Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 31 lipca 2015 r., VIII U 680/15

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 31 lipca 2015 r., VIII U 680/15

Tekst

1 Sygn. akt VIII U 680/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 31 lipca 2015 r.

3 Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

7 Protokolant:

8 Iwona Sławińska

9 po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015 r. w Gliwicach

10 sprawy A. M.

11 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

12 o prawo do emerytury

13 na skutek odwołania A. M.

14 od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

15 z dnia 26 marca 2015 r. nr (...)

16 oddala odwołanie.

17 (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

18 Sygn. akt. VIII U 680/15

Uzasadnienie

19 Decyzją z dnia 26 marca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu A. M. prawa do emerytury w niższym wieku w oparciu o art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach

20 i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz.U. z 2015r. poz. 748) w związku

21 z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach przy pracach wymienionych w wykazie A, bowiem ZUS nie uwzględnił mu żadnego okresu takiej pracy. Dodatkowo ZUS zarzucił, iż odwołujący na dzień 1 stycznia 1999r. nie wykazał 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 24 lata i 2 dni.

22 W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury. Podniósł, że zgodnie z przedłożonymi przez niego zaświadczeniami oraz zeznaniami świadków, o przesłuchanie których wnosił, wykonywał do 1 stycznia 1999r. pracę w wymiarze 25 lat i tym samym spełnia warunki do przyznania prawa do emerytury. W jego ocenie do takich okresów winien być również zaliczony okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy i równoczesnego prowadzenia w tym czasie działalności gospodarczej. Podniósł ponadto, że zgodnie z przedłożonymi przez niego świadectwami i zeznaniami świadków, o przesłuchanie których wnosił, wykonywał pracę w warunkach szczególnych w całym okresie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...) od 23 lipca 1974r. do

23 30 kwietnia 1993r. Wskazał, że u tego pracodawcy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał wyłącznie obowiązki służbowe, początkowo na stanowisku montera rusztowań wiszących, a następnie na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o całkowitym ciężarze dopuszczalnym powyżej 3,5 tony, bądź traktorzysty.

24 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dodatkowo podniósł, że do okresów pracy w warunkach szczególnych nie zaliczył odwołującemu powyższego okresu zatrudnienia, ponieważ za ten okres nie przedstawił on świadectwa wykonywania pracy

25 w warunkach szczególnych, natomiast zeznania świadków nie mogą być, na tę okoliczność, środkiem dowodowym w postępowaniu przed organem rentowym.

26 Sąd ustalił co następuje:

27 Ubezpieczony A. M., urodzony (...) od dnia 1 maja 1993r. do 31 sierpnia 1994r. był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. W dniu 10 marca 2015r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż

28 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.

29 Ubezpieczony 60 lat ukończył (...)

30 ZUS uznał, że na dzień 1 stycznia 1999r. odwołujący nie udowodnił wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze co najmniej 25 lat, bowiem ZUS uznał za udowodnione jedynie 24 lata i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Nadto w ocenie ZUS nie udowodnił żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach wymienionej

31 w wykazie A

32 Po przeanalizowaniu sprawy ZUS w dniu 26 marca 2015r. wydał zaskarżoną decyzję.

33 Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie uznał za okres składkowy:

34 -

35 pobierania nauki w (...) Szkole (...), tj. przed podjęciem zatrudnienia

36 w (...) Przedsiębiorstwie (...),

37 -

38 prowadzenia działalności gospodarczej od 1 maja 1993r. do 20 września 1994r. w trakcie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy.

39 W postępowaniu przed Sądem ubezpieczony domagał się uznania za okres składkowy obu powyższych okresów, dodatkowo uznania za pracę w warunkach szczególnych okresu pracy w (...) Przedsiębiorstwie (...).

40 W toku procesu, w oparciu o przesłuchanie ubezpieczonego Sąd ustalił, iż przed podjęciem zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...)

41 i Wykończeniowych ubezpieczony uczęszczał do (...) Szkoły (...). Była to szkoła zawodowa niezwiązana z konkretnym zakładem produkcyjnym. Uczono w niej różnych zawodów i w tym celu zawierała ona, w zależności od potrzeb, umowy z różnymi zakładami pracy na praktyki uczniowskie dla podległych uczniów. Z tego tytułu uczniowie ani ich rodzice nie podpisywali z zakładami pracy odrębnych umów o praktyczną naukę zawodu. Uczniowie nie dostawali z tego tytułu wynagrodzenia, a jedynie stypendium. Nie pracowali też w okresie wakacji letnich, gdyż przysługiwała im dwumiesięczna przerwa wakacyjna od praktyk, tak samo jak od nauki w szkole. Uczniowie nie dostawali też w tym czasie legitymacji ubezpieczeniowych, natomiast odwołujący otrzymał po raz pierwszy taką legitymację dopiero po ukończeniu szkoły gdy podjął zatrudnienie.

