Wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 2 marca 2026 r., V U 17/26

wyrok Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 2 marca 2026 r., V U 17/26

Tekst

1 Sygn. akt V U 17/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 2 marca 2026 r.

3 Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący: Sędzia Romuald Kompanowski

6 Protokolant: st.sekr.sądowy Piotr Durajczyk

7 po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2026 r. w Kaliszu

8 odwołania X. L.

9 od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R..

10 z dnia 6 listopada 2025 r. Nr (...)

11 oraz z dnia 3 listopada 2025r. Nr (...)

12 w sprawie X. L.

13 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R..

14 o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach oraz ponowne ustalenie kapitału początkowego

15 1. Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. z dnia 6 listopada 2025 r. znak (...) w ten sposób, że przyznaje odwołującemu X. L. przy ustalaniu wysokości emerytury prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach poczynając od (...)

16 2. W pozostałym zakresie postepowanie umarza.

17 Sędzia Romuald Kompanowski

Uzasadnienie

18 Decyzją z 6 listopada 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. odmówił X. L. przy obliczaniu wysokości emerytury uwzględnienia rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych albowiem wnioskodawca nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

19 Decyzją z 3 listopada 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego ustalił wnioskodawcy wartość kapitału początkowego na dzień 01.01.1999 r. -118 450,75 zł. Do wysokości kapitału przyjęto okresy składkowe 23 lata 1 miesiąc i 11 dni oraz okresy nieskładkowe 1 miesiąc 5 dni, co daje łącznie 23 lata 2 miesiące i 16 dni.

20 Pełnomocnik X. L. odwołał się od powyższych decyzji, wnosząc o uchylenie obu decyzji i przyznanie odwołującemu się prawa do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach oraz o ponowne ustalenie kapitału początkowego.

21 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania od decyzji z 3 listopada 2025 r. oraz odrzucenie odwołania od decyzji 31 lipca 2025 r. z uwagi na brak decyzji.

22 Sąd ustalił, co następuje:

23 Odwołujący się X. L., urodzony (...), uzyskała prawo do emerytury poczynając od (...) roku tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Poza sporem pozostaje wykonywanie przez odwołującego się pracy w szczególnych warunkach w okresie od 27 czerwca 1978 r. do 31 sierpnia 1985 r. oraz od 17 października 1985 r. do 31 grudnia 1991 r.

24 Decyzją z 6 listopada 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. odmówił X. L. przyznania prawa do rekompensaty.

25 W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że nie został udowodniony 15-letni okres wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach do dnia 31 grudnia 2008 r., wskazując, że wnioskodawca udowodnił okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach jedynie w wymiarze 13 lat, 4 miesięcy i 21 dni.

26 Do okresu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył odwołującemu okresu od 1 września 1975 r. do 26 czerwca 1978 r. ponieważ praca wykonywana w celu przygotowania zawodowego nie może być uznana za pracę w warunkach szczególnych, gdyż praca ta nie jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz okresu od 1 stycznia 1992 r. do 30 września 1996 r. ponieważ Przedsiębiorstwo (...) w C. nie było już w tym okresie jednostką kolejową, a okresu równorzędnego z pracą na kolei nie zalicza się do pracy w szczególnych warunkach.

27 (dowód: decyzja z 6 listopada 2025 r. – akta ZUS)

28 Od dnia 1 września 1975 r. do 31 sierpnia 1985 r. odwołujący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) – Zakłady (...) w R..

29 W trakcie zatrudnienia od dnia 1 września 1975 r. do dnia 26 czerwca 1978 r. odwołujący się podjął naukę w Zasadniczej Szkole Zawodowej przy (...) w zawodzie mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych. Następnie w okresie zatrudnienia w ww. przedsiębiorstwie odwołujący zajmował następujące stanowiska: od 27 czerwca 1978 r. do 18 października

30 1983 r. – ślusarz, a od 19 października 1983 r. do dnia 31 sierpnia 1985 r. – maszynista żurawi samojezdnych.

31 (dowód: świadectwo pracy odwołującego z Przedsiębiorstwa Państwowego – Zakłady (...) w R.. z dnia 30 sierpnia 1985 r. – k. 7 akt sądowych)

32 W okresie od 17 października 1985 r. do 27 października 2025 r. odwołujący był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w zakładzie (...) Sp. z o.o., który był następcą prawnym Przedsiębiorstwa (...) w C., a uprzednio (...) w C.. W okresie zatrudnienia odwołujący się wykonywał pracę na stanowisku: frezer tłoczarz – obsługa łapki, wydawca magazynowy, obsługa linii łapki SB, pracownik produkcji.

