Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2015 r., VIII U 1886/14

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2015 r., VIII U 1886/14

Tekst

1 Sygn. akt VIII U 1886/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 30 stycznia 2015 r.

3 Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

7 Protokolant:

8 Kamila Niemczyk

9 po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 r. w Gliwicach

10 sprawy J. C.

11 przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

12 o wysokość świadczenia

13 na skutek odwołania J. C.

14 od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

15 z dnia 18 sierpnia 2014 r. nr (...)

16 zmienia zaskarżoną decyzję częściowo w ten sposób, że zalicza ubezpieczonemu jako okres składkowy okres zatrudnienia od 1 września 1967 r. do 31 sierpnia 1968 r. – przy ustaleniu wysokości emerytury.

17 (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

18 Sygn. akt VIII U 1886/14

Uzasadnienie

19 Decyzją z dnia 18 sierpnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

20 w Z., powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach

21 i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227, ze zm.), przyznał J. C. od dnia 1 kwietnia 2014r. prawo do emerytury.

22 W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez zaliczenie na wysokość emerytury okresu pobierania praktycznej nauki zawodu

23 w (...) Szkole Zawodowej (...)

24 w S. od 1 września 1967r. do 1 września 1968r. W toku procesu podkreślał, iż w okresie tym faktycznie świadczył pracę na rzecz wskazanego wyżej pracodawcy, za którą otrzymywał od niego wynagrodzenie.

25 W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w zaskarżonej decyzji odmówił ubezpieczonemu zaliczenia do okresów składkowych, na wysokość emerytury, okresu nauki zawodu w (...) Szkole Zawodowej (...) w S. od

26 1 września 1967r. do 31 sierpnia 1968r. z uwagi na niewystarczające wykazanie tego faktu,

27 tj. brak odpowiednich wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej, bądź umowy o praktyczną naukę zawodu. Nadto ZUS podkreślił, iż z przedłożonych dowodów nie wynika, że w tym okresie ubezpieczony podlegał ubezpieczeniom społecznym.

28 Sąd ustalił, co następuje:

29 Ubezpieczony J. C., ur. (...), od 24 listopada 1991r. był uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, natomiast od 1 kwietnia 2014r. jest uprawniony do emerytury.

30 Organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy, przy obliczeniu wysokości renty i emerytury, okres praktycznej nauki zawodu w (...) Szkole Zawodowej (...) w S. od 1 września 1968r. do 20 czerwca 1970r., w oparciu o świadectwo pracy z dnia 9 września 1991r. wystawione przez (...) Szkołę Zawodową Cementowni (...) w S., gdzie wskazano taki właśnie okres wykonywania przez niego pracy, za którą otrzymywał wynagrodzenie.

31 Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy, przy obliczeniu wysokości emerytury, okresu praktycznej nauki zawodu w (...) Szkole Zawodowej (...) w S. od 1 września 1967r. do 31 sierpnia 1968r., z uwagi na rozbieżności zapisów w świadectwach pracy oraz brak potwierdzenia tego faktu w legitymacji ubezpieczeniowej bądź w umowie o praktyczną naukę zawodu, jak również ze względu na brak potwierdzania podlegania w tym okresie ubezpieczeniom społecznym.

32 Ubezpieczony przedłożył za ten okres wskazane wyżej świadectwo pracy z dnia

33 9 września 1991r. oraz kolejne świadectwo pracy z dnia 19 lutego 2001r. wystawione przez (...) S.A. w C. w którym wskazano, że odwołujący był zatrudniony

34 w okresie od 1 września 1967r. do 20 czerwca 1970r., na pełnym etacie, w Cementowni (...) w S. w Przyzakładowej (...) Szkole Zawodowej, gdzie wykonywał pracę jako uczeń w zawodzie mechanika samochodowego

35 i w tym okresie miał zawartą indywidualną umowę o praktyczną naukę zawodu.

36 W toku procesu Sąd ustalił, że ubezpieczony w 1967r. podjął naukę

37 w (...) Szkole Zawodowej (...)