42 Dalej Sąd ustalił, iż w okresie od 1 maja 1993r. do 20 września 1994r. ubezpieczony

43 w trakcie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, równocześnie prowadził działalność gospodarczą, jednak ZUS nie objął go w tym okresie ubezpieczeniem społecznym, bowiem zdaniem organu rentowego nie było takiego obowiązku ustawowego.

44 Ubezpieczony złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rzecz dochodów budżetu państwa.

45 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, wyjaśnień odwołującego (nagranie z rozprawy z dnia 31 lipca 2015r. minuty 0.55 i n.).

46 Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy.

47 W szczególności Sąd oparł się na dokumentacji znajdującej się w aktach emerytalno – rentowych odwołującego i jego wyjaśnieniach, Sąd uznał bowiem wyjaśnienia odwołującego za rzeczowe i przekonywujące.

48 Sąd zważył, co następuje:

49 Odwołanie ubezpieczonego, A. M. nie zasługuje na uwzględnienie.

50 Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach

51 i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 748) w powiązaniu

52 z § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:

53 1. osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat

54 2. posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej

55 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

56 Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca

57 w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

58 Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu

59 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

60 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

61 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

62 W myśl ust. 2 emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.

63 Należy również podkreślić, iż na mocy art. 1 ustawy z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 6 czerwca 2012r.) od 1 stycznia 2013r. została zmieniona treść cytowanego art. 184, ust. 2. Od tej daty warunek rozwiązania stosunku pracy nie jest już wymagany.

64 Na podstawie tego przepisu, prawo do emerytury w obniżonym wieku, przysługuje ubezpieczonemu, który w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999r. spełnił warunki w zakresie posiadania ogólnego stażu pracy oraz pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, a nie osiągnął wymaganego wieku.

65 Takie rozumienie omawianego przepisu potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia

66 18 lipca 2007r. w sprawie I UK 62/07 (publ. OSNP 2008/17-18/269) stwierdzając, że „prawo do emerytury na podstawie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach

67 z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia warunki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, kiedy osiągnął wiek przewidziany w art. 32 tej ustawy”.

68 Ubezpieczony ukończył 60 lat życia, złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych w OFE na rzecz dochodów budżetu państwa. Kwestie te nie były sporne.

69 Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 25 letniego okresu składkowego

70 i nieskładkowego, bowiem organ uznał za udowodnione jedynie 24 lata i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

71 W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony nie posiada wymaganego 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego.

72 Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony, w trakcie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, prowadził równocześnie w okresie od 1 maja 1993r. do 20 września 1994r. działalność gospodarczą. Wprawdzie odwołujący podnosi, że okres ten winien być uwzględniony jako składkowy, jednak w tym czasie nie podlegał ubezpieczeniom społecznym i w związku z tym nie opłacał z tego tytułu składek na te ubezpieczenia.

73 Należy w tym zakresie wskazać na treść art. 6, ust. 1, pkt 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym: okresami składkowymi są okresy ubezpieczenia.

74 Z kolei po myśli art. 1, ust. 1, obowiązującej w spornym okresie ustawy z dnia

75 18 grudnia 1976r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst Dz. U. z 1989r. nr 46, poz. 250) obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu ustawą, zwanemu dalej "ubezpieczeniem", podlegają osoby fizyczne mające obywatelstwo polskie, prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą na podstawie:

76 1) wpisu do ewidencji działalności gospodarczej lub koncesji, określonych

77 w przepisach o działalności gospodarczej,

78 2) uprawnień określonych w przepisach szczególnych.

79 Natomiast jak stanowi art. 2, ust. 1, pkt 2 tej ustawy ubezpieczeniu temu nie podlegają osoby prowadzące działalność określoną w art. 1, które mają ustalone prawo do emerytury lub renty, chyba że zgłoszą wniosek o objęcie ubezpieczeniem.

80 Przechodząc do dalszych rozważań, wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie bezsporne było, że w okresie od 1 maja 1993r. do 20 września 1994r. ubezpieczony był uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. Równocześnie materiał dowodowy nie pozwolił na uznanie, że ubezpieczony w tym czasie dobrowolnie wniósł o objęcie go ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. należy zatem uznać, że takiemu ubezpieczeniu nie podlegał i z tego względu, obecnie okresu tego nie można mu zaliczyć na prawo do emerytury, jako składkowego lub nieskładkowego.

