Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 września 2026 r., III Ca 2326/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 września 2026 r., III Ca 2326/25

Tekst

1 Sygn. akt III Ca 2326/25

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 4 lipca 2025 roku, wydanym w sprawie

3 z powództwa (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w S. przeciwko U. H. o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddalił powództwo.

4 Apelację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa, zarzucając mu naruszenie:

5 I. przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie, a to:

6 1. art. 233 k.p.c. poprzez brak ustalenia, że powód ponosi ryzyko udzielenia pożyczki oraz koszty obsługi umowy i że w tym zakresie wykazał zgodnie

7 z treścią załącznika do wniosku o udzielenie pożyczki przedłożonego do pozwu, ich wysokość oraz przeznaczenie oraz fakt informowania pozwanego o prowizji i jego akceptacji do całkowitej jej wysokości i przeznaczeniu poprzez jego podpisanie;

8 2. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 720¹ § 2 pkt 1 k.c. i w zw. z art. 359 § 2¹ k.c. poprzez brak ustalenia, że wartość prowizji została ustalona o nowy limit (35% kosztu kapitału) wynikający z ustawy z dnia 18.05.2022 r.

9 o zmianie ustaw w celu przeciwdziałaniu lichwie, i błędne ustalenie, że przy kwocie udzielonej pożyczki 12.250,00 zł, gdzie kwota 3.093,00 zł stanowiąca kwotę prowizji stanowi próbę osiągnięcia przez powoda dodatkowego wynagrodzenia przekraczającego wysokość odsetek maksymalnych oraz poprzez brak ustalenia, że umowa pożyczki jest umową odpłatną, a odsetki umowne (kapitałowe) były przewidziane w umowie w punkcie 1.2 i oddalenie kwoty przysługujących powodowi odsetek;

10 II. przepisów prawa materialnego, w szczególności:

11 1. art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku Prawo wekslowe w zw. z art. 6 k.c. poprzez przyjęcie, iż ciężar dowodu w niniejszej sprawie spoczywał na stronie powodowej w sytuacji, gdy powództwo zostało oparte na podstawie weksla in blanco, a tym samym sprawa niniejsza zyskała charakter sprawy wekslowej powodując, iż obowiązek udowodnienia wad wypełnionego weksla, niezgodności z deklaracją wekslową czy też nieistnienia zobowiązania, bądź wykazania, iż zobowiązanie to nie opiewa na kwotę wskazaną w treści weksla zgodnie z zawartym przez strony porozumieniem obarcza stronę pozwaną a nie powodową;

12 2. art. 385¹§ 1 i 2 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. w zw. z art. art. 385² k.c. w zw.

13 z art. 56 k.c. w zw. z art. 359 k.c. w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w umowie wiążącej strony doszło do naruszenia wskazanych przepisów, w sytuacji pełnej akceptacji przez pozwanego warunków umowy, w tym w zakresie prowizji, opłaty przygotowawczej, wynagrodzenia dla pośrednika w sytuacji, gdy postanowienia umowy nie zawierają klauzul abuzywnych, ani nie kształtują obowiązków konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami i nie naruszają rażąco interesów konsumenta oraz nie obciążały pozwanego ponad dopuszczalne prawnie limity, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd I instancji w wykładni umowy przepisów o limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego oraz indywidualnego ustalenia warunków umowy pożyczki z pozwanym w oparciu o jego możliwości spłaty zobowiązania zawarte we wniosku o udzielenie pożyczki, podczas gdy powód poniósł już te koszty;

14 3. art. 5 pkt 6a w zw. z art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy ustawa dopuszcza możliwość umieszczania kosztów pozoodsetkowych w umowie pożyczki oraz ich egzekwowania zgodnie z zasadą swobody umów wynikającą z art. 353¹ k.c.;

15 4. art. 353¹ k.c. poprzez ingerencję przez Sąd I instancji w treść stosunku umownego pomiędzy stronami w ten sposób, że Sąd działając bez podstawy prawnej dokonał ustalenia nowej wartości raty z tytułu umowy pożyczki, a w oparciu o to stwierdził, że brak było przesłanek do wypowiedzenia przez powoda umowy pożyczki;

16 5. art. 720¹ § 2 pkt 1 k.c. poprzez brak zastosowania i oddalenie powództwa

17 w zakresie kosztów pozaodsetkowych, które wynikają z umowy i były akceptowane przez pozwanego;

18 6. art. 359 § 1 k.c. w zw. z pkt 1.2 umowy pożyczki w zw. z art. 353¹ k.c. poprzez przyjęcie, że powodowi nie należą się odsetki umowne w pełnej wysokości, podczas gdy odsetki umowne wynikają z czynności prawnej, tj. z zawartej umowy pożyczki, która została zaakceptowana przez pozwanego i wypowiedziana z winy strony pozwanej;

19 7. art. 720 § 1 k.c. poprzez brak zasądzenia zwrotu pożyczki do wysokości kwoty nominalnej pomimo zobowiązania umownego pozwanego do zwrotu rzeczonej kwoty.