38 w S.. Była to przyzakładowa szkoła dla uczniów pracujących. Była to szkoła trzyletnia. W szkole tej pobierał naukę teoretyczną, a równocześnie był zobowiązany do pracy w tych Zakładach, gdzie praktycznie uczył się zawodu. Odwołujący miał w tym czasie zawartą umowę o praktyczną naukę zawodu. Tryb pobierania nauki wyglądał w ten sposób, że w pierwszej klasie były trzy dni szkoły i trzy dni praktyki, w drugiej i w trzeciej były dwa dni nauki i cztery dni praktyk. Dodatkowo w wakacje letnie ubezpieczony miał jeden miesiąc wolny, a w drugim miesiącu codziennie musiał przychodzić do pracy. Ubezpieczony wykonywał praktykę w godzinach otwarcia warsztatu samochodowego będącego częścią składową (...) Zakładów (...) i podlegał kierownikowi tego warsztatu, który wydawał mu polecenia odnośnie sposobu i miejsca wykonywania pracy, natomiast w klasie pierwszej praktyki odbywał w warsztacie ślusarskim. W warsztatach tych zawodu uczyli instruktorzy, którzy byli pracownikami tych warsztatów

39 a nie nauczycielami ze szkoły. Za wykonaną pracę otrzymywał comiesięczne wynagrodzenie, które było wypłacane przez (...) Zakłady (...). Od pierwszej klasy ubezpieczony otrzymał legitymację ubezpieczeniową. Po zakończeniu nauki w tej szkole odwołujący nie podjął dalszego zatrudnienia w (...) Zakładach (...) w S., a zatrudnił się w (...) jako mechanik samochodowy. W momencie gdy otrzymał za ten okres świadectwo pracy z dnia 9 września 1991r., to nie sprawdzał jego treści, gdyż myślał, że zostało ono wystawione zgodnie z dokumentacją, za cały okres nauki zawodu. Dopiero gdy starał się o wyliczenie kapitału początkowego, to zauważył tą nieścisłość i wystąpił do następcy prawnego jego pracodawcy, w posiadaniu, którego znajdowały się jego akta osobowe, o wystawienie prawidłowego świadectwa pracy, efektem czego było wystawienie świadectwa pracy z dnia 19 lutego 2001r.

40 Sąd ustalił ponadto, że odwołujący nie posiada pierwotnej legitymacji ubezpieczeniowej, bowiem ją zagubił. Posiada natomiast legitymację ubezpieczeniową wystawioną dnia 22 października 1976r. przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną

41 w P..

42 Strony nie zgłaszały dalszych wniosków dowodowych.

43 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: zeznań odwołującego (nagranie

44 z rozprawy z dnia 5 grudnia 2014r. minuty 7.03 i n.), przedłożonych przez ubezpieczonego świadectw szkolnych za pierwszą i drugą klasę (koperta k.6), legitymacji ubezpieczeniowej odwołującego (koperta k.12) oraz akt organu rentowego dołączonych do akt sprawy.

45 Sąd ocenił zgromadzony materiał dowodowy jako kompletny i wiarygodny, a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

46 Sąd zważył, co następuje:

47 Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.

48 Po myśli art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach

49 z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz.1227, ze zm.) za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego - w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy albo rentę chorobową, za które to okresy została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

50 Ponadto zgodnie z art. 6 ust.2 pkt 3 za okresy składkowe uważa się okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych

51 w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r.

52 Natomiast, jak stanowi art. 190 i 191 Kodeksu pracy młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 15 lat. Młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.

53 W myśl § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1974r.

54 w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników zwanych w dalszym ciągu "młodocianymi", może odbywać się w zakładach pracy jako nauka zawodu, bądź przyuczenie do wykonywania określonej pracy.

55 Dalej zgodnie z § 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia, zakład pracy jest obowiązany zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, która powinna określać:

56 1. rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy),

57 2. czas trwania przygotowania zawodowego,

58 3. sposób dokształcania teoretycznego młodocianego,

59 4. wysokość wynagrodzenia.

