sam prezydent, nie zważając na organizowane przez obywateli, w czasie jego prezydentury, protesty. Oskarżony zwracał uwagę, na to, że wielotysięczne protesty były traktowane przez przedstawicieli władzy, jak wyjście obywateli na spacer, tylko dlatego, że protestujący szli spokojnie. Zdaniem sądu wskazane powyżej motywy działania oskarżonego mają bardzo kardynalne znaczenie z punktu widzenia oceny społecznej szkodliwości czynu.

120 Należy w tym miejscu podnieść, iż w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka podkreśla się, że wolność wypowiedzi stanowi jedną z zasadniczych podstaw społeczeństwa demokratycznego, jeden z warunków jego rozwoju i spełnienia każdej osoby. Wolność ta w myśl art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ma zastosowanie nie tylko do „informacji” czy też „poglądów”, które są przychylnie przyjmowane, uznawane za nieobraźliwe albo obojętne, lecz także do tych wypowiedzi, które obrażają, szokują lub wprowadzają niepokój. Takie są bowiem wymogi pluralizmu, tolerancji i szerokich horyzontów myślowych. (zob. wyrok (...) z 21 stycznia 1999 r. w sprawie (...) przeciwko Polsce, nr skargi (...) i cytowane tam orzeczenia)

121 Dla przykładu wskazać można wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 1 lipca 1997 r. w sprawie O. przeciwko Austrii, (nr skargi (...)) wydany w związku nazwaniem polityka „idiotą” w komentarzu dziennikarza do publicznego przemówienia tego polityka, Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że art. art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) chroni nie tylko treść informacji i poglądów, ale również formę, w jakiej są one przekazywane. W ocenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w pewnych okolicznościach nawet użycie obraźliwego określenia, takiego jak „idiota”, mieści się w granicach akceptowanej swobody wypowiedzi, gdyż radykalne działania lub wypowiedzi polityka mogą spowodować ostry komentarz.

122 Jak wskazuje ugruntowane także w krajowym w orzecznictwie stanowisko, w wypadku polityka nie każde zachowanie naruszające pewne standardy kultury, obyczaju, przyzwoitości może być utożsamiane ze znieważeniem. Dlatego aby mówić o istnieniu jakiejkolwiek społecznej szkodliwości, znieważenie musi osiągnąć taki stopień pogardy, którego nie da się usprawiedliwić i stanowić nieracjonalizowany, złośliwy atak osobisty. Mając na uwadze opisywane powyżej motywy, a także okoliczności w jakich doszło do tego zachowania, z taką sytuacją w przypadku M. I. nie mamy do czynienia.

123 Prokurator Generalny, kiedy Trybunał Konstytucyjny badał zgodność przepisu art.. 135 § 2 kk z Konstytucją, zwrócił uwagę, że w sprawie, na kanwie której sformułowano rozpatrywane pytanie prawne (a zatem tej, z której cytatu użył oskarżony w niniejszej sprawie), organ publiczny, zobowiązany, w myśl zasady legalizmu, do ścigania, zrezygnował z uruchomienia postępowania przed sądem, dochodząc do przekonania, że forma wypowiedzi, uwzględniając kontekst i okoliczności, w jakich do niej doszło, nie kwalifikuje się do uznania jej za karalne znieważenie. (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lipca 2011 r. P 12/09 ). Podkreślić w tym miejscu należy, iż rzeczywiście autor zacytowanej przez oskarżonego wypowiedzi, nie poniósł za nią odpowiedzialności karnej.

124 Nie da się racjonalnie uzasadnić zmiany stanowiska organu prokuratorskiego, która nastąpiła w rozpoznawanej sprawie, w przypadku zachowania oskarżonego. M. I. (1) nie był autorem przedmiotowej wypowiedzi, a jedynie posłużył się przedmiotowym cytatem. Sąd podziela stanowisko wyrażane wcześniej przez Prokuratora, że należy uwzględnić kontekst i okoliczności, w jakich doszło do znieważającej wypowiedzi. Dlatego jeśli chodzi o kontekst i okoliczności z jakimi mamy do czynienia w niniejszej sprawie tym bardziej uzasadniony jest pogląd, iż czyn M. I. nie kwalifikuje się do uznania go za karalne znieważenie.