20 W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w innym składzie.

21 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

22 Apelacja strony powodowej nie zasługiwała na uwzględnienie.

23 Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym. Zastosowanie ma zatem przepis art. 505¹³ § 2 k.p.c., zgodnie z którym jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, przy czym wyjaśnienie to powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że Sąd II instancji przyjął za własne oceny Sądu I instancji (art. 387 § 2¹ pkt 2 k.p.c.). Apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Apelacja taka wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji

24 – co wynika z art. 505⁹ § 1¹ i 2 k.p.c..

25 W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ponieważ nie zaszła nieważność postępowania, o której mowa w art. 379 k.p.c., ani żadna z przyczyn wymienionych w art. 386 § 3 i 4 k.p.c. czy art. 505¹² § 1 k.p.c.

26 Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie są obarczone błędem i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, a Sąd odwoławczy przyjmuje je za własne, podzielając również ich ocenę jurydyczną, przeprowadzoną w zgodzie z dyrektywami zawartymi w art. 233 § 1 k.p.c.

27 Przypomnieć w tym miejscu należy, że aby zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. mógł okazać się skuteczny, skarżący wykazać musi, że sąd uchybił podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadom doświadczenia życiowego, wskazaniom wiedzy i właściwego kojarzenia faktów. Przedmiotowy zarzut musi się opierać na podważeniu podstaw oceny dokonanej przez sąd z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna. Powinnością strony jest więc przedstawienie konkretnych dowodów, których zarzut dotyczy oraz wykazanie, że sąd naruszył granice swobodnej oceny dowodów, co miało wpływ na wynik sprawy. Niewystarczającym jest zatem powołanie się wyłącznie na sam fakt wadliwości dokonanych przez Sąd ustaleń. Również przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, nie może samo w sobie stanowić skutecznego wywiedzenia zarzutu naruszenia omawianego przepisu (por. m.in. wyrok SA w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 roku, II Ca 2194/13, LEX; wyrok SA w Poznaniu z dnia 5 lutego 2014 roku, I ACa 1217/13, LEX; wyrok SA w Łodzi z dnia 19 grudnia 2013 roku, I ACa 868/13, LEX).

28 Odnosząc powyższe do zarzutów wywiedzionych w treści apelacji Sąd Okręgowy uznał, że powód nie podważył prawidłowości dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności nie wykazał, aby Sąd ten uchybił wskazaniom wiedzy, czy też regułom logicznego myślenia. Wbrew twierdzeniom apelującego, Sąd pierwszej instancji właściwie przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z uszanowaniem granic swobody przyznanej organowi orzekającemu, bez jakiegokolwiek naruszenia zasad logiki, czy doświadczenia życiowego. Taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c., a podniesiony przez apelującego zarzut naruszenia tegoż przepisu należy uznać za nietrafiony. Myli się przy tym skarżący wywodząc, że Sąd pierwszej instancji nie poczynił ustaleń w zakresie tego, że powód ponosi ryzyko związane z udzieleniem pożyczki, jak również koszty obsługi umowy. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia kwestie te zostały dostrzeżone i omówione przez Sąd. Drugi zarzut naruszenia prawa procesowego stanowią w istocie zarzuty dotyczące prawa materialnego.

29 Odnosząc się do kwestii ciężaru dowodu skarżący argumentował, że Sąd

30 I instancji wadliwie przeniósł go na stronę powodową w sytuacji, gdy podstawą żądania pozwu był weksel in blanco. Stanowisko to, w świetle ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (m.in. wyroki

31 w sprawach C-419/18 i C-483/18) oraz Sądu Najwyższego (por. m.in. wyrok SN z dnia 5 lipca 2022 roku, I NSNc 51/22, Legalis), uznać należy za błędne.

32 W przypadku, gdy stroną stosunku wekslowego jest konsument, a weksel miał charakter gwarancyjny ( in blanco), Sąd ma bowiem obowiązek z urzędu zbadać stosunek podstawowy pod kątem abuzywności jego postanowień. Ochrona konsumenta wynikająca z Dyrektywy 93/13/EWG wyprzedza formalny charakter zobowiązania wekslowego. Ilekroć zatem sąd krajowy (względnie inny organ sądowy Państwa Członkowskiego) rozpoznaje sprawę o charakterze konsumenckim, każdorazowo jest zobowiązany: po pierwsze, do zbadania z urzędu, czy dane postanowienia umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcą i konsumentem - jako wchodzące w zakres stosowania dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich - mają nieuczciwy charakter; a po drugie, po dokonaniu takiego badania, do zniwelowania potencjalnego braku równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą. Skoro zatem pozwany zakwestionował powództwo wnosząc o jego oddalenie, powód jako podmiot profesjonalny był zobowiązany wykazać, że kwoty wpisane na wekslu mają swoje oparcie w rzetelnym i zgodnym z prawem wyliczeniu, czemu jednak nie sprostał. Tym samym niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku Prawo wekslowe w zw. z art. 6 k.c.