60 Podobnie przewidywała obowiązująca w spornym okresie, tj. przed wejściem w życie Kodeksu pracy, ustawa z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. z 1958r. Nr 45, poz. 226).

61 Zgodnie z art. 3 tej ustawy młodociani mogli być zatrudniani przez zakłady pracy tylko w celu: nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy, odbycia wstępnego stażu pracy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 nauka zawodu trwała od 2 do 4 lat. Zgodnie z art. 9 ust. 1 zakład pracy przyjmując młodocianego na naukę zawodu, w celu przyuczenia do określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy był obowiązany zawrzeć z nim na piśmie umowę określającą zawód albo rodzaj pracy, w jakim młodociany będzie szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracy oraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego. Zgodnie z art. 10 okresy nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy oraz wstępnego stażu pracy są okresami zatrudnienia. Według art. 12 ust. 1 młodociani zatrudnieni przez zakłady pracy obowiązani byli do dokształcania się do czasu ukończenia 18 lat życia. Jeżeli młodociany nie zakończył nauki zawodu przewidzianej w art. 4 ust. 1 do ukończenia 18 lat życia, obowiązek dokształcania się jego mógł być przedłużony nie więcej niż o 1 rok, o ile dokształcanie dotyczyło obranego zawodu. Zgodnie z ust. 2 młodociani przyjęci do pracy, do przyuczania do określonej pracy lub do odbycia wstępnego stażu pracy po przyuczeniu do określonej pracy byli obowiązani:

62 jeżeli ukończyli 8 klas szkoły podstawowej - do dokształcania się zawodowego lub ogólnokształcącego.

63 Według art. 13 ust. 1czas pracy młodocianych w wieku od lat 15 do 16 wynosił 6 godzin na dobę i 36 godzin tygodniowo.

64 Po myśli art. 13 ust. 2 młodocianych w wieku powyżej lat 16 obowiązywał normalny czas pracy stosowany w zakładzie pracy.

65 Zgodnie z art. 13 ust. 3 do czasu pracy młodocianych (ust. 1 i 2) wlicza się czas dokształcania określonego w art. 12 ust. 2 i 3 bez względu na to, czy nauka odbywa się w godzinach pracy czy poza godzinami pracy, jednakże w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. Zgodnie z art. 17 ust. 3 na wniosek młodocianego objętego dokształcaniem zakład pracy powinien mu udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych.

66 Z powyższych przepisów wynika, że przyjmowano do pracy młodocianych między innymi w celu nauki zawodu. Ubocznym obowiązkiem młodocianego pracownika było dokształcanie się, a czas nauki w szkole był wliczany do czasu pracy. Odwołujący przedstawił świadectwo pracy, świadectwo ukończenia I klasy zasadniczej szkoły zawodowej dla pracujących. Pomimo, iż ubezpieczony nie przedstawił umowy o praktyczną naukę zawodu to innymi dokumentami oraz zeznaniami udowodnił, że w okresie od 1 września 1967 roku do 31 sierpnia 1968 roku pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy o praktyczną naukę zawodu i okres ten należy zaliczyć jako okres składkowy.

67 Powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 1993r. (sygn. akt III AUr 45/93, OSA 1993/7/27), zgodnie z którym okresem składkowym, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji rent i emerytur, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) jest taki okres zatrudnienia młodocianego, w którym łączy on obowiązki wynikające z nauki zawodu ze statusem pracownika, a także w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2000r. (sygn. akt II UKN 349/99, OSNP 2001/11/398), zgodnie z którym przy ustalaniu okresu składkowego na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991r.

68 o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) należy badać spełnienie warunków określonych w przepisach o zatrudnieniu młodocianych, obowiązujących w okresie wskazanym przez zainteresowanego jako okres zatrudnienia.