33 Okres od 1 stycznia 1992 r. do 30 września 1996 r. zgodnie z ustawą z dnia 18 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 23, poz. 99) oraz art. 44 pkt 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.) jest okresem równorzędnym z zatrudnieniem na kolei. Przedsiębiorstwo (...) w C. wyszło ze struktur kolejowych 1 stycznia 1992 r. i do 30 września 1996 r. organem założycielskim był Minister Transportu i Gospodarki Morskiej, co stanowiło podstawę do zaliczenia okresu jako równorzędnego z zatrudnieniem na kolei. Pracodawca w wystawionym świadectwie pracy w dniu 27 października 2025 r. wpisał, że odwołujący wykonywał w okresie od 17 października 1975 r. do 30 września 1996 r. pracę w szczególnych warunkach.

34 Zakład zajmował się produkcją nawierzchni kolejowych, systemów mocowania szyn kolejowych, podkładek metalowych, śrub różnego rodzaju, matryc.

35 Odwołujący się na początku pracował jako frezer, a po wycofaniu frezerek zajmował się obsługą prasy, nagrzewnicy oraz pieca. Prasy znajdujące się w zakładzie były śrubowe, korbowe oraz hydrauliczne. Praca przy obsłudze prasy polegała na odkuwaniu metalowych elementów z różnych części. Cały proces polegał na włożeniu podgrzanego elementu do prasy, gdzie był odciskany lub odkuwany. Odwołujący się wykonywał łapki SB były to nieduże elementy metalowe używane do mocowania szyn przy torach kolejowych. Płyta o 10 mm grubości była na prasie ucinana i wyciskała odpowiedni kształt. Wskazane przez pracodawcę w angażach stanowisko tłoczarza było tożsame z pracownikiem łapki. Odwołujący się doraźnie obsługiwał również suwnicę, a także wyginał pręty, które nagrzewane były do 800 stopni C. Narażony był wówczas na działanie bardzo wysokich temperatur, bo w piecu było 400

36 stopni C. Odwołujący się pracował w pełnym wymiarze czasu.

37 (dowód: świadectwo pracy odwołującego z (...) S. z o.o. z zaznaczeniem okresów pracy w szczególnych warunkach, pismo (...) Sp. z o.o. z dnia 27 października 2025 r. dotyczące okresu zatrudnienia odwołującego-akta ZUS, zeznania świadka E. O. z dnia 9 lutego 2026 r., zeznania świadka Z. Ł. z dnia 9 lutego 2026 r., zeznania odwołującego z dnia 2 marca 2026 r.)

38 1. Z akt osobowych – pracowniczych X. L. z (...) Sp. z o.o. w C., wynika, że pracę w tym zakładzie rozpoczął on w dniu 17 października 1985 r. jako frezer. Jak wynika z angażu z 22 września 1992 r. odwołujący się był zatrudniony na stanowisku tłoczarza, natomiast z angaży z lat 1993 – 1996 wynika, że do dnia 25 listopada 1996 r. odwołujący się był zatrudniony na stanowisku robotnik pionu produkcyjnego łapki SB3.

39 2. (dowód: akta osobowe pracownicze odwołującego, z (...) Sp. z o.o. w C.)

40 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS, na podstawie zeznań świadków, którzy pracowali razem z odwołującym w (...) Sp. z o.o. w C., oraz korespondującego z tymi dowodami zeznania odwołującego.

41 Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz rozstrzygnięcie sprawy.

42 Sąd Okręgowy w Kaliszu zważył, co następuje:

43 Odwołanie jest zasadne.

44 Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych (Dz. U. 2024 r. poz. 1696) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 15 lat.

45 Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która ma ustalone decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS lub przepisów odrębnych.

46 W myśl art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

47 Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

48 Przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:

49 1. nieustalenie decyzją prawomocną prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów odrębnych,

50 2. osiągnięcie do dnia wejścia w życie ustawy tj. do 31 grudnia 2008 roku okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynoszącego co najmniej 15 lat.

51 Skoro zgodnie z art. 23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 roku, to warunek sformułowany w art. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

52 W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

53 Stosownie natomiast do treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne, lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.

54 Z kolei przepis art. 32 ust. 4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

55 Z § 1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.

56 Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

57 W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów prac wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007 roku, III UK 27/07, OSNP z 2008 roku, nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007 roku, III UK 38/07, OSNP z 2008 roku, nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007 roku, III UK 66/07, Lex nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008 roku, I UK 210/07, OSNP z 2009 roku, nr 5-6, poz. 75; z dnia 24 marca 2009 roku, I PK 194/08, Lex nr 528152). Podobne stanowisko zajmuje również Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 lutego 2012 roku (III AUa 173/11, Lex nr 1129733) i w wyroku z dnia 9 lutego 2012 roku (III AUa 1682/11, Lex nr 110471).

