Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2013 r., V KO 9/13

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2013 r., V KO 9/13

Tekst

1 Sygn. akt V KO 9/13

POSTANOWIENIE

2 Dnia 26 marca 2013 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)

5 SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

6 SSN Michał Laskowski

7 w sprawie A. O.

8 skazanego z art. 157 § 1 k.k. i in.

9 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 marca 2013 r., wniosku skazanego o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r., p o s t a n o w i ł

10 1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu;

11 2. wydatkami postępowania o wznowienie obciążyć Skarb

12 Państwa.

Uzasadnienie

13 Prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2011 r., Sąd Okręgowy w Z.

14 utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 29 października 2010 r., którym oskarżonego A. O. uznano za winnego popełnienia przestępstw z art. 157 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. i wymierzono mu karę łączną 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności.

15 Postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 10 sierpnia 2011 r.

16 odmówiono skazanemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z dnia 7 marca 2011 r. Na powyższe postanowienie zażalenia złożyli skazany oraz jego obrońca, a Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt V KZ 54/11, zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Z. utrzymał w mocy.

17 2

18 W złożonym piśmie z dnia 24 stycznia 2013 r. skazany A. O. podniósł, że jego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia 10 sierpnia 2011 r. było zwykłym środkiem odwoławczym i nie należało przy jego rozpoznawaniu stosować przepisów o nadzwyczajnym środku zaskarżenia jakim jest kasacja. W takiej zaś sytuacji Sąd Najwyższy winien był je rozpoznać nie w składzie jednego sędziego, ale w składzie trzech sędziów, jak stanowi o tym przepis art. 30 § 1 k.p.k. Skoro zaś tak się nie stało, to Sąd Najwyższy orzekając na posiedzeniu w dniu 20 października 2011 r. był nienależycie obsadzony, a to z kolei stanowi uchybienie o jakim mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Ponadto, w ocenie skazanego, winien on być zawiadomiony o terminie posiedzenia Sądu Najwyższego i pouczony o prawie wynikającym z art. 451 k.p.k.

19 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

20 Zarzuty i argumenty podniesione na ich poparcie zawarte w sygnalizacji skazanego (art. 9 § 2 k.p.k.) nie są zasadne i brak jest podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt V KZ 54/11.

21 Poruszona przez skazanego A. O. problematyka była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, a wynikała ona z wątpliwości, czy Sąd Najwyższy jest w ogóle sądem funkcjonalnie właściwym do rozpoznawania zażaleń na decyzje procesowe zapadające w tzw. postępowaniu okołokasacyjnym, które zamykają drogę do wniesienia kasacji.

22 W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2013 r. (sygn. akt I KZP 26/12, jeszcze niepubl.), Sąd Najwyższy zajął stanowisko następujące.

23 Kontrola judykacyjna Sądu Najwyższego w sprawach karnych sprawowana jest za pomocą nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest kasacja (art. 518 i nast. k.p.k.). Jej uruchomienie zależy zasadniczo od inicjatywy strony procesowej, a ponadto od spełnienia dość rygorystycznych warunków formalnych (art. 524 – 527 k.p.k.). Wstępną, formalną kontrolę tych warunków przeprowadzają organy sądów odwoławczych, tj. prezes sądu okręgowego lub sądu apelacyjnego, względnie przewodniczący wydziału w tych sądach. Co kluczowe, w ramach toczącego się w sądach odwoławczych postępowania weryfikującego wypełnienie warunków dopuszczalności kasacji, zwanego postępowaniem przedkasacyjnym lub okołokasacyjnym, zapadać może szereg postanowień bądź zarządzeń, które 3

24 uniemożliwiają wniesienie kasacji – wymienić tu należy zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku o doręczenie wyroku sądu odwoławczego z uzasadnieniem, także postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia tego wniosku, zarządzenie o zwrocie wniosku w celu usunięcia stwierdzonych braków formalnych, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia kasacji, zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia, na którąś z powyższych decyzji, czy w końcu zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. W postępowaniu okołokasacyjnym zapadać też mogą decyzje, które nie tyle uniemożliwiają wniesienie kasacji, co czynią ją trudniej dostępną dla stron, np. postanowienie o odmowie zwolnienia z opłaty kasacyjnej czy odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji.

25 W efekcie, choć Sąd Najwyższy nie twierdzi, że takie sytuacje mają miejsce w praktyce, sądy powszechne i ich prezesi dysponują w ramach obowiązującej regulacji postępowania okołokasacyjnego realną możliwością blokowania wnoszonych przez strony kasacji, a tym samym ograniczania efektywności sprawowanego przez Sąd Najwyższy nadzoru judykacyjnego. Jedynym rozwiązaniem niwelującym wynikające z tego zagrożenia jest poddanie wszystkich zapadających w postępowaniu okołokasacyjnym decyzji, które uniemożliwiają wniesienie kasacji, kontroli instancyjnej Sądu Najwyższego. Dzięki temu postanowienia i zarządzenia, które zamykają drogę do wniesienia kasacji – a więc i wyłączają rozstrzygnięcie sądu powszechnego spod nadzoru judykacyjnego najwyższej instancji – mogą być przez Sąd Najwyższy uchylone bądź zmienione, co otwiera możliwość efektywnego wykonania zadań tego Sądu.

26 Stąd też Sąd Najwyższy sprawuje kontrolę instancyjną nad zamykającymi drogę do wniesienia kasacji postanowieniami i zarządzeniami zapadającymi w postępowaniu okołokasacyjnym.

27 Sąd Najwyższy w tym składzie w pełni podziela pogląd wyrażony w przytoczonej powyżej uchwale składu siedmiu sędziów. Idąc natomiast tokiem rozumowania przedstawionym we wniosku A. O. należałoby przyjąć, że Sąd Najwyższy w ogóle nie był właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w Z., a właściwym byłby odpowiedni sąd apelacyjny (art. 26 k.p.k.). O tym zaś, że wniosek skazanego o przywrócenie terminu dotyczył postępowania okołokasacyjnego świadczy i to, że w jego treści skazany wskazał 4

28 m.in., że „był przekonany, że to uzasadnienie jest w aktach, a kasacja nie doszła do skutku, albowiem adwokat stwierdził brak przesłanek w tym względzie”. Skoro zatem właściwym do rozpoznania zażalenia skazanego i jego obrońcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia 10 sierpnia 2011 r., był Sąd Najwyższy, to zasadnie – powołując się na przepis art. 534 § 1 k.p.k. – orzekał on na posiedzeniu w dniu 20 października 2011 r. w składzie jednego sędziego i tym samym o zaistnieniu przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., która uzasadniałaby wznowienie postepowania z urzędu, mowy być nie może.

29 Konsekwencją powyższego jest zaś i to, że w tego rodzaju sprawach Sąd Najwyższy orzeka na posiedzeniu bez udziału stron i stąd też zarzutu naruszenia pozostałych przepisów wskazanych w piśmie skazanego (art. 451 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.), również nie sposób uznać za zasadnego.

30 W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.