69 Reasumując, okresy zatrudnienia młodocianych przed dniem 1 stycznia 1975r. (tj. dniem wejścia w życie kodeksu pracy, w którym uregulowano kwestie zatrudniania młodocianych) mogą być traktowane jako okresy składkowe tylko w razie spełnienia warunków określonych w przytoczonych aktach prawnych (por. wyrok Sądu Najwyższego

70 z dnia 23 kwietnia 1999r., II UKN 593/98 (OSNAPiUS 2000, nr 12, poz. 485);

71 Wobec uwzględnienia odwołującemu na wysokość emerytury okresu nauki zawodu (...) Szkole Zawodowej (...) w S. od 1 września 1968r. do 20 czerwca 1970r., przedmiotem sporu pozostawało ustalenie, czy okres również nauki odwołującego w tej szkole od 1 września 1967r. do

72 31 sierpnia 1968r., można uznać za okres składkowy, a tym samym okres który winien być wliczony do stażu emerytalnego ubezpieczonego.

73 Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że odwołujący również w okresie od 1 września 1967r. do 31 sierpnia 1968r. pobierał praktyczną naukę zawodu w (...) Szkole Zawodowej (...)

74 w S., gdzie trzy razy w tygodniu po 6 godzin dziennie wykonywał swoje obowiązki w warsztacie ślusarskim. Jego pracę w tym okresie nadzorował instruktor będący pracownikiem tego warsztatu. Za wykonaną pracę otrzymywał wynagrodzenie. Za prawdziwością wyjaśnień odwołującego w tym zakresie, przemawia treść świadectwa pracy

75 z dnia 19 lutego 2001r., wystawione przez następcę prawnego jego pracodawcy, w oparciu

76 o posiadaną przez ten zakład dokumentacje osobową odwołującego. W szczególności

77 w świadectwie tym potwierdzono, że odwołujący był pracownikiem już od 1 września 1967r. i wykonywał pracę na podstawie indywidualnej umowy o praktyczną naukę zawodu.

78 Tak więc w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych mogą być przeprowadzane wszelkie dowody zmierzające do prawidłowego rozstrzygnięcia.

79 W konsekwencji poczynionych ustaleń Sąd uznał, że ubezpieczony J. C. również w spornym okresie, tj. od 1 września 1967r. do 31 sierpnia 1968r. był pracownikiem młodocianym zatrudnionym na podstawie umowy zawartej o praktyczna naukę zawodu

80 i zatrudnienie to jest okresem składkowym w rozumieniu art.6 ust.2 pkt 3 ustawy

81 o emeryturach i rentach z FUS.

82 W ocenie Sądu powyższemu nie przeczy brak stosownej adnotacji w świadectwie pracy z dnia 9 września 1991r. oraz w legitymacji ubezpieczeniowej, gdzie nie potwierdzono podlegania ubezpieczeniu społecznemu w tym okresie, bowiem pracownik nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań pracodawcy. Nadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie jest konieczne wykazanie przez pracownika, że za okres ten faktycznie były opłacone składki na ubezpieczenie społeczne – vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia

83 6 kwietnia 2007r. w sprawie II UK 185/06 (OSNP 2008/9-10/143): „ Dla uznania okresu zatrudnienia wykonywanego przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.

84 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) za okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 tej ustawy, nie jest wymagane wykazanie przez osobę ubiegającą się o emeryturę lub rentę opłacania przez pracodawcę składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne”.

85 Należy również podkreślić, iż w myśl z ugruntowanego już stanowiskiem judykatury

86 i doktryny „sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpoznając sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych dokonują kontroli zgodności decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach z prawem w trybie odrębnym określonym w kodeksie postępowania cywilnego,

87 w którym to trybie nie obowiązują ograniczenia dowodowe obowiązujące w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organami rentowymi ” (vide – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 1996r., sygn. akt III AUr 235/96, Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1997r., nr 1, poz. 2). Z kolei w wyroku z dnia 25 lipca 1997r. sygn. akt II UKN 186/97 Sąd Najwyższy stwierdził, że:

88 „W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1984r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.)”( OSNP z 1998r, Nr11, poz. 342 ).

89 Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocy art. 477¹⁴ § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

90 SSO Patrycja Bogacińska – Piątek