33 Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 385¹ k.c., 353¹ k.c. w zw. z art. art. 385² k.c. w zw. z art. 56 k.c. w zw. z art. 359 k.c. w zw. z art. 36a ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim oraz art. 720¹ § 2 pkt 1 k.c., należy powtórzyć za Sądem Rejonowym, że okoliczność, że koszty pozaodsetkowe przewidziane w umowie mieszczą się w ustawowym limicie nie wyłącza ich kontroli pod kątem abuzywności. Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony w uchwałach Sądu Najwyższego (m.in. wydanych w sprawach o sygn. akt III CZP 42/20 oraz III CZP 43/20), że postanowienia umowne dotyczące opłat i prowizji mogą być uznane za niedozwolone, jeżeli prowadzą do rażącego naruszenia interesów konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Wzór, na który powołuje się powód ustala jedynie maksymalną, a nie powszechnie obowiązującą wysokość dodatkowych kosztów. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 czerwca 2022 roku (I NSNc 455/21, Legalis), „jest oczywiste, że przepisy art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim nie określają pozytywnie, w sposób bezwzględnie wiążący, liczby, charakteru i konkretnej wysokości kosztów składających się na pozaodsetkowe koszty kredytu, a jedynie wytyczają ramy, w których postanowienia umowy kredytu konsumenckiego, określające te koszty, muszą się mieścić”. W konsekwencji zamieszczony w ustawie wzór nie może stanowić sposobu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych przez dodawanie do kwot spłaty bliżej nieuzasadnionych i z niczego nie wynikających dodatkowych obciążeń. W sprawie całkowicie nieweryfikowalne jest, czy koszty tego rodzaju, co omawiane, są faktycznie ponoszone, w szczególności w związku z nakładem pracy, wygenerowanymi wydatkami, czy też współistniejącym ryzykiem. Kwestie te powód zdaje się całkowicie pomijać, przyjmując odgórnie, że koszty około kredytowe w wysokości nieprzekraczającej maksymalnych granic przewidzianych ustawą należą mu się tylko i wyłącznie z uwagi na brzmienie komentowanego przepisu ustawy. Taki tok rozumowania de facto wyłączający jakąkolwiek kontrolę ze strony Sądu pod kątem rażącego naruszenia interesów konsumenta (nadmierność ustalonych kosztów wobec faktycznie poniesionych wydatków), nie może zasługiwać na aprobatę. Nie budzi przy tym wątpliwości, że wprowadzenie do ustawy o kredycie konsumenckim konstrukcji pozaodsetkowych kosztów kredytu nie wyłącza możliwości badania, czy zapisy umowne przewidujące tego rodzaju koszty nie stanowią niedozwolonych klauzul umownych. W orzecznictwie wskazuje się, że jakkolwiek celem omawianego przepisu była ochrona konsumentów, to normatywny algorytm ustalania maksymalnej ich wysokości został określony sztywno i to na takim poziomie, który może zachęcać przedsiębiorcę do stosowania maksymalnego pułapu i wykorzystywania jego zapisów dla swoich celów z ewidentnym pokrzywdzeniem konsumenta. G. bowiem wyższa kwota kapitału (tj. całkowita kwota kredytu w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim - art. 5 pkt 7), tym wyższa kwota dopuszczalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu (por. m.in. uchwała SN z dnia 27 października 2021 roku, III CZP 43/20, Biul. SN 2021/10). W konsekwencji, postanowienia umowne określające inne niż odsetki koszty kredytu konsumenckiego mogą zostać uznane za klauzule abuzywne, nawet jeśli ich wysokość nie przekracza maksymalnych kwot takich kosztów określonych ustawą (por. m.in. wyroki SO w Łodzi: z dnia 18 października 2022 roku, III Ca 2722/21, X.; z dnia 13 września 2022 roku, III Ca 1099/21, X.; z dnia 30 marca 2022 roku, III Ca (...)/21, X.).