81 Odnosząc się z kolei do okresu nauki w zasadniczej szkole zawodowej odwołującego, przed podjęciem przez niego zatrudnienia, należy zauważyć, iż sam odwołujący przyznał, że w tym czasie on ani jego rodzice nie podpisywali żadnej umowy o praktyczną naukę zawodu, czy też innej podobnej umowy. Wskazał również, że umowę podpisywała wyłącznie szkoła

82 z konkretnym zakładem przemysłowym. Za czas praktyk uczniowskich nie otrzymywał ubezpieczony wynagrodzenia i nie wykonywał pracy w okresie wakacji, kiedy miał dwumiesięczną przerwę. Również legitymację ubezpieczeniową otrzymał po ukończeniu szkoły i podjęciu z dniem 23 lipca 1974r. zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...).

83 Po myśli art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o FUS, za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego - w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy albo rentę chorobową, za które to okresy została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

84 Ponadto zgodnie z art. 6 ust.2 pkt 3 za okresy składkowe uważa się okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych

85 w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r.

86 Natomiast, jak stanowi art. 190 i 191 Kodeksu pracy młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 15 lat. Młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.

87 W myśl § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1974r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników zwanych w dalszym ciągu "młodocianymi", może odbywać się

88 w zakładach pracy jako nauka zawodu, bądź przyuczenie do wykonywania określonej pracy.

89 Dalej zgodnie z § 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia, zakład pracy jest obowiązany zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, która powinna określać:

90 1. rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy),

91 2. czas trwania przygotowania zawodowego,

92 3. sposób dokształcania teoretycznego młodocianego,

93 4. wysokość wynagrodzenia.

94 Podobnie przewidywała obowiązująca w spornym okresie, tj. przed wejściem w życie Kodeksu pracy, ustawa z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958r. Nr 45, poz. 226).

95 Powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 1993r. (sygn. akt III AUr 45/93, OSA 1993/7/27), zgodnie z którym okresem składkowym, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji rent i emerytur, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) jest taki okres zatrudnienia młodocianego, w którym łączy on obowiązki wynikające z nauki zawodu ze statusem pracownika, a także w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2000r. (sygn. akt II UKN 349/99, OSNP 2001/11/398), zgodnie z którym przy ustalaniu okresu składkowego na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991r.

96 o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) należy badać spełnienie warunków określonych w przepisach o zatrudnieniu młodocianych, obowiązujących w okresie wskazanym przez zainteresowanego jako okres zatrudnienia.

97 Reasumując, okresy zatrudnienia młodocianych przed dniem 1 stycznia 1975r. (tj. dniem wejścia w życie kodeksu pracy, w którym uregulowano kwestie zatrudniania młodocianych) mogą być traktowane jako okresy składkowe tylko w razie spełnienia warunków określonych w przytoczonych aktach prawnych (por. wyrok Sądu Najwyższego

98 z dnia 23 kwietnia 1999r., II UKN 593/98 (OSNAPiUS 2000, nr 12, poz. 485).

99 W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy należało stwierdzić, że odbywane przez ubezpieczonego praktyki uczniowskie nie spełniały określonych powyższymi przepisami, wszystkich istotnych cech praktycznej nauki zawodu, a pozwalających na uznanie tego okresu jako składkowego przy ustalaniu prawa do emerytury.

100 Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania, należało uznać, że A. M. nie legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. 25 letnim okresem zatrudnienia.

101 Okolicznością sporną w przedmiotowej sprawie było również posiadanie przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy nie uznał mu żadnego okresu takiej pracy.

102 W pierwszej kolejności należy jednak podkreślić, że cytowany przepis art. 184 ust. 1, pkt 2, w zw. z art. 27, ust. 1, pkt 2 ustawy bezwzględnie wymaga wykazania na dzień 1 stycznia 1999r., wymaganego 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż jak wyżej wykazano ubezpieczony legitymował się takim okresem jedynie w wymiarze 24 lat i 2 dni.

103 Brak spełnienia tej przesłanki uniemożliwia zatem nabycie przez odwołującego prawa do emerytury, nawet w sytuacji spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek, gdyż wszystkie wymagane przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.

104 Fakt, iż ubezpieczony nie wykazał wymaganego 25 letniego okresu składkowego

105 i nieskładkowego, nie pozwala zatem na przyznanie mu prawa do spornego świadczenia.

106 W tej sytuacji – z uwagi na brak spełnienia warunku stażowego – bezprzedmiotowym stało się ustalanie, czy ubezpieczony w okresie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie (...) od 1 maja 1993r. do 20 września 1994r. wykonywał prace w warunkach szczególnych określoną w wykazie A, dział VIII, poz. 2, bowiem nawet pozytywne ustalenie tej przesłanki nie pozwoli na przyznanie mu prawa do emerytury.

107 A zatem bezprzedmiotowe było przeprowadzanie dalszego postępowania dowodowego.

108 Reasumując, ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. nie spełnił przesłanki posiadani odpowiedniego stażu pracy, czego bezwzględnie wymaga art. 184 ust. 1 wobec czego brak podstaw do przyznania świadczenia w oparciu o ten przepis.

109 Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.

110 (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek