Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 26 maja 2026 r., I C 1848/24

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 26 maja 2026 r., I C 1848/24

Tekst

1 Sygn. akt I C 1848/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 26 maja 2026 roku

3 Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

7 Protokolant:

8 starszy sekretarz sądowy Elżbieta Leszczewska

9 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 roku w Gliwicach

10 sprawy z powództwa (...) (...) S.A. (...)

11 przeciwko G. F., O. F.

12 o zapłatę

13 1. oddala powództwo;

14 2. tytułem kosztów procesu zasądza od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę

15 5.417,- (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.

16 SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

17 Sygnatura akt I C 1848/24

Uzasadnienie

18 Powód (...) (...) S.A. (...) pozwem z dnia 20 grudnia 2024 roku wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych O. F. i G. F. kwoty 131.999,59 zł z tytułu zwrotu nominalnej kwoty odpowiadającej sumie kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu nr (...) z dnia 5 czerwca 2007 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Z uzasadnienia pozwu wynika, że zgłoszone żądanie ma charakter żądania restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń w związku z roszczeniem strony pozwanej o unieważnienie przedmiotowej umowy kredytu i opiera się o przepisy dotyczące świadczeń nienależnych.

19 Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa (odpowiedź na pozew k.31 i nast.). W uzasadnieniu podnieśli zarzut wygaśnięcia dochodzonego przez bank roszczenia, bowiem pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu w zgłoszeniu wierzytelności za pośrednictwem KRZ, datowane na dzień 4 sierpnia 2023 roku, a więc jeszcze przed wytoczeniem powództwa.

20 W piśmie z dnia 11 marca 2025 roku (k.58 i nast.) powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko i zakwestionował skuteczność podnoszenia zarzutu potrącenia w procesie cywilnym w trakcie postepowania upadłościowego argumentując, iż prowadziłoby to do zaspokojenia wierzytelności pozwanych poza postepowaniem upadłościowym, co stanowi pozbawione podstawy prawnej uszczuplenie masy upadłości poza kontrolą, jaką sprawuje nad nią sędzia komisarz i sąd upadłościowy.

21 Pozwani, na rozprawie dniu 11 maja 2026 roku podtrzymali swoje stanowisko w sprawie i podnieśli zarzut przedawnienia (k.111-112).

22 Sąd ustalił:

23 Na mocy umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z dnia 5 czerwca 2007 roku (...) S.A. udzielił pozwanym kredytu w wysokości 131.999,59 zł. (umowa k.16 i nast.). W toku wykonywania tej umowy pozwani (kredytobiorcy) w ramach spłaty zobowiązania uiścili łącznie na rzecz banku kwotę 139.940,54 zł.

24 Pismem z dnia 8 lipca 2019 roku kredytobiorcy wezwali powodowy bank do zapłaty kwoty 117.000 zł tytułem nienależnie pobranych środków w związku z nieważnością umowy kredytu (k. pismo k.47-48).

25 Następnie, w 2020 roku, pozwem skierowanym przeciwko (...) S.A. w I., jako następcy (...) S.A., kredytobiorcy wnieśli o ustalenie nieważności umowy i zapłatę na ich rzecz kwoty 139.940,54 zł. Uzasadniając żądanie powołali się na zamieszczone w umowie klauzule abuzywne powodujące brak oznaczenia wysokości zobowiązania kredytobiorców i nierzetelność udzielonych im jako konsumentom informacji.

26 Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 1 czerwca 2023 roku w sprawie XXVIII C 12250/22 ustalił, że umowa kredytu jest nieważna oraz zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 139.940,54 zł z tym, ze spełnienia świadczenia powinno nastąpić za jednoczesnym zaoferowaniem przez kredytobiorców bankowi kwoty 131.999,59 zł albo zabezpieczeniem roszczenia banku o zapłatę tej kwoty (kserokopia wyroku wraz z uzasadnieniem k.72 i nast.). Wyrok jest prawomocny.

27 Postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie Wydział XVIII Gospodarczy w sprawie (...) roku ogłosił upadłość (...) S.A. w I..

28 Po ustaleniu nieważności umowy kredytowej pozwani dokonali zgłoszenia wierzytelności za pośrednictwem systemu KRZ. Załącznikiem do zgłoszenia wierzytelności było oświadczenie o potrąceniu złożone przez kredytobiorców datowane na dzień 3 sierpnia 2023 roku (określenie wierzytelności z podziałem na kategorie sygn. (...) k.38, oświadczenie z dnia 3 siepania 2023 roku k.38-40)