34 W niniejszej sprawie koszty pozaodsetkowe wynosiły łącznie 4.903 zł przy kapitale 12.250 zł, co stanowi 40% kwoty pożyczki. Powód w toku procesu nie wykazał, aby kwoty te (opłata przygotowawcza 340 zł, prowizja pożyczkodawcy 3.093 zł, prowizja pośrednika 1.470 zł) odpowiadały realnie poniesionym wydatkom lub specyficznemu ryzyku. Dysproporcja świadczeń wskazuje w ocenie Sądu na próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i narzuca konsumentowi nadmierne obciążenie finansowe bez ekwiwalentnego świadczenia ze strony pożyczkodawcy.

35 Podkreślenia przy tym wymaga, że całkowity koszt pożyczki wynosił aż 10.898 złotych, zatem niemal 90% kapitału. Pożyczkodawca przerzucił bowiem na pożyczkobiorcę również koszty prowadzenia działalności gospodarczej w postaci: kosztów wynagrodzenia pracowników w wysokości 1.084 złote, kosztu działań marketingowych (koszty druku materiałów) w wysokości 264 złote, kosztu utrzymania i obsługi systemów i infrastruktury teleinformatycznej w wysokości 55 złotych, kosztów operacji bankowych (prowadzenia kont bankowych, opłaty za przelewy) oraz kosztów pocztowych w wysokości 71 złotych, kosztów zużycia materiałów i energii, artykułów biurowych, środków czystości w wysokości 163 złote, kosztów przeznaczonych na podatki, daniny publiczne i inne w wysokości 82 złote, ani kosztów podatku dochodowego od osób prawnych odprowadzanych przez pożyczkodawcę liczony od dochodu podatkowego w kwocie 645 złotych czy marży pożyczkodawcy w wysokości 729 złotych stanowiącej stałą kwotę w okresie kredytowania, a będącej wynagrodzeniem pożyczkodawcy (łącznie w wysokości 6.186 złotych).

36 Wskazać wreszcie należy, że nie jest rolą Sądu ustalanie, w jakiej wysokości pożyczkodawca był uprawniony naliczyć prowizję od udzielonej pozwanemu pożyczki. To powód winien wykazać kryteria, jakimi kierował się ustalając omawiane opłaty i właściwie uzasadnić konieczność naliczenia wynagrodzenia w tej właśnie wysokości, której to powinności nie sprostał. Finalnie w omawianym przypadku spełnione są z całą pewnością również pozostałe przesłanki zastosowania art. 385¹ § 1 k.c., skoro pożyczkodawca bezsprzecznie, zawierając przedmiotową umowę pożyczki, posłużył się wzorcem umownym, na który konsument nie miał rzeczywistego wpływu, a prowizja nie ma charakteru świadczenia głównego (por. m.in. cytowana uchwała SN w sprawie III CZP 43/20).

37 Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał, że pozwany nie był związany harmonogramem spłat stanowiącym element umowy, gdzie raty równe ustalono na 643 złote każda. Sąd ten nie był w stanie ustalić, czy kwota odsetek umownych objętych harmonogramem spłat została ustalona od kwoty 12.250 złotych czy też od kwoty powiększonej o umowne koszty pożyczki. Niemniej jednak dla potrzeb rozpoznania niniejszej sprawy ustalenie to nie było niezbędne, jest to bowiem istotne przy wyliczeniu należności pozwanego do zapłaty. Powód nie wykazał i nie udowodnił wysokości dochodzonego roszczenia (art. 6 k.c.). Wbrew wywodom powoda naruszenie art. 353¹ k.c. nie miało w sprawie miejsca, gdyż zasada swobody umów doznaje ograniczenia w przepisach chroniących konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Sąd Rejonowy nie „zmienił” umowy, lecz jedynie usunął z niej postanowienia bezskuteczne z mocy prawa (abuzywne), co jest jedyną dopuszczalną formą sanacji stosunku prawnego w takich przypadkach. Wyeliminowanie abuzywnych postanowień pociągało z kolei za sobą konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń odnośnie wartości zadłużenia pozwanego, skoro umowa pożyczki w pozostałym zakresie nadal wiązała strony.

38 W konsekwencji w sprawie nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia

39 art. 359 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c.. Powód wyliczył bowiem wartość odsetek umownych od całości udzielonej pozwanemu pożyczki, na którą składały się poza kapitałem, także kredytowane koszty pożyczki. Konsekwencją uznania tych ostatnich za niezasadne musiało być również uznanie niezasadności odsetek wyliczonych od tych należności. Skoro nadto powód oparł swoje roszczenie o fakt wypowiedzenia umowy (tylko bowiem w takim przypadku był uprawniony do wypełnienia weksla), które okazało się bezpodstawne, to brak było przesłanek, aby zasądzać na jego rzecz jakąkolwiek kwotę składającą się na nominalną wartość kapitału pożyczki. Podniesione w tym względzie zarzuty naruszenia art. 720 § 1 k.c. nie mogły zatem również odnieść pożądanego skutku.

40 Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.