58 Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 r. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.

59 Natomiast rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011. 237.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.

60 W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

61 Tym samym brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych, nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. Strony mają też prawo podważać moc dowodową dokumentów, w tym także świadectwa pracy, które jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie przez sąd zgodnie z zasadami art. 233 § 1 k.p.c. W postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 lipca 2016 roku, III AUa 690/15, LEX nr 2121869).

62 W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz – o ile to jest możliwe – dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 października 2016 roku, III AUa 41/16, LEX nr 2151525).

63 Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy można zaliczyć odwołującemu się do dalszy okres pracy w szczególnych warunkach przypadający na zatrudnienia w zakładzie (...) Sp. z o.o. w C., który był następcą prawnym.

64 W wykazie A, dział III, poz. 14, załącznika do wyżej cytowanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. jako praca w szczególnych warunkach wymieniona jest praca: obsługa pieców grzewczych, młotów, pras, kuźniarek, walcarek obręczy i kół, walcarek gwintów i wierteł, ręczna obróbka na gorąco oraz regeneracja oprzyrządowania kuźniczego.

65 W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15-letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.

66 Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony w okresie od 22 września 1992 r. do 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę jako tłoczarz, a następnie jako robotnik pionu produkcyjnego łapki SB3, która jest pracą w szczególnych warunkach wymienioną w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w wykazie A, dział III, poz. 14.

67 Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań odwołującego, zeznań świadków i zgromadzonej dokumentacji w tym osobowej, jednoznacznie potwierdza charakter wykonywanej przez ubezpieczonego pracy w okresie zatrudnienia od 22 września 1992 r. do 31 grudnia 2008 r. w (...) Sp. z o.o. w C..

68 W niniejszym postępowaniu niesporne jest, iż organ rentowy zaliczył odwołującemu się okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat, 4 miesięcy i 21 dni w okresie od 27 czerwca 1978 r. do 31 sierpnia 1985 r. oraz od 17 października 1985 r. do 31 grudnia 1991 r.

69 Odwołujący się od 22 września 1992 r. w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na stanowisku tłoczarza i robotnika pionu produkcyjnego łapki SB3, a pracując przy produkcji łapki SB nadal pracował w szczególnych warunkach, bo wykonywał pracę, która spełnia kryteria pracy w szczególnych warunkach. Charakter tej pracy przy produkcji łapki SB odpowiada bowiem pracy wykonywanej w przemyśle metalowym, a dotyczącej obsługi pras, o czym mowa w dziale III poz. 14 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983 r.

70 Jeżeli do okresu zatrudnienia na kolei traktowanego jako wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat, 4 miesięcy i 21 dni dodany zostanie okres pracy na stanowisku tłoczarza i pracownika pionu produkcyjnego łapki SB3, traktowany także jako praca w szczególnych warunkach – to odwołujący się udowodnił ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

71 Na mocy art. 129 ust. 1 cytowanej ustawy świadczenia wypłaca się, poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, a więc prawo do rekompensaty, należało przyznać od (...) roku, kiedy odwołujący się uzyskał prawo do emerytury.

72 Powyższe oznacza, że zostały spełnione warunki do przyznania odwołującemu się wzrostu świadczenia z tytułu co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

73 Pozostałe przesłanki do nabycia uprawnienia do rekompensaty były bezsporne.

74 Wobec powyższego na podstawie art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

75 Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 z późn. zm.) ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

76 Mając na względzie powyższe należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie nie dochodzi do ponownego ustalenia kapitału początkowego, gdyż w świetle art. 23 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata ta jest przyznawana w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie stanowi zatem sama w sobie samoistnego świadczenia pieniężnego ZUS. W razie spełniania przez ubezpieczonego przesłanek do jej nabycia, jest doliczana do kapitału początkowego i łącznie z tym kapitałem podlega waloryzacjom, a w efekcie powiększa podstawę obliczenia emerytury.

77 Sąd umorzył postepowania w zakresie odwołania od decyzji z dnia 3 listopada 2025 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego, gdyż wydanie orzeczenia w tym zakresie stało zbędne. W przedmiotowej sprawie Sąd nie może ponownie ustalić wysokości kapitału początkowego, gdyż organ rentowy po uprawomocnieniu się wyroku w zakresie przyznania prawa do rekompensaty, ustali wysokość emerytury odwołującego się z uwzględnieniem rekompensaty, a to wymaga znajomości wysokości kapitału początkowego, który będzie podlegał następnie zsumowaniu z wartością rekompensaty (art. 23 ust. 2 ustawy pomostowej).

78 Wobec powyższego na podstawie art. 355 k.p.c. Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku.

79 Sędzia Romuald Kompanowski