125 Czyn miał bowiem miejsce w czasie kampanii wyborczej, podczas wiecu wyborczego Prezydenta, który był jednocześnie kandydatem na ten urząd. Można nad tym ubolewać, ale polemizować z tym nie sposób, że wiece wyborcze generalnie nie są wzorem kurtuazji, i to nie za sprawą obywateli, ale przede wszystkim za sprawą samych polityków. Prezydent A. D. nie jest tu wyjątkiem. W czasie kampanii wyborczej, którą zainaugurował w dniu zdarzenia w Ł., zdarzały się wypowiedzi prezydenta A. D. równie mocne, co zacytowana przez oskarżonego na transparencie. Dla przykładu można wymienić choćby wypowiedź prezydenta A. D., w której wyrażał przypuszczenie, że jego kontrkandydat być może jest niezrównoważony. Skoro zatem takie wypowiedzi są akceptowane w walce wyborczej, przez samych polityków, w tym tego piastującego najwyższy urząd w państwie, to zdaniem sądu, nie należy karać, za używanie, na wiecach wyborczych, podobnie brzmiących sformułowań, obywateli.

126 Jest to niezwykle istotne, nie tylko z uwagi na podnoszoną już powyżej „zasadę grubej skóry” odnoszącej się do polityków, ale przede wszystkim z uwagi na uwzględnienie, iż wymierzanie kary za tego rodzaju czyn mogłoby wywołać tzw. „skutek mrożący” i powstrzymywać obywateli przed jakąkolwiek działalnością krytyczną w stosunku do polityków, w tym głów państw, w przyszłości.

127 Na koniec dodać także należy, iż w art. 135 § 2 kk przedmiotem ochrony są nie tylko godność i dobre imię Prezydenta, lecz przede wszystkim powaga i niezakłócone funkcjonowanie tego organu państwa, porządek publiczny, a w niektórych sytuacjach także bezpieczeństwo Rzeczypospolitej. Mając na uwadze wszystkie opisane powyżej okoliczności, w jakich doszło do będącego przedmiotem postępowania czynu oskarżonego, uznać należy, iż z całą pewnością nie doprowadził on do jakiegokolwiek zakłócenia funkcjonowania organu państwa jakim jest Prezydent, ani tym bardziej do destabilizacji państwa, co także jest argumentem przemawiającym zza wnioskiem, iż stopień społecznej szkodliwości czynu oskarżonego nie przekroczył stopnia znikomości.

128 Jedynie na marginesie wskazać należy, zdając sobie sprawę, iż nie wpływają one na stopień społecznej szkodliwości czynu, na okoliczności związane z osobą sprawcy, oskarżony ma 65 lat, a dotychczas nie miał konfliktów z prawem, nie był karany.

129 Mając wszystko powyższe na uwadze sad w oparciu o art. 17 § 1 pkt 2 kpk w zw. z art. 414 § 1 kpk oskarżonego M. I. (1) uniewinnił od zarzucanego mu czynu.

130 4. KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i

131 środki związane z poddaniem sprawcy próbie

132 Oskarżony

133 Punkt rozstrzygnięcia

134 z wyroku

135 Punkt z wyroku odnoszący się

136 do przypisanego czynu

137 Przytoczyć okoliczności

138 5. Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

139 Oskarżony

140 Punkt rozstrzygnięcia

141 z wyroku

142 Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

143 Przytoczyć okoliczności

144 6. inne zagadnienia

145 W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,

146 a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

147 7. KOszty procesu

148 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

149 Przytoczyć okoliczności

150 Z uwagi na uniewinnienie oskarżonego sąd na podstawie art. 632 pkt 2 kpk koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa.

151 7. Podpis