29 Opisany stan faktyczny nie był miedzy stronami sporny.

30 Sąd zważył co następuje:

31 W orzecznictwie i doktrynie trwa spór co do sposobu rozliczania roszczeń przysługujących kredytodawcy i kredytobiorcom w sytuacji gdy umowa kredytu okazała się nieważna. Pojawiły się w tym zakresie dwie dominujące teorie, a mianowicie teoria dwóch kondykcji i teoria salda. Teoria dwóch kondykcji opiera się na założeniu, że świadczenie nienależne stanowi szczególny rodzaj bezpodstawnego wzbogacenia uregulowany przez ustawodawcę odmiennie od zasad wynikających z art. 405 k.c. Jej zwolennicy przyjmują, że ustawodawca przesądził, iż samo spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia zwrotnego, przysługującego zubożonemu i nie ma potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło accipiensa ani czy na skutek tego świadczenia majątek solvensa uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powoda, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego - przesłankę jego wzbogacenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019r. sygn. V CSK 382/18 i przywołane tam orzecznictwo, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021r., sygn. II CZP 11/20, uchwała z 7 maja 2021r., sygn. II CZP 6/21).

32 Treść wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie a dnia 1 czerwca 2023r., wydanego w sprawie z powództwa kredytobiorców (pozwanych) przeciwko (...) S.A. w I. jednoznacznie wskazuje, że Sąd oparł rozstrzygniecie o teorię dwóch kondykcji, kształtując w ten sposób metodę rozliczenia świadczeń nienależnych wykonanych w ramach nieważnej umowy.

33 Po ogłoszeniu upadłości kredytobiorcy zdecydowali się złożyć oświadczenie o potrąceniu, co uczynili w trybie art. 96 prawa upadłościowego.

34 Zgodnie z art. 96 prawa upadłościowego wierzyciel, który chce skorzystać z prawa potrącenia, składa o tym oświadczenie nie później niż przy zgłoszeniu wierzytelności. Przepis ten koreluje z art. 499 k.c., zgodnie z którym potrącenie dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Przyjmuje się, że uprawnienie to ma charakter konstytutywny – kształtujący określony stosunek prawny, w ten sposób, że prowadzi do wygaśnięcia wierzytelności niższej. Oświadczenie woli w tym zakresie powinno być złożone osobie uprawnionej i poczytuje się, że zostało złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 k.c.). Przepisy prawa upadłościowego regulujące dopuszczalność potrącenia nie zmieniają w tym zakresie zasad ogólnych (zob. wyrok SN z 10.03.2011 r., V CSK 311/10, OSNC 2011/C, poz. 65 oraz uzasadnienie uchwały SN z 25.07.2019 r., III CZP 18/19, Biul. SN 2019/7–8, poz. 15). W konsekwencji wierzyciel wzajemny, chcąc skorzystać z potrącenia w toku postępowania upadłościowego na zasadach ogólnych, powinien złożyć oświadczenie o potrąceniu w terminie określonym w komentowanym przepisie.

35 W orzecznictwie przyjmuje się, że dopuszczalne jest zgłoszenie zarzutu potrącenia przez wierzyciela upadłego w procesie wytoczonym przeciwko niemu przez syndyka masy upadłości w sytuacji, gdy przedstawiona do potrącenia wierzytelność została przed wytoczeniem powództwa zgłoszona w postępowaniu upadłościowym wraz z zarzutem potrącenia z wierzytelnością aktualnie dochodzoną przez syndyka ( D. Chrapoński, Prawo upadłościowe. wyd. II, Komentarz, red. A. Witosz, 2021, LEX i przywołana tam uchwała SN z 23.01.2007 r., III CZP 125/06).

36 Przywoływane przez syndyka, na potrzeby uzasadnienia argumentacji przeciwnej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2017 roku w sprawie V CSK 519/16, dotyczy stanu faktycznego odmiennego od istniejącego w niniejszej sprawie, a mianowicie sytuacji, kiedy potrącenie nie zostało dokonanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 96 prawa upadłościowego. Rozważania tam zawarte są zatem nieprzydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy

37 Dokonane przez pozwanych w trybie art. 96 p.u. potrącenie wierzytelności przysługującej powodowi z tytułu zwrotu kapitały kredytu w kwocie 131.999,59 zł udostępnionego na podstawie umowy kredytu (...) z dnia 5 czerwca 2007 roku z przysługującą pozwanym wierzytelnością w wysokości 139.940,54 zł należało uznać za skutecznie złożone, a kredytobiorcy mogą powoływać się na zarzut potrącenia w procesie wytoczonym przez syndyka. Oświadczenie o potrąceniu wywołało skutek wzajemnego umorzenia do wysokości wierzytelności niższej, zatem dochodzona przez powoda wierzytelność wygasła, a zatem nawet przy przyjęciu, że stronom przysługiwały odrębne wierzytelności o zwrot spełnionych świadczeń powództwo należało oddalić.

38 Konsekwencją oddalenia powództwa było zasądzenie na rzecz pozwanych kosztów zastępstwa procesowego na mocy art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

39 SSO Łucja Oleksy-Miszczyk

40 .